| ÖZET: Başvuran, öğrenim kredisinin bursa çevrilmesini veya ödemesinin ertelenmesini talep etmiştir. İlgili idare, ödenmeyen borcun vergi dairesine aktarıldığını ve bu nedenle işlem yapılamayacağını belirtmiştir. Mevzuat gereği, öğrenim kredisi borçları, öğrencinin öğrenim süresinin bitiminden itibaren iki yıl içinde ödenmek zorundadır. Başvuranın borcunun vergi dairesine devredilmesi nedeniyle, talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, öğrenim kredisi borçlarının silinmesi yalnızca malullük veya ölüm durumlarında mümkün olup, bu durumlar dışında borçların tahsili 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmaktadır. Başvuranın, borcunu ertelemek için gerekli başvuruları yapmadığı ve öğrenim süresi sonrasında kredi borcunun bursa çevrilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Bu nedenle, idarenin işleminin hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7112-S.20.11289
BAŞVURU NO : 2019/19556
KARAR TARİHİ : 11/05/2020
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KREDİ VE YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuran almış olduğu öğrenim kredisini işsizlik gerekçesi
BAŞVURUNUN KONUSU :
ile ödeyemediğini belirterek öğrenim kredisinin bursa çevrilmesi veya ödemenin ertelenmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 11/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, kendisinin ve kardeşinin 2012 yılında üniversite eğitimi için yaptıkları burs başvurusu sonucunda maddi durumlarının kötü olmasına rağmen tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiğini, zorunluluktan dolayı öğrenim kredisini aldığını, yedi yıldır işsiz olduğunu, öğrenim kredisi borcunu ödeyemediğini, bundan dolayı sürekli faiz işlediğini ve intihar etmeyi düşündüğünü belirterek öğrenim kredinin bursa çevrilmesini veya ödemesinin ertelenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayı ve
04.02.2020 tarihli yazısında; “Öğrenimi sırasında Genel Müdürlüğümüzden
numara ile öğrenim kredisi almış ve öğrenim kredisi borcuna ilişkin olarak ödeme yapmaması sebebiyle söz konusu borcu 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına girmiş ve 03.05.2017 tarihinde idaremizce Develi Vergi Dairesi Müdürlüğüne bildirilmiş olan idarenize yapmış olduğu ilgi başvurusu incelenmiş olup …
Burs Kredi Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi gereğince, burs/kredi başvurusunda bulunan öğrencilerin değerlendirilmesi Yönetim Kurulu Kıstasları kapsamında yapılmaktadır. 2012-
2013 öğretim yılında burs/kredi başvurusunda bulunan ‘e Yönetim Kurulunun
ekte bulunan 2012-2013 öğretim yılı için kabul etmiş olduğu Değerlendirme Kıstası kapsamında yapılan değerlendirme ile tarafına numara ile öğrenim kredisi tahsis edilmiştir. Elektronik ortamda yapılan değerlendirme gelir, başarı ve sosyal durum üzerinden yapılmaktadır. Değerlendirme sonucunda her öğrencinin değerlendirme puanı belirlenmekte, bütçe imkanları ölçüsünde burs için ayrılan kontenjan sayısı kadar öğrenciye en yüksek puan alan öğrenciden başlamak üzere yapılan sıralama ile burs verilmektedir. ‘ in 2012-2013 öğretim yılında yaptığı başvuru sonucunda yapılan değerlendirme ile aldığı puan ile burs verilecek öğrencilerin arasına giremediği bu sebeple tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği yapılan inceleme sonucunda tespit edilmiştir.
3. Başvuru sahibi Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Avanos Meslek Yüksekokulu öğrencisi olarak 2012-2013 öğretim yılında burs/kredi başvurusu yapmış, tarafına tahsis edilen öğrenim kredisini alabilmesine esas olan üzerinde yazılı olan mükellefiyetleri kabul ettiği
Taahhütnameyi idaremize vermiş olmasından dolayı öğrenim kredisi Ocak 2013 ayından geçerli olmak üzere aylık olarak ödenmeye başlanmış ve Ağustos 2014 ayına kadar öğrenim kredisi aylık olarak ödenmiştir.
4. Borcunu ödememesi sebebiyle, ivedi hale gelen borcun 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil edilmesi için 03/05/2017 tarihinde vergi dairesine bildirilmiştir. Vergi dairesine bildirilen borç tutarı 6.147,42TL’dir.
5. 351 sayılı Kanunun 17 nci maddesi gereğince vergi dairesine bildirilen borçlarla ilgili hukuki olarak yetkilendirilen vergi dairesi ve mal sandıklarıdır. Vergi dairesine bildirildikten sonra borçluların idaremize borç ertelenmesi için başvuru yapmaları mümkün olmamaktadır.
Başvuru sahibinin vergi dairesine bildirilmeden evvel idaremize erteleme konusunda yaptığı yazılı bir başvuru bulunmamaktadır.
6. ‘ e toplamda ödenen öğrenim kredisi tutarı 5.760,00TL’dir. Ödenmiş olan bu tutara 387,42TL endeks uygulanarak ana borcu 6.147,42TL olarak belirlenmiştir. 01/08/2016 tarihinden itibaren aylık bazda 20 taksit olarak (19*307TL+314,42TL) ödemesi gereken taksitleri ödemeye başlamamıştır.
7. Öğrenim kredisi borçlarının yahut faizlerinin silinmesi hususunda uygulamaya konulan herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
8. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına giren borçlular ile ilgili tüm yetki Gelir İdaresi Başkanlığına ait olduğundan Genel Müdürlüğümüzce başvuru sahibi hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
9. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
10. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
11. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Kredi Borcunun
Tespiti ve Ödenmesi ile Kredi Teminatı’ başlıklı 16 ncı maddesinde, “(1)Öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresi bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir. (2) Öğrenci, borcunu öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl (öğrencinin lisansüstü eğitim yapması halinde dört yıl) sonra başlamak üzere, kredi aldığı sürede ve aylık dönemler halinde (…) ödemek zorundadır. Ancak bu süre (…) bir yıl daha uzatılabilir. Ödeme askerlik dönemine rastlarsa TEFE uygulanmadan askerlik döneminin sonuna kadar ertelenir. (3) Borçlunun, (…) müracaatı esnasında; Sosyal Güvenlik Kurumu veya sosyal güvenlik kuruluşu niteliğindeki başka kuruluşlarla ilişkisinin bulunmaması halinde, ilgilinin talebi ile borcunu ödemesi kredi alma süresinin bitiminden itibaren endeks uygulanmak sureti ile ve birer yıllık sürelerle (…) uzatılır. (8) Öğrencinin tabi olacağı mükellefiyetler öğrencilerden alınacak taahhüt senedinde ayrıca belirtilir….Öğrencilere kredi verilmesi ve gerektiğinde kredinin kesilmesi ile ilgili hususlar yönetmeliklerle düzenlenir.”, ‘Taksitlerin zamanında ödenmemesi’ başlıklı 17 nci maddesinde, “Borç taksitlerini zamanında ödemiyenlerin birinci defada borçlarının bir seneliği, tekrarında ise tamamı ivedilik kazanır. Bu tarihten itibaren borç 6183 sayılı kanun hükümlerine göre malsandıklarınca tahsil olunarak Gençlik ve Spor Bakanlığına ödenir. (2) Öğrenim sırasında ve öğrenimden sonra ölenlerin ve öğrenim sırasında veya öğrenimlerinden sonra çalışamıyacak derecede daimi malullüğe uğramış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tesbit edilenlerin borçları silinir.”,
12. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin ‘Kredi
Borcunun Tespiti’ başlıklı 33 üncü maddesinde, “ Kurumdan öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcu, öğrenim kredilerinin verildiği tarihten öğrenim süresinin bitimine kadar geçen sürede veya herhangi bir sebeple kredisinin kesildiği tarihe kadar öğrenim kredisi olarak verilen miktarlara, Devlet İstatistik Enstitüsünün toptan eşya fiyat endeksindeki artışlar uygulanarak hesaplanacak miktarın ilave edilmesi suretiyle tespit edilir. (2) Endeks uygulanmasına, kredi borçlarının geri ödenmesine ve taksitlendirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemeye, öğrencilerin borçlarından birinci fıkraya göre hesaplanan endeks artışından ilave edilen miktarın % 50 sine kadar indirim yapmaya Yönetim Kurulu yetkilidir.”, ‘Kredi Borcunun Ödenmesi’ başlıklı 34 üncü maddesinde, “ Önlisans, lisans öğrencilere veya ara vererek Master-Doktora öğrenimi yapan öğrenciler borçlarını; öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal öğrenim süresinin bitiminden itibaren iki yıl sonraki aydan başlamak üzere,… Kredi aldığı sürenin yarısı kadar sürede ve üçer aylık dönemler halinde ödemek zorundadırlar.”, ‘Zamanında Ödenmeyen Taksitler’ başlıklı 40 ıncı maddesinde, “Borç taksitlerini zamanında ödemeyenlerin birinci defada borçlarının bir yıllığı, tekrarında ise tamamı muacceliyet kazanır ve bu tarihten başlayarak 6183 Sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun Hükümlerine göre Mal Sandıklarınca tahsil olunarak Kuruma ödenir.”, ‘Borcun Silinmesi’ başlıklı 41 inci maddesinde, “Öğrenim sırasında veya öğrenimden sonra vefat ettikleri veya çalışamayacak derecede sürekli sakat kalmış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin borçları silinir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13. İlgili idarenin işleminin mevzuata uygun olduğu gerekçesi ile başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 14. Başvuran, almış olduğu öğrenim kredisinin bursa çevrilmesini veya ödemesinin ertelenmesini talep etmektedir.
15. İlgili idare, ödenmeyen borcun vergi dairesine aktarıldığını bu nedenle işlem yapılamadığını belirtmektedir.
16. Burs/Kredi Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi gereğince burs verilecek öğrencilerde, öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınmakta ve bu hususlar göz önünde bulundurularak her yıl mülga Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda başvurular sonuçlandırılmaktadır. Burs/öğrenim kredisi değerlendirmesi, öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplanmaktadır. İdarece yapılan değerlendirme sonrasında başvurana öğrenim kredisi tahsis edilmiştir.
17. Yukarıda yer verilen mevzuatta kural olarak öğrenim kredisi alan öğrencilerin borcuna fiyat endeksi uygulanacağı, borcun öğrencinin öğrenim gördüğü öğretim kurumunun normal eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl sonra başlayacağı, bu süre bir yıl daha uzatılabileceği, başvuranın borcunu ödeme zorunluluğu bulunduğu, istisna olarak ödeme askerlik dönemine rastlarsa endeks uygulanmadan borcun askerlik döneminin sonuna kadar erteleneceği, borçlunun, Sosyal Güvenlik Kurumu veya sosyal güvenlik kuruluşu niteliğindeki başka kuruluşlarla ilişkisinin bulunmaması halinde (işsizlik), ödemenin talep üzerine kredi alma süresinin bitiminden itibaren endeks uygulanmak sureti ile ve birer yıllık sürelerle uzatılabileceği, borç taksitlerini zamanında ödenmedi ise burcun 6183 sayılı kanun hükümlerine göre mal sandıklarınca tahsil olunarak Gençlik ve Spor Bakanlığına ödeneceği, öğrenim sırasında ve öğrenimden sonra ölenlerin ve öğrenim sırasında veya öğrenimlerinden sonra çalışamayacak derecede daimi malullüğe uğramış oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin ise borçlarının silineceği hüküm altına alınmıştır.
18. Öğrenim kredisi borçları ve geri ödeme şartları ile ilgili varsa çalışmaların ne olduğu ve hangi aşamada olduğu konusunda bilgi verilmesini talepli bir başvuruda Kamu Denetçiliği
Kurumu tarafından verilen Gönderme Kararına yönelik verilen cevabi yazılarda, muhatap
Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü “… öğrenim kredisi borçları ve geri ödeme şartları ile ilgili yönetmelik çalışmalarımız devam etmektedir.”, Hazine ve
Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı ise “Bilindiği üzere, 351 sayılı Yüksek Öğrenim
Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu uyarınca öğrenim ve katkı kredisi alan öğrenciler tarafından söz konusu kredi tutarlarının geri ödenmemesi hususu anılan Kanunun “Taksitlerin Zamanında
Ödenmemesi” başlıklı 17 nci maddesinde düzenlenmiş olup, anılan maddede “Borç taksitlerini zamanında ödemeyenlerin birinci defada borçlarının bir seneliği, tekrarında ise tamamı ivedilik kazanır. Bu tarihten itibaren borç 6183 sayılı kanun hükümlerine göre mal sandıklarınca tahsil olunarak Gençlik ve Spor Bakanlığına ödenir…” hükmü yer almaktadır.
Madde hükmüne göre, süresinde ödenmemesi nedeniyle muacceliyet kazanan ve Gençlik ve
Spor Bakanlığı tarafından ilgili vergi dairelerine aktarılan kredi alacaklarının, 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre vergi dairelerince takip ve tahsil edilmesi zorunludur. Bununla birlikte, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilen yükseköğrenim ve katkı kredilerinin, borçluların mali durumlarından dolayı takip işlemlerinin ertelenmesi, kredi borç aslının veya gecikme zammının silinmesi mali bir af kanunu ile mümkün olup, bu hususu düzenleme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne aittir. Öte yandan, 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde “Amme borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla alacaklı amme idaresince veya yetkili kılacağı makamlarca; amme alacağı 36 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir…” hükmü yer almaktadır. Buna göre, mükelleflerin çok zor durumda olması nedeniyle borçlarını defaten ödeyemeyeceğini belirterek bağlı bulundukları vergi dairelerinden borçlarının tecilini talep etmeleri ve yapılacak değerlendirme sonucunda da bu talebin kabul edilmesi halinde, anılan Kanunun 48 inci maddesi uyarınca söz konusu borçların cari oranda alınacak tecil faizi (yıllık %15) karşılığında taksitlendirilerek ödenebilmesi mümkün bulunmaktadır.” ifadelerine yer vermiştir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın son ödemesini Ağustos 2014’te aldığı öğrenim kredisini eğitim süresinin bitiminden itibaren iki yıl sonra başlamak üzere ödemek zorunda olduğu, bu sürenin belirli şartlar altında uzatılabileceği, başvuran tarafından borcun 03/05/2017 tarihinde vergi dairesine aktarılmadan önce bu yönde bir talepte bulunulmadığı, borçların kural olarak malullük ve ölüm gerekçesi ile silinebileceği, zamanında ödenmeyen borçların cebri icra yoluyla tahsiline girişileceği, bunun haricinde 6183 sayılı
Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilen yükseköğrenim ve katkı kredilerinin, borçluların mali durumlarından dolayı takip işlemlerinin ertelenmesi, kredi borç aslının veya gecikme zammının silinmesinin mali bir af kanunu ile mümkün olduğu, bu hususu düzenleme yetkisinin yasama faaliyeti kapsamında Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu, vergi dairesine aktarılan öğrenim kredisi borcunun vergi mevzuatı kapsamında faizli bir şekilde ertelenebileceği, başvuranın borcu vergi dairesine devredildiği için talebinin reddedilmesi işleminde Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne kusur atfedilemeyeceği, başvuranın ahde vefa ilkesi gereği hareket etmesi gerektiği ve öğrenim süresi sonrasında öncelikli öğrenci durumu ortaya çıksa bile öğrenim kredisinin bursa çevrilmesinin mümkün olmadığı hususları dikkate alındığında idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
ir.