|
ÖZET: Başvuran, annesinin vefatı nedeniyle öğreniminde aksama yaşadığını ve bursunun başarısızlık gerekçesiyle kesilmesine itiraz etmektedir. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, bursun kesilme sebebi olarak genel not ortalamasının 2.00’ın altında olmasını göstermekte ve bu durumun tekrar burs verilmesine engel olduğunu belirtmektedir. Başvuranın, final sınavlarına girememesi ve sonrasında kaydını yenilememesi gibi sebeplerle bursunun öğrenim kredisine çevrildiği, daha sonra elde ettiği başarı ile bursun tekrar verilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Değerlendirme sonucunda, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen başarı kriterlerinin, başvuranın özel durumunu dikkate almadığı ancak bu kriterlerin genel olarak uygulanmasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın, mazeret sınavı talep etmemesi ve bu süreçteki eksiklikleri nedeniyle bursunun kesilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/6583-S.20.10465
BAŞVURU NO : 2019/19257
KARAR TARİHİ : 27/04/2020
RET KARARI
KREDİ VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : : Başarısızlık gerekçesi ile kesilen bursun devam ettirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 26 Ocak 2018 tarihinde annesinin hastalık sürecinde ve akabinde vefat etmesinden dolayı öğreniminin aksadığını, final ve bütünleme sınavlarına giremediğini, not ortalamasının
2.00 altına düştüğünü, bu sebeple almakta olduğu bursun krediye dönüştürüldüğünü, kendisinin
öncelikli öğrenci olduğunu, sınavlara girememesinin sebebinin annesinin vefatı olduğunu ve mevcut ekonomik ve sosyal durumu nedeniyle öğrenim kredisini almaya devam ettiğini belirterek öğrenim kredisinin bursa dönüştürülmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün Kurumumuz
Gönderme Kararına muhatap sayılı cevabi yazısında; “Genel Müdürlüğümüzden burs alan öğrencilerin başarı durumlarının değerlendirilmesinde 4’lük sistem üzerinden, genel not ortalaması 2 ve üzeri olan veya bazı öğretim kurumlarınca kullanılan 100′ lük sistem üzerinden 53,33 ve üzeri olan öğrencilerimizin ve hazırlık sınıfı öğrencilerimizin ise hazırlık sınıfını geçerek bir üst sınıfa başlamalarının başarılı olarak değerlendirilmesi konusu Yönetim
Kurulumuzca görüşülerek karara bağlanmıştır.
3. Konusu gereği Genel Müdürlüğümüze intikal eden başvurunuzun incelenmesi neticesinde 2017/2018 öğretim döneminde Anne ve Babası (Her ikisi de) vefat etmiş olanlar önceliği ile tarafınıza Öncelikli Burs tahsis edildiği, Öğretim kurumları tarafından veri girilerek güncellenen Yükseköğretim Kurulu Bilgi Sistemi (YÖKSİS) kontrolünde 4′ lük not sistemi üzerinden, genel not ortalamanızın 2’nin altında olması (1,43) sebebiyle numara ile almakta olduğunuz bursunuzun 2018 Ekim ayından itibaren öğrenim kredisine çevrildiği tespit edilmiştir.
4. Başarısızlığı tespit edilen bir öğrencimizin sonraki dönemlerde tekrar aynı başarıyı veya daha üstü seviyede bir başarı elde etmesi halinde dahi (öncelikli olması başarı kriterini değiştirmemektedir) öğrenim kredisinin tekrar bursa dönüşmesi mümkün olmamaktadır.
5. Bursu başarısızlığı sebebiyle kesilen her öğrencimize, başarısız olduğu tarihten itibaren
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinde belirlenecek esaslara göre kredi verilir. Bu durum öğrencilerin burs/kredi almalarına esas teşkil etmek üzere onayladıkları taahhütte de belirtilmektedir. Bu sebeple hakkınızda yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
7. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
8. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde “… Yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.” hükmü yer almaktadır.
9. Öğrenim kredisi başlıklı 14 üncü maddesinde; “Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.” hükmü yer almaktadır.
10. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun
‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burskredi verebilir.” hükmü yer almaktadır.
11. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; – (1)
Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı)
Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak” hükmü yer almaktadır.
12. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin “Başarı
Durumunun Bildirilmesi” başlıklı 20 nci maddesinde; “Kurumdan burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl Eylül ayı sonuna kadar öğretim kurumlarından istenir. Öğretim kurumları yetkili kurullarının belirleyecekleri esaslara göre başarısız olarak tespit ettikleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirirler.” hükmü yer almaktadır.
13. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin “Başarısızlık
Sebebiyle Bursun Kesilmesi” başlıklı 24 üncü maddesinde; “Öğretim kurumunca başarısız olduğu bildirilen öğrencilerin bursu kesilir. Bursu kesilen öğrencilere, burslarının kesildiği tarihten itibaren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinde belirlenecek esaslara göre kredi verilebilir.” hükmü yer almaktadır.
14. 29.12.2011 tarih ve 28157 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümüşhane Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin Sınavlar başlıklı 18 inci maddesinde “(1) Sınavlar; ara sınav, yarıyıl sonu sınavı, bütünleme sınavı, mezuniyet sınavı, mazeret sınavı ve muafiyet sınavı olmak üzere altı çeşittir.”, Mazeret sınavı başlıklı 23 üncü maddesinde, “ (1) Mazeret sınavı yalnızca birinci ara sınav için kullandırılır.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
15. İlgili mevzuat ve dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere dayanılarak başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 16. Başvuran almakta olduğu bursun ‘başarısızlık’ gerekçesi ile kesilmesine itiraz etmektedir.
17. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, gerekçesi önem arz etmeksizin başarısızlık durumu sonrası tekrar başarılı olunsa dahi burs tahsisi yapılmadığını belirtmektedir.
18. Dosya kapsamında yer alan bilgilere göre, başvuranın Gümüşhane Üniversitesi İletişim
Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım (İÖ) bölümünde öğrenim gördüğü ve öncelikli öğrenci olduğu gerekçesi ile tarafına burs tahsis edildiği, bu dönemin ara sınavlarına girdiği, final sınavları döneminde annesinin rahatsızlık geçirdiği, akabinde vefat ettiği, bu gerekçe ile final ve bütünleme sınavlarına giremediği, içerisinde bulunduğu psikolojik durum nedeniyle bahar döneminde kaydını yenilemediği, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından 2018 yılı Ekim ayından itibaren bursun genel not ortalamasının 2.00’ın altında olacak şekilde 1,43 olması sonucunda başarısızlık gerekçesi ile öğrenim kredisine çevrildiği, 2018-2019 Güz Dönemi itibariyle devam ettiği eğitiminde 2019-2020 Güz Dönemi sonrasında 3,26 Ağırlıklı Genel Not
Ortalamasına sahip olduğu, elde ettiği bu başarı ve maddi durumundun dolayı öğrenim kredisine çevrilen bursun tekrar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
19. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından başarı durum değerlendirilmesinde 4 lük sistem üzerinden genel not ortalaması 2 ve üzeri olan öğrencilerin, hazırlık sınıfı öğrencilerinde ise hazırlık sınıfını geçerek bir üst sınıfa başlamalarının başarı olarak kabul edildiği bilinmektedir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/5514 sayılı kararı)
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından başarısızlık gerekçesinin (hastalık, vefat, psikolojik travma vb.) önem arz etmediği, genel not ortalamasının 2.00’ın altına düşmesinin bursun kesilmesi için yeterli olduğu, her öğrencinin kendi durumuna müstakil mazeretlerinin olabileceği, bu kapsamda herhangi bir sınava giremeyen öğrencinin mazeretini ilgili üniversiteye bildirmesi gerektiği, başvuran tarafından bu yola tevessül edilmediği, böylelikle mazeret sınavı talep edilmediği, her öğrenci için mazeretlerin ağırlığı ve etkisi farklı olabileceği için üniversite vb. ayırt etmeksizin Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından tek bir başarı kıstası belirlenmesinin yerinde olduğu, başvuran tarafından bu kıstasın yerine getirilemediği, başarısızlık aile bireylerinin vefatı gibi derin üzüntü ve keder doğuran bir olaydan kaynaklanmış olsa da Kredi ve Yurtlar Genel
Müdürlüğünün somut olayda kusurlu bir işlemi bulunmadığı ve başarısız olan öğrencilerin bursunun kesileceği hükmü gereğince tesis edilen işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
22. Somut olayda başvuran tarafından mazeret sınavı talep edilse bile Gümüşhane Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin ilgili hükümlerinde yer alan – mazeret sınavının yalnızca ara sınavlar için kullanılabileceği- düzenlemesinden dolayı başvurusunun olumlu sonuçlanmayacağı,
23. Bu konuda düzenlemelere yer veren üniversitelerin bulunduğu, örneğin Ankara
Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin Mazeret sınavı başlıklı 31 inci maddesinde “… (2) Yarıyıl sonu/yıl sonu ve bütünleme sınavı için mazeret kabul edilmez.
Ancak yarıyıl sonu/yıl sonu ve bütünleme sınav dönemlerini kapsayacak şekilde mazereti olan ve her iki sınava da giremeyen öğrencilerden, ilgili birime dilekçe ile başvurmaları koşuluyla, haklı ve geçerli mazeretleri ilgili yönetim kurullarınca kabul edilenler, sınav haklarını mazeretlerinin bitimini izleyen açılacak ilk yarıyıl sonu/yıl sonu sınav döneminde kullanırlar.”, yine Çankırı Karatekin Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin
Sınavlar ve değerlendirme başlıklı 15 inci maddesinde “Mazeret sınavı: Ara sınav, yarıyıl sonu sınavı, yıllık okutulan derslerin yıl sonu sınavı için mazeret kabul edilebilir.” düzenlemelerine yer verildiği,
24. Gümüşhane üniversitesi tarafından da benzer konularda mağduriyet yaşanmaması için düzenleme yapılabileceği hususuna iyi yönetim örnekleri kapsamında vurgu yapılması gerekmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE ve
GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi