Öğretim görevlisi alımında belirli adayı tanımlayan şartların hukuka uygunluğu ve idarelerin nitelik belirleme yetkisi değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/2325-S.21.3784

BAŞVURU NO : 2020/94805

KARAR TARİHİ : 09/02/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ

REKTÖRLÜĞÜ

Hukuka aykırı ilanın ve atamanın geri alınması talebi

BAŞVURUNUN KONUSU :

hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 26/08/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğünce yayınlanan Mehmet

Tanrıkulu Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Çocuk Gelişimi için öğretim görevlisi ilanında yer verilen “Dijital hikaye anlatımı ve okuma becerisi ile ilgili çalışma yapmış olmak.

Değerler eğitimi ve drama konusunda iş tecrübesi sahibi olmak” niteliğinin belirli bir adayı tarif etmesi nedeniyle Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak

Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmelik”in 6 ncı maddesinin beşinci fıkrasında yer alan hükme aykırılık teşkil ettiğini, kendisinin belge eksikliği nedeniyle ön değerlendirme sonucunda sınava girmeye hak kazanamadığını belirterek hukuka aykırı olan ilan kapsamında yapılan işlemlerin geri alınmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Bolu Abant İzzet

Baysal Üniversitesi Rektörlüğünün 8/10/2020 tarihli ve E. sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,

2.1. Başvurucunun konu ile ilgili olarak başvurusunun bulunmadığı,

2.2. Başvurucunun sınav başvurusuna ilişkin yapılan ön değerlendirme sonucunda sınava girmeye hak kazanmamasına ilişkin; 24.08.2020 tarihli ve 31223 sayılı Resmi Gazetede

Yayımlanan Üniversite Akademik Personel İlanında Yer Alan “ÖĞRETİM GÖREVLİSİ

ALIM İLANI- Açıklamalar kısmı 2. maddesindeki “2- Eksik belgeli ve süresi içinde yapılmayan başvurular kabul edilmeyecektir.”, Özel Şartlar kısmında belirtilen; “Dijital hikaye anlatımı ve okuma becerisi ile ilgili çalışma yapmış olmak.” “Değerler eğitimi ve drama konusunda is tecrübesi sahibi olmak.” koşullarındaki yeterliliklerini belgelendiremedikleri gerekçesiyle Ön Değerlendirme Sonuçlarında “Eksik Başvuru Evrağı” koşulu ile sınava girmeye hak kazanamadığı, 2.3. Yayınlanan ilan çerçevesinde başvuranlardan sınava girmeye hak kazanamayan ve hak kazananlara ilişkin sayısal bilgiler Jüri Üyelerince düzenlenen ve ekte yer alan “ÖĞRETİM

ELEMANI İLANI ÖN DEĞERLENDİRME SONUÇLARI” belgesi ile başvuru adaylarının başvuru belgelerinde sayısal bilgilerinin yer aldığı evraklar sunulmuş olup, 24.08.2020 tarihli ve 31223 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Üniversite Akademik Personel İlanında Yer Alan

“ÖĞRETİM GÖREVLİSİ ALIM İLANI- Açıklamalar kısmı 2. maddesindeki “2- Eksik belgeli ve süresi içinde yapılmayan başvurular kabul edilmeyecektir.”, ÖZEL ŞARTLAR kısmında belirtilen “Dijital hikaye anlatımı ve okuma becerisi ile ilgili çalışma yapmış olmak.” ve

“Değerler eğitimi ve drama konusunda is tecrübesi sahibi olmak.” koşullarındaki yeterliliklerini belgelendiremedikleri gerekçesiyle “EKSİK BAŞVURU EVRAĞI” sebebiyle; ayrıca ÖZEL ŞARTLAR kısmında belirtilen “Çocuk Gelişimi veya Sınıf Öğretmenliği lisans mezunu olmak.” ve “İlgili alanların birinde tezli yüksek lisans yapmış olmak” koşullarını sağlayamadıkları gerekçesiyle “GEÇERSİZ BAŞVURU” sebebiyle adayların sınava girmeye hak kazanamadıkları, 2.4. 24/8/2020 tarihli ve 31223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Üniversite Akademik

Personel İlanında Yer Alan “ÖĞRETİM GÖREVLİSİ ALIM İLANI’nda belirtilen “Özel

Şartlar” ile “İstenilen Belgeler” de belirtilen koşullara göre, başvuru yapan adayların başvuru evraklarının jüri üyelerince incelenmesi sonucunda asil olarak sınava girmeye hak kazananların öğrenim ve tecrübe yeterliliğini sağladıkları “ÖĞRETİM ELEMANI İLANI ÖN

DEĞERLENDİRME SONUÇLARI” belgesinde yer alan “Sınava Girmeye Hak Kazandı” yönündeki olumlu görüş beyanları da dikkate alındığında asil olarak sınava girmeye hak kazananların ilanda yer verilen nitelik kapsamında öğrenim ve tecrübe bilgilerinin olduğu, 2.5. Başvuru konusu bölüme ilişkin “Dijital hikaye anlatımı ve okuma becerisi ile ilgili çalışma yapmış olmak. Değerler eğitimi ve drama konusunda iş tecrübesi sahibi olmak” şartını gerekli kılan gerekçe ve söz konusu niteliğin Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına

Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve

Esaslar Hakkında Yönetmeliğe uygunluğu açısından değerlendirmelere ilişkin olarak, Yükseköğretimde uzaktan eğitimin tamamen ön plana geçtiği, kitlesel çevrimiçi açık derslerle (massive open online courses) eğitimin büyük önem kazandığı bir dönemin yaşandığı, YÖK’ün son iki yılda öğretim elemanlarına yönelik “Dijital Çağda Yükseköğretimde Öğrenme ve

Öğretme” dersleri ile öğrencilere yönelik “Dijital Okur-Yazarlık” dersleri vermesi, Pandemi süreciyle birlikte programlarda bulunan teorik dersler için dijital imkânlar ve uzaktan öğretim yöntemlerinin kullanılacağı, denetlenebilir olmak kaydıyla uzaktan öğretim ve dijital imkânlar kullanılarak bu süreçlerde de bir kesinti olmaması ile ilgili YÖK açıklamaları da göz önünde bulundurulduğunda uzaktan eğitimle gerçekleşecek süreçlerin bu yeterliliğe sahip öğretim elemanları tarafından yürütülmesinin büyük önem arz ettiği, başvuru yapılan bölüme ilişkin şartların ve yönetmeliğin bu açıklamalar doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.

4. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Öğretim görevlileri” başlıklı 31 inci maddesinde, “Öğretim görevlileri; üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim – öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücreti ile görevlendirilebilirler.

Öğretim görevlileri, ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı bölümlerde bölüm başkanlarının önerileri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi, öğretim üye yardımcısı ve öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler. Öğretim üyesi kadrolarına öğretim görevlileri en çok iki yıl süre ile atanabilirler; bu süre sonunda işgal ettikleri kadroya başvuran öğretim üyesi bulunmadığı ve görevlerine devamda yarar görüldüğü takdirde aynı usulle yeniden atanabilirler. Atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların yeniden atanmaları mümkündür. Bu takdirde ilk atama usulü uygulanır.

Konservatuvarlar ile meslek yüksekokullarına gerektiğinde sürekli olarak öğretim görevlisi atanabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

5. Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda

Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin

5.1. “Genel şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde, “…

(5) Yükseköğretim kurumları, bu Yönetmeliğe tabi öğretim elemanı kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar dışında belirli bir adayı tanımlayan özel şartlar koyamazlar.

(6) İlanlarda, alanında tecrübe sahibi olmak şartının, hangi öğrenim düzeyinden sonrasına ait olduğu, belirli bir adayı tanımlamayacak şekilde belirtilir.”,

5.2. “Özel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde, “(4) Meslek yüksekokullarının Yükseköğretim

Kurulu tarafından belirlenen uzmanlık alanlarındaki öğretim görevlisi kadrolarına başvuracak adaylarda en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak ya da lisans mezunu olup belgelendirmek kaydıyla alanında en az iki yıl tecrübe sahibi olmak şartı aranır.

5.3. “İlan” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10 sayılı Resmî Gazete

Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilir.”

hükmü yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, 24/8/2020 tarihinde Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Mehmet Tanrıkulu

Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Çocuk Gelişimi için öğretim görevlisi alım ilanında yer verilen “Dijital hikaye anlatımı ve okuma becerisi ile ilgili çalışma yapmış olmak.” ile

“Değerler eğitimi ve drama konusunda iş tecrübesi sahibi olmak” niteliğinin belirli bir adayı tarif etmesi nedeniyle ilgili mevzuata aykırılık teşkil ettiğini ve kendisinin ilgili şartları taşımaması nedeniyle sınava girmeye hak kazanamadığını belirterek hukuka aykırı olan ilan kapsamında yapılan işlemlerin geri alınmasını talep etmektedir.

8. Öncelikle, ilgili idare tarafından, başvuranın konuya ilişkin başvurusunun bulunmadığı belirtilmiş olmakla birlikte, Kurumumuza sunulan belgeler incelendiğinde başvuranın 26/8/2020 tarihinde Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi aracılığıyla başvuruda bulunduğu ve söz konusu başvuruya ilişkin 3/9/2020 tarihinde Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi tarafından “Rektörlüğümüz tarafından gerekli araştırma yapılmış edinilen bilgide “akademik personel ilanımız; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, ilgili yönetmelikler ile diğer mevzuat hükümleri kapsamında Üniversitemizin tüm birimlerinin ihtiyaçları dikkate alınarak” hazırlandığı tespit edilmiştir.” şeklinde cevap verildiği tespit edilmiş olup, idari başvuru yolları tüketilen başvuruya ilişkin esastan inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş bulunmaktadır.

9. Bu kapsamda Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerde, Bolu Abant İzzet Baysal

Üniversitesi Mehmet Tanrıkulu Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Çocuk Gelişimi için öğretim görevlisi alım ilanında, “Çocuk Gelişimi veya Sınıf Öğretmenliği lisans mezunu olmak.

İlgili alanların birinde tezli yüksek lisans yapmış olmak. Dijital hikaye anlatımı ve okuma becerisi ile ilgili çalışma yapmış olmak. Değerler eğitimi ve drama konusunda iş tecrübesi sahibi olmak.” niteliklerinin arandığı, yükseköğretimde uzaktan eğitimin tamamen ön plana geçtiği, kitlesel çevrimiçi açık eğitimin büyük önem kazandığı bir dönemin yaşanması ve uzaktan eğitimle gerçekleşecek süreçlerin bu yeterliliğe sahip öğretim elemanları tarafından yürütülmesinin büyük önem arz etmesi nedeniyle başvuruya konu edilen “Dijital hikaye anlatımı ve okuma becerisi ile ilgili çalışma yapmış olmak.” ile “Değerler eğitimi ve drama konusunda iş tecrübesi sahibi olmak.” niteliklerine yer verildiği belirtilmiş olup, ilan sonucunda başvuran adaylara ilişkin bilgiler sunulmuştur. Söz konusu bilgiler incelendiğinde, ilgili ilan için 5 kişinin başvuruda bulunduğu, adaylardan ikisinin başvuruya konu özel şartlar kısmında belirtilen yeterlilikleri belgelendirememeleri nedeniyle eksik başvuru evrağı gerekçesiyle sınava girmeye hak kazanamadıkları, diğer iki adayın ise, ilgili lisans ve yüksek lisans koşullarını sağlayamamaları nedeniyle geçersiz başvuru gerekçesiyle sınava girmeye hak kazanamadıkları, 1 adayın ise gerekli şartları taşıdığından sınava girmeye hak kazandığı ve sınav sonucunda atamasının yapıldığı anlaşılmıştır.

10. Bilindiği üzere, idarelerin, atama yapacağı kadrolar için ifa edilecek görevin ve görev yerinin özelliği dikkate alınarak hangi nitelik ve şartlarda personel alınması konusunda takdir yetkisi bulunmakla birlikte; idarelere tanınan bu takdir yetkisi, hukuken kabul edilebilir koşulların varlığı halinde tanınmış bir karar alma serbestisidir.

11. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat hükümlerinde, öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına yapılacak atamalarda aranacak şartların belirlenmesi ve bu kapsamda ilana çıkılmasına ilişkin yetki, yükseköğretim kuruluşlarına verilmiş olmakla birlikte, kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar dışında belirli bir adayı tanımlayan özel şartların koyulamayacağı ve bu ilanlarda, alanında tecrübe sahibi olmak şartının hangi öğrenim düzeyinden sonrasına ait olduğu ve belirli bir adayı tanımlamayacak şekilde belirtilmemesi gerektiği de hüküm altına alınmıştır.

12. Ayrıca, YÖK Başkanlığının resmi internet sitesinde tüm üniversitelere yönelik yayımlanan

“Akademik Kadro İlanlarında Aranan Ek Koşullara İlişkin Bilgi Notu”nda da, “Yapılan inceleme ve soruşturmalarda Üniversiteler tarafından çıkılan bazı ilanlarda yer alan ek koşulların belirli bir adayı tanımlamaya yönelik olarak ve akademik rekabeti engelleyecek biçimde belirlenebildiği, ataması yapılan kişilerin yayınları ile belirlenen ek koşul arasında büyük benzerlikler bulunduğu ve hatta bazı atamalar için doğrudan ataması yapılan kişilerin yüksek lisans ya da doktora tez başlıklarının ek koşul olarak belirlendiği, bazı ilanlarda bilimsel kalite ve bilim disiplinleri arasındaki farklılıklarla açıklanamayacak ölçüde kısıtlayıcı ve rekabeti engelleyici koşullar belirlendiği görülmüştür.” açıklamalarına yer verilmiştir.

(https://denetleme.yok.gov.tr/yayinlar-raporlar/bilgi-notlari, 18/10/2019)

13. İlgili idare tarafından “Değerler eğitimi ve drama konusunda iş tecrübesi sahibi olmak.” niteliğine dair herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, “Dijital hikaye anlatımı ve okuma becerisi ile ilgili çalışma yapmış olmak.” niteliğine dair ise uzaktan eğitimin ön plana geçtiği ve uzaktan eğitimle gerçekleşecek süreçlerin bu yeterliliğe sahip öğretim elemanları tarafından yürütülmesinin önem arz ettiği belirtilmekle birlikte, söz konusu niteliklerin ilgili akademik birimin ihtiyaçlarının karşılanması amacına yönelik olarak belirlendiğine dair herhangi bir somut bilgi ve belge sunulmadığı, başvuruya konu ilanda uzaktan öğretim yöntemlerini destekleyecek herhangi bir niteliğin aramadığı ve ilgili Yönetmelik gereğince alanında tecrübe sahibi olmak şartının hangi öğrenim düzeyinden sonrasına ait olduğu hususu çerçevesinde bir açıklamaya da yer verilmediği tespit edilmiş, ayrıca bahse konu kadroya ataması yapılan kişinin yüksek lisans bilgileri ve iş tecrübeleri göz önünde bulundurulduğunda söz konusu niteliklerin ilgili Yönetmeliğe aykırılık teşkil edecek şekilde belirli bir adayı tanımlar nitelikte ve akademik rekabeti engelleyecek biçimde olduğu değerlendirilmiş olup, başvuruya konu ilanın ve bu ilan sonucunda yapılan atamanın hukuken yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

14. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Bolu Abant İzzet Baysal

Üniversitesi Mehmet Tanrıkulu Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Çocuk Gelişimi için öğretim görevlisi alım ilanında yer verilen bahse konu niteliklerin, ihtiyaç ve hizmet gereği getirildiğine dair somut bilgi ve belgelerin sunulamaması ve belirli bir adayı tanımlar nitelikte olması nedenleriyle söz konusu ilanın ve bu kapsamda yapılan atamanın hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğu değerlendirildiğinden, idareye söz konusu atamanın geri alınması ve hukuka uygun olarak yeniden ilana çıkılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ilana çıkmadığı, başvuruya konu ilana ilişkin yeterli gerekçeleri sunmadığı ve başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bolu

İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile

Başvuru konusu öğretim görevlisi ilanının hukuka aykırı olması nedeniyle ilan gereğince yapılan atamanın geri alınarak hukuka uygun olarak yeniden ilana çıkılması yönünde BOLU

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, BOLU ABANT İZZET

BAYSAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Bu kararın BAŞVURANA ve BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ

REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi