Öğrenci nakillerinde organik olmayan psikotik bozukluklar tanısı, hastalıklar listesine dahil edilmediğinde nakil talebi kabul edilir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/2808-S.22.4254

BAŞVURU NO : 2021/16332

KARAR TARİHİ : 01/03/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Başvuranın çocuğunun nakil talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 24/09/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli ve sayılı başvuruda, özetle; başvuran Kırşehir İli Merkez Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesi 9. sınıf öğrencisi olan kızının, Kırşehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan raporlarda belirtilen F28- Organik olmayan psikotik bozukluklar hastalığı nedeniyle, evine yakın olan Hacı Fatma Erdemir Anadolu Lisesi ya da Sıddık Demir

Anadolu lisesine nakil talebinde bulunduğunu, ancak Öğrenci Nakillerine Esas Teşkil Eden Hastalıklar

Listesinde” kızının hastalığı yer almadığı için talebinin iki defa reddedildiğini, kızının bulunduğu okulda servis kullandığını, kendisinde ani duygu değişikliği olduğunu, bazen ne yaptığını ve ne yapacağını bilemediğini, öğle aralarında ve uzun teneffüslerde okuldan uzak yerlere tek başına gittiğini ve bu durumda kötü niyetli kişilerce zarara uğratılabileceği endişesi duyduğunu, ailece büyük korku ve endişe yaşadıklarını, okulun psikolojik danışman öğretmeninin de çocuğun ikametgahına yakın okullardan birine alınması gerektiğini belirttiğini, ancak Milli Eğitim Müdürlüğü yetkililerince de çocuğun açık lisede okuması ya da evini okulun bulunduğu bölgeye taşıması önerilerinin geldiğini, her iki öneriyi de denediğini, doktorunun okuldan almanın çocuğun sonu olacağını, psikotik bozukluğunu, çekingenlik ve içine kapanıklığını aşması ve tedaviye yardımcı olması için örgün eğitime gitmesi gerektiğini belirttiğini, çocuğunun okuluna yakın bir yerden kiralık ev aradığını ancak bütçesine uygun bir ev bulamadığını, nakil talebinde bulunduğu okulla kızının okuduğu Mehmet Akif Ersoy Lisesi arasında çok cüzi puan farkı bulunduğunu, durumlarının Kırşehir İl Milli Eğitim Müdürlüğünce ısrarla dikkate alınmamasının kendilerini üzdüğünü ve tedirginliklerini artırdığını belirterek çocuğunun rahatsızlığı nedeniyle evine yakın

olan ve öğle aralarında evine yürüme mesafesinde gidip gelebileceği ani rahatsızlanması durumunda hemen müdahale edebileceği, endişe ve korku duymadan çocuğunun okuyabileceği Hacı Fatma Erdemir Anadolu

Lisesine, Sıddık Demir Anadolu Lisesine veya Hayriye Kımçak Anadolu Lisesine naklinin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı’ndan 05/10/2021 tarihli ve sayılı yazımızla Milli Eğitim Bakanlığından ve Sağlık Bakanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup Milli

Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 19/11/2021 tarihli ve E– – sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Öğrenci nakil ve geçişlerine esas teşkil eden ve Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanarak Milli Eğitim bakanlığına bildirilen hastalıklara ilişkin listenin Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulduğu ve ihtiyaca binaen güncelleme yapıldığı, 2.2. Psikotik bozukluk ve depresif bozukluk tanısının öğrenci nakil ve geçişlerine esas teşkil eden hastalıklar listesinde bulunmamasının tıbbi uzmanlık konusu olması nedeniyle Sağlık Bakanlığı tarafından değerlendirildiği, 2.3. Kırşehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan raporda, “Hastanın yapılan muayene sonucunda psikotik bozukluk tanısı ve depresif bozukluk tanısı konulmuştur. Evine yakın okulda okuması hastanın yüksek yararına olacaktır.” denilmekte olduğu dikkate alınarak Sağlık Bakanlığına görüş sorulduğu, 2.4. Konuyla ilgili olarak Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan incelemede alınan raporlarda çelişki olduğu belirtilerek hakem hastaneye başvuru yapılmasının önerildiği, ancak başvuru sahibinin sağlık kuruluna başvurmayacağını belirttiği, 2.5. Başvuru sahibinin kızı hakkındaki nakil talebinin, söz konusu hastalıkların “Öğrenci Nakil ve

Geçişlerine Esas Teşkil eden Hastalıklar Listesinde” yer almaması nedeniyle kabul edilemediği, öğrencinin bahsi geçen hastalığının tanı listesinde bulunup bulunmadığına bakılmaksızın evine yakın okula nakil talebinin karşılanmasının mümkün bulunmadığı, 3. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünden alınan – sayılı cevabi yazıda özetle; 3.1. Başvuru sahibinin kızına ait durum bildirir sağlık raporları incelendiğinde; iki rapor arasında tanı farkı olduğu ve e-rapor sistemine entegrasyonun olmadığı anlaşıldığı için Kırşehir İl Sağlık Müdürlüğüne konunun araştırılması ve kurumsal itiraz başlatılması için yazı yazıldığı, 3.2. Kırşehir İl Sağlık Müdürlüğünce, Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin 35 inci maddesinin 1-2 ve 3 üncü bentlerindeki hükümler gereği ve aynı yönergenin Ek-13 üncü maddesine göre, bölge hakem hastane son itiraz merci olarak belirlendiğinden, hastanın durumunun tespiti için “Bölge

Hakem Hastanesi Sıfatıyla” Kayseri Şehir Hastanesine yönlendirildiği, ancak hastanın babası

’ün Sağlık Kuruluna müracaat etmeyeceklerini bildirdiği ve bu nedenle işlem tesis edilemediği hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük

Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 07/09/2013 tarihli Resmi Gazete yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları

Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel örgün ortaöğretim kurumlarında eğitim, öğretim, yönetim ve işleyişe ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel örgün ortaöğretim kurumlarının eğitim, öğretim, yönetim ve işleyişine ilişkin usul ve esasları kapsar.”, 6.3. “Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu” başlıklı 23 üncü maddesinde; “(1)Birden fazla ortaöğretim kurumu bulunan okullar arasında koordinasyonu sağlamak üzere millî eğitim müdürlükleri bünyesinde her ders yılı sonunda öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu kurulur. Komisyon millî eğitim müdürünün görevlendireceği şube müdürünün başkanlığında; özel eğitim hizmetleri kurulu başkanı, Bakanlığın ortaöğretim, mesleki ve teknik eğitim, din öğretimi ve özel öğretim kurumları genel müdürlüklerine bağlı birer okul müdüründen oluşturulur ve görev süresi bir sonraki ders yılı sonuna kadar devam eder. Komisyonda, yabancı uyruklu öğrencilerin iş ve işlemlerinde ayrıca ilgili kurumdan yetkili bir temsilciye de yer verilir.

…

(7) Komisyon; temel eğitimden ortaöğretime geçiş sistemi ile yerleşen öğrenciler de dâhil olmak üzere; Sağlık Bakanlığınca belirlenen “Öğrenci Nakil ve Geçişlerine Esas Teşkil Eden Hastalıklar” listesine bağlı olarak sağlık kurulu raporu vermeye yetkili hastanelerden alınmış sağlık kurulu raporunda belirtilen uzun süreli tedavi gerektiren hastalığı bulunan öğrencilerin bu durumlarını belgelendirmeleri kaydıyla kontenjan şartı aranmaksızın, ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan okullara dengeli bir şekilde; merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullardan gelen öğrencilerin ise öncelikle aynı türden merkezi sınav puanıyla yerleşebileceği okula, aynı türden okula yerleşememesi durumunda

puanının yeterli olduğu okula, yine yerleşememesi durumunda ise öğrencinin puanına en yakın taban puanı bulunan okula nakil ve geçiş işlemlerini yapar.”,

6.4. “Kontenjan belirleme” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Ortaöğretim kurumlarında; a) 9 uncu sınıflara ve hazırlık sınıfı bulunan okulların hazırlık sınıflarına alınacak öğrenci kontenjanlarını belirlemek üzere, okul müdürünün başkanlığında bir müdür yardımcısı, bir rehberlik öğretmeni, öğretmenler kurulunca seçilen bir öğretmen, varsa alan/bölüm şefi, okul-aile birliğini temsilen bir velinin katılımıyla kontenjan belirleme komisyonu oluşturulur.

b) Hazırlık sınıfı ve 9 uncu sınıflara her yıl alınacak öğrenci ve oluşturulacak şube sayısı, okulun fiziki imkân ve donanımı dikkate alınarak komisyon tarafından tutanakla tespit edilir. Fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, spor liseleri, güzel sanatlar liseleri, proje okulları ile Anadolu teknik programlarında bir şubeye alınacak öğrenci sayısı 30’dur. Anadolu liselerinde, Anadolu imam hatip liselerinde, mesleki ve teknik

Anadolu liselerinin Anadolu meslek programlarında, çok programlı Anadolu liselerinde, mesleki ve teknik eğitim merkezlerinde ve mesleki eğitim merkezlerinde ise bir şubeye alınacak öğrenci sayısının 34 olması esastır. Ancak öğrenci kayıt alanındaki öğrenci sayısının yoğunluğu ve zorunlu hâllerde okulun fiziki şartları da dikkate alınarak bu sayı 40’a kadar artırılabilir.

…

(2) Kontenjanların ilanı:

a) Okulların hazırlık veya 9 uncu sınıfına alınacak öğrenci sayısıyla açılacak şube sayısı, her yıl Bakanlıkça belirlenen takvime göre ilçe ve il millî eğitim müdürlüklerince de onaylanarak Bakanlığın ilgili birimine elektronik ortamda bildirilir. Bakanlıkça yapılan değerlendirme sonunda belirlenen kontenjan ile tercih, yerleştirme ve kayıt işlemlerine ilişkin açıklamalar kılavuzda ilan edilir. Kılavuz yayımlandıktan sonra kontenjanlarda değişiklik yapılamaz.”

hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuru sahibi, Kırşehir İli Merkez Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesinde 9. Sınıf öğrencisi olan kızının

F28-Organik olmayan psikotik bozukluklar tanısı nedeniyle evine yakın bir okula nakil talebinde bulunduğunu ancak kızının hastalığının Öğrenci Nakillerine Esas Teşkil Eden Hastalıklar Listesinde bulunmadığı gerekçesi ile talebinin iki kez reddedildiğini belirterek nakil işleminin gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

9. Konuyla ilgili olarak; 9.1. Milli Eğitim Bakanlığı, başvuru sahibinin kızı hakkındaki nakil talebinin, söz konusu hastalıkların

“Öğrenci Nakil ve Geçişlerine Esas Teşkil eden Hastalıklar Listesinde” yer almaması nedeniyle kabul edilemediğini, öğrencinin bahsi geçen hastalığının tanı listesinde bulunup bulunmadığına bakılmaksızın evine yakın okula nakil talebinin karşılanmasının mümkün bulunmadığını, 9.2. Sağlık Bakanlığı, başvuru sahibinin kızına ait sağlık raporları arasında tanı farkı bulunması nedeniyle durumun tespiti için “Bölge Hakem Hastanesi Sıfatıyla” Kayseri Şehir Hastanesine yönlendirildiğini, ancak başvuranın Sağlık Kuruluna müracaat etmeyeceklerini bildirdiği ve bu nedenle işlem tesis edilemediğini ifade etmektedir.

10. Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin okullar arasında nakil ve geçişleri ile ilgili işlemler Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri kapsamında yürütülmektedir. Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, Sağlık Bakanlığınca uygun görülen hastalıklardan oluşturulan listede hastalığı yer alan öğrencilerin nakil işlemleri, öğrencilerin bu durumlarını belgelendirmeleri kaydıyla kendilerine uygun olan okullara kontenjan şartı aranmaksızın yapılmaktadır.

11. Öğrenci nakil ve geçişlerine esas teşkil eden hastalıklara ilişkin listenin Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlandığı, 02 Eylül 2020 tarihli ve sayılı yazı ile “ICD Tanı ve Kod Listesi” adıyla Milli

Eğitim Bakanlığına bildirildiği görülmektedir. Söz konusu listeye Orta Öğretim Genel Müdürlüğünün internet sayfasından ulaşılabilmektedir.

(http://ogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_09/16094220_ICD_Tani_ve_Kod_Listesi.pd) ICD, hastalıkların ve sağlık sorunlarının uluslararası sınıflama sistemi olup “uluslararası hastalık sınıflamasının” kısaltmasıdır.

12. Başvuru konusu olayda, başvuranın kızının rahatsızlığı nedeniyle evine yakın liselerden birine naklinin yapılması talebinin, söz konusu nakillerin Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri kapsamında ve öğrencinin hastalığının Sağlık Bakanlığınca uygun görülen hastalıklardan oluşturulan listede bulunması halinde kontenjan şartı aranmaksızın yapılabildiğinden reddedildiği; öte yandan başvuranın, kızının hastalığının hakem hastane olan Kayseri Şehir Hastanesinde yeniden değerlendirilmesini kabul etmediği görülmektedir.

13. Kurumumuza, daha önce başvuranın oğlunun tip 1 diyabet hastası olması nedeniyle evine yakın liselerden birine nakledilmesi talebiyle yapılan 2020/99708 numaralı başvuru hakkında da “çocuğun hastalığının Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan öğrenci nakil ve geçişlerine esas teşkil eden hastalıklara ilişkin listede bulunmadığı gerekçesiyle Ret Kararı verilmiş bulunmaktadır. (29/03/2021 tarihli ve 2021/5033-S.21.8175 sayılı karar)

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın talebinin, kızının hastalığının Sağlık

Bakanlığı tarafından yayımlanan “öğrenci nakil ve geçişlerine esas teşkil eden hastalıklara ilişkin liste” de bulunmaması nedeniyle reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu

kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Yozgat İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi