|
ÖZET: Bu karar, Fırat Üniversitesi’nde çalışan bir öğretim elemanının, memuriyet öncesi sigortalı hizmet sürelerinin değerlendirilmesi talebinin reddine ilişkindir. Başvuran, 657 sayılı Kanunun 36. maddesi çerçevesinde hizmet birleştirme, terfi ve intibak işlemlerinin yapılmasını istemiştir. Ancak, 2914 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre, öğretim elemanlarının başlangıç derecelerinin ve terfi süreçlerinin belirlenmesinde 657 sayılı Kanun hükümlerinin kıyasen uygulanamayacağına hükmedilmiştir.
Danıştay kararları ve ilgili mevzuat çerçevesinde, başvuranın memuriyet öncesi sigortalı hizmetlerinin yalnızca emeklilik işlemleri sırasında dikkate alınabileceği belirtilmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebi hukuka uygun bulunmamış ve reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın memuriyet öncesi hizmet sürelerinin değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi işlemi, hukuka ve hakkaniyete aykırı olarak değerlendirilmemiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2952-S.23.4994
BAŞVURU NO : 2022/14522
KARAR TARİHİ : 08/03/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : FIRAT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Hizmet birleştirme, terfi ve intibak işlemlerinin yapılması taleplidir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 06/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; kamu personeli olarak Fırat Üniversitesinde ( kadrosunda
5510 sayılı Kanunun 4/1-c bendi kapsamında 18/09/2013 tarihinden itibaren tescil kaydı bulunduğunu,
5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden memuriyet öncesinde SSK kapsamında 13/09/2006 tarihinden
itibaren tescili bulunduğunu, toplamda 975 prim gün sayısı olduğunu, ayrıca 5510 sayılı Kanunun 4/1-b (BAĞKUR) bendi kapsamında 17/08/2012 tarihinden itibaren tescili olduğunu ve bu kapsamda sigortalı olarak 133 prim gün sayısı olduğunu, Fırat Üniversitesinde görev yaparken talep etmesine rağmen zamanında yapılmadığını sonradan fark ettiği intibak işlemleri sebebiyle uğradığı hak kaybını sonlandırmak istediğini, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi (C) fıkrasının beşinci bendinin yürürlükten kaldırıldığının kendisine ifade edildiğini, oysa söz konusu düzenleme çerçevesinde ilköğretim ya da ortaöğretimde kamuda öğretmenlik yapanların varsa önceki SGK kapsamında kendi mesleki alanlarındaki çalışmalarına karşılık haklarını almakta olduklarını, ilk kez sigortalı olarak işe giriş tarihi olan 13/9/2006 tarihinden itibaren özel sektörde sigortalı ve BAĞKUR mensubu olarak geçirilen sürelerinin kazanılmış hak aylığı terfilerinde değerlendirilerek tüm haklarının verilmesi gerektiğini, memuriyet öncesi BAĞKUR mensubu olarak çalıştığı sürelerinin hizmet birleştirmeye dahil edilmediğini, hizmet birleştirme sürelerinden kanun gereği kazanılmış hak aylığında ve kıdem yılı terfiinde de değerlendirilmesi gereken süreleri ile kazanımlarının verilmeyerek mağdur edildiğini ifade etmiş olup, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi (C)
fıkrasının beşinci bendi gereği ve tabi olduğu ilgili mülga ve cari düzenlemeler çerçevesinde hizmet birleştirme, terfi ve intibak işlemlerinin -fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla- yapılarak özlük dosyası ile HİTAP kayıtlarına ve ilgili diğer kayıtlara işlenerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 31/10/2022 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talebine istinaden
Fırat Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 09/11/2022 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Danıştay 8 inci Dairesinin 09/02/2005 tarihli ve sayılı Kararında, “2914
sayılı Yasanın yardımcı doçentlerin de aralarında bulunduğu öğretim elemanlarının derece yükselmesini de düzenleyen özel Yasa hükmünde olduğu açık olup, davacının öncelikli olarak tabi olduğu Yasa 2914 sayılı Yasadır. Bu Yasanın 3. ve 7. maddelerinde de yardımcı doçent, doçent ve profesör kadroları için kadro dereceleri ayrı ayrı gösterilmiş, derece yükselmelerinin ne şekilde olacağı açıklanmış, unvanlı kadroların başlangıç derecesi (bir üst unvanın alt sınırı şeklinde) açıkça düzenlenmiş ve unvana bağlı kadronun değişmemesi halinde kademe ilerlemesi imkanı da getirilmiştir. Artık ‘Kanunda hüküm bulunmayan bir hal’den söz edilmesi mümkün olmadığından 657 sayılı Yasa hükümlerinin kıyasen uygulanması söz konusu olamaz.” denildiği,
2.2) Bu çerçevede, öğretim elemanlarının başlangıç derecelerinin 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel
Kanununun 3 üncü maddesinde ayrı ayrı gösterilmesi, derece yükselmesinin ve kademe ilerlemesinin ne şekilde olacağının ise mezkur Kanunun 8 ve 9 uncu maddesinde açıklanması sebebiyle, öğretim elemanı olarak görev yapan personelin özel sektörde sigortalı olarak çalıştığı sürelere ilişkin olarak mezkur
Kanunun 20 nci maddesine istinaden 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin (c) bendi hükümlerinin kıyasen uygulanmasının mümkün bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu sürelerin öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylığının veya görev aylığının tespitinde değerlendirilemeyeceğinin mütalaa edildiği,
2.3) Üniversite Yabancı Diller Yüksekokulu Öğretim Görevlisi iken 29/10/2016 tarihinde kamu görevinden
çıkarılan başvuranın memuriyetten önceki sigortalı hizmetlerinin değerlendirilmesinin; 5434 sayılı
Kanunun ek 18 inci maddesi, 5510 sayılı Kanunun 106 ncı maddesi ile 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren yürürlükten kaldırıldığından, ilgili mevzuat gereği emeklilik işlemleri halinde değerlendirilebileceği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun;
5.1) “Amaç başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Kanunun amacı, 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununda yer alan öğretim elemanlari tanımına giren personeli sınıflandırmak, aylıklarını ve ek göstergelerini düzenlemek, derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesinin şekil ve şartları ile, sosyal haklardan yararlanma, ek ders ücreti, üniversite, idari görev ve geliştirme ödeneklerinin miktarını tespit
etmek, emekli ve yabancı öğretim elemanlarının sözleşmeli olarak çalıştırılma usul ve esaslarını belirlemektir.”,
5.2) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde “Bu Kanun 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununa tabi üniversite öğretim elamanlarının aylık, ödenek ve sair özlük haklarını kapsar.”,
5.3) “Öğretim elemanlarının sınıflandırılması” başlıklı 3 üncü maddesinde (Değişik: 22/2/2018-
7100/13 md.) “Bu Kanuna tabi öğretim elemanlarının sınıfları ile başlangıç dereceleri aşağıda gösterilmiştir…
B) Öğretim görevlileri sınıfı:
Bu sınıf, öğretim görevlilerinden oluşur…
Öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerinin giriş dereceleri (657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler”i ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri hariç) Devlet Memurları Kanunu hükümleri uyarınca öğrenim niteliğine ve süresine göre tespit edilecek kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki derece eklenmek suretiyle belirlenir.”,
5.4) “Derece yükseltilmesi” başlıklı 7 nci maddesinde “Öğretim elemanları;
a) Yükselebilecekleri derecede aynı unvanla boş bir kadronun bulunması, b) Derecesi içinde en az üç yıl bulunmuş ve bu derecenin üçüncü kademe aylığını bir yıl fiilen almış olmaları, c) Bu süre içinde olumlu sicil almış bulunmaları, Şartıyla bir üst dereceye yükseltilebilirler.”,
5.5) “Kademe ilerlemesi” başlıklı 8 inci maddesinde “Öğretim elemanlarının kademe ilerlemesi,
bulundukları kademede en az bir yıl çalışmış ve olumlu sicil almış olmalarına ve aynı derecede ilerlenebilecek bir kademenin bulunmasına bağlıdır.
Kademe ilerlemesi, ilgililerin hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere yapılır.”,
5.6) “Derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesinde onay makamı” başlıklı 9 uncu maddesinde
“Derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesi, üniversite rektörünün onayı ile yapılır.”,
5.7) “Uygulanacak diğer kanun hükümleri” başlıklı 20 nci maddesinde “Bu Kanunda hüküm
bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.”,
6) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun;
6.1) “Yürürlükten kaldırılan hükümler” başlıklı 106 ncı maddesinde “8) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı
Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun… ek 13 ilâ ek 19 uncu maddeleri,… yürürlükten kaldırılmıştır.”,
6.2) “Yürürlük” başlıklı 108 inci maddesinde (Değişik: 17/4/2008-5754/74 md.) “Bu Kanunun;…
d) Diğer hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başında, yürürlüğe girer.”,
7) Mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi
Hakkında Kanunun “Hizmetlerin Hizmet sürelerinin birleştirilmesi” başlıklı 4 üncü maddesinde
“Kurumlara tabi çeşitli işlerde çalışmış olanların hizmet süreleri, aynı tarihlere rastlamamak kaydıyla bu
Kanuna göre aylık bağlanmasına hak kazanıldığında birleştirilir. Ancak, hizmet süreleri toplamının aylık bağlanmasına yeterli olmaması halinde, bu Kanun hükümleri uygulanmaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran tarafından; memuriyetten önceki sigortalı hizmet sürelerinin değerlendirilerek 657 sayılı
Kanunun 36 ncı maddesinin (C) fıkrasının beşinci bendi ile ilgili mülga ve cari düzenlemeler çerçevesinde hizmet birleştirme, terfi ve intibak işlemlerinin yapılması ile özlük dosyasına ve ilgili diğer kayıtlara işlenmesi talep edilmektedir (§1).
10) 2914 sayılı Kanun (§5); 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda yer alan öğretim elemanları tanımına
giren personeli sınıflandırmak, aylıklarını ve ek göstergelerini düzenlemek, derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesinin şekil ve şartları ile sosyal haklardan yararlanma, ek ders ücreti, üniversite, idari görev ve geliştirme ödeneklerinin miktarını tespit etmek, emekli ve yabancı öğretim elemanlarının sözleşmeli olarak çalıştırılma usul ve esaslarını belirlemek amacıyla düzenlenmiş olup söz konusu Kanunda;
10.1) Öğretim görevlileri ve araştırma görevlilerinin giriş derecelerinin -657 sayılı Kanunun 36 ncı
maddesinin ‘Ortak Hükümler’i ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri hariç olmak üzere- 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca öğrenim niteliğine ve süresine göre tespit edilecek kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki derece eklenmek suretiyle belirleneceği,
10.2) Öğretim elemanlarının yükselebilecekleri derecede aynı unvanla boş bir kadronun bulunması,
derecesi içinde en az üç yıl bulunmuş ve bu derecenin üçüncü kademe aylığını bir yıl fiilen almış olmaları ve bu süre içinde olumlu sicil almış bulunmaları şartıyla bir üst dereceye yükseltilebileceği,
10.3) Öğretim elemanlarının kademe ilerlemesinin, bulundukları kademede en az bir yıl çalışmış ve olumlu
sicil almış olmalarına ve aynı derecede ilerlenebilecek bir kademenin bulunmasına bağlı olduğu, kademe ilerlemesinin ilgililerin hak kazandıkları tarihten geçerli olmak üzere yapılacağı,
10.4) Derece yükseltilmesi ve kademe ilerlemesinin, üniversite rektörünün onayı ile yapılacağı ile 2914
sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Kanun ile 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı hususları düzenlenmiştir.
11) Dosya kapsamından; başvuranın ilk sigortalılık tescil kaydının 03/09/2006 tarihinde yapıldığı, 5510
sayılı Kanunun 4a, 4b ve 4c sigorta kollarında hizmetinin bulunduğu anlaşılmış, hizmet belgesinden; 4 yıllık öğrenim süreli İstanbul Üniversitesi Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi mezunu olduğu, Fırat
Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokuluna unvanı ile 2013 yılında açıktan atandığı, giriş ödemeye esas derecesinin 7 ve kademesinin 2 olduğu, emekliliğe esas aylığı derecesinin 9 ve kademesinin
2 olduğu, gerekli derece yükseltme ve kademe ilerlemelerinin yapıldığı, 29/10/2016 tarihinde 675 sayılı
KHK’nın 1 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince kamu görevinden çıkarıldığı görülmüştür.
12) İdare tarafından; öğretim elemanlarının başlangıç derecelerinin, derece yükselmesinin ve kademe
ilerlemesinin ne şekilde olacağının 2914 sayılı Kanunda ayrı ayrı gösterildiği, öğretim elemanı olarak görev
yapan personelin özel sektörde sigortalı olarak çalıştığı sürelere ilişkin mezkur Kanunun 20 nci maddesine istinaden 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (C) bendi hükümlerinin kıyasen uygulanmasının mümkün olmadığı, söz konusu sürelerin öğretim elemanlarının kazanılmış hak aylığının veya görev aylığının tespitinde değerlendirilemeyeceği; 5434 sayılı Kanunun Ek 18 inci maddesi, 5510 sayılı Kanunun 106 ncı maddesi ile 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren yürürlükten kaldırıldığından, başvuranın memuriyetten önceki sigortalı hizmetlerinin ilgili mevzuat gereği emeklilik işlemleri halinde değerlendirilebileceği belirtilmiştir.
13) Danıştay 8 inci Dairesinin 09/02/2005 tarihli ve sayılı Kararında; 2914 sayılı
Kanunun 3 ve 7 nci maddelerinde sayılan kadrolar için kadro derecelerinin ayrı ayrı gösterildiği, derece yükselmelerinin ne şekilde olacağının açıklandığı, unvanlı kadroların başlangıç derecesinin açıkça düzenlendiği ve unvana bağlı kadronun değişmemesi halinde kademe ilerlemesi imkânının da getirilmiş olduğu vurgulanarak Kanunda hüküm bulunmayan bir halden söz edilmesinin mümkün olmadığından bahisle 657 sayılı Kanun hükümlerinin kıyasen uygulanmasının söz konusu olamayacağına hükmedilmiştir.
14) Bu kapsamda; Üniversitede öğretim görevlisi olarak göreve başlayan başvuranın -2914 sayılı Kanun
düzenlemeleri gereği- giriş derecesinin, 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca öğrenim niteliğine ve süresine göre tespit edilen kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki derece eklenmek suretiyle belirlenmiş olduğu, 2914 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan ‘657 sayılı Kanunun değişik 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler”i ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri hariç’ ibaresi çerçevesinde başvuran hakkında, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin ‘Ortak Hükümler’i ile getirilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümlerin uygulanamayacağı, mülga 2829 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi düzenlemesi gereğince ve idare tarafından da belirtildiği üzere, başvuranın memuriyet öncesi sigortalı hizmetlerinin emeklilik işlemleri halinde dikkate alınabileceği değerlendirilmiştir.
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, memuriyetten önceki sigortalı
hizmet sürelerinin değerlendirilerek 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (C) fıkrasının beşinci bendi ile ilgili mülga ve cari düzenlemeler çerçevesinde hizmet birleştirme, terfi ve intibak işlemlerinin yapılması ile özlük dosyasına ve ilgili diğer kayıtlara işlenmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Elazığ İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve FIRAT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi