|
ÖZET: Başvuran, öğrenim kredisinden kaynaklanan borcunun kalan kısmını peşin ödemek ve tüm faizlerin silinmesini talep etmiştir. 2005 yılında aldığı krediyi ekonomik zorluklar nedeniyle zamanında ödeyemeyen başvuran, düzenli gelire sahip olduktan sonra borcunu yapılandırarak ödemeye başlamıştır. Ancak, Cumhurbaşkanının vergi borçlarının faizlerini sıfırladığına dair açıklamanın ardından, Gelir İdaresi Başkanlığı’na başvurduğunda yalnızca küçük bir faiz indirimine tabi tutulabileceği bildirilmiştir. Başvuran, bu durumu Kamu Denetçiliği Kurumu’na ileterek dosyasının esastan incelenmesini talep etmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, başvuranın borcunun 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldığını ve bu yapılandırmanın 7143 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yeniden yapılandırılamayacağını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın taksit ödemelerindeki gecikmelerin, ilgili kanun hükümlerinin ihlaline yol açtığını vurgulamıştır. Bu nedenle, başvuranın talebi hukuka uygun bulunmamış ve red kararı verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, idari işlemde hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. İyi yönetim ilkeleri çerçevesinde, ilgili idareden istenen bilgi ve belgelerin makul sürede sağlandığı da tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/1158-S.20.1832
BAŞVURU NO : 2019/13770
KARAR TARİHİ : 21/01/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisinden kaynaklı borcunun kalanını peşin ödeme şartıyla, borcunun tamamından faizin silinmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi 20/02/2019 tarihli dilekçesinde özetle; 2005 yılında almış olduğu öğrenim kredisini zor hayat şartları ve ekonomik sebeplerden ötürü zamanında ödeyemediğini, düzenli gelire sahip olmasının akabinde hemen borcunu yapılandırarak ödemeye başladığını, son 2-3 taksit kala Sayın Cumhurbaşkanımızın vergi borcu olanların tüm faizlerini sıfırladığını, bu sevindirici haberden sonra Gelir İdaresine başvurduğunda toplam 2000 TL gibi olan faizden sadece son kalan taksitlerdeki çok küçük bir rakamı silebileceklerinin söylendiğini iddia ve ifade ederek, kalan borcunun tamamını peşin ödeme şartıyla, borcunun tamamından tüm faizin silinmesi talebiyle Kurumumuza yaptığı başvuru hakkında Gelir İdaresi Başkanlığına
13.03.2019 tarih ve 2019.4349-E.6564 Gönderme kararı verilmiştir.
1.1. Anılan Gönderme Kararı sonrasında şikâyetçinin 7.08.2019 tarihli dilekçesiyle
Kurumumuza yaptığı başvuruda, 20/02/2019 tarihli şikâyet başvurusuna istinaden
Kurumumuzca Gönderme Kararı verilmesine rağmen ilgili kurumdan tarafına 60 günden fazla süredir cevap verilmediğini iddia ederek dosyasının esastan incelenmesi talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 13/03/2019 tarih ve E.6564 sayılı Gönderme Kararı sonrasında Gelir
İdaresi Başkanlığınca bir örneği üst yazıyla Kurumumuza iletilen şikayetçiye muhatap 22/03/2019 tarih ve sayılı yazıda özetle, “… Başkanlığımız bilgi işlem kayıtlarının tetkikinden başvurunuzun konusunu teşkil eden öğrenim ve katkı kredisi borcunuzun 6736 sayılı
Kanun kapsamında numaralı yapılandırma dosyasında 9 eşit taksitte yapılandırıldığı,7143 sayılı Kanunun yayım tarihi itibarıyla 6736 sayılı Kanun kapsamındaki taksit ödemelerinizin devam ettiği, 31/05/2018 vadeli 8 inci taksit tutarı ile 31/07/2018 vadeli
9 uncu taksit tutarının vadesinde ödenmediği, 01/09/2018 tarihi itibarıyla 6736 sayılı Kanun
hükümlerinin ihlal edildiği anlaşılmıştır.
2.1. Bu itibarla, 6736 sayılı Kanun hükümleri 01/09/2018 tarihi itibarıyla ihlal edildiğinden
7143 sayılı Kanun kapsamındaki bahse konu düzenlemeden yararlanmanız mümkün
bulunmamaktadır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanununun; 5.1. “Ortak Hükümler” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bu Kanun hükümlerine göre hesaplanan tutarlar peşin veya taksitler hâlinde ödenebilir.
a) Hesaplanan tutarların tamamının ilk taksit ödeme süresi içerisinde peşin olarak ödenmesi hâlinde katsayı uygulanmaz ve,
1) Fer’i alacaklar yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak
tutarların (bu Kanunun 4 üncü maddesine göre fer’i alacaklar yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutar ile birlikte hesaplanan gecikme faizi dâhil) %90’ının tahsilinden vazgeçilir.
…
b) Hesaplanan tutarların tamamının ilk iki taksit ödeme süresi içinde ödenmesi hâlinde katsayı uygulanmaz ve,
1) Fer’i alacaklar yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak
tutarlar (bu Kanunun 4 üncü maddesine göre fer’i alacaklar yerine Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutar ile birlikte hesaplanan gecikme faizi dâhil) üzerinden
%50 indirim yapılır. …”
5.2. Aynı maddenin onuncu fıkrasında, “Bu Kanun hükümleri; …
b) 6552 sayılı Kanun, 3/8/2016 tarihli ve 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden
Yapılandırılmasına İlişkin Kanun, 18/5/2017 tarihli ve 7020 sayılı Bazı Alacakların Yeniden
Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun hükümlerine göre bu Kanunun yayımı tarihi itibarıyla taksit ödemeleri devam eden alacaklar ile 6736 sayılı Kanuna göre tahakkuk eden alacaklar, hakkında uygulanmaz…” 5.3. “Diğer hükümler” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “ 6552,
6736 ve 7020 sayılı Kanunların ilgili hükümlerine göre yapılandırılan ve anılan Kanunlar
kapsamında ödemeleri devam eden alacaklardan kalan taksitlerin tamamının, bu Kanunun 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının;
1) (a) bendinde belirtilen sürede ödenmesi halinde kalan taksit toplamı içinde yer alan
Yİ-ÜFE tutarlarının %90’ının (kalan tutarın sadece Yİ-ÜFE tutarından oluşması halinde anılan bendin (3) numaralı alt bendi kapsamında),
2) (b) bendinde belirtilen sürede ödenmesi halinde kalan taksit toplamı içinde yer alan
Yİ-ÜFE tutarlarının %50’sinin (kalan tutarın sadece Yİ-ÜFE tutarından oluşması halinde anılan bendin (3) numaralı alt bendi kapsamında), tahsilinden vazgeçilir.
Bu takdirde, anılan Kanunlar kapsamında ödenen taksitler için yapılandırma hükümleri geçerli sayılır ve herhangi bir katsayı düzeltmesi yapılmaz, ödenmemiş taksitlere ilişkin kalan katsayı tutarlarının tahsilinden vazgeçilir.
6. 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanunun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrasında; “Bu Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisi süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı
Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanılır. İlk iki taksitin süresinde tam ödenmemesi ya da süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde matrah ve vergi artırımına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla bu Kanun hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedilir. Bu hüküm her bir madde ve alacaklı idareler açısından taksitlendirilen alacaklar için ayrı ayrı uygulanır.”
7. I Seri No.lu Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin 7143
Sayılı Kanun Genel Tebliğinin “IX – Diğer Hususlar” başlıklı bölümünde; “ 1- 7143 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde … hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre 6552, 6736 ve 7020 sayılı Kanunlar kapsamında yapılandırılan ve ödemeleri devam eden alacaklardan, kalan taksitlerin tamamının;
7143 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen ilk taksit
ödeme süresinin sonuna ( 1 Ekim 2018) kadar ödenmesi halinde bu taksitler içinde yer alan YİÜFE tutarlarının %90’ının, kalan taksitlerin sadece Yİ-ÜFE tutarından oluşması halinde bu tutarların %50’sinin,
7143 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre ilk iki taksit ödeme süresinin
sonuna (30 Kasım 2018) kadar ödenmesi halinde bu taksitler içinde yer alan Yİ-ÜFE tutarlarının %50’sinin, kalan taksitlerin sadece Yİ-ÜFE tutarından oluşması halinde bu tutarların %25’inin, tahsilinden vazgeçilecektir.
Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası ile getirilen düzenlemeden yararlanılabilmesi için ödemenin yapıldığı tarihte 6552, 6736 ve 7020 sayılı Kanun hükümlerinin ihlal edilmemiş olması gerekmektedir.
Bu durumda, 6552, 6736 ve 7020 sayılı Kanunlar kapsamında ödenen taksitler için yapılandırma hükümleri geçerli sayılacak ve herhangi bir katsayı düzeltmesi yapılmayacaktır.
Ancak, kalan taksitlerin tamamının ödenmesi halinde bu taksitlere ilişkin kalan katsayı tutarlarının tahsilinden vazgeçilecektir.” hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
9. Uyuşmazlık konusu; şikâyetçinin, öğrenim kredisinden kaynaklı borcundan kalanı peşin ödeme şartıyla, borcunun tamamından tüm faizin silinmesi talebi hakkındadır
10. Gelir İdaresi Başkanlığının cevabi yazısında yer verilen açıklamalar incelendiğinde,
10.1. 7143 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin onuncu fıkrası hükmü uyarınca, 7143 sayılı
Kanunun yayım tarihi olan 18/5/2018 tarihi itibarıyla 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılmış borçlara ilişkin taksit ödemeleri devam eden alacakların 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılması mümkün bulunmadığı ancak, 7143 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde 6552, 6736 ve 7020 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanan mükelleflerin bu Kanunlar kapsamında yapılandırdıkları tutarları erken ödemelerinin teşviki amacıyla mükelleflere peşin ödeme imkânı tanındığı,
10.2. Diğer taraftan, Kararın ‘İlgili Mevzuat’ başlıklı bölümünde yer verilen hüküm ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; 7143 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile getirilen düzenleme çerçevesinde 6736 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılan borçlara ilişkin kalan taksitlerin tamamının (18/5/2018 tarihinden sonraya isabet edenler dâhil) 7143 sayılı Kanunun ilk taksit ödeme süresinin sona erdiği tarihe kadar ödenmesi halinde, bu taksitler içinde yer alan Yİ-ÜFE tutarlarının %90’ının, kalan taksitlerin sadece Yİ-ÜFE tutarlarından oluşması halinde bu tutarların %50’sinin tahsilinden vazgeçilmesi gerektiği,
10.3. Söz konusu imkândan yararlanılabilmek için herhangi bir başvuru şartı aranmadığı yalnızca ödemenin yapıldığı tarihte 6736 sayılı Kanun hükümlerinin ihlal edilmemiş olunması gerektiği,
10.4. Öte yandan 6736 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrasında yer verilen hükme göre; 6736 sayılı Kanuna göre ödenmesi gereken taksitlerin ilk ikisinin süresinde ödenmek koşuluyla, kalan taksitlerden bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar ödenmemesi halinde, anılan Kanun hükümlerinden yararlanma hakkının kaybedildiği, açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir.
11. Şikâyetçinin öğrenim ve katkı payına ilişkin olan borcunu 6736 sayılı Kanun kapsamında 9 eşit taksit halinde yapılandırdığı, 7143 sayılı Kanun yayımlandığı tarihte
6736 sayılı kanun kapsamında taksitlerinin devam ettiği, 31/05/2018 vadeli 8 inci taksit
tutarı ile 31/07/2018 vadeli 9 uncu taksit tutarının vadesinde ödemediği,
11.1. 7143 sayılı Kanun kapsamındaki düzenlemeden yararlanabilmek için, Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer verilen “…Ödemenin yapıldığı tarihte 6552, 6736 ve 7020 sayılı Kanun hükümlerinin ihlal edilmemiş olması gerekmektedir.” hükmü açık olup, şikâyetçinin ilgili dönem taksit tutarlarını vadesinde ödememesi sonucu 6736 sayılı Kanun hükümlerini 01/09/2018 tarihi itibarıyla ihlal etmesi nedeniyle, mezkûr talebinin idare tarafından reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
12. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu hakkında ilgili idare tarafından tesis edilen idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde
Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare
Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi