|
ÖZET: Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen 194 kişilik ödül listesinin mevzuata uygun bir şekilde yeniden puanlanmasını talep etmiştir. İlgili mevzuat incelendiğinde, ödül verilebilmesi için belirli şartların sağlanması gerektiği, ancak bu şartları taşıyan personelin sayısının, dolu kadro sayısına göre belirlenen ödül alacak kişi sayısını aşması durumunda ödül alamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca, İlçe ve İl Değerlendirme Komisyonlarının, Ek-4 değerlendirme formuna dayanarak sıralama listesi hazırlaması ve bu listelerin Valilik Makamına sunulması gerektiği vurgulanmıştır.
Başvuranın ödül alamaması, yapılan puanlamanın gerekçesiz olması ve objektif değerlendirme yapılmaması nedeniyle hukuka aykırı bulunmuştur. İdarelerin, takdir yetkilerini kullanırken yasal sınırlar içinde kalmaları, eşitlik ilkesine riayet etmeleri ve kamu yararını gözetmeleri gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın değerlendirme formunun yeniden puanlanması ve gelecekteki puanlamalarda gerekçelerin belirtilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6024-S.23.9900
BAŞVURU NO : 2022/17066
KARAR TARİHİ : 15/05/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Ödül listelerinin mevzuata uygun bir şekilde yeniden puanlanması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 21/11/2022
I. ŞİKÂYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle, Ortaokulunda Beden Eğitimi ve Spor
Öğretmeni olarak görev yaptığını, 31 Ağustos 2022 tarihli Tokat Valilik Makamının Oluru doğrultusunda
Tokat İli geneli milli eğitim çalışanlarından 194 kişiye maaşla ödül teklif edildiğini, Millî Eğitim Bakanlığı
Personeline Başarı, Üstün Başarı Belgesi ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge eki EK-4 formuna kendi disiplin amiri sıfatıyla okul müdürü tarafından tam puan verildiğini bilgi edinme hakkı kapsamında öğrendiğini, ancak ödüle teklif edilmeme nedenini ise komisyon tarafından puanlarının kırılmasına bağladığını ayrıca İl geneli bir sıralama yapılması gerekirken İlçe kontenjanı uygulaması nedeniyle mağdur olduğunu iddia ederek, ödül listesinin incelenmesinden, Turhal İlçe Komisyonda görevli iki kişinin ödüle teklif edilmesi, yetkili sendika yönetiminin ödüle layık görülmesi, disiplin amiri ile 3 hafta bile çalışmayan
Turhal İlçe Milli Eğitim Şube Müdürünün ödül almaya layık görülmesi gibi durumların bu sürecin hakkaniyete aykırı yürütüldüğünün delillerinden olduğunu belirterek, 194 kişilik ödül listelerinin mevzuata uygun bir şekilde yeniden puanlanarak, en çok hak eden 194 kişiye ödül verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Tokat Valiliği tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Tokat İli Ortaokulu Beden Eğitimi Öğretmeni olan talebinin, Milli Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı Belgesi ve Ödül Verilmesine dair yönerge kapsamında değerlendirildiği ve Yönergenin; 6. Maddesinde “Üstün Başarı belgesi, üç defa başarı
/
belgesi alan personele verilir.”, 7. Maddesinde ” Ödül, Üstün Başarı Belgesi alan personele verilebilir.” ve 9. Maddesinde “Üstün Başarı Belgesi, merkez ve yurt dışı teşkilatı personeline Bakan, il sınırları içinde görevli personele Vali, ilçe sınırları içinde görevli personele Kaymakam tarafından verilir.”, 10.
Maddesinde “Ödül, merkez ve yurtdışı teşkilatı personeline Bakan, il sınırları içinde görevli personele Vali tarafından verilebilir.”, 12. Maddesinde “Bir mali yıl içinde ödül verilebileceklerin sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçemez.” 13. Maddesinde “(l)Bir mali yıl içerisinde
Üstün Başarı Belgesi alan personel sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçmesi durumunda, disiplin amirleri, ilçe, il ve merkez değerlendirme komisyonları, Ek-4 değerlendirme formunda yer alan kriterlere göre adaylarla ilgili olarak yapacakları değerlendirme sonucunda sıralama listelerini belirler. (2) Kontenjan oranında yapılan sıralama listesinin son sırasında aynı puanı sahip birden fazla aday olması durumunda, 31 Temmuz tarihi itibariyle kazanılmış hak aylıkta değerlendirilen hizmet süresi fazla olan aday listeye alınır.” ile 15. Maddesinde “(Değişik 04.04.2022 tarihli ve 47141221 sayılı
Makam Oluru) (1) İlçe Değerlendirme Komisyonu, İlçe Millî Eğitim Müdürünün başkanlığında, ilgili şube müdürü, başkanın uygun göreceği ortaöğretim ve diğer eğitim kurumlarından bir müdür ile bir başöğretmen/uzman öğretmen/öğretmenden oluşur. Ayrıca, başkan en az iki yedek üye belirler.” hükümlerinin yer aldığı,
2.2. İlçe Değerlendirme Komisyonunun; Üstün Başarı Belgesi alan personeli ekte yer alan formdaki kriterlere göre değerlendirmeye tabi tutarak, değerlendirme sonuçlarına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere sıralamaya tâbi tuttuğu ve sıralama listeleri ile değerlendirme formlarını İl Değerlendirme
Komisyonuna gönderdiği,
2.3. İlçe Değerlendirme Komisyonunda görevli kişilerin aylıkla ödüllendirmesi yönünde teklif getirilmesinin konuya ilişkin mevzuata aykırı bir durum olmadığı, İlçe Değerlendirme Komisyonunun değerlendirilmeye dahil olan personellerin başarılarını ödüllendirmek üzere değerlendirmelerini yaptığı, kişilerin farklı mensubiyetlerini kesinlikle değerlendirme konusu yapmadığı, sadece değerlendirme formundaki kriterleri esas alarak objektif bir yöntemle görev yaptığı,
2.4. İlçe Değerlendirme Komisyonunun, İlçe Millî Eğitim Müdürü . başkanlığında, ilgili şube müdürü i Eğitim Merkezi Müdürü İlkokulu Müdürü . ve
İlkokulu Öğretmeni dan oluşturulduğu,
2.5. İlçe değerlendirme komisyonu tarafından ödüllendirilmesi teklif edilen iddia konu şube müdürü değerlendirme tarihi itibariyle Müdürlük bünyesinde her ne kadar şube müdürü ünvanı ile yeni olsa da kendisinin yaklaşık yirmi yıldır Turhal İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı liselerde öğretmenlik ve okul yöneticilikleri görevlerinde bulunduğu, ilçe değerlendirme komisyonu başkan ve üyeleri tarafından mesleki yetkinliği ve formasyonu yakinen tanınan, bilinen ve otuz yılı aşkın mesleki kıdeme sahip bir eğitim çalışanı olduğu,
2.6. 2022 yılı ödül ile ilgili iş ve işlemlerin Müdürlük tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge hükümlerine göre tamamlandığı ve 2022 yılı için yapılacak bir işlem bulunmadığı, Üstün Başarı Belgesi alarak ödül almaya aday olan personelden sıralama listesinde kontenjan dışında kalanların, bir sonraki yıllarda yeniden değerlendirmeye alınacağı, /
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Başarı, Üstün Başarı Değerlendirmesi ve Ödül” başlıklı
122 nci Maddesinde: “Görevli oldukları kurumlarda olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre
başarılı görev yapmak suretiyle; kamu kaynağında önemli ölçüde tasarruf sağlanmasında, kamu zararının oluşmasının önlenmesinde ve önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasında, kamusal fayda ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasında veya sunulan hizmetlerin etkinlik ve kalitesinin yükseltilmesinde somut olaylara ve verilere dayalı olarak katkı sağladıkları tespit edilen memurlara, merkezde bağlı veya ilgili bakan, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar tarafından başarı belgesi verilebilir. (Ek cümle: 22/5/2012 – 6318/44 md.) Türk Silahlı Kuvvetlerinde (…) (2) görevli Devlet memurları için Millî Savunma Bakanı bu yetkisini devredebilir. Üç defa başarı belgesi alanlara üstün başarı belgesi verilir.(2) Üstün başarı belgesi verilenlere, merkezde bağlı veya ilgili bakan ve illerde valiler tarafından uygun görülmesi hâlinde en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) % 200’üne kadar ödül verilebilir. Bu maddeye göre bir malî yıl içinde ödüllendirileceklerin sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde onundan, Gümrük Müsteşarlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve
Emniyet Genel Müdürlüğü ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı kadroları için binde yirmisinden fazla olamaz. Yıl içinde ödüllendirilen personel sayısı kurumlarınca izleyen yılın Ocak ayı sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına bildirilir…”
6. 24.02.2013 tarihli Millî Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı Belgesi ve Ödül
Verilmesine Dair Yönerge’nin;
6.1. “Ödül Verilebilecek Personel” başlıklı 7 nci Maddesinde: “Ödül, Üstün Başarı Belgesi alan personele verilebilir”,
6.2. “Ödül Verecek Makamlar” başlıklı 10 uncu Maddesinde: “Ödül, merkez ve yurtdışı teşkilatı personeline Bakan, il sınırları içinde görevli personele Vali tarafından verilebilir”
6.3. “Ödül Verilecek Personelde Aranacak Şartlar” başlık 11 inci Maddesinde: “- (1) Ödül verilebilecek personelde aşağıdaki şartlar aranır. a) Almış olduğu Üstün Başarı Belgesi nedeniyle, daha önce ödül verecek makam tarafından ödül verilmesi veya verilmemesi yönünde değerlendirilmemiş olmak.
b) Almış olduğu Üstün Başarı Belgesi nedeniyle değerlendirmeye alındığı yıl içerisinde Kınama cezasından daha ağır bir disiplin cezası almamış olmak.”
6.4. “Ödül Verilebilecek Personel Sayısının Belirlenmesi” başlıklı 12 nci Maddesinde: “Bir malî yıl içinde ödül verilebileceklerin sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçemez.”
6.5. “Ödül verilebilecek personelin sıralamasının belirlenmesi” başlıklı 13 üncü Maddesinde: “(1) Bir mali yıl içerisinde Üstün Başarı Belgesi alan personel sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçmesi durumunda, disiplin amirleri, ilçe, il ve merkez değerlendirme komisyonları, Ek-4 değerlendirme formunda yer alan kriterlere göre adaylarla ilgili olarak yapacakları değerlendirme sonucunda sıralama listelerini belirler. (2) Kontenjan oranında yapılan sıralama listesinin son sırasında aynı puanı sahip birden fazla aday olması durumunda, 31Temmuz tarihi itibariyle kazanılmış hak aylıkta değerlendirilen hizmet süresi fazla olan aday listeye alınır. (3) Üstün Başarı Belgesi alarak ödül almaya aday olan personelden sıralama listesinde kontenjan dışında kalanlar, sonraki yıllarda yeniden değerlendirmeye alınır.”
“ 6.6. “İlçe Değerlendirme Komisyonunun Görevleri” başlıklı 16. Maddesinde;“(1) İlçe değerlendirme komisyonunun görevleri şunlardır.
a) Üstün Başarı Belgesi alan personeli Ek-4 formundaki kriterlere göre değerlendirmeye tâbi tutmak.
b) Değerlendirme sonucunda, Başkan ve üyelerin verdiği puanları toplayıp üye sayısına bölmek suretiyle ortalamaları tespit edip ilgilinin hanesine işlemek.
c) Her kriter için, Ek-4 formundaki değerlendirici sayısına göre bulunarak ortalama sütununa yazılan
“ortalama” puanları, toplayarak ödüllendirilmeye esas puanı belirlemek.
ç) Değerlendirme sonuçlarına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere sıralamaya tâbi tutarak, sıralama listeleri ile değerlendirme formlarını her yıl, en geç Temmuz ayının 31’ine kadar il değerlendirme komisyonuna göndermek.
d) Ödüllendirilen personelin yıllar itibariyle isim listelerini düzenli bir şekilde muhafaza etmek.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle; 194 kişilik ödül listelerinin mevzuata uygun bir şekilde yeniden puanlanarak, en çok hak eden 194 kişiye ödül verilmesini talep etmektedir.
9. İlgili mevzuatın incelenmesi neticesinde; Devlet Memurları Kanununda “ilgili bakan ve illerde valiler tarafından uygun görülmesi hâlinde en yüksek Devlet memuru aylığının % 200’üne kadar ödül verilebileceği”nin hüküm altına alındığı, Ödül verilmesi ile ilgili şartları düzenleyen Millî Eğitim Bakanlığı
Personeline Başarı, Üstün Başarı Belgesi ve Ödül Verilmesine Dair Yönerge’de ise “makam tarafından ödül verilmesi veya verilmemesi yönünde değerlendirilmemiş olmak” ile “Üstün Başarı Belgesi nedeniyle değerlendirmeye alındığı yıl içerisinde Kınama cezasından daha ağır bir disiplin cezası almamış olmak” şartlarını getirdiği yine aynı Yönerge içinde “Bir malî yıl içerisinde Üstün Başarı Belgesi alan personel sayısı, kurumun yılbaşındaki dolu kadro mevcudunun binde yirmisini geçmesi durumunda, ilçe, il ve merkez değerlendirme komisyonları, adaylarla ilgili olarak yapmış oldukları değerlendirme sonucunda sıralama listelerini belirledikleri ve sıralama listeleri ile değerlendirme formlarını her yıl en geç Ağustos ayı sonuna kadar Valilik Makamına sundukları” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.
10. İlgili mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde; Ödül’ün belli şartları taşıyan personele verilebileceği, personelin bu şartları taşısa dahi İl’deki dolu kadro sayısına göre belirlenen sayının üstünde personelin Ödül alamadığı, bu bağlamda İlçe ve İl Değerlendirme Komisyonlarının Ek4 değerlendirme formuna istinaden yapacağı değerlendirmeler neticesinde sıralama listesi hazırlayacakları ve hazırlanan listelerin Valilik Makamına sunulduğu, Valilik Makamı tarafından uygun görülen personelin Ödül almaya hak kazandığı anlaşılmaktadır.
11. Millî Eğitim Bakanlığı Personelinden Üstün Başarı Belgesi Alanları Değerlendirme Formu aşağıdaki şekildedir.
ÖDÜLLENDİRMEYE ESAS TOPLAM PUANI
12. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın Değerlendirme
Formunda, disiplin amirinin her soruya 5 puan verdiği, İlçe Değerlendirme Komisyonunun puan verebileceği aşağıdaki sorulara ise 4-4,6 arasında değişen puanlar verdiği görülmektedir.
13. Ancak, Kurul üyelerince, gerek başvuran gerekse diğer adaylara dair oldukça spesifik bilgi gerektiren konu başlıkları hakkında başvuranın bu puanı neden alması gerektiği kanısına ulaştıklarına dair hususların açıklanmadığı, dolayısıyla başvuranın sırasını belirleyecek olan bu değerlendirme formu neticesinde adayın geri sıralarda kalmasında ve ödül alamamasındaki işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetime olanak tanıyacak derecede ortaya konulamadığı ve adayın İlçe Değerlendirme
Komisyonunca objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı sonucuna varılmaktadır.
14. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olsa da, bu durum idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Bkz. Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204)
15. Yukarıda açıklandığı üzere, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, somut olayda idare yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekirken oluşturulan ilçe değerlendirme komisyonunca yapılan puanlamanın bir gerekçeye dayanmıyor oluşu nedeniyle objektif değerlendirmeye tâbi tutulmayan başvuran hakkında ödül alamaması yönündeki işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
16. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları birlikte göz önünde bulundurularak
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;, ilgili idarenin söz konusu işlemi yargı denetimini mümkün kılacak şekilde tesis etmediği ve başvuranın objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı gerekçeleriyle, başvuranın ödül alamaması işleminde hukuka uyarlık bulunamadığından bahisle, ödül alamayan aday personele ait değerlendirme formlarının objektif bir şekilde yeniden puanlanması ve
/
İdarenin bundan sonra değerlendirme formlarında puanlama yapan komisyon üyelerine eğer düşük puan vereceklerse puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Tokat İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın, ödül alamayan aday personele ait değerlendirme formunun objektif bir şekilde yeniden puanlanması ve ödül verme işleminin, iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra üstün başarı belgesi alanları değerlendiren komisyon üyelerince adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/