Öğrenim kredisi borcuna uygulanan gecikme faizinde idarenin yazılım gecikmesi nedeniyle başvuranın kusuru var mıdır (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/10941-S.21.17598

BAŞVURU NO : 2021/2264

KARAR TARİHİ : 27/07/2021

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisi borcuna uygulanan gecikme faizine itiraz hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 31/01/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Selçuk Üniversitesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı bölümünden 2017 yılında mezun olduğunu, 2019 yılı Temmuz ayında öğrenim kredisinin geri ödemesinin başladığını, yüksek lisans yaptığı gerekçesiyle erteleme talebinde bulunduğunu, erteleme sonucunda 18.775 TL olan borcun 26.890 TL olarak güncellendiğini, akabinde endeks uygulanmış tutarın fazla olduğundan bahisle ilgili idareye başvurduğunu ve endeks uygulanmamış tutar üzerinden ödeme yapmak istediğini belirttiğini, sonrasında sorgulama sisteminde borcun hesaplandığına dair bilgilendirme yapıldığını, bu bilgilendirme ekranının uzun zamandır güncellenmediğini ve böylelikle ödemeleri yapamadığını, 07.01.2021 tarihinde geri ödeme takviminin belli olduğunu ve 420 TL gecikme faizi yansıtıldığını, kendisi ile ilgisi olmayan bir sistem hatasından dolayı ödeme ekranının açılmadığını, bu nedenle gecikme zammını ödemek istemediğini, ödeme yapılamamasında kusurunun bulunmadığını belirterek gecikme zammının silinmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve 18.06.2021 tarihli yazısında, “… Genel Müdürlüğümüzden T.C Kimlik numarası ve ile öğrenim kredisi alan ‘a verilen 04.06.2021 tarih ve sayılı cevabi yazımız ve ona ait bilgiler aşağıya çıkartılmıştır.

3. Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin 34. Maddesi “Lisans öğreniminden sonra öğrenimine ara vermeden master öğrenimine devam eden öğrenciler, borçlarını lisans öğreniminin bitiminden itibaren dört yıl

sonraki aydan başlamak üzere, Lisans ve/veya master öğreniminden sonra, öğrenimine ara vermeden doktora öğrenimine devam eden öğrenciler, borçlarını doktora öğreniminin normal öğrenim süresinin bitiminden itibaren iki yıl sonraki aydan başlamak üzere, Türkiye istatistik kurumunca tespit edilen toptan eşya fiyat endeksi (TEFE) artışlar uygulanarak ertelenmektedir. Bu sebeple, e-devlet üzerinden yapmış olduğunuz başvuruya istinaden, erteleme işlemi yukarda bahsedilen kanuna göre yapılmış olup, Genel

Müdürlüğümüze vermiş olduğunuz erteleme iptal dilekçesine istinaden öğrenim kredisi borcunuzu (TEFE) oranlarına göre yeniden hesaplanarak tespit edilmiştir.

4. numara ile almış olduğunuz öğrenim kredisi borçlarınıza ait taksitleri vadesi içerisinde ödemediğinizden, borçlarınızın tamamı ivedilik kazanarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının

Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girmiştir. Kurum mevzuatları gereği herhangi bir sebeple kredi borçlarınızın ertelenmesi, taksit miktarlarının ya da vadesinin değiştirilmesi mümkün değildir. Ayrıca,

6183 sayılı kanun kapsamına girmiş borçların tahsili ve takibi ile ilgili tüm yetkiler T.C Maliye Bakanlığı

Gelir İdaresi Başkanlığına ait olduğundan, borçlarınızı bağlı bulunduğunuz ilgili Vergi Dairesi

Müdürlüğüne ödeyebilirsiniz.

5. a) Başvuranın kayıtlı ve mezun olduğu yükseköğrenim bilgileri, Selçuk Üniversitesi Güzel Sanatlar

Fakültesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı.

6. b) Başvuranın hangi tarihler arası öğrenim kredisi aldığı, 01.01.2014 ve 01.06.2017 yıllarında öğrenim kredisi aldığı tespit edilmiştir.

7. c) Başvuranın almış olduğu öğrenim kredisi geri ödeme takviminin hangi tarihte başladığı,

01.07.2019 tarihinde geri ödemenin başladığı tespit edilmiştir.

8. d) Başvuranın erteleme talebinde bulunup bulunmadığı, bulundu ise tarihi, Yüksek lisans öğrencisi olması sebebiyle, yapmış olduğu başvuruya istinaden öğrenim kredisi borcunu 01.07.2021 tarihine kadar ertelendiği tespit edilmiş olup, Ancak yapılan ertelemenin başlaması için yeniden başvurması sebebiyle tekrar öğrenim kredisi borcu 01.02.2020 tarihinde başlatılmıştır.

9. f) Başvuranın talebinin reddedilmesi hukuki filli gerekçesinin ne olduğu, Borç taksitlerinin zamanında ödemeyenlerin birinci defada borçlarının bir seneliği, tekrarında ise tamamı ivedili kazanır. Bu tarihten itibaren 6183 sayılı kanun hükümlerine göre malsandıklarınca tahsil olunarak kuruma ödenir. Öğrenim sırasında ve öğrenimimde sonra ölenlerin ve öğrenim sırasında veya öğrenimlerinden sonra çalışamayacak derecede daimi malullüğe uğramış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenin borçları silinir.” ifadelerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

10. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, Devletin organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları, ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 nci maddesinde Devletin, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.

11. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 12. 22/08/1961 tarih ve 10887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve

Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde “Yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Öğrenim kredisi’ başlıklı 14 üncü maddesinde; “Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.”, ‘Kredi Borcunun Tespiti ve Ödenmesi ile Kredi Teminatı’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir. (2) Öğrenci, borcunu öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl (öğrencinin lisansüstü eğitim yapması halinde dört yıl) sonra başlamak üzere, kredi aldığı sürede ve aylık dönemler halinde (…) ödemek zorundadır. Ancak bu süre (…) bir yıl daha uzatılabilir. Ödeme askerlik dönemine rastlarsa TEFE uygulanmadan askerlik döneminin sonuna kadar ertelenir. (3) Borçlunun, (…) müracaatı esnasında;

Sosyal Güvenlik Kurumu veya sosyal güvenlik kuruluşu niteliğindeki başka kuruluşlarla ilişkisinin bulunmaması halinde, ilgilinin talebi ile borcunu ödemesi kredi alma süresinin bitiminden itibaren endeks uygulanmak sureti ile ve birer yıllık sürelerle (…) uzatılır. …” 13. 10/07/2018 tarih ve 304741 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı

Kararnamesinin “Gençlik ve Spor Bakanlığı” üst başlıklı Yedinci Bölümü, ‘Görev’ başlıklı 184 üncü maddesinde, “(1) Gençlik ve Spor Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: … h) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek, … i) Kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak.”, ‘Hizmet Birimleri’ başlıklı 186 ncı maddesinde, “(1) Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır: … b) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, …”, ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; “(1) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: … h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; başvurana uygulanan gecikme faizi tutarının artık aranmadığı konusunda ilgili vergi dairesine bildirimde bulunulması önerilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Başvuran öğrenim kredisi borcuna uygulanan gecikme faizine itiraz etmektedir.

16. İlgili idare erteleme ve ertelemeden rücu talebine ilişkin işlem yapıldığını belirtmektedir.

17. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın 01.01.2014 ve 01.06.2017 yıllarında öğrenim kredisi aldığı, almış olduğu öğrenim kredisi geri ödemesinin 01.07.2019 tarihinde başlamasının planlandığı, başvuranın yüksek lisans eğitimi gerekçesi ile erteleme talebinde bulunduğu, erteleme işleminin yapılması sonrasında endeks uygulanması sonucu ortaya çıkan farkın yüksek olduğu gerekçesi ile erteleme talebinin iptalini istediği, bu süreç içerisinde borcun hesaplanma aşamasında olduğu için ödeme yapılmasına sistem tarafından izin verilmediği, başvuranın birden çok defa bu durumu ilgili idareye iletmesine rağmen durumun değişmediği, 30.10.2019 tarihli cevabi yazıda ‘talebinize ilişkin telefon aracılığı ile dönüş yapılmıştır.’, 25.08.2020 tarihli sorguda ‘Borcunuz hesaplanma aşamasında.’,

25.01.2021 tarihli cevapta ‘Talebinize ilişkin telefon aracılığı ile dönüş yapılmıştır.’ ifadelerine yer

verildiği, yine başvuranın 01.04.2020 tarihli Cimer başvurusunda başvuranın Temmuz 2019’dan bu yana borcun hesaplanma aşamasında olduğu ve ödeme yapamadığını belirttiği, sonrasında 07.01.2021 tarihinde geri ödeme takviminin açıklandığı ve 420 TL gecikme faizi uygulandığı anlaşılmaktadır.

18. Başvuranın erteleme talebinde bulunduğu tarih ve erteleme talebinden rücu sonrasında tesis edilen işlemin tarihi dosya kapsamından öğrenilememektedir. İlgili idarenin cevabi yazısında da bu konuda bilgiye yer verilmemiştir. İlgili idareyle gerçekleştirilen şifahi görüşmede, başvuranın Ocak 2020’de erteleme talebinin iptalini istediği, yeniden teşkilatlanma sürecinde yazılımın güncel olmadığı gerekçesi ile yeni yazılımın beklendiği, bu süreç içerisinde işlem tesis edilemediği, böylelikle başvuranın talebinin talep tarihinden bir ay sonra başlatmak üzere (Şubat 2020) Şubat 2021 tarihinde sisteme işlendiği ve ödeme yapılmaması üzerine borcun vergi dairesine aktarıldığı belirtilmiştir.

19. Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/17018 sayılı Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel

Müdürlüğüne muhatap tavsiye kararında “Vergi Dairesine bildirim yapıldığı gerekçesi ile işlem tesis edilmemesinin yerinde olmadığı, başvuranın kusurundan veya hatasından kaynaklanmayan bu durum neticesinde yetki ve usulde paralellik ilkesi kapsamında bildirim işlemini geri alma, kaldırma, değiştirme ve düzeltme konusunda da aynı usullere tabi olmak kaydıyla yetkili olacağı…” hususu vurgulanmıştır.

20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, , başvuranın almış olduğu öğrenim kredisi borcunu yüksek lisans eğitimi gerekçesiyle erteletmek istediği, endeks uygulanmış hali ile borç tutarının artması sebebiyle talebinden rücu ettiği, yeni talebinin işleme alındığı, hesaplama aşamasının yeni yazılımın beklendiği gerekçesiyle oldukça uzun sürdüğü, borcun hesaplanma aşamasında ödeme yapılmasına sistem tarafından izin verilmediği, başvuranın birden çok defa bu durumu ilgili idareye iletmesine rağmen durumun değişmediği, bu aşamada başvurana makul sürede cevap verilmediği ve işlemin sürüncemede kaldığı, 07.01.2021 tarihinde geri ödeme takviminin açıklandığı ve ödeme başlangıç tarihinin geriye yürütüldüğü, böylelikle gecikme faizi ortaya çıktığı, gecikme faizi ortaya çıkmasında başvuranın kusur veya ihmalinin bulunmadığı, Mülga Kredi ve Yurtlar Kurumunun Gençlik ve Spor Bakanlığı bünyesinde teşkilatlanması aşamasında Bakanlık tarafından yeni sistemsel yazılımın kullanılmasının istenmesi sonrasında belirli bir süre işlemlerin yapılamadığının anlaşıldığı, bu doğrultuda ilgili idarenin kendi iç işleyiş ve düzeninden kaynaklı aksaklıklar sebebiyle başvurana külfet getirildiği, bu nedenle ilgili idarenin işleminin yerinde olmadığı, borcun vergi dairesine aktarıldığı dikkate alındığında Kredi ve Yurtlar Genel

Müdürlüğü tarafından gecikme faizi tutarının artık aranmayacağı konusunda ilgili Vergi Dairesine bildirimde bulunulması gerektiği değerlendirildiğinden başvuranın talebinin idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiştir. İlgili idarenin, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’, ‘karara karşı

başvuru yollarının gösterilmesi’ ve ‘makul sürede karar verme’ ilkelerine uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana uygulanan gecikme faizi tutarının artık aranmadığı konusunda ilgili Vergi Dairesine bildirimde bulunulması hususunda GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞI KREDİ ve YURTLAR GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞI KREDİ ve YURTLAR GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis edilecek

işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi