|
ÖZET: Başvuran, öğrenim kredisi borcunun silinmesini talep etmiştir. Gençlik ve Spor Bakanlığı, borcun vergi dairesine aktarıldığını ve işlemlerin mevzuata uygun yürütüldüğünü belirtmiştir. Başvuranın, 2016-2017 öğretim yılında öğrenim kredisi müracaatında bulunduğu, ancak ödemelerin yapılmaması nedeniyle borcun vergi dairesine aktarıldığı tespit edilmiştir.
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği gereği, borcun silinmesi yalnızca belirli durumlarda mümkün olup, başvuranın durumu bu kapsamda değerlendirilememektedir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde, borçların tahsil edilmesi zorunludur. Ayrıca, 7326 sayılı Kanun ile yapılandırma imkanları sağlanmış olsa da, başvuranın bu düzenlemelerden yararlanma hakkı saklıdır. Sonuç olarak, başvuranın öğrenim kredisi borcunun silinmesi talebi, mevzuat gereği hukuka uygun bulunmamış ve ret kararı verilmiştir. Bu durum, borçların belirli bir geri ödeme takvimi içerisinde ödenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13556-S.21.21762
BAŞVURU NO : 2021/7550
KARAR TARİHİ : 22/09/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisi borcunun silinmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, öğrenim kredisi borcunu ödeme imkânlarının bulunmadığını, borcun vergi dairesine aktarıldığını, öğrenciliğinin devam ettiğini, kendisinin ve babasının çalışmadığını, harici borçlarının bulunduğunu belirterek öğrenim kredisi borcunun silinmesini veya bursa çevrilip devam ettirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün – -7 sayılı ve 29.07.2021tarihli yazısında ‘ in öğrenim kredisi borcunu ödemekte zorlanacağını ve bu sebeple borcunun silinmesi veya bursa dönüştürülmesi talebiyle ilgili Kurumunuza daha önce başvuruda bulunduğu anlaşılmış olup, konu ile ilgili olarak ilgi (b) yazımız ile ‘
İn şahsına ve ilgi (c) yazımız ile de Dairenize bilgi verildiği görülmüştür. İlgi yazıların birer sureti tekrar tarafınıza gönderilmiş olup, adı geçen şahıs hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
5. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde, “ Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.”, ‘Yönetmelik’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim
Bakanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”,
6. 22881 sayılı ve 18.01.1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin ‘Borcun Silinmesi’ başlıklı 41 inci maddesinde, “Öğrenim sırasında veya öğrenimden sonra vefat ettikleri veya çalışamayacak derecede sürekli sakat kalmış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin borçları silinir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuran, öğrenim kredisi borcunun silinmesini talep etmektedir.
9. İlgili idare, borcun vergi dairesine aktarıldığını ve işlemlerin mevzuata uygun yürütüldüğünü belirtmektedir.
10. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; başvuranın 2016-2017 öğretim yılında burs/ öğrenim kredisi müracaatında bulunduğu, yapılan değerlendirme sonucunda tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği, ödeme yapılmadığı gerekçesiyle borcun vergi dairesine aktarıldığı anlaşılmıştır.
11. Bilindiği üzere, 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu uyarınca öğrenim ve katkı kredisi alan öğrenciler tarafından söz konusu kredi tutarlarının geri ödenmemesi üzerine borç ivedilik kazanmakta ve 6183 sayılı kanun hükümlerine göre mal sandıklarınca tahsil olunarak Gençlik ve Spor
Bakanlığına ödenmektedir.
12. Madde hükmüne göre, süresinde ödenmemesi nedeniyle muacceliyet kazanan ve Gençlik ve Spor
Bakanlığı tarafından ilgili vergi dairelerine aktarılan kredi alacaklarının, 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre vergi dairelerince takip ve tahsil edilmesi zorunludur.
13. Bununla birlikte, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilen yükseköğrenim ve katkı kredilerinin, borçluların mali durumlarından dolayı takip işlemlerinin ertelenmesi, kredi borç aslının veya gecikme zammının silinmesi mali bir af kanunu ile mümkün olup, bu hususu düzenleme yetkisi Türkiye
Büyük Millet Meclisine aittir.
14. Yine, 7326 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına İlişkin 7326 sayılı Kanun 9 Haziran 2021 tarihli ve 31506 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Kanun ile; Öğrenim ve katkı kredisi alacaklarının tamamı ile bunlara bağlı gecikme zamları yerine Yİ-ÜFE oranında güncelleme yapılarak hesaplanan borcun ödenmesi gibi çok önemli imkan ve kolaylıklar getirilmiştir. Yapılandırma kanunlarının kendine özgü durumu ve bağımsız süreci dikkate alınarak başvuranın taleplerinin karşılanmasında dayanak alınmamıştır. Nitekim yapılandırma başvurusuna başvurup başvurmamak başvuranın kendi tasarrufundadır.
15. Öte yandan, 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde “Amme borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla alacaklı amme idaresince veya yetkili kılacağı makamlarca; amme alacağı 36 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir…” hükmü yer almaktadır.
16. Buna göre, mükelleflerin çok zor durumda olması nedeniyle borçlarını defaten ödeyemeyeceğini belirterek bağlı bulundukları vergi dairelerinden borçlarının tecilini talep etmeleri ve yapılacak değerlendirme sonucunda da bu talebin kabul edilmesi halinde, anılan Kanunun 48 inci maddesi uyarınca söz konusu borçların cari oranda alınacak tecil faizi karşılığında taksitlendirilerek ödenebilmesi mümkün bulunmaktadır.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, taahhüt ve mevzuat gereği öğrenim kredisi borçlarının belirli bir geri ödeme takvimi içerisinde ödenmesi gerektiği, borcun tamamen silinmesi için
Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinde düzenlenen vefat etme veya çalışamayacak derecede sürekli engelli kalmış olma durumlarının var olmadığı, böylelikle mevzuat gereği öğrenim kredi borcunun bursa dönüştürülmesi, silinmesi veya ertelenmesinin kural olarak mümkün olmadığı, ödeme yapılmaması üzerine borcun vergi dairesine aktarıldığı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsiline girişilen borçların süresi içerisinde ödenmeyen taksitlerine yönelik gecikme zammı uygulanmasının mevzuat gereği olduğu, yasa ile mali borç affının şu an için mümkün olmadığı, yapılandırma kanunu kapsamında başvuranın başvuru hakkının saklı olduğu hususları ile yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi