|
ÖZET: Başvuran, işsizlik nedeniyle öğrenim kredisi borcunun ertelenmesi ve bu borcun vergi dairesine aktarımının geri çekilmesi talebinde bulunmuştur. Ancak, Gençlik ve Spor Bakanlığı, başvuranın 04/09/2019 tarihinde yaptığı erteleme talebinin 14/02/2020 tarihinde kabul edildiğini ve borcun 01/10/2020 tarihine kadar ertelendiğini belirtmiştir. Başvuranın, borcun vergi dairesine aktarılmasına itiraz etmediği ve ikinci bir erteleme talebinde bulunmadığı da dosya kapsamında yer almaktadır. Sonuç olarak, borcun 25/12/2020 tarihinde vergi dairesine aktarılması işlemi mevzuata uygun bulunmuştur.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını, idarenin açıklamalarını ve ilgili mevzuatı değerlendirerek, başvuranın talebinin reddedilmesine karar vermiştir. Mevzuata göre, öğrenim kredisi borçlarının belirli bir geri ödeme takvimine göre ödenmesi gerekmekte ve işsizlik gibi nedenlerle borcun ertelenmesi belirli şartlara bağlıdır. Başvuranın durumunda, sürekli engelli olma durumu tespit edilmediği için borcun silinmesi mümkün olmamıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi hukuka uygun bulunarak reddedilmiş ve karar, ilgili taraflara tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3709-S.22.5574
BAŞVURU NO : 2021/18053
KARAR TARİHİ : 16/03/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Vergi dairesine aktarılan öğrenim kredisi borunun geri çekilmesi ve işsizlik gerekçesiyle ertelenmesi talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, işsizlik sebebiyle öğrenim kredi borcunun ertelenmesine ve vergi dairesine bildirilen borcunun geri çekilmesine karar verilmesi talebinin reddedildiğini, talebinin kabul edilmesi gerektiğini, 04/09/2019 tarihinde erteleme başvurusunda bulunduğunu, talebinin karara bağlanmaması üzerine 07/10/2019 tarihinde CİMER vasıtasıyla akıbetini sorduğunu, cevap olarak işlemlerin devam ettiği bilgisinin verildiğini, bu süreçte e-devlet sorgulamalarında hata aldığını, erteleme talebinin geç karara bağlandığını ve sonucundan tarafına bilgi verilmediğini, sonrasında tekrar erteleme talebinde bulunacakken borcun vergi dairesine aktarıldığını öğrendiğini belirterek vergi dairesine aktarılan borcun geri çekilmesini ve borcunun işsizlik gerekçesiyle ertelenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve 28.12.2021 tarihli bilgi ve belge talebimize yönelik cevabi yazısında, “…Genel
Müdürlüğümüzden T.C kimlik numarası ile öğrenim kredisi alan ‘a ait bilgiler aşağıya çıkartılmıştır.
3. a) Başvuranın kayıtlı mezun olduğu yükseköğrenim bilgileri; Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
Çanakkale Teknik Bilimler Meslek Yüksekokul Mobilya ve Dekorasyon Bölümü
Mah. Zeytindalı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
4. b) Başvuranın hangi tarihte Öğrenim kredisinin ertelenmesi talebinde bulunduğu ve e-devlet gibi bir sistem üzerinden bilgilendirme yapılıp yapılmadığı; 04.09.2019 tarihinde e-devlet üzerinden erteleme talebinde bulunduğu ve e-devlet üzerinden 14.02.2020 tarihinde erteleme yapılarak e-devlet sistemi üzerinden borçluya bilgi verilmiştir.
5. c) Başvuranın Öğrenim kredisi borcunu ödeme takvimin hangi tarihte başladığı ve borcunun hangi tarihte vergi dairesine aktarıldığı; Öğrenim kredisi borcu 01.10.2020 tarihinde başladığı, aylık taksitleri ödenmediği için 25.12.2020 tarihinde vergi dairesine aktarılmıştır.” hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
7. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
8. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Kredi Borcunun Tespiti ve
Ödenmesi ile Kredi Teminatı’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1) Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik
Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir. (2) Öğrenci, borcunu öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl (öğrencinin lisansüstü eğitim yapması halinde dört yıl) sonra başlamak üzere, kredi aldığı sürede ve aylık dönemler halinde ödemek zorundadır. Ancak bu süre (…) bir yıl daha uzatılabilir. Ödeme askerlik dönemine rastlarsa TEFE uygulanmadan askerlik döneminin sonuna kadar ertelenir. (3) Borçlunun, müracaatı esnasında; Sosyal Güvenlik Kurumu veya sosyal güvenlik kuruluşu niteliğindeki başka kuruluşlarla ilişkisinin bulunmaması halinde, ilgilinin talebi ile borcunu ödemesi kredi alma süresinin bitiminden itibaren endeks uygulanmak sureti ile ve birer yıllık sürelerle uzatılır.”, ‘Taksitlerin zamanında ödenmemesi’ başlıklı 17 nci maddesinde, “Borç taksitlerini zamanında ödemiyenlerin birinci defada borçlarının bir seneliği, tekrarında ise tamamı ivedilik kazanır. Bu tarihten itibaren borç 6183 sayılı kanun hükümlerine göre malsandıklarınca tahsil olunarak Gençlik ve Spor
Bakanlığına ödenir. (2) Öğrenim sırasında ve öğrenimden sonra ölenlerin ve öğrenim sırasında veya öğrenimlerinden sonra çalışamıyacak derecede daimi malullüğe uğramış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tesbit edilenlerin borçları silinir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Başvuran, öğrenim kredisi borcunun vergi dairesine aktarılmasına itiraz etmeyken ilgili idare, işlemlerin mevzuata uygun olduğunu belirtmektedir.
11. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın Çanakkale Onsekiz Mart
Üniversitesi Çanakkale Teknik Bilimler Meslek Yüksekokul Mobilya ve Dekorasyon Bölümünden mezun olduğu, e-devlet üzerinden 04.09.2019 tarihinde işsizlik gerekçesiyle öğrenim kredisi borcunu erteleme talebinde bulunduğu, yapmış olduğu başvuruya istinaden 14.02.2020.tarihinde erteleme yapılarak öğrenim kredisi borcunun 01.10.2020 tarihine ertelendiği ve e-devlet sistemi üzerinden bilgi verildiği, akabinde ikinci bir erteleme başvurusunun bulunmadığı, ödeme yapılmaması üzerine borcun
25.12.2020 tarihinde vergi dairesine aktarıldığı, başvurana yönelik Çanakkale Mehmet Akif Ersoy Devlet
Hastanesince düzenlenen 07/01/2022 tarihli raporda “Çalıştırılamayacağı İşlerin Niteliği: tehlike içeren işler” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.
12. Yukarıda yer verilen mevzuata göre, öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu endeks uygulanarak hesaplanmakta ve eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl sonra ideme takvimi başlatılmaktadır. Borç işsizlik gerekçesi ile belirli usul ve esaslar dâhilinde ertelenebilmektedir. Borç taksitlerinin ise zamanında ödenmemesi üzerine borç vergi dairesine aktarılmaktadır. Bununla birlikte öğrenim sırasında ve öğrenimden sonra ölenlerin ve öğrenim sırasında veya öğrenimlerinden sonra çalışamayacak derecede daimi malullüğe uğramış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin borçları silinebilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, taahhüt ve mevzuat gereği öğrenim kredisi borçlarının belirli bir geri ödeme takvimi içerisinde ödenmesi gerektiği, başvuranın e-devlet üzerinden
04.09.2019 tarihinde işsizlik gerekçesiyle öğrenim kredisi borcunu erteleme talebinde bulunduğu, yapmış
olduğu başvuruya istinaden 14.02.2020 tarihinde erteleme yapıldığı, beş ayı geçen bir sürede talebin karara bağlandığı, bu sürenin idarenin iş ve işleyişinde ve idari usul hukukunda makul karşılanamayacağı, bununla birlikte gecikmeli de olsa talebin yerine getirildiği ve 2019 yılından 01/10/2020 tarihine geri ödeme başlangıcının ertelendiği, başvuranın talebinin geç karşılanması sonucunda hak ve menfaatlerinin zarar uğramadığı, erteleme işlemi sonrasında e-devlet sistemi üzerinden bilgilendirme yapıldığının ilgili idarece belirtildiği, 14/02/2020 tarihinde yapılan erteleme ve bilgi işlemi sonrasında borcun ertelendiği tarih olan 01.10.2020 tarihi ile vergi dairesine aktarıldığı tarih olan 25.12.2020 tarihi arasında üç aya yakın bir süre bulunduğu, bu geniş süre içerisinde başvuranın erteleme talebinde bulunabilecekken bu yola tevessül etmediği, ilgili idarece ikinci bir erteleme talebi bulunmadığı için borcun vergi dairesine aktarılması işleminin mevzuata uygun olduğu,
14. Başvurana yönelik Çanakkale Mehmet Akif Ersoy Devlet Hastanesince düzenlenen 07/01/2022 tarihli raporda “Çalıştırılamayacağı İşlerin Niteliği: tehlike içeren işler” ifadelerine yer verildiği, borcun tamamen silinmesi için çalışamayacak derecede sürekli engelli kalmış olma durumunun var olmadığı, (Kamu Denetçiliği kurumunun 2021/7550 sayılı kararı da aynı yöndedir.)
15. Böylelikle mevzuat gereği öğrenim kredisi borcunun bursa dönüştürülmesi, silinmesi veya ertelenmesinin kural olarak mümkün olmadığı hususları ile yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdare tarafından bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, Başvuranın talebinin REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr