|
ÖZET: Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yayımlanan Öğretim Elemanı alım ilanında, başvuru belgeleri ile genel ve özel şartlar arasında uyumsuzluk olduğu iddia edilmiştir. Başvuran, doktora öğrencisi olmasına rağmen, başvuru sırasında istenen belgeler arasında yer alan öğrenci belgesini sunmadığı için değerlendirme dışı bırakıldığını belirtmiştir. İdare, başvuranın belgelerinin eksik olduğu gerekçesiyle başvurusunu kabul etmemiştir. Ancak, ilanda doktora yapıyor olma şartının belgelendirilmesine dair bir talep bulunmadığı ve başvuranın doktora öğrencisi olduğu açıkça görülebildiği için, başvurunun eksik belge ile yapılmış sayılmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu bağlamda, başvuranın başvurusunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği ve idarenin bu süreçte daha dikkatli olması gerektiği vurgulanmıştır. İdarenin, başvuranın durumu hakkında daha özenli bir yaklaşım sergilemesi ve ilan metninin belirsizlik içermemesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabulü yönünde tavsiyede bulunulmuş ve idarenin bu karara uygun hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1116-S.22.1715
BAŞVURU NO : 2021/16220
KARAR TARİHİ : 25/01/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Öğretim elemanı alım ilanı ile bu kapsamdaki alım sürecinin
BAŞVURUNUN KONUSU :
incelenmesi taleplidir
BAŞVURU TARİHİ : 23/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğünün 12/08/2021 tarihli ve 31566 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Öğretim Elemanı alım ilanında, “Başvuruda İstenen Belgeler” ile “Genel ve Özel
Şartlar” kısımlarının birbiriyle uyumlu olmaması sebebiyle, giriş sınavı için yeterli puanı olmasına rağmen değerlendirme dışı bırakıldığını, sınavda iltimas yapıldığına dair duyumları olduğunu, ilandaki hatalı dil kullanımı sebebiyle hakkının elinden alındığı kanaatinde olduğunu, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
Bölümü öğretim görevlisi unvanı için ilanda yer alan “doktora yapıyor olmak” şartını diğer şartlarla birlikte sağladığını, ancak başvuruda istenen belgeler kısmında ‘öğrenci belgesi’nin Araştırma Görevlisi başvuruları için gerektiğinin özellikle belirtildiğini, doktora öğrencisi olmasına karşın ilanda hatalı/yanıltıcı bilgi verilmiş olması nedeniyle öğrenci belgesini göndermediğini, öğrenci belgesini başvuru belgelerine eklemediği için doktora yapmadığı kanaatiyle değerlendirme dışı bırakıldığını, Rektörlük ile zorlukla iletişime geçerek ilandaki çelişkili ifadelerle yanıltıldığını beyan ettiğinde alay ve hakarete maruz kaldığını, ters bir üslupla karşılaştığını, konuya ilişkin dilekçesine verilen cevapta; dilekçe ekinde gönderdiği öğrenci belgesi tarihinin başvuru süresi dışında olduğu gerekçesiyle değerlendirmeye alınma talebinin kabul edilmediğinin belirtildiğini, ön değerlendirme sonuçlarının açıklanmasına kadar ilandaki ifadeye uyarak öğrenci belgesini almadığı için söz konusu durumu öngörmesinin imkânsız olduğunu, giriş sınavı sonucu açıklandığında puanlar arasında büyük farklar bulunduğunu gördüğünü, giriş sınavını kazanarak kadroya alınan kişinin Üniversitenin kendi öğrencisi olabileceğini ve giriş sınavı sonuçlarının açıklandığı gün
Üniversitenin internet sitesinde yaşanan kapanışın da şüphe uyandırdığını ifade etmiş olup Öğretim
Elemanı alım ilanı ile bahsi geçen sürecin değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 05/10/2021 tarihli ve – sayılı yazısına istinaden Balıkesir
Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 13/10/2021 tarihli ve – – sayılı yazıda özetle;
2.1) 12/08/2021 tarihinde Resmi Gazete ile Devlet Personel Başkanlığı web sayfasında yayımlanan kadro
ilanında “Tarih alanında yüksek lisans yapmış ve doktora yapıyor olmak” koşulu bulunduğundan buna ilişkin öğrenci belgesinin başvuru esnasında teslim edilmesi gerektiği, son başvuru tarihinin 26/08/2021 olduğu, söz konusu ilanda yer alan Rektörlük Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü Öğretim Görevlisi kadrosuna henüz herhangi bir atama yapılmadığı,
2.2) Bahse konu ilanın, Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda
Uygulanacak Merkezi Sınav ve Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik kapsamında hazırlandığı, anılan ilanın ‘AÇIKLAMALAR’ kısmında belirtilen “Tarih alanında yüksek lisans yapmış ve doktora yapıyor olmak” ifadesinin yeterince açık olduğu, adayların doktora öğrencisi olduğunun belgelendirilmesi gerektiği, başvuruda bulunan diğer adayların bu durumlarını belgelendirdiği, başvuranın doktora öğrenciliği ile ilgili bir belgesi bulunmadığı, söz konusu ilanda herhangi bir hatalı dil kullanılmadığı,
2.3) Giriş sınavını kazanan adayın lisans ve yüksek lisans öğrenimini Selçuk Üniversitesinde tamamlamış
olduğu, doktora öğrenimine de anılan Üniversitede devam ettiği, Üniversitelerinde herhangi bir öğrenciliğinin bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru,
milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Yönetmelikler” başlıklı 65 inci maddesinde “a. Aşağıdaki
hususlar Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir:…
(5) Öğretim elemanlarının yetiştirilme esasları,…”,
6) 09/11/2018 tarihli ve 30590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim
Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ve Giriş Sınavlarına
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin;
6.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, öğretim üyesi dışındaki öğretim
elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda uygulanacak merkezi sınav ve giriş sınavlarına ilişkin usul ve esaslarla bu sınavlara girecek adaylarda aranacak şartları belirlemektir.”,
6.2) “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinin birinci fıkrasında “Bu Yönetmelik, devlet ve vakıf
yükseköğretim kurumlarının öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına yapılacak atamaları kapsar.”,
6.3) “Özel şartlar” başlıklı 7 inci maddesinde “(1) (Mülga cümle:RG-3/10/2019-30907) (…) Devlet
yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarına başvurularda tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik eğitimi öğrencisi olmak şartı aranır…
(3) (Değişik:RG-3/10/2019-30907) Öğretim görevlisi kadrosuna başvuracak adaylarda en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak veya lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programlardan mezun olmak şartı aranır.
(4) (Değişik:RG-3/10/2019-30907) Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanlarındaki öğretim görevlisi kadrolarına başvuracak adaylarda en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak ya da lisans mezunu olup belgelendirmek kaydıyla alanında en az iki yıl tecrübe sahibi olmak şartı aranır.”,
6.4) “İlan” başlıklı 8 inci maddesinde “(1) Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları 15/7/2018
tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10 sayılı Resmî Gazete Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilir.
(2) İlan metninde, aranacak ve bu Yönetmelik kapsamında belirlenmiş olan şartlar, son başvuru tarihi, ön değerlendirme sonuçlarının ilan tarihi, giriş sınavı tarihi, yabancı dille eğitim-öğretim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadrolarında senato kararıyla sözlü sınav sonucu 60 ve üzeri puan alanlar için yazılı sınav yapılacaksa yazılı sınav tarihi, sınav sonuçlarının açıklanacağı günler ile internet adreslerini içeren sınav takvimi de belirtilir. Son başvuru tarihi, ilan tarihinden itibaren on beş günden az olarak belirlenemez. Adayların başvuruları, ilanda belirtilen adrese şahsen veya posta yoluyla ya da ilanda belirtilmiş olması halinde internet yoluyla yapılır. Postadaki gecikmeler nedeniyle ilanda belirtilen süre içinde yapılamayan başvurular dikkate alınmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğünün 12/08/2021 tarihli ve 31566 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Öğretim Elemanı alım ilanı ile bahsi geçen alım sürecinin incelenmesini talep etmektedir (§1).
9) Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğünün başvuruya konu edilen Öğretim Elemanı alımına ilişkin ilanında
(https://www.resmigazete.gov.tr/ilanlar/eskiilanlar/2021/08/20210812-4-5.pdf);
9.1) “GENEL ve ÖZEL ŞARTLAR” başlıklı alanının 3 ve 4 üncü maddelerinde;
“3- Öğretim görevlisi kadrosuna başvuracak adaylarda en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak veya lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programlardan mezun olmak şartı aranır.
4- Araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerekir. Devlet yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarına başvurularda tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik eğitimi öğrencisi olmak şartı aranır.”,
9.2) “BAŞVURUDA İSTENEN BELGELER” başlıklı alanının 5 ve 11 inci maddelerinde;
“5- Mezuniyet Belgesi ya da Diploma örneği (Lisans, Yüksek Lisans, Doktora)
“11- Lisansüstü eğitim yaptığına dair başvuru süresi içerisinde alınmış öğrenci belgesi (Araştırma Görevlisi başvuruları için)”,
9.3) “AÇIKLAMALAR” başlıklı alanının 1 inci maddesinde “1- Adaylar son başvuru tarihi mesai bitimine
kadar bu ilanın ilgili fakülte dekanlıkları/yüksekokul müdürlüklerine, Rektörlük Öğretim Görevlisi kadrosuna başvuracak adaylar ise Personel Daire Başkanlığına şahsen veya posta yoluyla başvuru yapabileceklerdir. Süresi içinde yapılamayan ya da eksik belge ile yapılan başvurular ile internet üzerinden yapılacak başvurular işleme alınmayacaktır. Postadaki gecikmeler dikkate alınmayacaktır.”,
9.4) İlanda yer alan tabloda;
BİRİMİ BÖLÜM/ANA UNVAN ADET KAD. ALES PUAN AÇIKLAMALAR
BİLİMDALI DER TÜRÜ
REKTÖRLÜK Öğr.Gör. 1 4 SÖZ Tarih lisans mezunu olup Tarih alanında (Atatürk İlkeleri (Ders tezli yüksek lisans yapmış ve doktora ve İnkılap Tarihi Verecek) yapıyor olmak. Yükseköğretim
Bölümü) Kurumlarında ders verme tecrübesine sahip olmak.
hususlarının yer aldığı görülmektedir.
10) Başvuran tarafından; ilanda belirtilen “doktora yapıyor olmak” şartını diğer şartlarla birlikte
sağlamasına karşın, başvuruda istenen belgeler kısmında öğrenci belgesinin Araştırma Görevlisi başvuruları için gerektiği özellikle belirtildiğinden doktora yapmakta olduğuna dair belgeyi başvuru evraklarına eklemediği, daha sonra verdiği öğrenci belgesi tarihinin başvuru süresi dışında olduğu gerekçesiyle değerlendirmeye alınma talebinin kabul edilmediği ve öğrenci belgesini başvuru belgelerine eklemediği için doktora yapmadığı kanaatiyle değerlendirme dışı bırakıldığı ifade edilmiştir.
11) İdare tarafından ise ilanda “Tarih alanında yüksek lisans yapmış ve doktora yapıyor olmak” koşulu
bulunduğu, söz konusu ilanda herhangi bir hatalı dil kullanılmadığı, öğrenci belgesinin başvuru esnasında teslim edilmesi gerektiği belirtilmiş; başvuranın 08/09/2021 tarihli dilekçesine cevaben yazılan dosya kapsamındaki 10/09/2021 tarihli ve sayılı yazıda, öğrenci belgesinin başvuru esnasında verilmesi gerektiği, son başvuru tarihinin 26/08/2021 olduğu ve itiraz dilekçesine eklenmiş olan öğrenci belgesinin 08/09/2021 tarihli olduğu açıklamasına yer verilmiştir.
12) Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğünün 12/08/2021 tarihli ve 31566 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Öğretim Elemanı alım ilanında, Rektörlük (Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü) birimi öğretim görevlisi unvanı için “Tarih lisans mezunu olup Tarih alanında tezli yüksek lisans yapmış ve doktora yapıyor olmak” koşulu bulunmakta olup dosya kapsamında yer alan 08/09/2021 tarihli öğrenci belgesinden, başvuranın Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Bölümünde doktora öğrencisi olduğu görülmektedir. Ayrıca, Lisans/yüksek lisans/doktoraya ilişkin mezuniyet belgesi ya da diploma örneği ile araştırma görevlisi başvuruları için lisansüstü eğitim yapıldığına dair başvuru süresi içinde alınmış öğrenci belgesi başvuruda istenen belgeler arasında yer almaktadır.
13) Hukukun genel ilkelerinden birisi hukuk güvenliği prensibidir. Bu ilke, hukuk normlarının öngörülebilir
olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmelerini, devletin de hukuki
düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesinin 25/12/2012 tarihli ve 2012/51 başvuru numaralı kararı, https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2012/51, Erişim:09/12/2021).
14) Bu kapsamda; başvuranın doktora öğrencisi olduğu, söz konusu ilan metninde araştırma görevlisi
başvuruları için lisansüstü eğitim yapıldığına dair öğrenci belgesi talep edilmesine karşın, öğretim görevlisi unvanı için başvuru yapanların doktora yapıyor olduğuna ilişkin herhangi bir belge talep edilmediğinin görüldüğü, bahse konu belge istenmediği halde başvuranın belgesi eksik olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, idare tarafından başvuranın doktora yapıyor olmak koşulunu taşıyıp taşımadığının araştırılabileceği/belgenin tamamlattırılabileceği, doktora yapıyor olduğuna ilişkin bir belge ilanda talep edilmediğinden başvuranın başvurusunun ‘eksik belge ile yapılan başvuru’ kabul edilerek değerlendirme dışı bırakılamayacağı, başvuruda bulunan diğer adayların doktora öğrencisi olduklarını belgelendirmiş olmalarının ilandaki eksikliği ortadan kaldırmayacağı, personel alım ilanlarının duraksamaya mahal vermeyecek şekilde hazırlanması gerekirken ilanda belirsizlik olduğu, buna rağmen başvuranın sunduğu öğrenci belgesinin son başvuru tarihinden sonra verildiği gerekçesiyle kabul edilmediği, başvuru tarihi itibariyle başvuranın doktora öğrencisi olduğunun öğrenci belgesinden açıkça görülebildiği ve bir yükseköğretim kurumunun işlemlerinde daha özenli hareket etmesinin beklendiği hususları dikkate alınarak, idarenin başvuruya konu işleminin hukuk Devleti ile bağdaşmadığı, iyi yönetim örneği olmadığı ve güven sarsıcı olduğu değerlendirilmiştir.
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğünün
12/08/2021 tarihli ve 31566 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Öğretim Elemanı alım ilanının başvuruda istenen belgeler kısmında, doktora yapılmakta olduğuna dair belgenin talep edilmemesine rağmen, doktora öğrencisi olduğunu belgelendirmediği gerekçesiyle, başvuranın değerlendirme dışı bırakılmasında hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak başvurana cevaben düzenlenen yazıda hangi sürede ve hangi mercie başvurulabileceği gösterilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı, başvuru konusu kapsamındaki işlem açısından da “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik”, “haklı beklentiye uygunluk” ilkelerine uyulmadığı tespitiyle idareye, bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Balıkesir İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
12/08/2021 tarihli ve 31566 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Öğretim Elemanı alım ilanı kapsamında şikâyetçinin başvurusunun değerlendirmeye alınarak yeniden işlem tesisi yönünde BALIKESİR
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi