|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, başvuranın öğrenim kredisi borcuna uygulanan endekse itirazı üzerine şekillenmiştir. Başvuran, öğrenim kredisi ödemelerini hiç kullanmadığını ve bu nedenle borç tahakkukunun iptal edilmesini talep etmiştir. Ancak, başvuranın kredi taahhütnamesinde belirtilen şartlar gereği, öğrenim kredisi ödemelerinin kullanılmaması durumunda dahi borcun tahsili için gerekli işlemlerin yapılabileceği vurgulanmıştır.
Başvuranın, öğrenim kredisi ödemelerine ilişkin hesap hareketliliği yaşanmaması sebebiyle iade edilen tutarın şahsi hesabına gönderilmesi talebi, hukuka uygun bulunmamıştır. Zira, başvuranın öğrenim durumu ve kredi ödemeleri incelendiğinde, borcun zamanında ödenmemesi nedeniyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında işlem başlatıldığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu belirtilmiştir. Bu karar, öğrenim kredisi borçlarının tahsili ve ilgili mevzuatın uygulanması açısından önemli bir içtihat oluşturmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/11018-S.22.16942
BAŞVURU NO : 2022/3868
KARAR TARİHİ : 31/08/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KREDİ VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Öğrenim kredisi borcuna itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 10/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, tarafına tahsis edilen öğrenim kredisinin 30.11.2017-09.06.2018 tarihleri arasında banka hesabına aktarıldığını, hesap hareketsizliği nedeniyle 01.10.2018 tarihinde tutarın iadesinin yapıldığını, vergi dairesi tarafından yapılan ödeme emri sonucunda durumdan haberdar olduğunu ve öğrenim kredisi ödemelerini hiç kullanmadığını belirterek borç tahakkukunun iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik
, “Kurumunuzun ilgi yazısı ile bilgisi istenen
TC kimlik numaralı ‘in Genel Müdürlüğümüzden almış olduğu öğrenim kredi tutarı, borcu ve geri ödeme bilgileri incelenmiştir.
3. Öğrenci/borçlu öğrenim kredisi almak için e-devlet üzerinden 17.11.2017 tarihinde onayladığı ve yazımız ekinde nüshası bulunan taahhütnamede; Tarafına kredilerin ödendiği tarihlerdeki kredilerinin verildiği tarihten normal öğrenim sürelerinin bitimine kadar geçen veya herhangi bir sebeple kredinin kesildiği tarihe kadar kredi olarak verilen miktarlara, Türkiye İstatistik Kurumu’nun Yİ-ÜFE (Yurt İçi
Üretici Fiyat Endeksindeki) artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit
edilen borcu, herhangi bir tebligat beklemeden, normal öğretim süresinin bitiminden veya daha önce öğretim kurumu ile ilişiğinin kesildiği tarihten iki yıl sonra başlamak üzere aylık dönemlerde, kredi aldığı süre kadar sürede ” ödeyeceğini kabul ve taahhüt etmiştir.
4. Kayıtlarımızın incelenmesinde; kredi numarası ile TC Ziraat Bankasında adına açılan hesaba Haziran 2018 sonuna kadar 4.095,00 TL ödenmiştir. Öğrenim kredisinin kesildiği tarihe kadar uygulanan Yİ-ÜFE artışından doğan 3.000,58 TL nin ilave edilmesi suretiyle oluşan 4.519,56 TL borcun geri ödeme tarihi 01.07.2020 olarak belirlenmiştir.
5. Öğrenci/borçlu, öğrenim kredi borcuna ait taksitleri vadeleri içerisinde ödemediğinden, borcun tamamı ivedilik kazanarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girmiştir.
Borcun tahsili için 16.11.2020 tarihinde Zafer Vergi Dairesi Müdürlüğü nezdinde işlem başlatılmış olup, vadelerinde ödenmeyen taksitlere tahakkuk eden gecikme zammı vergi daireleri tarafından hesaplanmaktadır.
6. Öğrencilerin hesabından hareketsizlik nedeniyle Kurumumuza iade edilen tutarlar, 20.06.2017 tarih ve
913 no’lu Kurumumuz Yönetim Kurulu Kararı gereğince, Kurumumuz emanet hesabına alınmakta
olup, borçlunun öğrenim kredi borcuna mahsup edilmesi veya borcun iptal edilmesi yönünde işlem yapılması mümkün olmamaktadır. Bu nedenle, öğrencinin öğrenim kredi hesabında hareket olmaması nedeniyle banka tarafından 1.10.2018 tarihinde iade edilen 4.095,00 TL Kurumumuz emanet hesabına alınmıştır. Emanet hesabına alınan tutar, borçlunun 10.03.2022 tarihli başvurusunda belirtmiş olduğu hesaba 23.03.2022 tarihinde iade edilmiştir.
7. Dilekçe sahibinin durumu ile aynı durumda olan borca ilişkin daha önce bir hüküm yargı organlarınca görülen bir dava yahut verilmiş bir karar da bulunmamaktadır.
8. ‘in öğrenim durumunu gösteren YÖKSİS bilgileri, öğrenim kredi borcu geri ödeme bilgileri, konuya ilişkin yapmış olduğu başvurular ve yapılan iş ve işlemlere ait evraklar yazımız ekinde sunulmuştur.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
9. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
10. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
11. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Kredi Borcunun Tespiti ve
Ödenmesi ile Kredi Teminatı’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1) Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi
bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik
Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir. (2) Öğrenci, borcunu öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl (öğrencinin lisansüstü eğitim yapması halinde dört yıl) sonra başlamak üzere, kredi aldığı sürede ve aylık dönemler halinde ödemek zorundadır. Ancak bu süre (…) bir yıl daha uzatılabilir. Ödeme askerlik dönemine rastlarsa TEFE uygulanmadan askerlik döneminin sonuna kadar ertelenir. (3) Borçlunun, müracaatı esnasında; Sosyal Güvenlik Kurumu veya sosyal güvenlik kuruluşu niteliğindeki başka kuruluşlarla ilişkisinin bulunmaması halinde, ilgilinin talebi ile borcunu ödemesi kredi alma süresinin bitiminden itibaren endeks uygulanmak sureti ile ve birer yıllık sürelerle uzatılır.”, ‘Taksitlerin zamanında ödenmemesi’ başlıklı 17 nci maddesinde, “Borç taksitlerini zamanında ödemiyenlerin birinci defada borçlarının bir seneliği, tekrarında ise tamamı ivedilik kazanır. Bu tarihten itibaren borç 6183 sayılı kanun hükümlerine göre malsandıklarınca tahsil olunarak Gençlik ve Spor
Bakanlığına ödenir. (2) Öğrenim sırasında ve öğrenimden sonra ölenlerin ve öğrenim sırasında veya öğrenimlerinden sonra çalışamıyacak derecede daimi malullüğe uğramış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tesbit edilenlerin borçları silinir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 13. Başvuran, öğrenim kredisi borcuna uygulanan endekse itiraz etmektedir.
14. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın 07/09/2016 tarihinde Ordu
Üniversitesi Mesudiye Meslek Yüksekokulu Bilgisayar Programcılığı önlisans bölümüne kayıt yaptırdığı, Başvuranın 17/11/2017 tarihinde burs/kredi taahhütnamesine onayladığı, başvurana 01/12/2017 tarihinde ilk ödemenin ve 12/05/2018 tarihinde son ödemenin yapıldığı, 01/10/2018 tarihinde hesap hareketsizliği gerekçesiyle banka tarafından toplam 4095 TL KYGM’ye iade işlemi yapıldığı, başvuranın 02/10/2020 tarihinde ‘azami sürenin dolması nedeniyle ilişik kesme’ gerekçesiyle üniversiteden ayrıldığı, başvuranın almış olduğu ödemelere 424,56 TL (cevabi yazıda yanlış ifade edildiği söylenmiştir.) endeks uygulandığı, toplam 4.519,56 TL borcun vergi dairesine aktarıldığı, vergi dairesi tarafından 19/10/2021 tarihli ödeme emri gönderildiği,
15. Başvuranın Gençlik ve Spor Bakanlığına muhatap tarihli dilekçesinde özetle, öğrenim kredisi ödemelerinin kullanılmadığı gerekçesiyle iadesinin yapıldığı, bu borcun tahsiline girişildiği ve vergi dairesi tarafından 19/10/2021 tarihli ödeme emri gönderildiği, borçtan bu vesile ile haberdar olduğu, bu borcu ödeyebilmek için iadesi gerçekleştirilen paranın şahsi hesabına gönderilmesini talep ettiği,
16. GSB KYGM tarafından 23/03/2022 tarihinde 4095 TL’nin başvurana tekrar gönderildiği hususları anlaşılmıştır.
17. Başvuranın onayladığı taahhütnamenin 13 üncü maddesinde, “Kurum tarafından T.C. Ziraat Bankası ilgili şubelerinde öğrenci adına açtırılan ve altı (6) süre ile hareket görmeyen hesaplarda bulunan paraların Kuruma iadesi ve bu paranın Bankadan talep edilmesi konusunda Kurum yetkilidir. Adına
yapılan ödemeleri Kurumca belirlenen süre zarfında almadığım takdirde, yapılan ödemelerin sonlandırılması ve ilgili banka hesaplarımın kapatılmasını kabul ediyorum.” ifadeleri yer almaktadır.
18. Burada yer alan düzenlemeler mevzuatta yer almamaktadır. Bununla birlikte yapılan ödemelerin öğrencileri desteklemek amacıyla yapıldığı, öğrenciden mutat olarak belirli aralıklarla bu ödemeleri kullanmasının beklendiği, taahhütname ile hareket görmeyen hesaplara ilişkin 6 aylık bir üst sınır çizildiği görülmektedir. Bu bakımdan süre sınırının ve genel düzenlemenin mevzuata aykırı bir yön ve amacının bulunmadığı değerlendirilmektedir.
19. Hesap haraketliliği yaşanmayan ödemelerde, banka tarafından ilgili kuruma iade gerçekleşmesi sonrasında ödemelerden aktif yararlanmayan öğrencilere yönelik bir endeks uygulaması ve borç takibi yapılmaması beklenmektedir.
20. Somut olayda ise başvuran ödemelerin yapıldığı yıllarda aktif kullanım gerçekleştirmemesine rağmen tarihli dilekçe ile ödeme emrinin icabını yerine getirebilmek gerekçesiyle iade edilen tutarın şahsi hesabına gönderilmesini talep etmiştir. Bu aşamadan sonra başvuranın belirli bir zaman dilimi için öngörülen ve gerçekleştirilen ödemelere yönelik aktif kullanımına yönelik iradesini sonradan da olsa gerçekleştirdiği kabul etmek gerekmektedir.
21. Başvuranın vergi dairesine olan borcu ödemek amacıyla iade talep ettiği, ödemekle yükümlü olduğu tutarın ise 4.519,56 TL olduğu, tarafına iade edilen tutarın 4095 TL olduğu dikkate alındığında başvuranın
‘öğrenim kredisi ödemelerini hiç kullanmadığı’ yönündeki ifadelerine itibar edilmemiş ve Kurumumuzdan borç tahakkukunun iptal edilmesi talebi yerinde görülmemiştir.
22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvurana yapılan ödemelerin ve uygulanan endeksin tarihlerinin mevzuata uygun olduğu hususu ve yukarıda yer verilen açıklamalar dikkate alındığında başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdare tarafından bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, Başvuranın talebinin REDDİNE;
/
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/