| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın öğretmenlik alanının düzeltilmesi talebini değerlendirirken, başvuranın Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi İktisat Bölümü mezunu olmasının, Muhasebe ve Finansman alanında atama yapılabilmesi için Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının belirlediği ikinci öncelik sırasına tabi olduğunu tespit etmiştir. Bu durum, başvuranın atama işlemlerinde Muhasebe ve Finansman alanına atanmak üzere başvuruda bulunamamasına neden olmuştur. İdare tarafından yapılan değerlendirmelerde, öğretmen ihtiyaçları ve kadro durumları göz önünde bulundurularak, yapılan işlemin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın talebi reddedilmiştir. Bu karar, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde alınan bir karar olarak hukuka uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/8480-S.20.13112
BAŞVURU NO : 2019/23159
KARAR TARİHİ : 03/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğretmenlik alanının düzeltilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 29/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 28.11.2006 tarihine kadar öğretmenlik alanının, Muhasebe Grubu (yeni adı
Muhasebe Finansman) alanı iken, herhangi bir isteği olmaksızın, yanlışlıkla resen ‘Muhasebe
Kursu HEM’ olarak değiştirilerek, kapalı alan haline dönüştürüldüğünü, “Muhasebe Kursu
HEM” alanının kapalı alan olması ve norm kadrosu da bulunmaması nedeniyle, herhangi bir eğitim kurumuna (Halk Eğitim Merkezleri de dâhil) öğretmen olarak atama ya da yer değiştirme işleminin yapılamadığını bu nedenle öğretmenevine idareci olarak görevlendirmesinin yapıldığını oysa asıl mesleğinin öğretmenlik olduğunu, bu yolla çok isteyerek yaptığı ve yapmak istediği öğretmenlik mesleğini yapmasının engellendiğini,
1.1) 2019 yılı Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Zorunlu Yer Değiştirme
Takvimi içerisinde tercih etmesine ve puanının yetmesine rağmen hiçbir eğitim kurumuna öğretmen/müdür olarak atamasının yapılmadığını,
1.2) Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 tarihli ve 9
sayılı Kurul Kararı ekinde yer alan; “Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarının
Alanı Kaldırılan veya İstihdam Alanı Daralan Öğretmenler” başlıklı 11 inci maddesinde belirtilen, “Alanı kaldırılan veya istihdam alanı daralan öğretmenler, ek çizelgede mezuniyeti itibarıyla atanabileceği alana ya da öğretmenlerin “Okutacağı Dersler” sütununda belirtilen derslerin öğretmenliğine, istekleri de dikkate alınarak alan değişikliği yoluyla atanırlar. Bu öğretmenlerin yeni alanlara atanmasında, atanacakları alana uygun eğitim verilir.” hükmü uyarınca mezuniyetine uygun bir alana atamasının yapılması gerektiği,
1.3) Yine anılan Kararın Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarına İlişkin
Çizelgede yer alan Muhasebe Finansman alanına mezuniyetinin uymasına rağmen, MEBBIS sisteminde alan değişikliği ön başvurusunun tarafına açılmadığını belirterek, alanının düzeltilip, mezuniyetine uygun bir öğretmenlik alanına atamasının yapılması talebiyle
Kurumumuza başvuru yapmıştır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden, Milli Eğitim
Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce gönderilen 28/02/2020 tarih ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Kayseri ili Bünyan ilçesi Bünyan Sabancı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu
Müdürlüğünde kapalı alan olan Muhasebe Kursu (HEM) alanında müdür olarak görev yapan başvuranın, 09/04/1986 tarihli ve sayılı onay ile Konya Karaman Halk eğitimi Merkezine muhasebe stajyer kurs öğretmeni olarak atandığı, başvuranın MEBBİS kayıtlarında yer alan görev kaydının incelemesinde, Muhasebe Kursu (HEM) alanı dışında farklı bir alanda öğretmen olarak görev yapmadığının görüldüğü,
2.2) 17.04.2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 60 ıncı maddesi doğrultusunda 2018 ve 2019 yıllarında kadrolu olarak görev yapan öğretmenlerden adaylıkları kaldırılmış olmak şartıyla; Öğrenimine uygun alanı dışında bir başka alana atananların,
Öğrenimleri birden fazla alana kaynak teşkil edenlerin, Görev yaptığı alan dışında başka bir alana kaynak olan yükseköğrenim bitirenlerin
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 tarihli ve 9 sayılı Kararı eki Öğretmenlik
Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarına göre, mezun oldukları yükseköğrenim programına göre atanacakları alanlara, Sınıf Öğretmeni olarak görev yapmakta iken 540 saatlik “Zihin
Engelliler Sınıfı Öğretmenliği Eğitim Programını” başarıyla tamamlayanların ise Özel Eğitim alanına, alan değiştirmek üzere duyuruya çıkılarak, bu kapsamda başvuran öğretmenlerin alan değiştirmek üzere başvurularının alınarak norm kadro imkanları dahilinde atama işlemlerinin tercih ve hizmet puanı üstünlüğüne göre gerçekleştirildiği,
2.3) Söz konusu duyurularda mezuniyetleri itibarıyla atanmaları Talim ve Terbiye Kurulu
Başkanlığının 20/02/2014 tarihli ve 9 sayılı Kararında farklı bölüm mezunlarınca ihtiyacın karşılanamaması şartına bağlı (ikinci öncelikli) olanların bu alanlara geçmek üzere yapacakları başvurularının kabul edilmeyeceğinin belirtildiği,
2.4) Bu çerçevede, başvuranın mezuniyeti olan Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi İktisat
Bölümü, Muhasebe ve Finansman alanının, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 tarihli ve 9 sayılı Kararıyla ikinci öncelik olarak belirlenmesinden dolayı başvuranın söz konusu atama işlemlerinde Muhasebe ve Finansman alanına atanmak üzere başvuruda bulunamadığı, ayrıca başvuranın alanı olan Muhasebe Kursu (HEM) alanı ile Bakanlığa bağlı Halk Eğitim
Merkezlerinde öğretmen olarak görev yapmasının önünde bir engel olmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Zam ve tazminatları” düzenleyen 152 nci
maddesinin III ortak hükümler bölümünün birinci fıkrasında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları, bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının
Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur.”
6) 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin
6.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, eğitim-öğretim
hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
6.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ç) Alan değişikliği: Öğretmenlerin,
Bakanlıkça belirlenen ve mezun oldukları yükseköğretim programına bağlı olarak atanabilecekleri başka alanlara geçişlerini” (…) ifade eder.”
6.2) “Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1)
Bakanlıkça uygun görülmesi halinde; öğrenimine uygun alanı dışında bir başka alana atanan öğretmenler, öğrenimleri birden fazla alana atanmaya kaynak olan öğretmenler ile başka bir alanda yükseköğretimi bitiren öğretmenler, adaylıklarının kaldırılmış olması ve yükseköğrenimlerinin atanacakları alana uygun olması kaydıyla, Bakanlığın kararına göre mezuniyetleri itibarıyla atanabilecekleri alanlara alanlarının değiştirilmesini isteyebilir.
(2) Alan değişikliği isteyen öğretmenlerin alan değişiklikleri, il içinde tercihleri de dikkate alınmak suretiyle alanlarında ihtiyaç duyulan eğitim kurumları olacak şekilde hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır. Hizmet puanlarının eşit olması durumunda öğretmenlikteki hizmet süresi daha fazla olana öncelik verilir.
(3) Alan değişikliği işlemleri Bakanlıkça belirlenecek takvim çerçevesinde yapılır.”
düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda özetle; öğretmenlik
alanının mezuniyetine uygun olarak Muhasebe Grubu (yeni adı Muhasebe Finansman)
şeklinde düzeltilerek, öğretmen olarak atamasının yapılması talebiyle Kurumumuza başvuru yapmıştır.
9) Bilindiği üzere takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde
belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmakta olup bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve
Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
10) Bu bağlamda yukarıda mevzuat başlığı altında yer verilen Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin, “Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler” başlıklı
60 ıncı maddesindeki düzenlemeyle; belirli şartlar altında, öğretmenlerin alan değişikliği
yapabilmesinin, Bakanlıkça uygun görülme koşuluna bağlanmak suretiyle bu konuda idareye takdir yetkisi tanındığı açıktır.
11) Diğer taraftan 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 56 ncı maddesinde; “Eğitim ve
öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu” belirtilmiş olup yasal düzenlemeler muvacehesinde; Milli Eğitim Bakanlığının, Kanunla kendisine verilmiş olan görevleri yerine getirmek üzere, hangi alanda, hangi ilde kaç öğretmene ihtiyacı olduğu, bu öğretmenlerin hangi usulle temin edileceği ve ülke genelinde öğretmen dağılımı v.b konularda planlama yapması, strateji geliştirmesi ve bunu uygulaması kaçınılmazdır.
12) İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, başvuranın, 17/08/2005
yılı atama kararnamesinde, branşı Muhasebe Gurubu iken 19/10/2005 tarihli başvurusu ile
Hacılar İlçesi Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğüne atanmak istemiyle yapmış olduğu başvuru üzerine 28/11/2006 tarihli ve sayıla Milli Eğitim Bakanlığı Olur’u ile branşının
Muhasebe Kursu HEM olarak değiştirildiği, bu tarihten sonraki tüm atamalarında Muhasebe
Kursu HEM olarak göründüğü anlaşılmıştır.
13) Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 tarihli ve 9
sayılı Kurul Kararı ekende yer alan; Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarının
“Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarının Alanı Kaldırılan veya İstihdam
Alanı Daralan Öğretmenler” başlıklı 11 inci maddesinde; alanı kaldırılan veya istihdam alanı daralan öğretmenlerin, ek çizelgede mezuniyeti itibarıyla atanabileceği alana ya da öğretmenlerin “Okutacağı Dersler” sütununda belirtilen derslerin öğretmenliğine, istekleri de dikkate alınarak alan değişikliği yoluyla atanacaklarının düzenlendiği görülmüş olup, anılan bu
Esasların ekinde yer alan Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarına İlişkin
Çizelgenin incelenmesinde ise İktisat, İşletme, Maliye Muhasebe ve Finansal Yönetimi
Bölümü, Bankacılık ve Finansman Bölümü Muhasebe Bölümü ve Muhasebe Bilgi Sistemleri programlarından mezun olanların Muhasebe ve Finansman Alanı öğretmenliğine ancak atamada birinci önceliği bulunan Muhasebe ve Finansman Öğretmenliği ile İşletme
Öğretmenliği/Eğitimi mezunlarınca karşılanamaması durumunda atanabileceği belirtilmiş olup, bu minvalde Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi İktisat Bölümü mezunu olan başvuranın ancak atamada birinci önceliği olan bölümlerce ihtiyacın karşılanamaması durumunda atanabileceği görülmüştür.
14) Bu çerçevede, öğretmenlerin alan değişikliği yaparak atanması işlemlerinde; sadece alan
değişikliği yapacak öğretmenlerin durumunun değil, hizmet gereklerinin de gözetildiği, hizmet verimliliğinin sağlanması ve etkin bir yönetim için, öğretmenlerin diğer atama ve yer değiştirme dönemlerine ayrılacak olan kontenjanların da göz önünde bulundurularak değerlendirilerek, mevzuat hükümleri uyarınca eğitim kurumlarında atıl kapasite yaratılmadan verimli ve etkin bir hizmet sunumu sağlamak amacıyla uygulamaya konulan “norm kadro” kriterlerinin de dikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
15) Tüm bu açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; başvuranın mezuniyeti olan
Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi İktisat Bölümünün, Muhasebe ve Finansman alanı için
Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 tarihli ve 9 sayılı Kararında ikinci öncelik olarak belirlenmesinden dolayı başvuranın atama işlemlerinde Muhasebe ve Finansman alanına atanmak üzere başvuruda bulunamadığı, kadro ve öğretmen ihtiyaçları gözetilmek suretiyle, yapılan işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir yön tespit edilememiş olup, bu bağlamda başvuranın talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kayseri İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURAN ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi