|
ÖZET: Uşak Üniversitesi Rektörlüğü, 14.01.2021 tarihinde Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği programı öğretim görevlisi kadrosunu kazanan başvuranın atamasını, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın öğrenci kontenjanı verilmemesi gerekçesiyle gerçekleştirmemiştir. Başvuran, ilgili ilana başvurarak sınavda başarılı olmuş ve ataması için gerekli belgeleri teslim etmiştir. Ancak, idarenin atama işlemini gerçekleştirmemesi, başvuranın haklı beklentisini ihlal etmekte ve hakkaniyete aykırı bir durum yaratmaktadır.
Yükseköğretim Kurulu’nun yazısında, öğrenci alımı yapılmayan bölümlerde öğretim elemanı atamalarının kamu zararına yol açmaması gerektiği belirtilse de, öğretim elemanlarının mağdur edilmemesi gerektiği de vurgulanmıştır. İdarenin, başvuranın atamasını yapmaması, hukuk devleti ilkesine ve hak arama özgürlüğüne aykırı bir durum teşkil etmektedir. Bu nedenle, başvurunun kabulü ile başvuranın öğretim görevlisi kadrosuna atanması hususunda Uşak Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4283-S.23.7014
BAŞVURU NO : 2022/14379
KARAR TARİHİ : 03/04/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : UŞAK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Atamaya ilişkin işlemler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, özetle: Uşak Üniversitesi Rektörlüğünce 14.01.2021 tarihinde açıklanan sonuç ile Sivil Hava
Ulaştırma İşletmeciliği programı öğretim görevlisi kadrosunu asli olarak kazandığını ancak Sivil Hava
Ulaştırma İşletmeciliği programı kadrosuna atamasının yapılmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bilgi, belge ve görüş talebimiz üzerine Uşak Üniversitesi Rektörlüğünün 01/11/2022 tarih ve sayılı cevap yazısında özetle: bahsi geçen programa öğrenci alımı planlandığı, 17.12.2021 tarihinde Akademik ilana çıkıldığı, ancak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından 2022 -2023
Öğretim Yılı için öğrenci kontenjanı verilmemesi nedeniyle başvuranın Sivil Hava Ulaştırma Hizmetleri
Programına atama işleminin gerçekleştirilmediği belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin n bendinde; “Öğretim Görevlisi: Yükseköğretim kurumlarında okutulan dersleri vermek, uygulama yapmak veya yaptırmakla yükümlü olan öğretim elemanıdır.”
5.2. “Öğretim Görevlileri” başlıklı 31 inci maddesinde; “Öğretim görevlileri; üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim – öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücreti ile görevlendirilebilirler. (Ek cümle:15/4/2020- 7243/3 md.) Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanlarına başvuracak olanlar hariç olmak üzere öğretim görevlisi kadrosuna başvuracak adaylarda en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak şartı aranır. Öğretim görevlileri, ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı bölümlerde bölüm başkanlarının önerileri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi, araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler.
Öğretim üyesi kadrolarına öğretim görevlileri en çok iki yıl süre ile atanabilirler; bu süre sonunda işgal ettikleri kadroya başvuran öğretim üyesi bulunmadığı ve görevlerine devamda yarar görüldüğü takdirde aynı usulle yeniden atanabilirler. Atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer.”
6. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına
Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul Ve Esaslar hakkında Yönetmeliğin;
6.1. Nihai Değerlendirme başlıklı 12 inci maddesinde; “(1) Sınav jürisinin değerlendirmesinde; bu
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki öğretim görevlisi kadrolarında, meslek yüksekokullarında bu kadrolarda istihdam edilecekler de dâhil olmak üzere ALES puanının %30’unu, lisans mezuniyet notunun %10’unu, yabancı dil puanının %30’unu ve giriş sınavı notunun %30’unu; bu
Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolarda ALES puanının %30’unu, lisans mezuniyet notunun %30’unu, yabancı dil puanının %10’unu ve giriş sınavı notunun %30’unu; meslek yüksekokullarında ise ALES notunun %35’ini, lisans mezuniyet notunun %30’unu ve giriş sınavı notunun %35’ini hesaplayarak ilan edilen kadro sayısı kadar adayı başarı sırasına göre belirler. Değerlendirme puanı 65 puanın altında olanlar sınavlarda başarısız sayılır. Adayların değerlendirmede dikkate alınan puanları ile lisans mezuniyet notları, kadro ilanında belirtilen internet adresinde ilan edilir.”
6.2. Sınavlarda başarılı olanların atanması başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Sınavlarda başarılı olan adaylar, başarı puanları esas alınarak ilan edilir. İlan edilen kadro sayısı kadar yedek aday da ilan edilir.
Atamalar yürürlükteki mevzuata göre yapılır.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran özetle, Uşak Üniversitesi Rektörlüğünce 14.01.2021 tarihinde açıklanan sonuç ile Sivil Hava
Ulaştırma İşletmeciliği programı öğretim görevlisi kadrosunu asli olarak kazandığını ancak Sivil Hava
Ulaştırma İşletmeciliği programı kadrosuna atamasının yapılmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
9. Başvuru kapsamında Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden; Uşak Üniversitesi Rektörlüğünce, Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği programı kapsamında 17.12.2021 tarihinde öğretim görevlisi alım ilanı yayınlandığı, başvuranın ilgili ilana başvurduğu ve 11.01.2022 tarihinde düzenlenen sınavda başarılı olduğu, Uşak Üniversitesi Rektörlüğü Yönetim Kurulunun 20.01.2022 tarihli sayılı toplantısı sonucunda başvuranın atamasının uygun görüldüğüne ilişkin karar alındığı görülmektedir.
10. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Uşak Üniversitesi Rektörlüğüne gönderdiği 25.03.2021 tarihli yazıda özetle; “Son yıllarda yükseköğretimde pek çok bölüm ve programa öğrenci talebinin azaldığı görülmekte olup bu bölüm ve programların atıl kalmasına rağmen kamu harcamalarının devam ettiği görülmektedir. Sayıştay Başkanlığının olağan yıllık denetimlerinde da öğrencisi olmayan bölüm ve programların kamu zararına yol açtığı sıklıkla dile getirilerek ilgililer hakkında sorgu çıkartıldığı, Yükseköğretim Kuruluna yapılan bilgilendirmelerden de anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere söz konusu bölümler/programların önemli bir kısmı, her ne kadar mevcut rektörlerimiz döneminde açılmamış olsa da üniversitelerin tercih ve talebiyle açılmıştır. Devlet üniversitelerimizin bünyesindeki yükseköğretim programları, merkezi yerleştirme sonucu oluşan doluluk oranları, mezunların istihdam imkanları, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açılarından değerlendirilmiş olup henüz öğrenci alımı yapılmamış olan bölümlerin durumu 17.03.2021 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında görüşülmüş ve Uşak
Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi bünyesindeki Fizik Bölümü ile İstatistik Bölümünün kapatılması uygun görülmüştür. Daha önce öğrenci almış fakat öğrenci alımı durdurulmuş ve halen kayıtlı öğrencisi bulunan
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi bünyesindeki Ekonometri Bölümü ile Mühendislik Fakültesi bünyesindeki Harita Mühendisliği Bölümü kapatılmamakla birlikte yukarıdaki hususlar dikkate alınarak kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından söz konusu bölümlerin de durumunun kurumunuzca değerlendirilmesi uygun görülmüştür. Ayrıca ilgili Yürütme Kurulunda yapılan incelemede Uşak
Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi bünyesindeki Felsefe Bölümünün kapatılmış olduğu tespit edilmiş olup, bu bölümler ile yukarıda kapatıldığı bildirilen bölümlerdeki öğretim elemanlarının mağdur edilmeden kendi uzmanlık alanlarına uygun veya ilişkili alanlardaki bölüm/anabilim dalı/programlara aktarılması ilişkin işlemlerin başlatılması gerektiği bildirilmiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
11. İdarenin, başvurandan atamaya ilişkin esas teşkil edecek gerekli belgeleri teslim aldığı ve gerekli idari işlemleri atama noktasına getirmesine rağmen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının yazısını gerekçe göstererek başvuranın atamasını yapmadığı görülmektedir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının
25.03.2021 tarihli ve “Bölüm Kapatılması” başlıklı yazısında her ne kadar öğrencisi olmayan bölüm ve
programlara ilişkin öğretim görevlisi atamalarında kamu zararı çıkmaması yönünde değerlendirme yapılmış olsa da ilgili yazıda öğretim elemanlarının mağdur edilmemesine ilişkin işlemlerin yapılması hususu da belirtilmektedir. Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği programı öğretim görevlisi kadrosuna ihtiyaç duyulup duyulmadığı hususunda gerekli araştırma ve özen gösterme yükümlülüğünün idarenin sorumluluğunda olduğu açıktır. Uşak Üniversitesi Rektörlüğü Yönetim Kurulunun 20.01.2022 tarihli sayılı toplantı Kararı olmasına rağmen başvuranın öğretim görevlisi kadrosuna atanmasından vazgeçilmesi işlemi başvuranın bir hakka ulaşma yönündeki beklentisinin hukuk düzeni tarafından korunmadığını göstermekte olup hakkaniyete aykırıdır.
12. Haklı beklentilerin korunması, idarenin halkla olan ilişkilerinde sürekliliği, öngörülebilirliği ve kesinliği gerektiren, anayasal bir ilke olan hukuk devleti ilkesinin bir sonucudur. Başvuru konusu edilen idari işlemler incelendiğinde; atama işleminin yapılmamasının başvuranın hukuk düzenince korunan “haklı beklenti” talebini karşılamadığı görülmekte olup idarece yapılan işlemin hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemlerine karşı, Uşak İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde;
Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın hakkaniyet gereği öğretim görevlisi kadrosuna atamasının yapılması hususunda UŞAK
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, UŞAK
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve UŞAK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi