|
ÖZET: Başvuran, öğrenim kredisi borcunun kusursuz imkânsızlık ilkesi çerçevesinde silinmesini talep etmiştir. İlgili idare, borcun vergi dairesine aktarıldığını ve işlemlerin mevzuata uygun yürütüldüğünü belirtmiştir. Başvuranın bursunun 2011 yılında öğrenim kredisine dönüştüğü, geri ödeme takviminin 01/10/2016’da başladığı ve ödenmemesi üzerine borcun 03/05/2017’de vergi dairesine aktarıldığı tespit edilmiştir.
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu gereği, öğrenim kredisi borçlarının geri ödenmemesi durumunda borcun ivedilik kazanacağı ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsil edileceği belirtilmiştir. Ayrıca, borçların silinmesi veya tecil edilmesi için gerekli düzenlemelerin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne ait olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin hukuka uygun olmadığına ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, borçların tahsilinin mevzuata uygun olarak yürütüldüğünü ve başvuranın durumunun ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğini göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/4714-S.21.7612
BAŞVURU NO : 2020/97622
KARAR TARİHİ : 24/03/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Öğrenim kredisi borcunun silinmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 30/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 28/04/2020 tarihli başvurusunda, üniversiteye 2010 yılında yerleştiğini, eğitimine ara vermesi sonucunda 2011 yılında fiilen başlangıç yaptığını, almaya hak kazındığı bursun ise ara verdiği gerekçesi ile öğrenim kredisine çevrildiğini, borcunun ise sürekli arttığını belirterek gecikme zammı ve faizi tutarlarının borçtan düşürülmesini ve geriye kalan ana borç tutarının kusursuz imkânsızlık ilkesi doğrultusunda silinmesini talep etmişti.
2. tarihli başvurusunda, ilk başvurusuna ilgili idare tarafından cevap verilmediğini belirterek taleplerini yinelemektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün Gönderme
Kararına muhatap E sayılı ve 11.08.2020 tarihli yazısı ve eklerinde, “Kurumumuza 2010-2011 öğretim yılında yapmış olduğunuz müracaatınız esnasındaki beyanınıza göre yapılan değerlendirme sonucunda tarafınıza numara ile burs ve katkı kredisi tahsis edilmiştir.
4. Burs-Kredi Taahhüt Senedinde ‘Öğretim kurumumda başarısız olmam durumunda bursumun kesileceğini, bursumun kesildiği tarihten itibaren tarafıma Kurumca Öğrenim
Kredisi Yönetmeliği esaslarına göre öğrenim kredisi verileceğini, bu krediden doğacak borcumu uygulanacak (Yİ-ÜFE) ile birlikte geri ödeyeceğimi, öğrenim kredisini almak istemediğim takdirde ise bu durumu yazılı olarak Kuruma bildireceğim ‘ ibaresi hâkimdir.
5. Kayıtlarımıza göre, numarayla tarafınıza 2.160,00 TL burs ödemesi yapılmıştır. Kurumumuzdan almış olduğunuz burs karşılıksız olduğundan geri ödemesi bulunmamaktadır.
6. Yine kayıtlarımıza göre, YÖK-SİS ten alınan bilgilere istinaden bursunuz öğrenim kredisine dönüştürülmüş olup, adınıza borç kaydedilmiştir. Kurumumuzdan numarayla almış olduğunuz bursunuzun öğrenim kredisine dönüştürülmesi ile ilgili 22/02/2013 tarih ve sayılı yazımızla tarafınıza ayrıntılı bilgi verildiği anlaşılmıştır.
7. Kurumumuzdan burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl öğretim yılı sonu itibariyle öğrenim kurumlarından alınan bilgi doğrultusunda (başarılı veya başarısız şekilde)işlem yapılarak başarısız olan öğrencilerin bursları öğrenim kredisine dönüştürülür. Dönüştürülen burslar tekrar başarılı olunsa dahi yeniden burs olarak verilmemektedir. Bahse konu bu işlem yalnız öğretim yılı sonu itibariyle ve bir kereye mahsus olmak üzere uygulanmaktadır.
8. Kayıtlarımıza göre 2010-2011 öğretim yılı sonu öğretim kurumunuzun başarısız olduğunuzu bildirmesi sebebiyle bursunuz öğrenim kredisine dönüştürülmüş olup, tarafınıza ödenen 9.900,00 TL öğrenim kredisi miktarına 351 sayılı Kanun gereği hesaplanan 1.088,24
TL (Yİ-ÜFE) ilave edilerek öğrenim kredisi toplam borcunuzun 10.988,24 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Öğrenim ve katkı kredisi borçlarınızın geri ödeme tarihinin 01/10/2016 olduğu görülmüştür.
9. Zamanında ödenmeyen öğrenim ve/veya katkı kredisi borçları ivedilik kazanmakta ve
6183 sayılı “Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun” gereğince Gelir İdaresi
Başkanlığına bildirilmekte olup, vergi daireleri tarafından tahsil edilmektedir. Süresi içerisinde ödenmeyen taksitlere her yıl Bakanlar Kurulunca tespit edilen oranlarda gecikme zammı uygulanmaktadır.
10. Kayıtlarımızın incelenmesi sonucunda, Kurumumuzdan almış olduğunuz öğrenim ve katkı kredisi borçlarınıza ait taksitlerinizi vadeleri içerisinde ödemediğinizden, borçlarınızın tamamı ivedilik kazanarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun kapsamına girmiş olup, tahsili için 03/05/2017 tarih ve E. sayılı yazımızla İstanbul/Rıhtım Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğü nezdinde takibat başlatılmıştır.
11. Kurumumuz öğrenim ve/veya katkı kredisi alacaklarından, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girmiş borçların tahsili ve takibi ile ilgili tüm yetkiler T.C Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına ait olduğundan, güncel borcun ve konuya ait bilgilerin tamamını ilgili vergi dairesi ile görüşmeniz gerekmektedir.”
12. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve
01.03.2021 tarihli yazısında, “…Müdürlüğümüz kayıtları incelenmiş, 2010-2011 öğretim
yılı sonu itbariyle ilgili öğrencinin öğretim kurumunca başarısız olduğunun bildirmesi sebebiyle bursunun öğrenim kredisine dönüştürüldüğü, 31.01.2013 evrak kayıt tarih ve numaralı tarihsiz dilekçesine (Ek:2) 22 Şubat 2013 tarih ve sayılı yazımız (Ek:3) ile cevap verildiği, kredi almak istememesi halinde dilekçe ile başvurması gerektiğinin bildirildiği ve 351 sayılı Kanun ile 24.12.2010 tarih ve numara ile
Adana 4. noterliğince onaylı taahhütnamesi (Ek:1) hükümleri gereği hesaplanan Yurt İçi
Üretici Fiyat Endeksi ilave edilen katkı ve öğrenim kredisi toplam borçlarının geri ödeme tarihinin 01.10.2016 olduğu tespit edilmiştir.
13. İlgilinin imzalamış olduğu taahhütnamede de belirtildiği gibi Genel Müdürlüğümüzden almış olduğu öğrenim ve katkı kredisi borçlarını vadeleri içerisinde ödemediğinden dolayı borçlarının tamamı ivedilik kazanarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun kapsamına girmiş olduğundan tahsili için 03/05/2017 tarih ve E sayılı yazımızla İstanbul /Rıhtım Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğü nezdinde takibat başlatılmıştır.
14. Genel Müdürlüğümüzden burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl öğretim yılı sonu itibariyle öğrenim kurumlarından alınan bilgi doğrultusunda (başarılı veya başarısız şekilde) işlem yapılarak başarısız olan öğrencilerin bursları öğrenim kredisine dönüştürülür. Dönüştürülen burslar tekrar başarılı olunsa dahi yeniden burs olarak verilmemektedir. Bahse konu bu işlem yalnız öğretim yılı sonu itibariyle ve bir kereye mahsus olmak üzere uygulanmaktadır. Genel Müdürlüğümüzce ilgili hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
15. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
17. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin
Kanunun ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde, “ Yüksek Öğrenim
Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.”, ‘Yönetmelik’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”,
18. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin ‘Başarı
Durumunun Bildirilmesi’ başlıklı 20 nci maddesinde, “ Kurumdan burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl Eylül ayı sonuna kadar öğretim kurumlarından istenir.
Öğretim kurumları yetkili kurullarının belirleyecekleri esaslara göre başarısız olarak tespit ettikleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirirler.” ‘Başarısızlık
Sebebiyle Bursun Kesilmesi’ başlıklı 24 üncü maddesinde, “Öğretim kurumunca başarısız olduğu bildirilen öğrencilerin bursu kesilir. Bursu kesilen öğrencilere, burslarının kesildiği tarihten itibaren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi
Yönetmeliğinde belirlenecek esaslara göre kredi verilebilir.”, ‘Bursun Tahsili’ başlıklı 31 inci maddede, “…Öğrenciye burs verilmekte iken, bursun kesilmesini gerektirecek bir durum ortaya çıktığında, bursun kesilmesini gerektiren durumun gerçekleştiği tarih itibarıyla bursu kesilir. Bu tarihten sonra ödenen burs miktarları öğrenim kredisi borcuna dönüştürülerek, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği hükümlerine göre tahsil edilir.”,
19. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin
‘Borcun Silinmesi’ başlıklı 41 inci maddesinde, “Öğrenim sırasında veya öğrenimden sonra vefat ettikleri veya çalışamayacak derecede sürekli sakat kalmış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin borçları silinir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
20. Dosya kapsamına göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 21. Başvuran, öğrenim kredisi borcunun kusursuz imkânsızlık ilkesi doğrultusunda silinmesini talep etmektedir.
22. İlgili idare, borcun vergi dairesine aktarıldığını ve işlemlerin mevzuata uygun yürütüldüğünü belirtmektedir.
23. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; başvuranın almakta olduğu bursun 2011 yılında öğrenim kredisine çevrildiği, geri ödeme takviminin 01/10/2016 tarihinde başladığı, ödeme yapılmaması üzerine borcun 03/05/2017 tarihinde vergi dairesine aktarıldığı ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsiline girişildiği, başvuranın taleplerine yönelik ilki 22/02/2013 tarihinde olmak üzere cevap verildiği anlaşılmıştır.
24. Bilindiği üzere, 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu uyarınca öğrenim ve katkı kredisi alan öğrenciler tarafından söz konusu kredi tutarlarının geri ödenmemesi üzerine borç ivedilik kazanmakta ve 6183 sayılı kanun hükümlerine göre mal sandıklarınca tahsil olunarak Gençlik ve Spor Bakanlığına ödenmektedir.
25. Madde hükmüne göre, süresinde ödenmemesi nedeniyle muacceliyet kazanan ve
Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından ilgili vergi dairelerine aktarılan kredi alacaklarının,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre vergi
dairelerince takip ve tahsil edilmesi zorunludur.
26. Bununla birlikte, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilen yükseköğrenim ve katkı kredilerinin, borçluların mali durumlarından dolayı takip işlemlerinin ertelenmesi, kredi borç aslının veya gecikme zammının silinmesi mali bir af kanunu ile mümkün olup, bu hususu düzenleme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne aittir.
27. Bu kapsamda son olarak 7256 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun 17 Kasım 2020 tarihli ve 31307 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve öğrenim ve/veya katkı kredisi borçlarına bağlı gecikme zamları yerine Yİ-ÜFE oranında güncelleme yapılması imkanı getirilmiştir.
Yapılandırma kanunlarının kendine özgü durumu ve bağımsız süreci dikkate alınarak başvuranın taleplerinin karşılanmasında dayanak alınmamıştır. Nitekim yapılandırma başvurusuna başvurup başvurmamak başvuranın kendi tasarrufundadır.
28. Öte yandan, 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde “Amme borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla alacaklı amme idaresince veya yetkili kılacağı makamlarca; amme alacağı 36 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir…” hükmü yer almaktadır.
29. Buna göre, mükelleflerin çok zor durumda olması nedeniyle borçlarını defaten ödeyemeyeceğini belirterek bağlı bulundukları vergi dairelerinden borçlarının tecilini talep etmeleri ve yapılacak değerlendirme sonucunda da bu talebin kabul edilmesi halinde, anılan
Kanunun 48 inci maddesi uyarınca söz konusu borçların cari oranda alınacak tecil faizi karşılığında taksitlendirilerek ödenebilmesi mümkün bulunmaktadır.
30. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, taahhüt ve mevzuat gereği bursun kesilmesini gerektiren bir durumun ortaya çıkması halinde durumun gerçekleştiği tarih itibariyle bursun kesileceğinin ve bu tarihten sonra ödenen burs tutarlarının öğrenim kredisine dönüştürülebileceğinin hüküm altına alındığı, bu kapsamda başvuranın almakta olduğu bursun öğrenim kredisine çevrildiği, başvuranın gecikme zammı ve faizi tutarlarının anaparaya eklenmesinden yakındığı, ancak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun kapsamında tahsiline girişilen borçların süresi içerisinde ödenmeyen taksitlerine yönelik gecikme zammı uygulanmasının mevzuat gereği olduğu, sonrasında başvuranın ana borç tutarının kusursuz imkânsızlık ilkesi doğrultusunda silinmesini talep ettiği, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu gereği ifa imkânsızlığından bahsedebilmek için borcun ifasının borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle imkânsızlaşmasının veya sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durumun borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkması gibi durumların zuhur etmesi gerektiği, Kanunda aranan şartların somut olayda gerçekleşmediği, borcun tamamen silinmesi için Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi
Yönetmeliğinde düzenlenen vefat etme veya çalışamayacak derecede sürekli engelli kalmış olma durumlarının var olmadığı hususları, yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 31. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
32. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.