|
ÖZET: Karabük Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 19 Ekim 2023 tarihinde yayımlanan öğretim üyesi alım ilanı, başvuran bir kişinin özel niteliklere sahip olduğu iddiasıyla Kamu Denetçiliği Kurumu’na şikayet edilmiştir. Başvuruda, ilan şartlarının belirli bir kişiyi tanımladığı, bu durumun akademik rekabeti engellediği ve hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir. İlgili kurum, başvurunun incelenmesi sonucunda, ilan şartlarının yalnızca bir adayın karşılayabileceği şekilde belirlendiğini ve bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu tespit etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüyle birlikte, Karabük Üniversitesi Rektörlüğü’ne, söz konusu atama işleminin geri alınması yönünde tavsiyede bulunmuştur. İncelemeler sonucunda, ilan edilen şartların, akademik alandaki rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu ve bu nedenle hukuka uygunluk taşımadığı vurgulanmıştır. Ayrıca, başvuru sürecinin şeffaflık, tarafsızlık ve kanunlara uygunluk ilkelerine göre yürütülmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Karabük Üniversitesi Rektörlüğü’ne, ilan kapsamındaki atama işleminin iptali için 30 gün içinde gerekli adımları atması gerektiği bildirilmiştir. Bu süreçte, başvuranın hak arama özgürlüğü de göz önünde bulundurulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8044-S.24.12634
BAŞVURU NO : 2024/3325
KARAR TARİHİ : 05.08.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARABÜK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğretim Üyesi Alım İlanının tüm sonuçlarıyla iptali taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 04.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza k yapılmış olan başvuruda şikâyetçi özetle; Karabük Üniversitesi
Rektörlüğünün 19.10.2023 tarihli ve 32344 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan öğretim üyesi alım ilanında, Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ABD Doktor Öğretim Üyesi ünvanı için
“Doktorasını Türk Dili ve Edebiyatı alanında yapmış olmak. Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Çağatay), Tıp
Metinleri, Sarf ve Nahiv üzerine çalışmalar yapmış olmak.” özel şartının arandığını, bahsedilen şartların belirli bir kişiyi tanımladığını ve kişiye özel ilan olduğunu, anılan ilanda aranan ek şartların objektif olmadığı gibi bilim disiplinleri arasındaki fark gözetilmeden belirlenmiş olduğunu, dolayısıyla söz konusu ilanın 2547 sayılı Kanunun 23/c maddesi ile Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin son fıkrası düzenlemelerine aykırılık teşkil ettiğini, objektiflikten uzak ve hukuka aykırı olduğunu, söz konusu kadroya atanan . . . .’nın 2023 yılında Bartın Üniversitesinde tamamladığı doktora tezinin “ . ( – )” adını taşıdığını, yine
. . . .’nın başka ortak yazarlarla 2020 ve 2021 yıllarında yayımlanan bir kitap ve bir makalesinin sırasıyla “ ( – – – )” “ .
: ” adını taşımakta olduğunu, ataması yapılan kişinin doktora tez başlığı ve çalışmalarının ek koşul olarak belirlendiğini ve ilanda bilimsel kalite ile bilim disiplinleri arasındaki farklılıklarla açıklanamayacak ölçüde kısıtlayıcı ve rekabeti engelleyici koşullar belirlenmiş olduğunu, ilana üç kişinin başvurmuş olmasının nedeninin başvuruların internet üzerinden alınması ve diğer iki adayın da istenen alanda doktora diplomasına sahip olmaları sebebiyle sistem üzerinden engellenememeleri olduğunu, sonuç olarak diğer iki adayın elendiğini ve ilanın özel olarak açıldığı kişinin kadroya alındığını ifade ve iddia etmiş olup, kişiyi tanımlamaya yönelik ek koşullarıyla akademik rekabeti engelleyecek nitelikte olan söz konusu ilanın tüm sonuçlarıyla iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumunun 11.03.2024 tarihli ve – sayılı bilgi ve belge talebine
istinaden Karabük Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen
23.03.2024 tarihli ve – – yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuruya konu alımın 2547 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi, Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve
Atanma Yönetmeliğinin 4, 5, 6 ve 7 nci maddeleri ile Karabük Üniversitesi Öğretim Üyeliği Kadrolarına
Yükseltilme ve Atanma Yönergesinin 8 inci maddesi kapsamında yapıldığı, söz konusu ilana 3 adayın başvuru yaptığı, usulüne uygun olarak belirlenen jüri üyelerinin anılan kadroya başvuran adaylarla ilgili değerlendirme raporlarında Dr. . . ve Dr. . .’nun atamasının uygun olmadığını ve anılan kadroya Dr.
. . . .’nın atamasının uygun olduğunu belirtmiş oldukları, Fakülte Yönetim Kurulu Kararında ve
Dekanlık Atama Teklif yazısında da . . . .’nın atamasının uygun olduğunun belirtildiği, Rektörlük
Makamının da Dr. . . . .’nın atanması yönünde tercihte bulunduğu,
2.2) Akademik personel alım ilanlarında özel şartın, ilgili akademik birimin ihtiyaçları doğrultusunda
belirlenmekte olduğu, ilgili bölüm ve anabilim dalında ilandaki şartta belirtilen alanlarda çalışmaları olan öğretim üyesine ihtiyaç duyulduğundan ilanda söz konusu şarta yer verildiği, ayrıca söz konusu kadroya ait
“Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Çağatay)” şartının Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının 2023 yılı Ağustos ayında yayımlamış olduğu Bilim Alanları ve Anahtar Kelime Listesinden de görüleceği üzere çalışma alanları arasında yer aldığı,
30102 Filoloji Türk Dili Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Harezm, Kıpçak, Çağatay)
2.3) Başvuruya konu işlemlerin Kanun ve Yönetmeliklere uygun olarak meri mevzuat çerçevesinde
yürütülmüş ve neticelendirilmiş olduğu belirtilmiş ve talep edilen belgeler yazı ekinde gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
5.1) “Rektör” başlıklı 13 üncü maddesinin (b) fıkrasının üçüncü bendinde “b) Görev, yetki ve
sorumlulukları:
(3) Üniversitenin yatırım programlarını, bütçesini ve kadro ihtiyaçlarını, bağlı birimlerinin ve üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra hazırlamak ve Yükseköğretim Kuruluna sunmak,”,
5.2) “Doktor Öğretim Üyesi ” başlıklı 23 üncü maddesinin (a) ve (c) fıkralarında “a) Yükseköğretim
kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara
fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.
c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler.”,
5.3) “Doçentlik ve atama” başlıklı 24 üncü maddesinin (d) fıkrasında “d) Yükseköğretim kurumları,
doçent kadrosuna atama için, doçentlik unvanına sahip olmanın yanında Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim veya sanat disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler. Yükseköğretim kurumlarının belirlediği ek koşullar arasında sözlü sınavın yer alması halinde bu sınav Üniversitelerarası Kurul tarafından oluşturulacak jürilerce yapılır.”,
6) Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin;
6.1) “Genel şartlar” başlıklı 3 üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre doktor öğretim
üyesi, doçent ve profesör kadrolarına atanabilmek için; a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesindeki genel şartlara sahip olmak, b) Yükseköğretim kurumlarının, 2547 sayılı Kanunun 23 üncü, 24 üncü ve 26 ncı maddeleri uyarınca belirlenerek Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış öğretim üyeliğine yükseltilme ve atanmayla ilgili ek koşullar varsa, bu koşulları sağlamış olmak, gerekir.
(2) 2547 sayılı Kanunun yabancı uyruklu öğretim elemanları ile ilgili hükümleri saklıdır.
(3) (Ek:RG-9/3/2021-31418) İlana başvuru koşulu olarak adayların lisansüstü tez veya uzmanlık tezi adlarının bir kısmı veya tamamı yazılamayacağı gibi ilanda sadece belirli bir adayı tanımlayan özel şartlara da yer verilemez.”,
6.2) “Atanma şartı” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvurabilmek
için doktora veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ya da sanatta yeterlik eğitimini tamamlamış olmak gereklidir.”,
6.3) “İlan” başlıklı 5 inci maddesinde “(1) Bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsündeki açık
bulunan doktor öğretim üyesi kadroları, Resmî Gazete’de ve üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünün internet ana sayfasında rektörlük tarafından ilan edilerek duyurulur. Bu ilanda adaylara on beş günden az olmamak üzere başvuru süresi tanınır ve son başvuru tarihi belirtilir.”
6.4) “Başvuru ve atanma süreci” başlıklı 6 ncı maddesinde “(1) Doktor öğretim üyesi kadrolarına
başvuranlar özgeçmişlerini, bilimsel çalışma ve yayınlarını dört nüsha olarak ilgili dekanlık veya müdürlüğe teslim eder.
(2) Fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür; ilan edilen kadrolar için adayların durumlarını incelemek üzere, en az biri başka üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünden olmak üzere adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçent kadrosunda bulunan doçenti, ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder. İlan edilen kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanının, profesör veya doçent kadrosundaki doçent olması halinde, tespit edilecek üç profesör veya doçent kadrosundaki doçentten biri olarak belirlenmesi zorunludur.
(3) Dekan veya ilgili müdür her aday için bu öğretim üyelerine, adaylarla ilgili bilimsel yayın ve çalışmalara ilişkin dosyaları göndererek bir ay içerisinde yazılı görüşlerini bildirmelerini ister. Dosya inceleme sonuçlarının bir ay içinde gelmemesi halinde aynı usulle tespit edilen başka profesör veya doçente dosyalar incelenmesi için gönderilir.
(4) Dekan veya ilgili müdür yazılı görüşlerin alınmasından sonra ilk yönetim kurulu toplantısında aday veya adaylar hakkında ayrı ayrı görüş alır. Bir açık kadroya birden fazla adayın başvurması halinde yönetim kurulu gerekçeli olarak tercihini belirtir. Dekan veya ilgili müdür kanaat ve önerilerini rektöre sunar. Rektör atamanın yapılıp yapılmayacağına karar vererek gerekli işlemleri yürütür.
(5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 34 üncü maddesi uyarınca sözleşmeli olarak çalıştırılacak yabancı ülke vatandaşı öğretim elemanlarının doktor öğretim üyeliğine atanma ile ilgili şartları sağlamaları kaydıyla sözleşmeli olarak çalıştırılmasında bu Yönetmelikte belirlenen ilan şartı dışındaki usul ve esaslar uygulanır.”,
6.5) “Atama” başlıklı 7 nci maddesinde “(1) Doktor öğretim üyeleri, ilgili yönetim kurulunun görüşü
alındıktan sonra fakültelerde ilgili dekanın, diğer birimlerde müdürün önerisi ile rektör tarafından en az bir en çok dört yıl süre ile atanır.
(2) Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler ilgili yönetim kurulunun uygun görüşü üzerine rektör tarafından yeniden atanabilir.
(3) Doktor öğretim üyelerinin ne kadar süre ile atandığı kendilerine tebliğ edilir.”,
7) Karabük Üniversitesi Öğretim Üyeliği Kadrolarına Yükseltilme ve Atanma Yönergesinin;
7.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “1- Karabük Üniversitesi (KBÜ) Öğretim Üyeliği Kadrolarına
Yükseltilme ve Atanmalarda aranacak esasların amacı üniversitemiz tarafından öğretim üyeliğine yükseltilme ve atanmalarda aranacak ek koşulları belirleyerek, üniversitenin ilgili akademik birimlerinde öğretim üyeliği kadrolarına başvuracak olan adayların akademik düzeyleri hakkında şeffaf ve adil değerlendirmelerini yapabilmek, adayların başvuru dosyalarını hazırlamalarını ve jüri üyelerinin objektif değerlendirmelerini kolaylaştırmaktır.”,
7.2) “Doktor Öğretim Üyesi Kadrosuna Başvurabilmek İçin Gerekli Asgari Koşullar” başlıklı 8 inci
maddesinde “ Doktor Öğretim Üyesi kadrosuna başvuracak adayların aşağıdaki asgari şartları sağlamaları
gerekmektedir:
A- İlk Atanma İçin:
a) 657 sayılı Kanunun 48’inci maddesindeki genel şartlara sahip olmak, b) Doktora çalışmalarını başarı ile tamamlamış veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını almış veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim
Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olma şartlarından birini sağlamış olmak, c) Eğitimlerini yurtdışında tamamlayan adayların diplomalarının/unvanlarının denkliği lisans ve yüksek lisans için Yükseköğretim Kurulu, doktora için Üniversitelerarası Kurul kararıyla kabul edilmiş olmak, ç) En az 150 puanı EK-1’de yer alan 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5 ve 4.6 faaliyetlerinden olmak üzere toplam 250 puan almış olmak. Ancak, tıp, diş hekimliği, eczacılık ve veterinerlik fakülteleri kadrolarına başvuran adaylarda, EK-1’de yer alan faaliyetlerden toplam 150 puan almış olmak.
d) 1416 sayılı kanun kapsamında doktora eğitimini yurt dışında başarı ile tamamlayanların, doktora denklik başvurusu yaptığının belgelendirilmesi durumunda ilan şartı ve diplomalarının denkliği aranmaksızın bu maddenin (ç) bendindeki şartları sağlamaları durumunda atamaları yapılır. Doktora denklik başvurusu reddedilenlerin ise doktor öğretim üyesi kadrosuyla ilişiğinin kesilerek öğretim görevlisi kadrosuna atama işlemleri başlatılır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuruda; Karabük Üniversitesi Rektörlüğünün 19.10.2023 tarihli ve 32344 sayılı Resmî Gazetede
yayımlanan öğretim üyesi alım ilanında yer alan, Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
ABD Doktor Öğretim Üyesi ünvanı için aranan “Doktorasını Türk Dili ve Edebiyatı alanında yapmış olmak. Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Çağatay), Tıp Metinleri, Sarf ve Nahiv üzerine çalışmalar yapmış olmak.” niteliklerinin kişiye özel olduğundan bahisle söz konusu ilanın tüm sonuçlarıyla iptali talep edilmektedir.
10) Dosya kapsamından;
10.1) Üniversitenin 19.10.2023 tarihli ve 32344 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan ilan üzerine Türk Dili
ve Edebiyatı Bölümü Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi kadrosuna başvuran Dr. . ., Dr. . ., Dr. . . . .’nın başvuru dosyalarını değerlendiren 3 jüri üyesi tarafından özetle;
10.1.1) “Adayların farklı açılardan güçlü ve zayıf yönleri bulunmaktadır. Dr. . . . .’nın Karabük
Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde doktor öğretim üyesi kadrosu imkânı sağlandığında alana katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Özgeçmiş ve yayın değerlendirmelerine göre Bölümünüzce açılan kadro için Dr. . . . . önerilmektedir.”,
10.1.2) “Adaylardan Dr. . .’nin çalışmalarından Klasik Sonrası Çağatay Türkçesi ve Yeni Uygur
Türkçesi eserlerine, Dr. Dr. . ’nun Harezm Türkçesi ve Harezm Türkçesinin İdil sahasındaki devamıyla ilgili eserlere, Dr. . . . .’nın ise Çağatay Türkçesi Tıp metinlerine, sarf ve nahiv konusuna yoğunlaştığı anlaşılmaktadır.
Yapılan inceleme sonucunda 19.10.2023 tarih ve 20231019 numaralı öğretim üyesi alım ilanının başvuru şartlarında belirtilen “Tıp Metinleri, Sarf ve Nahiv üzerine çalışmalar yapmış olmak” şartlarının Dr. . ., Dr. . . tarafından karşılanamadığı tespit edilmiştir. Dr. . . . .’nın ise ilan edilen başvuru şartlarının tamamını sağladığı görülmektedir.
Hem başvuru şartlarının tamamını karşılaması hem de yapmış olduğu özgün çalışmaları ile akademik ve pedagojik yeterliliği göz önünde bulundurularak Ana Bilim Dalı Doktor Öğretim Üyesi kadrosuna aday Dr. . . . .’nın atanmasının daha uygun olacağı kanaati makamlarınıza arz olunur.”,
10.1.3) “Dr. . ., Dr. . . ve Dr. . . . .’nın Karabük Üniversitesi’nin 19.10.2023 tarih ve 32344 sayılı
Resmî Gazetede yayımlan ilanına ” ” anabilim dalı kadrosuna başvurdukları, başvuru evraklarının daha önce ‘Başvuru Tespit Komisyonu’ tarafından incelendiği ve evrakların uygun olarak nitelendirildiği görülmüştür. Ancak Dr. . ’nin sehven olduğunu düşündüğümüz şekliyle makalelerini yanlış şekilde beyan etmiş olduğu tarafımızdan tespit edilmiştir. Ancak aynı makalelerin bildiri başlığı altında da beyan edilmesi ve puanlanmasının etik suç unsuru oluşturduğu düşünülmektedir. Diğer iki aday için böyle bir durum söz konusu değildir. Ancak Dr. . . . .’nın ve Dr. . .’nun dosyalarında da eksikler olduğu, beyan edilen çalışmanın ibraz edilemediği de tespit edilmiş, ayrıntıları yukarıda yazılmıştır.
Dr. . . ve Dr. . . . .’nın yükledikleri özgeçmiş formunun YÖK formatında olmadığı, belirlenen başlık ve kaynak gösterme şekillerinin yine anılan YÖK formatına uygun olarak yapılması gerektiği tespit edilmiştir. Adayın bilimsel başvurularda bu formatı kullanması tavsiye edilmelidir. İkinci olarak Karabük
Üniversitesi Öğretim Üyeliği Kadrolarına Yükseltilme ve Atanma Yönergesinin 8. Maddesinin ç. bendinde belirtilen 150 puan şartını her üç adayın da tamamladığı tespit edilmiştir.
Dr. . .; hakemlik ve atıf noktasında Dr. . . ve Dr. . . . .’dan daha fazla tecrübeye sahiptir. Öğretime katkı noktasından da Dr. . . . .’nın öğretim görevlisi olması dolayısıyla daha fazla tecrübeye sahip olması normal karşılanmalıdır. Aynı bağlamda adayların “tez yönetimi” noktasında bir tecrübeleri bulunmamaktadır. Adayların doktora çalışmalarının yeni bitmiş olması ve şu anki görevlerinin mahiyeti dolayısıyla bu durum olumsuz olarak nitelenmemiştir.
Üniversitenin yukarıda mezkûr ilanında belirtilen şartlar dâhilinde başvuran adayların akademik çalışmaları nitelik ve olarak değerlendirildiğinde; öte yandan akademik çalışmalar haricindeki bilimsel etkinlikler de göz önünde bulundurulduğunda Dr. . . . .’nın söz konusu kadroya uygun olduğuna dair kanaat makamlarınıza arz edilir.” yönünde değerlendirmelerini sundukları,
10.2) Üniversitenin Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Anabilim Dalı 3.
derece Doktor Öğretim Üyesi kadrosu alım ilanına yaptığı başvurusu kabul edilen Dr. . . . .’nın, 2547 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi uyarınca Doktor Öğretim Üyesi kadrosuna ataması yapıldığı, Fakültede
27.12.2023 tarihinde görevine başladığı
görülmektedir.
11) Başvuru konusuna ilişkin Kamu Denetçiliği Kurumunun 11.03.2024 tarihli ve –
sayılı yazısına istinaden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Veri Yönetimi İzleme ve Değerlendirme
Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 18.04.2024 tarihli, – – sayılı ve
‘Akademik Personel ve Akademik Kariyer İşleri’ konulu yazıda özetle; YÖKSİS Akademik
Özgeçmiş modülünde akademisyenler tarafından oluşturularak/onaylanarak güncellenen özgeçmiş veri tabanında, “Kuzey Doğu Türk Dili (Çağatay), Tıp Metinleri”, “Sarf” ve “Nahiv” anahtar kelimeleriyle yapılan sorgulamalar sonucunda bahse konu ilan şartlarına sahip, Üniversitesi Edebiyat Fakültesi
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Anabilim Dalı Doktor Öğretim Üyesi
’den başkaca bir öğretim elemanı bilgisine rastlanmadığı, ancak konuyla ilgili bilgi ve deneyim sahibi alanın uzmanı bilirkişilerin daha kapsamlı anahtar kelimeleri belirlemesi halinde söz konusu talebin daha sağlıklı değerlendirilebileceği belirtilmiştir.
12) Benzer talepli 2023/11249 numaralı şikâyet başvurusu kapsamında Kamu Denetçiliği Kurumunca
görüş talep edilmesi üzerine, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Personel Dairesi Başkanlığından alınan 08.01.2024 tarihli, E-82444403-299-87007 sayılı ve ‘Görüş talebi hk.’ konulu yazıda özetle;
12.1) 2547 sayılı Kanunun 23/c, 24/d, 26/a.2 maddeleri gereği öğretim üyelerinin (doktor öğretim üyesi,
doçent ve profesör) atama ve yükseltilmelerinde yükseköğretim kurumlarının, Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilecekleri, bahsedilen ek koşulların “bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik”, objektif ve denetlenebilir (ulusal/uluslararası endeksli yayın, ulusal/uluslararası proje, asgari yabancı dil puanı vs)
olmak şartıyla bilim disiplinleri (tıp, hukuk, mühendislik, güzel sanatlar vs.) arasında farklılık gösterebileceği, örneğin atama/yükseltme şartı olarak ulusal/uluslararası proje şartı, mühendislik alanı için zorunlu tutulmuşken hukuk veya güzel sanatlar alanında bu şarta yer verilmemesinin yadırganamayacağı, asgari yayın/proje, yabancı dil gibi “münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik… objektif ve denetlenebilir nitelikte”ki koşulların (ek koşul), üniversitelerin aynı bilim disiplini alanındaki tüm öğretim üyeleri için geçerli olacak “genel nitelikteki” şartlar olduğu ve Kurulun onayından geçtiği,
12.2) Ek koşulların aynı zamanda atama ve yükseltme kriterleri olarak bilindiği ve ilgili üniversitenin
kadrolarına, içeriden veya dışarıdan başvurabilecek tüm adaylar için geçerli olduğu, ancak herhangi bir üniversitedeki anabilim dalının gerçek ihtiyaçlarının, halen kadroda bulunan öğretim elemanlarının birikim
ve yetkinliklerine (Örneğin çocuk sağlığı ve hastalıkları anabilim dalı öğretim üyesi-Dr. öğretim üyesi/doçent/profesör- ilanına alt bilim dallarından çocuk acil, alerji ve immünoloji, beslenme ve metabolizma, endokrinoloji, hematoloji vs. alanında yayın ve tecrübe sahibi olmak vs.) göre değişeceği, üniversite, örnek olarak bahsedilen alanlarda çocuk sağlığı ve hastalıkları öğretim üyesi istihdam ediyorsa kendisinde bulunmayan ve ihtiyaç olan bir alanda (çocuk enfeksiyonu, kardiyolojisi, yoğun bakımı vs.)
yetkinlik şartı aramasının kamu yararı gereği olduğu, dolayısıyla akademik veya hizmete mahsus özel ihtiyaçları vurgulamak için Kanunun bahsettiği ‘ek koşul’dan farklı olarak ‘özel şart’ ifadesinin kullanılabileceği,
12.3) Bu durumda mevcut (içeriden) veya dışarıdan bir adayın, ilan edilen kadroya atanmak/yükseltilmek
amacıyla başvurmak istemesi halinde öncelikle üniversitenin ilgili bilim disiplini için öngördüğü ek koşulları sağlaması ve ayrıca yer verilmişse ilan edilen kadronun gerektirdiği “özel şartlara”, bu şartların gerektirdiği birikim ve yetkinliğe sahip olması gerektiği, ikinci kategorideki “şartların”, bir üniversitenin ilgili bilim disiplinine ait/bağlı anabilim dallarındaki özel durum ve ihtiyaçların, bunların arz ettiği önem ve önceliğin Yükseköğretim Kurulunca güncel olarak bilinmesi, takipleri, takdir ve gerçekçi bir değerlendirmeye tabi tutulmalarının son derece güç olduğu, bu gerekçelerle söz konusu durumlara mahsus özel gereksinimler için onay şartı aranmadığı, bu süreçte gözetilecek hususun belirli kişiler değil gerçek ihtiyaçların gerektirdiği yetkinlik ve tecrübe olduğu, bu yüzden Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma
Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında ilgili düzenlemeye yer verildiği ifadelerine yer verilmiştir.
13) İdare tarafından özetle; usulüne uygun olarak belirlenen jüri üyelerinin değerlendirme raporlarında, Dr.
. . ve Dr. . .’nun atamasının uygun olmadığının ve anılan kadroya Dr. . . . .’nın atanmasının uygun olduğunun belirtildiği, Fakülte Yönetim Kurulu Kararında ve Dekanlık Atama Teklif yazısında da
Dr. . . . .’nın atamasının uygun olduğunun belirtildiği, Rektörlük Makamının da Dr. . . . .’nın atanması yönünde tercihte bulunduğu, akademik personel alım ilanlarında özel şartın ilgili akademik birimin ihtiyaçları doğrultusunda belirlenmekte olduğu, ilgili bölüm ve anabilim dalında ilandaki şartta belirtilen alanlarda çalışmaları olan öğretim üyesine ihtiyaç duyulduğundan söz konusu şarta ilanda yer verildiği, ayrıca “Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Çağatay)” şartının, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının
2023 yılı Ağustos ayında yayımladığı Bilim Alanları ve Anahtar Kelime Listesinde de yer aldığı, konuya
ilişkin mevzuat kapsamında işlemlerin yürütüldüğü belirtilmiştir.
14) 2547 sayılı Kanununda; Rektörün Üniversitenin kadro ihtiyaçlarını, bağlı birimlerinin ve üniversite
yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra hazırlayarak Yükseköğretim Kuruluna sunacağı, yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadrolarının rektörlükçe ilan edileceği, ilan edilen bu kadrolara fakültelerde dekanın; diğer birimlerde müdürlerin, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isteyeceği, Dekanın veya ilgili müdürün yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunacağı, atamanın rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılacağı, yükseköğretim kurumlarının, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için
Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebileceğine hükmedilmiştir.
15) Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinde; bu Yönetmelik hükümlerine göre doktor
öğretim üyesi kadrolarına atanabilmek için; Yükseköğretim kurumlarının, 2547 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi uyarınca belirlenerek Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış öğretim üyeliğine yükseltilme ve atanmayla ilgili ek koşullar varsa, bu koşulları sağlamış olması gerektiği düzenlenmiş, ilana başvuru koşulu olarak adayların lisansüstü tez veya uzmanlık tezi adlarının bir kısmı veya tamamı yazılamayacağı
gibi ilanda sadece belirli bir adayı tanımlayan özel şartlara da yer verilemeyeceği hükme bağlanmış, bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsündeki açık bulunan doktor öğretim üyesi kadrolarının, Resmî
Gazetede ve üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünün internet ana sayfasında rektörlük tarafından ilan edilerek duyurulacağı öngörülmüştür.
16) Yükseköğretim Kurulu Denetleme Kurulu Başkanlığı tarafından yayınlanan Akademik Kadro
İlanlarında Aranan Ek Koşulların konu edildiği bilgi notunda, “…Yapılan inceleme ve soruşturmalarda
Üniversiteler tarafından çıkılan bazı ilanlarda yer alan ek koşulların belirli bir adayı tanımlamaya yönelik olarak ve akademik rekabeti engelleyecek biçimde belirlenebildiği, ataması yapılan kişilerin yayınları ile belirlenen ek koşul arasında büyük benzerlikler bulunduğu ve hatta bazı atamalar için doğrudan ataması yapılan kişilerin yüksek lisans ya da doktora tez başlıklarının ek koşul olarak belirlendiği, bazı ilanlarda bilimsel kalite ve bilim disiplinleri arasındaki farklılıklarla açıklanamayacak ölçüde kısıtlayıcı ve rekabeti engelleyici koşullar belirlendiği görülmüştür.
Üniversitelerin çıkmış olduğu ilanlarda belirlediği ek koşulların kişiyi tanımlamaya yönelik olarak akademik rekabeti engelleyecek nitelikte olmasının, Anayasanın eşitlik ilkesine ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununa aykırılık teşkil edeceği, tesis edilen işlemin dava konusu edilmesi halinde yargı makamları tarafından atama işleminin iptal edileceği, buna bağlı olarak üniversitenin işleyişi üzerinde olumsuzluk etkiler yaratacağı ve kişiler açısından mağduriyetler yaratacağı, söz konusu atama işleminde rol alan yetkililer açısından idari ve cezai sorumluluklar doğuracağı açıktır…” hususlarına değinilmiştir.
(https://denetleme.yok.gov.tr/yayinlar-raporlar/bilgi-notlari Erişim: 18.07.2024)
17) Danıştay 8. Dairesinin 17.01.2018 tarihli ve E.2012/3541, K.2018/118 sayılı Kararında
(https://www.corpus.com.tr/#!/Danistay Erişim: 18.07.2024 ); “2547 sayılı Kanunun 23. maddesinde yer alan “bilim disiplinleri arasındaki farklılık” ile maddenin gerekçesinde yer alan “üniversitelerin gelişmişlik düzeyleri” ifadesi dikkate alındığında, bahsedilen ek koşulların genel nitelikteki koşullar olduğu; Öğretim
Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği’nde de buna uygun şekilde, doçentliğe atamaya ilişkin üniversitelerce belirlenecek asgari kriterlerin Yükseköğretim Kurulu’nun onayına tabi tutulduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, yardımcı doçent, doçent ve profesör kadrolarına yapılacak atamalar için 2547 sayılı Kanunda belirtilen koşulların dışında, üniversitelerin senatoları tarafından, anılan kadrolara yapılacak atamalar için belirlenen ve yasada yer almayan genel ve objektif nitelikteki ek kriterler için Yükseköğretim Kurulu’nun onayının alınması zorunludur.
Ancak, üniversiteler tarafından ilan edilen bir kadro için, ihtiyaç ve hizmet gerekleri göz önünde bulundurularak getirilen özel ve ilan edilen kadroya özgü, spesifik koşulların ise, Yükseköğretim
Kurulu’nun onayına tabi olmadığı kuşkusuzdur. Ayrıca üniversitelerce ilan edilen kadrolar için bölüm başkanlığının ve/veya anabilim dalı başkanlığının görüş ve önerisine başvurulmasına da ihtiyaç bulunmamaktadır.” denilmektedir.
18) Bu kapsamda; başvuru konusunun,
Üniversitesi Rektörlüğünün bahse konu ilanında Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı
Bölümü ABD Doktor Öğretim Üyesi ünvanı alımına ilişkin olduğu, öğretim üyelerinin atama ve yükseltilmelerinde yükseköğretim kurumlarının, akademik veya hizmete mahsus özel ihtiyaçlarını vurgulamak için 2547 sayılı Kanunda yer verilen ‘ek koşul’dan farklı olarak ‘özel şart’ belirleyebileceği, özel gereksinimler için YÖK onay şartı aranmadığı, özel şart belirlenirken belirli kişilerin değil gerçek ihtiyaçların ve bu ihtiyaçların gerektirdiği yetkinlik ile tecrübenin ön planda tutulması gerektiği,
18.1) Üniversite tarafından; ilgili bölüm ve anabilim dalında ilandaki şartta belirtilen alanlarda çalışmaları
olan öğretim üyesine ihtiyaç duyulduğundan söz konusu şarta başvuruya konu ilanda yer verildiği, değerlendirme raporlarında Dr. . . ve Dr. . .’nun atamasının uygun olmadığının ve anılan kadroya Dr.
. . . .’nın atanmasının uygun olduğunun jüri üyeleri tarafından belirtildiği, ayrıca “Tarihi Kuzey Doğu
Türk Dili (Çağatay)” şartının, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının 2023 yılı Ağustos ayında yayımladığı
Bilim Alanları ve Anahtar Kelime Listesinde de yer aldığı belirtilmişse de YÖK tarafından; YÖKSİS
Akademik Özgeçmiş modülünde akademisyenler tarafından oluşturularak/onaylanarak güncellenen özgeçmiş veri tabanında, “Kuzey Doğu Türk Dili (Çağatay), Tıp Metinleri”, “Sarf” ve “Nahiv” anahtar kelimeleriyle yapılan sorgulamalar sonucunda bahse konu ilan şartlarına sahip, Üniversitesi
Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Anabilim Dalı Doktor Öğretim Üyesi
‘den başkaca bir öğretim elemanı bilgisine rastlanmadığının YÖK tarafından ifade edilmiş olduğu,
18.2) Ayrıca, başvuruya konu ilan için 3 aday başvuru yapmışsa da “Doktorasını Türk Dili ve Edebiyatı
alanında yapmış olmak. Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Çağatay), Tıp Metinleri, Sarf ve Nahiv üzerine çalışmalar yapmış olmak.” şartlarının hepsini sağlayabilen tek aday olduğunun YÖK veri tabanından tespit edildiği, başvuru şartlarında belirtilen “Tıp Metinleri, Sarf ve Nahiv üzerine çalışmalar yapmış olmak” şartlarının Dr. . . ve Dr. . . tarafından karşılanamadığının jüri üyesi tarafından da ifade edilmiş olduğu, başvuru şartlarının hepsini sağlayabilen tek adayın . . . . olduğu sonucuna ulaşıldığı, bu durumda ilana konulan şartın kişilerin başvuru haklarını kısıtlayıcı/zorlaştırıcı bir şart olduğu ve akademik rekabeti engelleyici nitelikte olmadığını kabule imkan bulunmadığı,
18.3) Üniversite tarafından; söz konusu alıma ilişkin gerçek ihtiyaçların ve bu ihtiyaçların gerektirdiği
yetkinlik ile tecrübenin ön planda tutulduğuna, aranılan şartın alım yapılacak birime nasıl kayda değer bir bilimsel katkı sağlayacağına ve ilanda yer verilen şartın hizmet gerekleri çerçevesinde arandığına dair bir açıklama getirilemediği gibi “Tıp Metinleri, Sarf ve Nahiv üzerine çalışmalar yapmış olmak” konularında ihtisaslaşmaya ihtiyaç duyulduğuna dair herhangi bir nesnel gerekçe de ileri sürülemediği,
18.4) “Tarihi Kuzey Doğu Türk Dili (Çağatay), Tıp Metinleri, Sarf ve Nahiv üzerine çalışmalar yapmış
olmak.” konularında çalışmaları olmak şartlarının başvuru yapabilecek bilim insanı sayısını son derece daraltacağının değerlendirildiği ve nitekim YÖK tarafından gönderilmiş olan yazıdan da bu durumun teyit edilebildiği hususları göz önünde bulundurulduğunda; ilanda öngörülen tüm şartları sağlayabilen ve dolayısıyla başvuru yapabilecek 1(bir) kişi olması ve o kişinin de kadroya alınmış olması nedeniyle söz konusu şartın, belirli bir kişiyi tanımlayan kişiye özel ilan olduğu kanaatine varılmıştır.
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Karabük Üniversitesi Rektörlüğünün
19.10.2023 tarihli ve 32344 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan öğretim üyesi alım ilanında yer alan,
Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Anabilim Dalı Doktor Öğretim Üyesi ünvanı için aranan niteliklerin kişiye özel olduğu değerlendirmesiyle söz konusu ilan kapsamında Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Anabilim Dalına yapılan Doktor Öğretim Üyesi ataması işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde gönderildiği anlaşılmıştır. Ancak başvuru konusu kapsamında Üniversiteye, iyi yönetim ilkelerinden
“kanunlara uygunluk”, “tarafsızlık”, “şeffaflık” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kastamonu İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Şikayete konu 19.10.2023 tarihli ve 32344 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Öğretim Üyesi Alım İlanı kapsamında, Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Anabilim Dalına yapılan
Doktor Öğretim Üyesi atama işleminin ivedilikle geri alınması yönünde KARABÜK ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve gereği için KARABÜK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi