|
ÖZET: Başvuran, Türk Standardları Enstitüsü (TSE) Bursa Bölge Koordinatörlüğü’nde TSE Uzmanı olarak görev yapmaktadır. Oğlunun sağlık sorunları nedeniyle 23.01.2023 tarihinde TSE Muğla İl Temsilciliğine tayin talep etmiş, ancak bu talep uygun görülmemiştir. Başvuran, daha sonra TSE İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne tayin istemiş, ancak bu talebi de çeşitli gerekçelerle geri çevrilmiştir. Başvuran, dilekçelerinin kayda alınmadığını ve talebinin dikkate alınmadığını iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur.
TSE İnsan Kaynakları Dairesi, başvuranın tayin taleplerinin olumsuz yanıtlandığını, personel ihtiyacı nedeniyle tayin işlemlerinin gerçekleştirilemediğini belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın sağlık raporları doğrultusunda çocuğunun iklim değişikliği nedeniyle daha uygun bir ortamda yaşaması gerektiği ifade edilmiştir. Ancak, TSE’nin personel açığı nedeniyle başvuranın talebinin yerine getirilmediği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin dikkate alınmamasının hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, TSE İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne atamanın yapılması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, başvuranın ve TSE’nin durumunu göz önünde bulundurarak, kamu hizmetlerinin etkinliğini artırmayı amaçlamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/867-S.24.1446
BAŞVURU NO : 2023/13980
KARAR TARİHİ : 26.01.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, İzmir İline yer değişikliğinin yapılması talebine ilişkinidir.
BAŞVURU TARİHİ : 31.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Türk Standardları Enstitüsü (TSE) Bursa Bölge Koordinatörlüğüne bağlı Bursa
Belgelendirme Müdürlüğünde sicil numaralı TSE Uzmanı unvanıyla görev yapmakta olduğunu, oğlunun sağlık sorunları nedeniyle 23.01.2023 tarihinde TSE Muğla İl Temsilciliğine atama talep ettiğini (EBYS Referans No: EBYS Sayı : 2024/867-S.24.1446 Bursa Belgelendirme Müdür Vekilinin “Uygun
Görülmüştür” notuyla yazının hazırlanması istenmiş olmasına rağmen, Bursa Bölge Koordinatörünün şifahi olarak uyarmasıyla yazının “Uygun” notuyla hazırlanmayarak TSE İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığına (İKDB) gönderildiğini, akabinde TSE Ankara Merkezden kendisi ile iletişime geçilerek TSE Muğla İl
Temsilciliğinde yeterince iş olmadığın, iş yapan bir çalışan olan kendisini de TSE Muğla İl Temsilciliğine atayamayacaklarının ve dilerse TSE Ege Bölge Koordinatörlüğü İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne atamasının yapılabileceğinin şifahi olarak belirtildiğini, bahsi geçen teklifi kabul etmesine rağmen dilekçesine cevap verilmediğini ve bunun üzerine Uludağ Üniversitesi Hastanesinden ‘Durum Bildirir
Sağlık Raporu’ alarak kendisine daha önce şifahen teklif edilen TSE İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne
17.05.2023 tarihinde tayin istediğini (EBYS Referans No: EBYS Sayı : 2024/867-S.24.1446 dilekçesinin
Bursa Belgelendirme Müdürlüğünden Bursa Bölge Koordinatörlüğüne aynı tarihte gönderilmesine rağmen
Bursa Bölge Koordinatörlüğünden TSE İKDB’ye kasıtlı olarak gönderilmeyerek bekletildiğini, dilekçesinin akıbetine ilişkin TSE Bilgi Edinme birimine 23.05.2023 tarihinde soru sormasının hemen sonrasında “Bölge Koordinatörlüğümüzde çalışmakta olan personellerimizden EYT kapsamına giren emekli olan ve olacak olan personeller hakkında doğacak personel açığı ile ilgili İnsan Kaynakları Dairesi
Başkanlığına yazı ile bilgi verilmiş. Fakat herhangi bir sonuç alınamamıştır. Bölge Koordinatörlüğümüzde
Emekli olan ve olacak personellerden dolayı doğan personel açığı giderilemediğinden olumlu cevap verilememiştir.” şeklinde cevap verildiğini, yetkileri dahilinde olmamasına rağmen dilekçesinin TSE
İKDB’ye yollanmayarak Bursa Belgelendirme Müdürlüğüne geri gönderildiğini, ayrıca bilgi edinme talebine verilen cevapta TSE İKDB’ye yazı ile bilgi verildiği belirtilmiş olsa da bahsedilen bilgilendirme yazısının hiçbir yerde bulunmadığını ve dilekçesine cevap verilmediğini, aynı dilekçeyi 09.06.2023 tarihinde yeniden Evrak Kayıt birimine verdiğini (EBYS Referans No: EBYS Sayı : 2024/867-S.24.1446 ancak dilekçe sistemde görünmediğinden 13.06.2023 tarihinde dilekçesinin akıbetini sorduğunda Bursa
Belgelendirme Müdürü tarafından şifahen ‘bilerek kayda alınmadığının’ belirtildiğini, kayda almama gibi bir yetkileri olmadığını hatırlatması üzerine dilekçesinin kayda alınarak ilgili yerlere havale edildiğini, aradan geçen sürede de söz konusu dilekçelerinin hiçbirine cevap verilmeyerek talebinin tamamen yok sayıldığını ifade ve iddia etmiş olup, Anayasa’nın 41 inci maddesi, Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile TSE Personel Yönetmeliğinin 146 ncı maddesine istinaden oğlunun sağlık sorunları nedeniyle TSE İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne atamasının ivedilikle yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 19.09.2023 tarihli ve sayılı yazısına istinaden Türk
Standardları Enstitüsü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 17.10.2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Enstitü Bursa Bölge Koordinatörlüğüne bağlı Bursa Belgelendirme Müdürlüğü emrinde Elektrik
Elektronik Mühendisliği mezunu TSE Uzmanı olarak görev yapan ’in Sistem Belgelendirme
), Ürün Belgelendirme, Hizmet Belgelendirme (Makine, Elektroteknik, Yapı, Kimya, Gıda-Ziraat ve diğer) ve İthalat konularında uzman ataması bulunduğu, Bursa Belgelendirme
Müdürlüğü bünyesinde verilen hizmetler, başvuranın uzman atamasının olduğu alanlar olduğu, Müdürlük bünyesinde dışında 64 yaşında elektrik-elektroteknik mühendisi olan bir kişinin de emekli olacağını beyan ettiği, halihazırda zaten ilave 2 teknik personel ihtiyacının bulunması nedeniyle ikame personel gelmeden başvuranın tayin talebinin olumlu değerlendirilemediği,
2.2) Başvuranın 23.01.2023 tarihli ve sayılı Muğla Temsilciliğine ilişkin tayin talebinin, Muğla ilinde
personel ihtiyacı olmadığından, olumlu değerlendirilemediğinin ilgiliye ve üyesi olduğu sendika yetkililerine bildirilmiş olduğu,
2.3) Başvuranın 17.05.2023 tarihli ve sayılı İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne tayin talebinin,
17.05.2023 tarihli ve sayılı üst yazı ile Bursa Bölge Koordinatörlüğüne iletildiği, başvuru ekindeki
ekran görüntüsünden de görüldüğü üzere Mayıs ayındaki tayin talebi hakkında Bölge Koordinatörü tarafından “Bölge Koordinatörlüğümüzde çalışmakta olan personellerimizden EYT kapsamına giren emekli olan ve olacak olan personeller hakkında doğacak personel açığı ile ilgili İnsan Kaynakları Dairesi
Başkanlığına yazı ile bilgi verilmiş, fakat herhangi bir olumlu dönüş olmadığından Bölge
Koordinatörlüğümüzde emekli olan ve olacak personellerden dolayı doğan personel açığı giderilemediğinden olumlu cevap verilememiştir.” havale notu yazılarak yazının geri gönderilmiş olduğu ve konuya ilişkin başvurana şifahi olarak bilgi verildiği,
2.4) Başvuranın, “13.06.2023 tarihinde dilekçesinin akıbetini sorduğunda Bursa Belgelendirme Müdürü
tarafından şifahen ‘bilerek kayda alınmadığının’ belirtildiği” iddiasına ilişkin; ilginin
09.06.2023 tarihli İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne tayin dilekçesinin aynı gün sayı ile evrak
kaydına alındığı, her yeni gelen işin geldiği gün işleme alınmasının beklenemeyeceği, amirin evrakı değerlendirme, bilgi alma, görüşme vb. gibi yetki ve sorumlulukları olduğu, nitekim söz konusu talebin 2 iş günü sonra 13.06.2023 tarihli ve sayılı yazı ile üst birime iletilmiş olduğu, Koordinatörlüğün
13.06.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile de Genel Sekreter Yardımcılığı (Teknik) ve İnsan Kaynakları
Dairesi Başkanlığına dağıtımlı olarak yazıldığı,
2.5) Yazının, Genel Sekreter Yardımcılığının (Teknik) “ Personel Tayin-
Görevlendirme Talepleri Bilgi Notu Formunun doldurularak makam bilgi notu ekinde (TSE Başkanımıza sunulmak üzere) hazırlanması hususunda gereği rica” havale notu ile Bursa Bölge Koordinatörlüğüne geri gönderildiği,
2.6) Bursa Belgelendirme Müdürlüğünün; belgelendirme kapsamında 2023 planlamasında toplam iş gücü
ihtiyacının 4596 adam/gün olarak hesaplandığı, 15 teknik personelden 3’ünün planlamaya dahil edilemediği, engelli kadrosunda olan ve görevlere katılamayan 1 personelin planlamada görevlendirildiği, doğum yapmış olan 1 personelin 02.03.2023 tarihinden itibaren izinli ve raporlu olduğu, ayrıca ücretsiz izin alacağını beyan ettiği, yeni tayin olan 1 personelin ise doğum iznine ayrıldığı, birimde 5 personel ihtiyacı bulunduğu, bu kapsamda İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı ve Genel Sekreter Yardımcılığı (Teknik)
Makamıyla şifahi olarak yapılan görüşmelerde sunulan gerekçeler sonucunda, talep olumlu değerlendirilemediğinden, ilgili birim tarafından makam bilgi notu hazırlanamadığı,
2.7) İhtiyaçla ilgili Koordinatörlükte görevli 3 kişiden destek alınmakta olduğu, kalan 2 kişi yerine yine
diğer bölgelerden görevlendirme yapılarak sorunun çözülmeye çalışıldığı, bu durumda -Yönetimin yerinden hizmet verilmesi politikası doğrultusunda- halihazırda zaten en az 2 teknik personel eksiği varken ve ikame personel gelmeden mevcut personelin başka bir bölgeye tayin talebinin uygun değerlendirilememekte olduğu, başvuranın tayin talebinin olumlu sonuçlandırılamamasının sebebi personel eksikliğinden kaynaklanmakta olup ilgilinin talebinin, Bursa Belgelendirme Müdürlüğünün personel ihtiyacının giderilmesi durumunda yeniden değerlendirmeye alınabileceği,
2.8) Başvuranın 01.01.2023 tarihinden bugüne kadar toplam 38 gün sağlık raporu bulunduğu, ayrıca
23.08.2023 ve 05-06-07-08 Eylül 2023 tarihlerinde planlanan görevlerine gitmemesi üzerine
savunmasının alındığı, başvuran tarafından olayın/hatanın bir daha yaşanmayacağının Bölge
Koordinatörlüğüne ifade edilmesi sonucunda herhangi bir ceza tatbiki uygulanmadığı ve adı geçenin görevlere gitmeye başlamış olduğu belirtilmiş ve talep edilen belgeler yazı ekinde gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1) “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde “Devletin temel amaç ve görevleri,
Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.2) “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinde “Aile, Türk toplumunun
temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır.
Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/4 md.) Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/4 md.) Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır.”,
3.3) “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirler alır.”
3.4) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.
(Mülga üçüncü fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.)
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.5) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” ana başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Türk Standardları Enstitüsü” ara başlığı altındaki;
5.1) “Kuruluş” başlıklı 550 nci maddesinde “(1) Her türlü madde ve mamulleri ile usul ve hizmet
standardlarını yapmak gayesiyle Türk Standardları Enstitüsü kurulmuştur.
(2) Enstitü, tüzel kişiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen özel bütçeli bir kamu kurumu olup kısa adı ve markası TSE’dir…
(5) Enstitü, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili kuruluşudur…”,
5.2) “Uzman ve denetçi istihdamı” başlıklı 562 nci maddesinin birinci fıkrasında “(1) Enstitüde, 375
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 23 üncü maddesine göre TSE Uzmanı ve TSE Uzman Yardımcısı istihdam edilir.”,
5.3) “Yönetmelikler” başlıklı 564 üncü maddesinde “Bu Bölümün uygulanmasına ilişkin hususlar
Yönetim Kurulunca onaylanan yönetmelikler ile düzenlenir.”,
6) 375 sayılı kanun Hükmünde Kararnamenin “İş mevzuatına tabi veya sözleşmeyle uzman
istihdamı” başlıklı Ek 23 üncü maddesinde (Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.) “14/7/1965 tarihli ve
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında
personel istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı
kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlere bağlı olmaksızın idari hizmet sözleşmesiyle ya da iş mevzuatına tabi olarak uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir…
Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, sınavları, nitelikleri, yetiştirilmeleri ve çalışma usul ve esasları ile istihdamlarına ilişkin diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
İş mevzuatına tabi uzman ve uzman yardımcılarına ilişkin tüm ihtilaflar iş mahkemelerinde görülür.”,
7) Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliğinin;
7.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Yönetmeliğin amacı; “132 sayılı Türk Standardları Enstitüsü
Kuruluş Kanununun” ilgili maddelerine uygun olarak, Türk Standardları Enstitüsü personelinin işe alınma, ilerleme ve yükselme, (Mülga ibare:RG-23/8/2013-28744) (…), disiplin ve göreve son verme ile mali ve sosyal hakları ve diğer özlük işlerini düzenlemektir.”,
7.2) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde (Değişik:RG-23/8/2013-28744) “Bu Yönetmelik hükümleri
Türk Standardları Enstitüsünün kadrolu personelini kapsar. Diğer personel için sözleşmesindeki hükümler ile bu Yönetmeliğin söz konusu personel için düzenlendiği açıkça belirtilen maddeleri uygulanır.”,
7.3) “Yer ve Unvan Değiştirme, Geçici Görevlendirme” başlıklı 71 inci maddesinde “Çalışan
personelin Enstitü içerisindeki görev yerinin veya unvanının değiştirilmesidir.
Enstitü, unvan ve görev eşitliği gözetmeden, kazanılmış hak aylık derecelerine uygun olarak merkez veya taşra birimlerinin kendi içerisinde veya merkezden taşraya, taşradan taşraya veya taşradan merkez birimlerine atama yapabilir.
a) Enstitü hizmetleriyle ilgili geçici görevlendirmeler Yönetim Kurulunca çıkarılacak Görevlendirme, Yolluk ve Taşıt Giderleri Yönergesine göre yapılır, b) Gerek görüldüğü taktirde Genel Sekreterin önerisi Başkanın onayıyla personel çalıştırıldığı görevden başka bir görevde geçici olarak görevlendirilebilir, c) (Değişik:RG-5/6/2010-27602) Personelin; merkezden taşraya, taşradan taşraya, taşradan merkez birimlerine yapılacak görev yeri değişikliği Genel Sekreterin önerisi üzerine Yönetim Kurulu kararıyla yapılır. Ancak birim personelinin aynı il içerisindeki görev yeri değişiklikleri Genel Sekreterin teklifi üzerine Başkanın onayı ile yapılır…”,
7.4) “Sosyal Güvenlik” başlıklı 85 inci maddesinde “TSE personelinin Sosyal Güvenlikleri (Değişik:RG-
23/8/2013-28744) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine, özlük işlemleri ise bu Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür…”,
7.5) “Yer Almayan Hükümler” başlıklı 146 ncı maddesinde “Bu Yönetmelikte yazılı olmayan ve
personeli ilgilendiren hususlarda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yer alan hükümleri kıyas yolu ile uygulamaya Yönetim Kurulu yetkilidir.”,
8) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;
8.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”,
8.2) “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde (Değişik: 30/6/2014-
2014/6578 K.) “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için;
kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.
Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) TSE Bursa Bölge Koordinatörlüğüne bağlı Bursa Belgelendirme Müdürlüğünde TSE Uzmanı unvanıyla
görev yapmakta olduğunu belirten başvuran tarafından, oğlunun sağlık sorunları nedeniyle TSE İzmir
Belgelendirme Müdürlüğüne atamasının ivedilikle yapılması talep edilmektedir.
11) Türk Standardları Enstitüsü, tüzel kişiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen özel bütçeli bir
kamu kurumu olup Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili kuruluşudur. Enstitüde, 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 23 üncü maddesine göre TSE Uzmanı istihdam edilmektedir. 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 23 üncü maddesinde; 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında personel istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlere bağlı olmaksızın idari hizmet sözleşmesiyle ya da iş mevzuatına tabi olarak uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebileceği düzenlenmiştir.
12) Türk Standardları Enstitüsü personelinin işe alınma, ilerleme ve yükselme, disiplin ve göreve son verme
ile mali ve sosyal hakları ve diğer özlük işlerini düzenlemek amacıyla hazırlanan ve Enstitünün kadrolu personelini kapsayan Türk Standardları Enstitüsü Personel Yönetmeliğinde; Enstitünün, unvan ve görev eşitliği gözetmeden, kazanılmış hak aylık derecelerine uygun olarak merkez veya taşra birimlerinin kendi içerisinde veya merkezden taşraya, taşradan taşraya veya taşradan merkez birimlerine atama yapabileceği, personelin taşradan taşraya yapılacak görev yeri değişikliğinin Genel Sekreterin önerisi üzerine Yönetim Kurulu kararıyla yapılacağı, anılan Yönetmelikte yazılı olmayan ve personeli ilgilendiren hususlarda, 657 sayılı Kanun hükümlerini kıyas yoluyla uygulamaya Yönetim Kurulunun yetkili olduğu düzenlemelerine yer verilmiştir. Söz konusu düzenlemede yer değişikliği konusunda idareye takdir yetkisi verildiği görülmektedir.
13) 657 sayılı Kanuna dayanılarak düzenlenen Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına
İlişkin Yönetmelikte, sağlık mazeretine dayalı yer değişikliğine imkan tanıyan düzenlemeye yer verilmiş olup söz konusu düzenlemede; memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev
yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekliliğine yer verilmiştir.
14) Dosya kapsamında başvuranın 23.04.2020 doğum tarihli çocuğuna ilişkin; 18.01.2023 tarihli tek
hekim raporunda; ( hışıltılı çocuk ) nedeniyle daha önce Bursa’da yaşamakta olan hastanın, iklimsel koşullar nedeniyle Marmaris’te hava yollarıyla ilgili ciddi düzelme görülmüş olduğu, doğumundan beri online muayene edilerek te takip edilen hastanın sağlık açısından Marmaris’te yaşamasının daha uygun olacağının değerlendirildiği; Uludağ Üniversitesi Hastanesinin 15.05.2023 tarihli ve 1 yıl geçerlilik süresi olan Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporunda; Çocuk Göğüs
Hastalıkları J45.0-Astım, Allerjik ICD kodu ve tanısına ve ‘Karar’ kısmında; “MARSEL ASLAN ÖZGEN
İSİMLİ, PROTOKOL NUMARALI 2,5 YAŞ ERKEK ÇOCUK ALLERJİK ASTIM TANISI İLE
ÇOCUK ALLERJİ POLİKLİNİĞİNDE İNCELENİYOR. YAPILAN TETKİKLERDE POLENLERE
KARŞI ALLERJİSİ BULUNMUŞTUR. DEVAMLI İLAÇ KULLANMASI GEREKLİDİR. İKLİMİ
SICAK VE DENİZ KIYISI OLAN BİR BÖLGEDE YAŞAMASI SAĞLIĞI VE GELİŞİMİ AÇISINDAN
UYGUN OLUR. BİLGİLERİNİZE SUNULUR.” açıklamasına yer verildiği görülmüştür.
15) İdareler idari işlem tesis ederlerken bağlı yetki veya takdir yetkisi kullanmaktadırlar. Bir idari işlemin
yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden bahsedilir.
16) Kamu hizmetlerinin nasıl yerine getirileceğinin ve alınacak kararların her birinin önceden öngörülerek
bütün unsurlarıyla ayrıntılı bir şekilde yasayla düzenlenmesine imkân bulunmaması nedeniyle; hem kanunların uygulanmasını, kaynakların uygun şekilde kullanılabilmesini, kamu hizmetlerinin iyi işlemesini ve kamu düzeninin sağlanmasını temin etmek, hem de idareye tanınan takdir yetkisinin hangi çerçevede kullanılacağını belirlemek amacıyla kanunlara uygun olmak koşuluyla yönetmelikler veya benzeri ikincil düzenlemeler tesis edilebilmektedir. Bu durum, idareye tanınan takdir yetkisinin objektif bir hale gelmesi, hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir kuralların ortaya konması, idarenin eşitliğe aykırı ve keyfi uygulamalarına karşı koruyucu bir önlem olması, bireylerin idarenin eylem ve işlemlerde kendilerine uygulanacak hukuk kurallarının neler olduğunu bilmesi ve davranışlarını ona göre ayarlayabilme imkanına sahip olması ve böylece hukuki belirliliğin sağlanması açısından hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak kabul edilmektedir.
17) İdarenin takdir yetkisinin bulunması keyfi davranması anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla
tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır. Burada asıl dikkat edilmesi gerekli olan husus, söz konusu düzenleyici işlemlerin Anayasa’dan başlayarak kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük vb. üst hukuk normlarına aykırı olup olmadığı, bu konuda üst hukuk normlarından kaynaklanan bir yetkinin bulunup bulunmadığı, takdir yetkisinin kamu yararına ve kamu hizmetinin gereklerine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığıdır.
18) Anayasamızın 17 nci maddesinde herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına
sahip olduğu, 5 inci maddesinde Devletin amaç ve görevlerinde birinin de insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olduğu, 41 inci maddesinde Devletin toplumun temeli olan ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirilmesi ve bu yolla kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacıyla gerekli tedbirler almakla ve teşkilatını kurmakla görevli olduğu, 49 uncu maddesinde Devletin çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı desteklemek ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirler almakla yükümlü olduğu, 56 ncı maddesinde ise Devletin herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak üzere gerekli tedbirleri alacağı düzenlenmiştir. Aynı şekilde, yüksek yargı kararlarında, Devletimizin nitelikleri arasında sayılan sosyal hukuk devleti; kişilerin huzur, refah ve mutluluk içinde yaşamalarını güvence altına alan, kişilerin hakları ile kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen, çalışma hayatını geliştirerek çalışanlarını koruyan devlet olarak tanımlanmaktadır. Bu kapsam içinde kişileri mutlu kılmak, onların hayat mücadelesini kolaylaştırmak, insan haysiyetine yaraşır onurlu bir hayat sürdürmelerini sağlamak gibi hususların da yer aldığı kuşkusuzdur.
19) Somut olayda, Bursa Belgelendirme Müdürlüğünde TSE Uzmanı unvanıyla görev yapmakta olan
başvuranın eşinin ve çocuğunun -çocuğun sağlık durumu nedeniyle- Muğla ili Marmaris ilçesinde yaşamakta olduğu ve Bursa ilinde hava kirliliği sebebiyle çocuğun sağlık durumunun kötüye gittiği yapılan şifahi görüşmede başvuran tarafından belirtilmiş, dosyaya sunulan çocuğa ait raporlarda da iklimi sıcak ve deniz kıyısı olan bir bölgede yaşamasının çocuğun sağlığı ve gelişimi açısından uygun olacağı hekimler tarafından ortaya konmuş olup başvuranın içinde bulunduğu şartlarda çalışmakta zorlanarak yer değişikliği talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
20) Yukarıda yer verilen düzenlemelere ve takdir yetkisinin kullanılmasına ilişkin genel kurallara dayanarak
idarelerin, kurum içi yer değişikliği taleplerinde, personelin ihtiyacını ve motivasyonunu, buna bağlı olarak personelin verimliliğini ve huzur içinde çalışmasını da ön planda tutmaları gerektiği açıktır. Zira kamu yönetiminin geçirdiği değişimle birlikte klasik personel yönetimi de dönüşerek kamuda modern insan kaynakları anlayışı benimsenmeye başlanmıştır. İyi yönetim ilkelerini kendine rehber edinen idarelerin, insan kaynaklarının kurumsal amaçlar doğrultusunda en etkin ve verimli bir biçimde kullanılmasını zorunluluk olarak görmeleri gerekmektedir. Bu kapsamda; kamu kurum ve kuruluşlarının verimli ve etkili olabilmesi için her bir çalışanın bireysel kapasitesini ve mümkün olan en üst düzeyde çalışma arzusunu arttırmak gerekliliği kabul edilmeli ve bu yönde gereken tedbirler alınmalıdır.
21) Buna göre; başvuran tarafından talep edilen yer değişikliğinin yapılması durumunda, başvuranın
çocuğunun raporlarla ortaya konmuş olan sağlık durumunun gerektirdiği ortamda yaşaması sağlanarak çocuğun sağlığına olumlu katkı sağlanmış olmasının yanı sıra başvuranın aile birliğinin de sağlanmış olacağı, ilgili birimde personel ihtiyacı ısrarla vurgulanmışsa da çalışan memnuniyetinin ve verimliliğinin arttırılması için idare tarafından az sayıda da olsa personelin aktif çalıştırılmasının, istihdam edilmekte olan mevcut personel dağılımının çalışan verimliliğini arttıracak ve iş tatmini sağlayacak şekilde yapılmasının önem arz ettiği ve idare tarafından optimum düzeyde personel istihdam edilmesi yönünde çalışmalar yapılmasının gerekliliği dikkate alınarak başvuranın talep ettiği yer değişikliğinin yapılmasının hakkaniyet gereği olduğu değerlendirilmiştir.
22) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın oğlunun sağlık sorunları nedeniyle
TSE İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne atamasının yapılması talebinin yerine getirilmemesi işleminde hakkaniyete uyarlık olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
24) Diğer taraftan, başvuran tarafından belirtilen dilekçesinin gönderilmediği ve kayda alınmadığı
hususlarına ilişkin; dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkının Anayasal bir hak olduğunun idareye hatırlatılmasına ihtiyaç duyulmuştur.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bursa İş Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın TSE İzmir Belgelendirme Müdürlüğüne atamasının yapılmasına ilişkin işlem tesis edilmesi yönünde TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi