Öğrencilerin sağlık kurulu raporu ücretlerinden muaf tutulması gerektiği 4736 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilir mi (KDK)

belirlendiği, Tarife ekinde yer alan Ek- 1 Usul ve Esasların 11 inci maddesinde Sağlık Kurulu

Raporlarının Ücretlendirilmesi başlığı altındaki bazı hükümlere yer vererek sağlık raporları işlemlerinin açıklandığı, 3.5. Ayrıca kimlerin öğrenci sayılıp sayılamayacağı konusunda dayanak oluşturmak amacı ile

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığından görüş sorulduğu, Milli Eğitim

Bakanlığından gelen cevabi görüşte; Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları

Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde yer alan öğrenci tanımında “ Ortaöğretim okul veya kurumlarında örgün eğitim görenleri ifade eder .” denildiği, Yükseköğretim Kurulu

Başkanlığından gelen cevabi yazıda ise “Bir ortaöğretim kurumundan mezun olmuş .

Yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırmaya hak kazanmış ancak henüz kaydını yaptırmamış kimselerin öğrenci sayılamayacağı ” şeklinde belirtildiği, 3.6. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde “Türkiye’nin her yerinde çalışmasında sağlık açısından bir sakınca yoktur .” ibareli raporun kişinin öğrencilik durumu ile ilgisi olmadığı ve bu amaca yönelik rapor bedelinin kişiden tahsil edilmesinde mevzuata aykırı bir durumun söz konusu olmadığı

Belirtilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Anayasamız ın 74’üncü maddesi;

“ …Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler… ” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’ nun “ Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası;

“ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 6. 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun; “Madde 1- Umumi ve mülhak bütçe ile idare olunan Devlet devairi ve inhisar idarelerinin, vilayetlerin, şehremanetleri ile belediyelerin, ticaret odalarının ve mukavelenameleri mucibince talebe göndermeğe mecbur olan şirketlerin tahsil için ecnebi memleketlere gönderecekleri talebe bu kanun ahkamına tabidir…

Madde 21 – (Değişik : 1/ 3/ 2014- 6528/ 3 md.) Bu Kanun uyarınca mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenler öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanır .”

3 / 87. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’ nun “F inansmanı sağlanan

sağlık hizmetleri ve süresi” başlıklı 63 üncü maddesi;

“(Değişik dördüncü fıkra : 6/ 2/ 2014- 6518/ 81 md.) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .” 8. 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve “ Genel Sağlık Sigortası

İşlemleri Yönetmeliği ” hükümlerine dayanan Sağlık Uygulama Tebliği’nin (SUT’un)

Finansmanı Sağlanan Sağlık Hizmetlerinin Sağlanma Yöntemleri ve Ödeme Kuralları başlıklı 2.2. maddesinin 14 üncü bendi;

“ … Kurum birimlerince sevk belgesi düzenlenmek suretiyle maluliyet, meslek hastalığı ve kontrol muayeneleri vb nedenlerle sağlık hizmeti sunucusuna sevk edilen kişiler için düzenlenen sağlık raporları ile ilaç ve tıbbi malzeme temini de dâhil olmak üzere tedavi amacıyla düzenlenen sağlık raporları dışında kalan ; (Değişik : RG- 25/ 08/ 2016- 29812/ 6md. Yürürlük : 05/ 09/ 2016)

engellilik raporu, ehliyet raporu, vasi tayini raporu, portör muayeneleri ve işlemleri, tarama amaçlı muayene ve işlemler vb özel amaçla kullanılacak durum belirtir rapor bedelleri ile bu durumların tespitine yönelik yapılan işlem bedelleri Kurumca karşılanmaz .” 9. 08/ 01/ 2002 tarih ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet

Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’ un birinci maddesi;

“ Madde 1 – Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz .

… Bakanlar Kurulu birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye yetkilidir …” 10. 08/ 02/ 2002 tarih ve 24665 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28/ 01/ 2002 tarihli ve 2002/ 3654

Sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi’nin Eki Karar ’ ın 1 inci maddesi;

“ Gaziler, şehit ve gazi, dul ve yetimleri, özürlüler, öğrenciler ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş

Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamındaki kişiler 8/ 1/ 2002 tarihli ve 4736 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır .” 11. 01.06.2017 tarih ve 23642684/ 010.99/ 1108 sayılı Makam Olur ’u ile yayımlanan Kamu Sağlık

4 / 8Hizmetleri Fiyat Tarifesi Ek 1’inde yer alan Fiyat Tarifeleri Usul ve Esaslarının “ Sağlık

Raporlarının Fiyatlandırılması ” başlıklı 11 inci maddesi;

“… i) 08.02.2002 tarihli ve 24665 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28.01.2002 tarihli ve 2002/ 3654 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince ; Gaziler, şehit ve gazi dul ve yetimleri, engelliler, öğrenciler ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk

Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamındaki kişilerden sağlık kurulu rapor bedeli alınmayacağı kararlaştırıldığından , bu kişilerden ücret talep edilmeyecektir . Ancak bu hizmetler ilgili nazım hesaplarda takip edilmek üzere muhasebeleştirilecektir .

i .1- Öğrencilerin öğrenci belgesini ibraz etmesi koşuluyla yurda kayıt, yurt dışı eğitimi , staj gibi eğitim için talep edilen raporlarından ücret talep edilmezken ehliyet, silah ruhsatı, seyahat amaçlı raporlar gibi özel amaçlı raporlar için ücret talep edilecektir .

Öğrencilerin E-Devlet kapısını kullanarak aldıkları belgeler sağlık hizmet sunucularında kimlik tespiti ve sağlık raporlarında öğrencilik işlemlerine esas işlemlerde kabul edilecektir . Bu sebeple yapılan ön kayıt neticesinde E-Devlet üzerinden alınan öğrenci belgelerinin ibrazı halinde okula kayıt, yurda kayıt için talep edilen raporlarından ücret talep edilmeyecektir .

Belgeler e-Devlet kapısı internet sitesi üzerinde bulunan belge doğrulama sekmesinden, belge sahibinin T.C. kimlik numarası ve belge üzerindeki barkod numarası girilerek sağlık hizmet sunucusunca kayıt esnasında doğrulanacaktır… ” 12. 2016 YLSY ( Yurt Dışına Lisansüstü Öğrenim Görmek Üzere Gönderilecek Öğrencileri Seçme ve Yerleştirme) kılavuzu ( http : //dokuman .osym .gov .tr/pdfdokuman/ 2016/YLSY/KILAVUZ 26102016.pdf ) ;

“1. Genel bilgiler, temel ilke ve kurallar

Bu Kılavuz, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ve 2 Ekim

2014 tarihli ve 29137 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde

Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğe dayalı olarak yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile Millî Eğitim Bakanlığı, … Orman ve Su İşleri Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ), … ve Orman Genel Müdürlüğü (OGM)’nin yetişmiş insan kaynağı ihtiyacının karşılanması amacıyla Millî Eğitim Bakanlığı tarafından resmî burslu statüde lisansüstü öğrenim görmek üzere yurt dışına gönderilecek adayların başvuru, seçme ve yerleştirme işlemleri, yurt içi ve yurt dışı dil öğrenimleri ile yurt dışında görecekleri esas öğrenimleri ve öğrenim sonrası atamalarına ilişkin esasları kapsamaktadır …

2. Başvuru 2.1. Başvuru Şartları

…f . Sağlık durumu yurt dışında öğrenim görmeye ve Türkiye’nin her yerinde çalışmaya e lverişli olmak (Kontenjanlara yerleştirilen adaylardan sağlık kurulu raporu istenecektir .),…” 13. 2016 YLSY – yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek üzere gönderilecek öğrencilerden kontenjanlara yerleşmeye hak kazananların belge teslimi hakkında 21/ 07/ 2017 tarihli duyuru ( http : //yyegm .meb .gov .tr/www/ 2016-ylsy-yurt-disina-lisansustu-ogrenim-gormek-uzere-gonderilecek-ogrencilerinde

.

5 / 8n-kurum-kontenjanlarina-yerlesmeye-hak-kazananlarin-belge-teslimi-hakkinda-duyuru/icerik/ 214 ) ;

“ Ek 1

Yerleşmeye Hak Kazananlardan İstenecek Belgeler ve Açıklamaları

…j) Sağlık Kurulu Raporu ( 1 adet)

Kamu hastaneleri veya özel sağlık kuruluşlarından alınacak sağlık kurulu raporunda mutlaka

‘yurt dışında öğrenim görmesinde ve Türkiye’nin her yerinde çalışmasında sağlık yönünden sakınca yoktur .’ ifadesi yer almalıdır …”

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hâlihazırda öğrenci olan başvurandan yurtdışı öğrenimi için gerekli olan sağlık kurulu raporu nedeniyle tahsil edilen ücretin iadesi yönünde işlem tesisi için Mareşal Çakmak Devlet Hastanesine tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Başvuranın, Erzurum Teknik Üniversitesinin öğrencisi olduğu, YLSY (Yurt Dışına Lisansüstü

Öğrenim Görmek Üzere Gönderilecek Adayları Seçme ve Yerleştirme) programı kapsamında kontenjanlara yerleşmeye hak kazandığı, kendisinden talep edilen ‘yurt dışında öğrenim görmesinde ve Türkiye’nin her yerinde çalışmasında sağlık yönünden sakınca yoktur .’ ibaresi yer alan sağlık kurulu raporunu almak için Mareşal Çakmak Devlet Hastanesine başvurduğunda 200

TL ücret alındığı, bunun üzerine öğrencilerin sağlık kurulu raporu ücretinden muaf tutulduğunu belirterek yapılan işlemin kanunlara uygun olup olmadığının tespitini ve kanunlara aykırılık durumunda ücretin iadesini talep ettiği anlaşılmıştır .

16. Somut olayla ilgili olarak, Mareşal Çakmak Devlet Hastanesi ile yapılan yazışma neticesinde; adı geçen Hastane tarafından, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görüş yazısına istinaden, “Türkiye’nin her yerinde çalışmasında sağlık açısından bir sakınca yoktur .” ibareli raporun kişinin öğrencilik durumu ile ilgisi olmadığı ve bu amaca yönelik rapor bedelinin kişiden tahsil edilmesinde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı şeklinde cevap verilmiştir .

17. Öğrencilerin sağlık kurulu raporu ücretlerinden muafiyetleri ile ilgili olarak : 4736 sayılı

Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan ( bu Kanun’da sayılan kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticari indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanamayacağına dair) hükümden, 2002/ 3654 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesinin Eki Karar ile öğrenciler muaf tutulmuş olup; bu muafiyet Sağlık Bakanlığınca yayımlanan 01/ 06/ 2017 tarihli Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesinde, öğrencilerin öğrenci belgesini ibraz etmesi koşuluyla yurda kayıt, yurt dışı eğitimi, staj gibi eğitim için talep ettikleri raporlardan

6 / 8tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden kalan süre

işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Halihazırda öğrenci olan başvurandan yurtdışı öğrenimi için gerekli olan sağlık kurulu raporu nedeniyle tahsil edilen ücretin iadesi yönünde işlem tesisi için MAREŞAL ÇAKMAK

DEVLET HASTANESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Uygulama birliği sağlanması açısından kararın bir örneğinin SAĞLIK BAKANLIĞINA iletilmesine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

MAREŞAL ÇAKMAK DEVLET HASTANESİ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, SAĞLIK BAKANLIĞINA ve MAREŞAL ÇAKMAK DEVLET

HASTANESİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi