|
ÖZET: Başvuru, Milli Eğitim Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına yönelik olarak, öğretmen çocuğu kontenjanından yararlanma talebini içermektedir. Başvuran, 2002 yılından bu yana Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak görev yapmış, 2016 yılında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına geçiş yaparak Mamak Sosyal Hizmet Merkezinde uzman öğretmen olarak çalışmaya başlamıştır. Çocukları Mamak İhata Ortaokulu öğrencisi olan başvuran, 2024 İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı için başvuru yaptığında öğretmen çocuğu seçeneğinin sunulmadığını ifade etmektedir. Bu nedenle, kendisi gibi diğer kamu personelinin de bu kontenjandan faydalanmasını talep etmektedir.
İlgili idareler, başvuranın Milli Eğitim Bakanlığı dışında çalıştığını belirterek, öğretmen çocuğu kontenjanının yalnızca Bakanlık bünyesinde çalışan, emekli veya vefat eden öğretmenlerin çocuklarına ayrıldığını açıklamıştır. Ayrıca, kontenjanların belirlenmesi ve dağıtımının Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütüldüğü vurgulanmıştır. Başvuranın talebinin, mevcut mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğinde hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Başvurana, Milli Eğitim Bakanlığına ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bu karar tebliğ edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/8897-S.24.13848
BAŞVURU NO : 2024/3301
KARAR TARİHİ : 26.08.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
Başvuranın özel kontenjandan faydalanma talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 04.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran, 2002 yılında Milli Eğitim Bakanlığı emrinde öğretmen olarak çalışmaya başladığını, 2016 Yılında Kurumlar arası naklen geçiş yaptığını, halen Aile ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı Mamak Sosyal Hizmet Merkezinde uzman öğretmen olarak görev yaptığını, çocuklarının Mamak İhata Ortaokulu öğrencileri olduğunu, İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları
Bursluluk Sınavı (2024/İOKBS) için başvuru yaptığını, başvuru esnasında bulunan Öğretmen çocuğu seçeneğinin tarafına sunulmadığını, 2002 yılından itibaren Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfında hizmet verdiğini, ancak öğretmen çocuklarına sunulan bu kontenjandan faydalanamadığını belirterek, kendisi gibi diğer Kamu Kuruluşların Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfında bulunan diğer personellerinde bu kontenjandan faydalanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 06.05.2024 tarih ve E– – sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. İlgi (a) Yönetmelik’in Kontenjan Dağılımı başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrası: “Her yıl tespit edilen parasız yatılılık veya bursluluk kontenjanlarının”, (b) bendi: ” % 5 Bakanlığa bağlı resmi okul veya
kurumlarda kadrolu veya sözleşmeli olarak çalışan, emekli olan ya da vefat eden öğretmenlerin öğrenci olan çocuklarına” ayrılır, şeklinde düzenlendiği,
2.2. Başvuranın Bakanlık dışında çalıştığından, sistemde adaya öğretmen çocuğu seçeneği açılmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun 30/11/2018 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı tarafından gönderilen 03.05.2024 tarih ve – – sayılı yazı ve eklerinde özetle;
3.1. 17.10.2016 tarihli ve 2016/9487 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Millî Eğitim
Bakanlığına Bağlı Resmî Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul Pansiyonları
Yönetmeliği’nin “Kontenjan dağılımı” başlıklı 10’uncu maddesinde; “(1) Her yıl tespit edilen parasız yatılılık veya bursluluk kontenjanlarının; b) %5’i Bakanlığa bağlı resmi okul veya kurumlarda kadrolu veya sözleşmeli olarak çalışan, emekli olan ya da vefat eden öğretmenlerin öğrenci olan çocuklarına ayrılır. (2)
Birinci fıkradaki kontenjanlardan; (a) ve (c) bentlerinde belirtilen kontenjanların dolmaması halinde kalan kontenjan diğer öğrencilere ayrılan %80’lik kontenjana ilave edilir. Öğretmen çocuğuna ayrılan %5’lik kontenjanın dolmaması halinde ise kalan kontenjan öğretmen dışındaki Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı kadrolarında çalışan diğer eğitim personeli çocukları için kullanılır, buna rağmen dolmaması halinde kalan kontenjan %80’lik kontenjana ilave edilir.” hükmünün bulunduğu,
3.2. Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde yatılılık ve bursluluk öğrenci kontenjanlarının tespitine ilişkin iş ve işlemlerin Milli Eğitim Bakanlığının ilgili birimlerinin görüş ve önerileri doğrultusunda Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütüleceği, 11’inci maddesinde ise bursluluk sınav komisyonunca belirlenen burslulukla ilgili sınav, yerleştirme ve kayıt işlemlerine ilişkin hususların Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanacak kılavuzla duyurulacağının düzenlendiği, 2024 yılında yayımlanan Başvuru ve Uygulama Kılavuzunda da aynı kontenjanlara yer verildiği,
3.3. Söz konusu sınava ilişkin kontenjan dağılımının, Yönetmelik ve bahsi geçen kılavuzla düzenlendiği, başvuranın, Bakanlığa bağlı Mamak Sosyal Hizmet 3 Merkezinde öğretmen olarak görev yapmakla birlikte kontenjanlarının tespitine ilişkin iş ve işlemlerin Milli Eğitim Bakanlığınca yürütüldüğü, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile
tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
6. 2684 sayılı İlköğretim ve Ortaöğretimde Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve
Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Kanun’un;
6.1. “Parasız yatılı ve burslu okuyacak öğrencilerin tespiti” başlıklı 4 üncü maddesinde; “…Parasız yatılı olarak okutulacak veya burs verilecek öğrencilerin sayısı, seçilmeleri, sınavları ve kabulleri ile ilgili esaslar her yıl Milli Eğitim Bakanlığınca ilan edilir.”
6.2. “Sınavsız olarak parasız yatılı alınacak öğrenciler” başlıklı 5 inci maddesinde; “…Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilenler dışında, Milli Eğitim Bakanlığınca tespit edilecek yerlerde görev yapan öğretmenlerin çocukları da sınavsız olarak parasız yatılı öğrenciliğe alınırlar.”
7. 25/11/2016 Tarih ve 29899 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Millî
Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul
Pansiyonları Yönetmeliğinin;
7.1. “Kontenjan tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Yatılılık ve bursluluk öğrenci kontenjanlarının tespitine ilişkin iş ve işlemler Bakanlığın ilgili birimlerinin görüş ve önerileri doğrultusunda Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülür.
Tespit edilen kontenjanlar Bakanlıkça belirlenen tarihte elektronik ortamda duyurulur. (2) Bursluluk kontenjanı, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenir.”
7.2. “Kontenjan dağılımı” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Her yıl tespit edilen parasız yatılılık veya bursluluk kontenjanlarının; a) %10’u 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve 5395 sayılı Çocuk
Koruma Kanunu kapsamına giren öğrenciler ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun veya bu Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlar, 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun, 2566 sayılı Bazı Kamu Görevlilerine Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun mülga 45 inci,
56 ncı, mülga 64 üncü maddeleri ve 65 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi kapsamında harp veya vazife malulü sayılanların öğrenci olan çocuklarına, b) %5’i Bakanlığa bağlı resmi okul veya kurumlarda kadrolu veya sözleşmeli olarak çalışan, emekli olan ya da vefat eden öğretmenlerin öğrenci olan çocuklarına, c) %5’i ailesinin oturduğu yerleşim biriminde ortaokul, özel eğitim ortaokulu veya imam-hatip ortaokulu bulunmayan öğrencilere, ç) %80’i (a), (b) ve (c) bentleri dışındaki diğer öğrencilere, ayrılır. (2) Birinci fıkradaki kontenjanlardan; (a) ve (c) bentlerinde belirtilen kontenjanların dolmaması halinde kalan kontenjan diğer öğrencilere ayrılan %80’lik kontenjana ilave edilir. Öğretmen çocuğuna ayrılan %5’lik kontenjanın dolmaması halinde ise kalan kontenjan öğretmen dışındaki Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı kadrolarında çalışan diğer eğitim personeli çocukları için kullanılır, buna rağmen dolmaması halinde kalan kontenjan %80’lik kontenjana ilave edilir. (3) Öğrencilerin birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen kontenjan kapsamında olduklarını bursluluk sınavına veya parasız yatılılığa başvuru sırasında belgelendirmeleri gerekir. (4) Ortaöğretim kurumlarının pansiyonlarında her yıl tespit edilen boş kontenjanın%80’i parasız yatılı, %20’si paralı yatılı öğrencilere ayrılır. (5) (Değişik:RG-6/6/2024-32568CK-8625/7 md.) Her yıl tespit edilen boş kontenjanın sınıflar bazında dağılımı; sınıf bazında yatılılık için başvuran, bursluluk için ise sınava giren öğrenci sayısının, toplam boş kontenjan ile çarpımının toplam başvuran öğrenci sayısına bölümü ile elde edilen sonuca göre yapılır. (6) Yatılı öğrenci yerleştirme esasları
doğrultusunda açık kalan paralı yatılı kontenjanlarına parasız yatılı, parasız yatılı kontenjanlarına ise paralı yatılı öğrenciler bir ders yılıyla sınırlı olmak üzere yerleştirilebilir. Bu şartlarda yerleştirilen öğrenciler durumlarına uygun kontenjan açığı bulunması halinde öncelikli olarak bu kontenjanlardan yararlandırılır. (7) Yeni hizmete açılacak pansiyonların kontenjanı, öğrencilerin öğrenim gördükleri program türü ve süreleri göz önünde bulundurularak sınıflara göre dengeli şekilde dağıtılır.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, 2002 yılında Milli Eğitim Bakanlığı emrinde öğretmen olarak çalışmaya başladığını,
2016 yılında kurumlar arası naklen geçiş yaptığını, halen Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı
Mamak Sosyal Hizmet Merkezinde uzman öğretmen olarak görev yaptığını, çocuklarının Mamak İhata
Ortaokulu öğrencileri olduğunu, İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı (2024/İOKBS) için başvuru yaptığını, başvuru esnasında bulunan Öğretmen çocuğu seçeneğinin tarafına sunulmadığını, 2002 yılından itibaren Eğitim Öğretim Hizmetleri sınıfında hizmet verdiğini, ancak öğretmen çocuklarına sunulan bu kontenjandan faydalanamadığını belirterek, kendisi gibi diğer Kamu Kuruluşların Eğitim
Öğretim Hizmetleri sınıfında bulunan diğer personellerinde bu kontenjandan faydalanmasını talep etmektedir.
10. 2684 sayılı İlköğretim ve Ortaöğretimde Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara
Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Kanun’un “Parasız yatılı ve burslu okuyacak öğrencilerin tespiti” başlıklı 4 üncü maddesinde; “…Parasız yatılı olarak okutulacak veya burs verilecek öğrencilerin sayısı, seçilmeleri, sınavları ve kabulleri ile ilgili esaslar her yıl Milli Eğitim Bakanlığınca ilan edilir.” hükmü ve
“Sınavsız olarak parasız yatılı alınacak öğrenciler” başlıklı 5 inci maddesinde; “…Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilenler dışında, Milli Eğitim Bakanlığınca tespit edilecek yerlerde görev yapan öğretmenlerin çocukları da sınavsız olarak parasız yatılı öğrenciliğe alınırlar.” hükmünün bulunduğu, bu kapsamda parasız yatılı olarak okutulacak yahut burs verilecek öğrencilerin kabul sürecine ilişkin unsurların Milli Eğitim Bakanlığınca yürütüldüğü, yine bu kapsamda öğretmenlerin çocuklarının da sınavsız olarak parasız yatılı öğrenciliğe alınabileceği, bu seçim yapılırken de Milli Eğitim Bakanlığınca tespit edilecek yerlerde görev alan öğretmenlere bu hakkın tanınacağı hususunun düzenlendiği görülmektedir.
11. Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmî Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul
Pansiyonları Yönetmeliği’nin “Kontenjan dağılımı” başlıklı 10’uncu maddesinde;“(1) Her yıl tespit edilen parasız yatılılık veya bursluluk kontenjanlarının; b) %5’i Bakanlığa bağlı resmi okul veya kurumlarda kadrolu veya sözleşmeli olarak çalışan, emekli olan ya da vefat eden öğretmenlerin öğrenci olan çocuklarına ayrılır. (2) Birinci fıkradaki kontenjanlardan; (a) ve (c) bentlerinde belirtilen kontenjanların dolmaması halinde kalan kontenjan diğer öğrencilere ayrılan %80’lik kontenjana ilave edilir. Öğretmen çocuğuna ayrılan %5’lik kontenjanın dolmaması halinde ise kalan kontenjan öğretmen dışındaki Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı kadrolarında çalışan diğer eğitim personeli çocukları için kullanılır, buna rağmen dolmaması halinde kalan kontenjan %80’lik kontenjana ilave edilir.” hükmünün bulunduğu, bu kapsamda;
her yıl tespit edilen parasız yatılılık veya bursluluk kontenjanlarının; %5’inin Bakanlığa bağlı resmî okul veya kurumlarda kadrolu veya sözleşmeli olarak çalışan, emekli olan veya vefat eden öğretmenlerin öğrenci olan çocuklarına, %5’inin ailesinin oturduğu yerleşim biriminde ortaokul, özel eğitim ortaokulu veya imam-hatip ortaokulu bulunmayan öğrencilere, %80’i ise (a), (b) ve (c) bentleri dışında kalan öğrencilere ayrıldığı anlaşılmaktadır.
12. Parasız yatılılık veya bursluluk kontenjan ve seçim usullerini belirleme yetkisinin Milli Eğitim
Bakanlığında bulunduğu, mevzuat kapsamında belirlenen usuller kapsamında değerlendirmelerde bulunulduğu, başvuranın hali hazırda Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmenlik yapmadığı, naklen geçiş ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak görev yaptığı, başvuranın talep ettiği kontenjanın ise ilgili Kanun ve Yönetmelik kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde çalışan personele tanımlandığı anlaşılmaktadır.
13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; başvuranın mevzuat kapsamında kontenjan dâhilinde değerlendirilmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; aynı Kanunun 21’inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, şikâyet başvurusunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi halinde, durmuş olan dava açma süresi, gerekçeli Ret Kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlamaktadır. Bu çerçevede; bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (mevcut ise) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, söz konusu idari işleme karşı Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın Başvurana, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA ve AİLE VE SOSYAL HİZMETLER
BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi