|
ÖZET: Başvuru, öğrenim kredisinin geri ödeme koşullarına yönelik itirazları içermektedir. Başvuran, 2014 yılında aldığı öğrenim kredisini 2016 yılında iptal ettiğini ve toplamda 7.960 TL ödeme aldığını, ancak geri ödeme toplamının 14.480 TL olduğunu belirtmiştir. İtirazında, endeks uygulamasının beş yıl üzerinden yapıldığını ve geri ödeme başlangıç tarihinin 01 Temmuz 2023 olarak belirlenmesine rağmen gecikme faizi tahakkuk ettirildiğini ifade etmiştir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, başvuranın kredi taahhüt senedine dayanarak, öğrenim kredisi borcunun hesaplanmasında normal öğrenim süresinin bitiş tarihi ile endeks artışlarının dikkate alındığını açıklamıştır. Bakanlık, öğrenim kredisi alan öğrencilerin, krediden vazgeçmeleri durumunda, borçlarının normal öğrenim süresinin bitim tarihine kadar hesaplandığını belirtmiştir. Başvuranın durumu, ilgili mevzuat gereğince değerlendirildiğinde, borç hesaplamasında mezuniyet tarihinin değil, son ödeme tarihinin esas alınması gerektiği önerilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın itirazını değerlendirerek, öğrenim kredisi ödemesinden vazgeçenlerin borç hesaplamasında mezuniyet tarihi yerine son ödeme tarihinin kullanılmasını tavsiye etmiştir. Bu öneri, başvuranın borç yükünün artırılmasının önüne geçilmesi ve kamu yararının gözetilmesi açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7846-S.22.12044
BAŞVURU NO : 2022/1791
KARAR TARİHİ : 16/06/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisine uygulanan endeksin tarihine itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02/02/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 05/01/2021 tarihli ilk başvurusunda, 2014 yılında almaya başladığı öğrenim kredisini 2016 yılının Ağustos ayında iptal ettiğini, toplamda 7.960 TL ödeme aldığını, geri ödeme toplamının 14.480 TL olduğunu, kendisinin iki yıl süre ile ödeme almasına rağmen endeks uygulamasının beş sene üzerinden yapıldığını düşündüğünü belirterek gereğinin yapılmasını, tarihli başvurusunda, öğrenim kredisi borcunun geri ödeme başlangıcının 01 Temmuz 2023 tarihi olarak belirlenmesine rağmen anaparaya yakın gecikme faizi tahakkuk ettirildiğini belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik
– – – sayılı cevabi yazısında, “…Kredi Taahhüt Senedinde ve başvuruda beyan edilen; kimlik, adres, öğretim kurumuna kayıt tarihi ve kredi başvuru tarihinde bulunduğu sınıf bilgileri, öğrenciye ödenecek kredi miktarı, süresi ve geri ödeme tarihinin belirlenmesini sağlamaktadır.
3. Ayrıca, Kredi Taahhüt Senedi ve Kurumumuz Kredisi Yönetmeliği, “Öğrenci ve/veya borçlu beyan ettiği durumlarda sonradan meydana gelen değişiklikleri, değişikliği izleyen 30 gün içinde Kuruma yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür.” hükmünü içermektedir.
4. Kurumunuzun ilgi yazısı ile bilgisi istenen TC kimlik numaralı Genel
Müdürlüğümüzden almış olduğu öğrenim kredisi tutarı, borcu ve geri ödeme bilgileri incelenmiştir.
Kayıtlarımızın incelenmesinde, 22.10.2014 tarihinde burs/öğrenim kredi müracaatında bulunması üzerine, Yönetim Kurulumuz Değerlendirme Kıstaslarına istinaden yapılan değerlendirme sonucunda, tarafına numaralı öğrenim kredisi tahsis edilmiştir. Aynı başvurusunda sınıfını hazırlık olarak beyan etmesi nedeniyle, normal öğrenim süresinin bitiş tarihi 30.09.2019 olarak belirlenmiştir.
5. Öğrenci/borçlu, öğrenim kredisi almak için e-devlet üzerinde onayladığı taahhütnamede; Yüksek
Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu ve Öğrenim Kredisi Yönetmeliği hükümlerine göre aylık bazda ve izleyen yıllardaki artış oranları dikkate alınarak tarafına ödenecek olan öğrenim kredisi tutarını, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) artışları uygulanmak suretiyle hesaplanacak tutar üzerinden, belirtilen şartlarla Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumuna ödeyeceğini kabul ve taahhüt etmiştir.
6. Mevzuatımız gereği; Kurumumuzdan öğrenim kredisi alan öğrencilerin kredi almaktan vazgeçmeleri halinde vazgeçtiği tarih itibariyle kredileri kesilmekte, o tarihe kadar ödenen kredilere normal öğrenim sürelerinin bitimine kadar Türkiye İstatistik Kurumunun tespit etmiş olduğu Yİ-ÜFE artışları uygulanarak borcu hesap edilmekte ve normal öğrenim sürelerinin bitim tarihinden itibaren 2 yıl sonraki aydan başlamak üzere, borçlarını aylık taksitler halinde ve kredi aldıkları süre kadar sürede geri ödemeleri istenmektedir.
7. Kurumumuzca TC Ziraat Bankasında öğrenci adına açılan hesaba Ocak 2015 tarihinden Ekim
2016 sonuna kadar toplam 7.960,00 TL ödenmiş ve 29.09.2016 tarihli dilekçesindeki vazgeçme istemine
uyularak kredisi kesilmiştir. Hesabına ödenen kredi tutarına, normal öğrenim süresinin bitim (30.06.2019) tarihine kadar uygulanan Yİ-ÜFE artışından doğan 6.529,40 TL nin ilave edilmesi suretiyle toplam 14.489,40 TL borç tahakkuk ettirilmiştir. Borcun geri ödeme tarihi normal öğrenim süresinin iki yıl sonrası olan 01 Temmuz 2021 olarak belirlenmiştir. Adı geçen borçlu, bu süre içerisinde öğrenim kredi borcunu erken ödeme veya öğrenim durumu hakkında Kurumumuza herhangi bir bildirimde bulunmamıştır. Buna göre, öğrenim kredi borcunuzun hesaplanmasında bir yanlışlık bulunmamaktadır.
8. Öğrenim kredi borcuna ait taksitler vadeleri içerisinde ödenmediğinden, borcun tamamı ivedilik kazanarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girmiştir. Bu nedenle, borcun tahsili için 30.09.2021 tarihinde Van Vergi Dairesi Müdürlüğü nezdinde işlem başlatılmıştır. Vadelerinde ödenmeyen taksitlere tahakkuk eden gecikme zammı vergi daireleri tarafından hesaplanmaktadır.
9. Mevzuatımız gereğince; anılan öğrenim kredi borcunun burs olarak dönüştürülmesi veya silinmesi mümkün olmamaktadır.
10. Dilekçe sahibinin durumu ile aynı durumda olan borca ilişkin daha önce bir hüküm yargı organlarınca görülen bir dava yahut verilmiş bir karar da bulunmamaktadır.
11. öğrenim kredi borcu geri ödeme bilgileri, konuya ilişkin yapmış olduğu başvurular ve tarafına verilen yanıtlara ait evraklar yazımız ekinde sunulmuştur.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
12. Anayasanın “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde, “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar….”, 13. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 14. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde,
hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 15. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun “Kurumun amacı” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun amacı; …yükseköğrenim öğrencilerine kredi ve burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimini kolaylaştırmaktır.”, ‘Kredi Borcunun Tespiti ve
Ödenmesi ile Kredi Teminatı’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik
Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir. (2)Öğrenci, borcunu öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl (öğrencinin lisansüstü eğitim yapması halinde dört yıl) sonra başlamak üzere, kredi aldığı sürede ve aylık dönemler halinde (…) ödemek zorundadır. Ancak bu süre (…) bir yıl daha uzatılabilir. Ödeme askerlik dönemine rastlarsa TEFE uygulanmadan askerlik döneminin sonuna kadar ertelenir. (3) Borçlunun, (…) müracaatı esnasında; Sosyal Güvenlik Kurumu veya sosyal güvenlik kuruluşu niteliğindeki başka kuruluşlarla ilişkisinin bulunmaması halinde, ilgilinin talebi ile borcunu ödemesi kredi alma süresinin bitiminden itibaren endeks uygulanmak sureti ile ve birer yıllık sürelerle (…) uzatılır…
(5)Sağlık sebepleri dışında kendi isteği ile öğretim kurumunu bırakan veya herhangi bir sebeple öğretim kurumundan çıkarılan öğrenciler öğretim kurumu ile ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren iki yıl sonra başlamak üzere kredi aldığı kadar sürede ve aylık dönemler halinde (…) ödemek zorundadır. Ancak bu süre (…) bir yıl daha uzatılabilir. (6) Endeks uygulamasına, kredi borçlarının geri ödenmesine ve taksitlendirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemeye, öğrencilerin borçlarından birinci fıkraya göre hesaplanan endeks artışından ilave edilen miktarın %50’sine kadar indirim yapmaya Gençlik ve Spor
Bakanlığı yetkilidir.”,
16. 22881 sayılı ve 18.01.1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin ‘Vazgeçme, İzin Alma Halinde Kredinin Kesilmesi’ başlıklı 24 üncü maddesinde, “Kredi almaktan vazgeçen öğrencinin kredisi, başvuru tarihini izleyen ödeme tarihinden itibaren kesilir…”, ‘Kredi Borcunun Tespiti’ başlıklı 33 üncü maddesinde, “(1)
Kurumdan öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresinin bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir. (2) Endeks uygulanmasına, kredi borçlarının geri ödenmesine ve taksitlendirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemeye, öğrencilerin borçlarından birinci fıkraya göre hesaplanan endeks artışından ilave edilen miktarın % 50 sine kadar indirim yapmaya Yönetim Kurulu yetkilidir. (3) İndirim uygulandıktan sonra öğrencilerin ödeyecekleri bakiye kredi borcu, öğrencilerin eğitimi süresince Kurumdan aldığı toplam kredi miktarının 3 katını geçemez.”, Kredi Borcunun Ödenmesi başlıklı 34 üncü maddesinde, “Önlisans, lisans öğrencilere veya ara vererek Master-Doktora öğrenimi yapan öğrenciler borçlarını; öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresinin bitiminden itibaren iki yıl sonraki aydan başlamak üzere, … Kredi aldığı sürenin yarısı kadar sürede ve üçer aylık dönemler halinde ödemek zorundadırlar. Devam ettiği öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin öğrenim sürelerinin bitiş ve borçlarının tahsilat başlangıç tarihi yeni öğretim kurumlarının normal öğrenim süresine göre hesap edilir. Kredi almaktan vazgeçen öğrencilerde borçlarını yukarıdaki fıkralarda belirtilen hükümlere göre öderler.”, hükümleri bulunmaktadır.
17. 22167 sayılı ve 10/01/1995 tarihli Resmi Gazetede yayımlanın 1995 Mali Yılı Bütçe Uygulama
Talimatında (Sıra No:4) endeks uygulaması ve borcun tespitinin hangi usul ve esaslarda yapılacağı düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
18. Öğrenim kredisi ödemesinden kendi isteği ile vazgeçen başvuranın borç hesaplamasında mezuniyet tarihi yerine yapılan son ödeme tarihinin kullanılması hususunda tavsiyede bulunulması önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
19. Başvuran özetle, uygulanan endeks tutarına itiraz etmektedir.
20. İlgili idare özetle, mevzuata göre işlem yapıldığını ve endeks uygulama tarihinin mezuniyet tarihine göre belirlendiğini belirtmektedir.
21. Dosya kapsamından, başvuranın 07/01/2015 tarihinde onaylamış olduğu Kredi Taahhüt Senedine istinaden öğrenim kredisi almaya başladığı, akabinde 05/10/2016 tarihli dilekçe ile öğrenim kredisi almaktan vazgeçtiğini bildirdiği, Ocak 2015 tarihinden Ekim 2016 sonuna kadar toplam 7.960,00 TL öğrenim kredisi ödemesi yapıldığı, ödenen kredi tutarına, normal öğrenim süresinin bitim (30.06.2019)
tarihine kadar uygulanan Yİ-ÜFE artışından doğan 6.529,40 TL’nin ilave edilmesi suretiyle toplam 14.489,40 TL borç tahakkuk ettirildiği, borcun geri ödeme tarihinin normal öğrenim süresinin iki yıl sonrası olan 01 Temmuz 2021 olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
22. Başvuranın 17/11/2017 tarihinde internet ortamında onayladığı Burs-Kredi Taahhütnamesinin 1 inci maddesinde, “Öğrencinin öğrenim kredisi borcu; öğrenim kredisi olarak verilen tutarlara, ilk ödemenin yapıldığı tarihten son ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için ÜFE artışları uygulanarak hesaplanacak tutarın ilave edilmesi suretiyle belirlenir.” ve 7 nci maddesinde, “Öğrenci burs almaktan vazgeçtiğini Kuruma yazılı olarak bildirilmesi durumunda burs kesilir ve tekrar ödeme yapılmaz.” hususlarına yer verilmiştir.
23. Mevzuat gereği, Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki (Not: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 298. maddesine, 5479 sayılı Kanunla eklenen (C) bendi gereğince, vergi kanunlarında yer alan “toptan eşya fiyatları genel endeksi” ibareleri “üretici fiyatları genel endeksi” ve “TEFE” ibareleri “ÜFE” olarak uygulanır.) artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilmektedir.
24. Öncelikle öğrenim kredisini almaktan vazgeçen öğrencilerin borçlarının nasıl hesaplanacağı ve ne zaman ödenmesi gerektiği irdelenmelidir.
25. Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin 34 üncü maddesi uyarınca lisans öğrencileri borçlarını öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresinin bitiminden itibaren iki yıl sonraki aydan başlamak üzere ödemek zorundadırlar. Kredi almaktan vazgeçen öğrencilerin de borçlarını yukarıdaki bu düzenlemede belirtilen hükümlere göre ödemesi öngörülmüştür. Bu kapsamda öğrenim kredisi almaktan kendi isteği vazgeçen kişilerin öğrenim kredisi borçlarını kural olarak mezuniyetten iki yıl sonra ödemeye başlamaları gerekmektedir ve bu konuda bir tereddüt bulunmamaktadır. Burada borcun hesaplanması aşamasında öğrencinin son ödemeyi aldığı aya (kural olarak mezun olduğu) ilişkin endeksin uygulanması da tabi karşılanmaktadır.
26. Öğrenim kredisini almaktan vazgeçen öğrencilerin borçlarının nasıl hesaplanacağı ve endeks uygulanma tarihlerin belirlenmesi konusunda ise ayrıntılı bir düzenleme bulunmamaktadır.
27. Kamu Denetçiliği Kurumu aynı konulu 2021/16499 sayılı başvuruda şu hususları vurgulamıştır; “İlgili idare, öğrenci, normal ödeme süresinden daha öncesinde öğrenim kredisi almaktan vazgeçse dahi mezuniyet tarihinin hesaplamalarda kullanıldığını belirtmektedir. Bu işleme gerekçe olarak da öğrencinin öğrencilik döneminde borç ödeme yükümlülüğü altına girmemesi gerektiği (İlgili idare tarafından 2021/17578 sayılı başvuruda aksi durum savunulmaktadır.), kişinin öğrenciliği devam ettiği ve her an yeniden talep edebileceği gerekçesiyle için dosyasının açık tutulması gerektiği hususları sözlü olarak iletilmiştir.
28. Somut olayda ise başvuranın 17/11/2017 tarihinde almaya başladığı öğrenim kredisini kendi isteği ile 19/12/2019 tarihinde sonlandırmıştır. Ancak geri ödeme miktarı hesaplanırken normal öğrenim süresi olan Haziran
2021 tarihi esas alınarak endeks uygulanmaktadır. Bu uygulama sonucunda öğrenci, sanki mezuniyetine kadar
ödeme almış gibi kabul edilerek daha fazla borçla karşılaşmaktadır.
29. Mevzuat gereği öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, endeksteki artışlar uygulanarak ve ilave edilerek hesaplanması gerekmektedir. Bu bakımdan olması gereken uygulama 17/11/2017 ve 19/12/2019 tarihlerinin kıstas olarak alınması ve son ödeme tarihi olan 19/12/2019 tarihindeki endeksin uygulanması olarak öne çıkmaktadır.
30. Bu uygulama sonucunda ise borcun ödeme başlangıç tarihinin son ödeme tarihi değil de mezuniyet tarihi dikkate alınarak belirlenmesi başkaca uyuşmazlıkların ortaya çıkmasını engelleyebilecektir. Bu istisnai durumun uygulama alanı ise geniş olmayıp normal süresinden önce öğrenim kredisi almaktan vazgeçen öğrencilerle sınırlı olduğu vurgulanmalıdır.
31. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunun 2 nci maddesinde Kurumun esas amacının öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmak olduğu ve bu nedenle öğrencilere burs ve öğrenim kredisi verildiğinin ifade edildiği görülmektedir. Ancak başvuranın kendi isteği ile öğrenim kredisi almaktan vazgeçmesi sonrası sanki mezuniyet tarihine kadar ödeme almışçasına endeks uygulama tarihinin mezuniyet ayı olarak seçilmesi ve uygulanması ile öğrencinin borç yükü artırılmakta ve kamu yararı amacından uzaklaşıldığı görülmektedir.
32. Hakkaniyetin, somut bir olayın kendine has özelliklerinin göz önünde bulundurularak adaletin uygulandığı bir eşitlik durumu olduğu ve bazı durumların ve şartların önceden bilinip öngörülememesinden doğacak sakıncaları ortadan kaldırmak için hukuk kurallarının eksik ya da esnek bıraktığı durumlarda etkisini gösteren bir ilke olduğu göz önüne alındığında; mevcut düzenlemeler ve uygulamalar başvuruya konu somut olayda hakkaniyeti sağlayamamaktadır. Ayrıca İdarenin amacının yükseköğrenim öğrencilerine kredi ve burs vermek ve öğrencilerin yükseköğrenimini kolaylaştırmak olduğu göz önüne alındığında, somut olayımızda öğrencinin borç yükünün artırılmasının İdarenin amacına uygun bir yaklaşım olmadığı değerlendirilmiştir.
33. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın kendi isteği ile öğrenim kredisi almaktan vazgeçmesi sonrası geri ödeme takviminin başlangıç süresinde ise öğrencinin gözetildiği ve yerinde bir uygulama yapıldığı,
34. Bununla birlikte, mevzuat gereği, öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilmesi gerektiği için başvuranın borcunun öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara son ödemenin yapıldığı tarihe ilişkin endeksin uygulanmasının daha yerinde olacağı, öğrencinin mezuniyet tarihindeki endeksin uygulanması durumunda hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum oluşturabileceği,
35. Başvuranın sanki mezuniyet tarihine kadar ödeme almışçasına endeks uygulama tarihinin mezuniyet ayı olarak seçilmesi ve uygulanması ile öğrencinin borç yükünün artırıldığı ve öğrenim kredisine ait endeks uygulama tarihi seçimi işleminin amaç unsuru bakımından yerinde olmadığı ve kamu yararı amacından uzaklaşıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.”
36. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Ekim 2016 itibari ile ödemeleri kendi isteği ile sonlandıran başvurana yönelik normal öğrenim süresinin bitim tarihine (30.06.2019) ilişkin endeksin uygulandığı, hâlbuki başvuranın Ekim 2016 tarihi itibari ile artık ödeme almadığı, bu kapsamda yukarıda yer verilen açıklamaların bu başvuru içinde geçerli olduğu ve bu doğrultuda ödeme yapılan son tarihe ilişkin endeks uygulanması gerekirken mezuniyet tarihine iliştin endeks uygulanması işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 37. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
38. Yine ilgili idare tarafından “Adı geçen borçlu, bu süre içerisinde öğrenim kredi borcunu erken ödeme veya öğrenim durumu hakkında Kurumumuza herhangi bir bildirimde bulunmamıştır.” şeklinde ifade edilen duruma yönelik 2021/16499 sayılı başvuruda belirtilen şu hususu yinelemek gerekmiştir; “Diğer taraftan, başvuranın öğrenim kredisini kendi isteğiyle iptal edenlere kredilerini erken ödeme imkânı sunulması talebine ilişkin olarak, ilgili idare tarafından, öğrenim kredisi iptal tarihinden normal öğrenim süresi bitimine kadar olan süre için TEFE (Y.İ.ÜFE) endeksine maruz kalmak istemeyen öğrencinin dilekçe ile başvurarak dilekçe tarihindeki ayın TEFE (Y.İ.ÜFE) endeksi uygulanmak suretiyle ödemesini yapabileceğinin ifade edildiği, ancak söz konusu imkândan öğrencinin bilgi sahibi olmadığı, ayrıca Kredi
Taahhüt Senedinde ve idarenin resmi internet sitesinde konuya ilişkin bir bilgi bulunmadığından, öğrenim kredisini kendi isteğiyle iptal eden öğrencilerin dilekçe ile başvurarak dilekçe tarihindeki ayın Y.İ.ÜFE endeksi uygulanmak suretiyle ödeme yapabileceği hususuna Kredi Taahhüt Senedine hüküm koymak veya idarenin resmi internet sitesinde yer vermek suretiyle çeşitli yollarla gerekli bilgilendirmenin yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.”
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
39. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Öğrenim kredisi ödemesinden kendi isteği ile vazgeçen başvuranın borç hesaplamasında mezuniyet tarihi yerine yapılan son ödeme tarihinin kullanılması hususunda GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi