|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın öğrenim kredisinin bursa çevrildiğini belirterek, ödemiş olduğu tutarların iadesini talep ettiği ifade edilmektedir. İdare, iadenin bir kısmının yapıldığını, diğer kısmı için ise işlem başlatıldığını belirtmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, başvuranın burs başvurusu sonucunda burs ve katkı kredisi tahsis edildiği, fakat sistemde hata nedeniyle bursun öğrenim kredisi olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, başvuranın 2005-2008 yılları arasında öğrenim kredisi olarak 5640 TL almasına yol açmıştır.
Kurum, başvuranın talebi üzerine öğrenim kredisinin bursa çevrilmesi ve iade işlemlerinin başlatıldığını belirtmiştir. Ancak, iade edilen tutarın yalnızca bir kısmı olduğu ve işlemlerin makul sürede tamamlanmadığı anlaşılmıştır. İdarenin, kendi hatasından kaynaklanan zararı tazmin etme yükümlülüğü olduğu vurgulanarak, başvurana yapılması gereken iadelerin geciktirilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, eksik ödemelerin yapılması hususunda Gençlik ve Spor Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/64161-S.20.69451
BAŞVURU NO : 2020/493
KARAR TARİHİ : 07/07/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisi ödemelerinin iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, almakta olduğu öğrenim kredisinin bursa dönüştürüldüğünü, yapılan ödemeler iade edilirken hesaplama yanlışlığı yapıldığını, ilgili banka kayıtlarına göre 8248.83 TL ödenmesi gerekirken 952 TL ödeme yapıldığını, bununla birlikte idarenin vatandaş temsilcisinin iki farklı görüşmede 7164 TL geri ödemenin bulunduğunu aktardığını belirterek eksik ödemenin banka kayıtları doğrultusunda tamamlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik 10.06.2020tarih ve sayılı cevabi yazısında, “Genel
Müdürlüğümüz kayıtlarında yapılan incelemede, … başvuranın 2004-2005 öğretim yılı için burs/öğrenim ve katkı kredisi müracaatında bulunması üzerine, yapılan değerlendirme sonucunda; adına numaralı burs ve numaralı katkı kredisi tahsisi yapıldığı anlaşılmıştır. Ancak, öğrencinin Burs/Kredi Taahhüt Senedinin sisteme girişi esnasında bir hata oluştuğu ve sisteme Öğrenim ve Katkı Kredisi Taahhüt Senedi olarak giriş yapıldığı tespit edilmiştir.
3. Genel Müdürlüğümüzce öğrenciye Ocak/2005 tarihinden Eylül/2008 tarihine kadar öğrenim kredisi ödemesi yapıldığı, katkı kredisinin öğretim kurumu hesaplarına aktarıldığı ve öğrencinin almış olduğu öğrenim ve katkı kredisinden doğan borçlarını ise Ekim/2010 tarihinden itibaren Müdürlüğümüze ödeyerek kredi borçlarını bitirdiği anlaşılmıştır.
4. Ayrıca, borçlunun Kurumunuza 11.07.2019 tarihinde yapmış olduğu başvurusuna istinaden, öğrenim kredisinin bursa çevrilmesi ve yapmış olduğu öğrenim kredisi geri ödemelerinin mevcut borcu düştükten sonra öğrenciye iade edilmesi işleminin başlatıldığı anlaşılmıştır.
5. Genel Müdürlüğümüzden numara ile tarafına 18.03.2005 – 07.06.2008 tarihleri arasında ₺5.640,00.- burs ödemesi yapılmış olup bursun geri ödenmesi (karşılıksız olduğundan) istenmemektedir.
6. Genel Müdürlüğümüzden almakta olduğu bursu normal öğrenim süresinin Haziran / 2008 ayında sona ermesi sebebiyle tarafına ödenen (Temmuz-Ağustos- Eylül /2008 ayları) burs miktarlarının ise öğrenim kredisine dönüştürülerek, adına borç kaydedildiği kayıtlarımızın incelenmesinden anlaşılmıştır.
7. Genel Müdürlüğümüze olan numaralı ₺480,00.- öğrenim kredisi borcunu (01.10.2010 – 31.10.2010 tarihleri arasında (1x₺480,00.-)) ödemesi gerekmekte idi.
8. Ayrıca, ‘nin Genel Müdürlüğümüze olan numaralı katkı kredisi borcunun (toplam ₺1.083,24-) tamamını 31.12.2010–18.10.2011 tarihlerinde ödediği ve Müdürlüğümüzle ilişiğinin kesildiği anlaşılmıştır.
9. ‘nin öğrenim kredisi borcuna mahsuben 31.12.2010 – 18.11.2011 tarihleri arasında ₺7.164.00- ödemede bulunduğu, bu ödemenin ₺480,14- sinin öğrenim kredisi borcuna mahsup edildiği, ₺952,42- sinin ise borçlumuza 25.10.2019 tarihinde T.C. Ziraat
Bankasının Şanlıurfa – Suruç Şubesine iade edildiği ve kalan meblağın ise tarafına iade edilmesi için işlem başlatılacağı kayıtlarımızın incelenmesinden anlaşılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
10. Anayasanın “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde, “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar….”, 11. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 12. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 13. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun “Kurumun amacı” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun amacı; …yükseköğrenim öğrencilerine kredi ve burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimini kolaylaştırmaktır.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14. Eksik kalan ödemelerin yapılarak başvuranın mağduriyetinin giderilmesi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. Başvuran özetle, öğrenim kredisinin bursa çevrildiğini belirterek ödemiş olduğu tutarların iade edilmesini talep etmektedir.
16. İlgili idare iadenin bir kısmının yapıldığını, bir kısmı için ise işlem başlatıldığını belirtmektedir.
17. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın2004-2005 öğretim yılında burs başvurusunda bulunduğu, başvurusu sonucunda tarafında burs ve katkı kredisi tahsis edildiği, ancak başvuranın bursunun hata sonucu öğrenim kredisi olarak sisteme girildiği, bu kapsamda başvurana 2005 Ocak ayından 2008 Eylül ayına kadar 5640 TL öğrenim kredisi ödemesi yapıldığı, katkı kredisi ödemelerinin de üniversiteye aktarıldığı, başvuranın 31.12.2010-18.10.2011 tarihleri arasında katkı kredisi borcunu 1083,24 TL olarak ödediği, yine aynı tarihlerde başvuranın öğrenim kredisi borcu olarak 7164 TL ödeme yaptığı, bu ödemenin 480,14 TL’sinin öğrenim kredisi borcuna mahsup edildiği, 952,42 TL’nin ise 25/10/2019 tarihinde başvurana iade edildiği hususları tespit edilmiştir.
18. İdarenin gönderdiği belgelerden, başvurana öğrenim kredisi ödemesi olduğu zannıyla 2008 yılı Eylül ayına kadar ödeme yapıldığı, başvuranın aslında bursiyer olduğunun sonradan anlaşılması sonucunda burs alanlar için haziranda ödemelerin son bulması nedeniyle TemmuzAğustos-Eylül 2008 ödemelerinin öğrenim kredisi olarak başvurandan istendiği, başvurana burs adı altında 5640 TL ödeme yapıldığı, öğrenim kredisi adı altında 480 TL borçlandırıldığı, başvurandan 11/04/2011 tarihinde 477 ve 67 TL, 11/08/2013 tarihinde 1083,24 ve 7164 TL tahsil edildiği, öğrenim kredisinin bursa çevrilmesi sonucunda ödüyor başvurana 25/10/2019 953,42 TL iade edildiği görülmektedir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 11/07/2019 tarihli talebi üzerine öğrenim kredisinin bursa çevrildiği ve yapmış olduğu öğrenim kredisi ödemelerinin iadesi için işlem başlatıldığı, fazladan ödenen tutardan sadece bir kısmının iade edildiği, kalan kısmın iadesi için ilgili idare tarafından işlem başlatıldığının belirtildiği, bununla birlikte aynı benzer konu ve taleple ilgili Kurumumuzca Dostane Çözüm Kararı verildiği, Dostane Çözüm
Kararının dayanağının ilgili idare tarafından fazla ödemenin hesaba ilerleyen tarihlerde aktarılacağı beyanına dayandığı, ancak Dostane Çözüm Kararı sonrasında makul sürede işlem tesis edilmediğinden bahisle başvuran tarafından tekrar şikâyette bulunulduğu, idarenin kendi hatasından kaynaklı işlemden kaynaklı ortaya çıkan zararı tazmin etmeye yönelik işlemlere başlamasına rağmen süreci sonlandırmadığı ve sürecin sürüncemede kaldığı ve anayasamıza göre idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde idarenin başvurana yapması gereken iadeleri geciktirmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Eksik kalan ödemelerin yapılarak başvuranın mağduriyetinin giderilmesi hususunda
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi