Öğretmenin lojman tahsis talebi ve kira bedelinin iadesi talebinde idari işlem ile illiyet bağı değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/32-S.22.43

BAŞVURU NO : 2021/13993

KARAR TARİHİ : 03/01/2022

RET KARARI

YENİMAHALLE KAYMAKAMLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : 2021 yılına ilişkin kira bedelinin ödenmesi ve mahkeme tarafından verilen yürütmeyi durdurma kararının uygulanması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 19/08/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Alparslan Anadolu lisesinde öğretmen olarak çalışmakta iken lojman tahsis talebinde bulunduğunu, tarafına lojman tahsisinin yapılması işlemi ile ilgili olarak dava açtığını, mahkemenin yürütmenin durdurulması kararının akabinde lojman tahsis edildiğini ancak mahkemenin bu konuda vermiş olduğu yürütmenin durdurulması kararını kaldırdığını, akabinde tarafının lojmanı tahliye ettiği ancak idare tarafından mahkeme kararının kesinleşmeden tahliye etmemesi yönünde bilgi verildiğini ve o ayki kiranın da maaşından tahsil edildiğini belirterek lojman kirasının tarafına iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Yeni Mahalle Kaymakamlığı tarafından gönderilen – – sayılı ve

19.09.2021 tarihli yazı ve eklerinde; Söz konusu 10. Ankara İdare Mahkemesi tarafından verilen

Yürütmeyi Durdurma kararına idare tarafından uyulduğu, başvuranın kendi rızası ile lojmanı terk ettiği, başvuranın yeniden talep etmesi neticesinde lojman tahsisinde bulunulduğu, ilgili lojman dairesinin daha önceden başvuruya konu olan lojman dairesi olduğu ve başvuranın sebep göstermeden lojman dairsin oturmayı reddettiği, lojman dairesinde oturmadığı için ödediği kira bedelinin karşılanması ile ilgili idarenin bir sorumluluğu bulunmadığı belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;

“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,

5. Kamu Konutları Yönetmeliğinin “Kiralama Suretiyle Konut Sağlanması” başlıklı 4 üncü maddesinde “Bakanlar ve Milletvekilleri, b) Bakanlar Kurulunca tespit edilmiş olan kalkınmada öncelikli yörelerdeki kamu kurum ve kuruluşlarının ve mahrumiyet yerlerindeki üniversitelerden sosyal tesislerini tamamlayamamış olanların mahallen temin ve görevlendirilmesi mümkün bulunmayan personeli, c)

(Değişik: 11/9/1987-87/12144 K.) Türk Silahlı Kuvvetleri personeli, ç) (Ek: 4/12/2017-2017/11152 K.)

Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, d) Emniyet Genel Müdürlüğünce ihtiyaç gösterilecek hal ve yerlerdeki emniyet personeli, e) Yurt dışındaki büyükelçiler, daimi delegeler, maslahatgüzarlar, askeri temsil heyeti başkanları ve başkonsoloslar ile konut kiralanmasındaki güçlükler, kiraların çok yüksek olması ve diğer zorunlu hallerde, kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışında daimi görevli personeli, f) (Değişik: 11/9/1987-87/12144 K.) Kirasının emsal kamu konutu kirasından fazla olan kısmı ilgililerin tabi oldukları kuruluşların bütçesinden karşılanması şartıyla görev yaptıkları yerde ve görevlerinin devamı süresince konut tahsis edilemeyen 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 2 nci

Maddesinde sayılanlar, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin başkan ve üyeleri ile Cumhuriyet savcı ve

Cumhuriyet savcı yardımcıları, g) (Ek: 15/1/1991-91/1391 K.) Adalet Bakanlığı’nın toplu iyileştirme ve eğitim uygulanan özel kapalı cezaevleri ve nüfusu 500.000′ den fazla olan il ve ilçe merkezlerinde bulunan cezaevlerinde, görevli müdür, infaz koruma başmemuru ve infaz koruma memurları, h) (Ek: 15/1/199191/1391 K.) Bütçelerinde yeterli ödeneğin bulunması kaydıyla, bağlı ve ilgili bulunulan Bakanlığın teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüşü üzerine Başbakanlıktan izin alınması suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarının diğer personeli, İçin konut kiralanabilir”

“Konutların Teslimi ve Konutlara Giriş” başlıklı 17 nci maddesinde “Kendisine konut tahsis edilen personel, tahsis kararının tebliğ tarihinden itibaren, meşru mazeret dışında, en geç 15 gün içinde

Yönetmeliğe ekli kamu konutları tutanağını imzalayıp konuta girmediği takdirde, konut tahsis kararı iptal edilir. Bu takdirde, konutun boş kaldığı süre için tahakkuk eden kira bedeli kendisinden tahsil edilir.”Hükümleri mevcuttur.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; lojmanda oturamadığı için ödediği kira bedelini ve 10. İdare

Mahkemesi tarafından verilen / esas numaralı dosyaya ait yürütmenin durdurulması kararına idare tarafından uyulmasını talep etmektedir.

9. Başvuran, hakkında Ankara 10. İdare Mahkemesi tarafından verilen / esas numaralı dosyada kamu konutuna ilişkin olarak Kasım-Aralık 2017 ve Ocak 2018 aylarına ait ortak bakım ve diğer giderler için hissesine düşen ödemeyi yapmadığı ve ödemeyi yapmamaya devam ettiği, idare tarafından alınan kararlara uymadığı kedisine yapılan yazılı uyarılara rağmen bu davranışlarında ısrar ettiği değerlendirilerek başvuranın oturmakta olduğu lojman tahsisinin iptaline ilişkin işlemin iptali için açtığı davanın reddi yönünde karar verildiği, bunun üzerine başvuran tarafından Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava

Dairesinde açılan E. / ve K. / s. dava neticesinde istinaf başvurusunun kabulü ve idare mahkemesinin kararının kaldırılması gerektiğinin kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

10. Bu noktada tespit edilmesi gereken ilk husus idarenin istinaf mahkemesinin kararına uyup uyumadığıdır. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde başvuranın 15/11/2019 tarihli ilamla istinaf davasını kazanması üzerine idare tarafından 16/02/2021 tarihinde Lojman

Kara Tutanağı düzenlenerek, MEB Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından yapılan 19/01/2021 tarih ve sayılı idari teklif uyarınca lojman tahsis işlemlerinin başlatılması gereği başvuranın 29/06/2017 tarihli dilekçesi esas alınarak bodrum katın kullanıma açılması talebini dikkate alarak ve lojmanda boş daire bulunmaması gerekçesiyle bodrum kat lojman dairesinin başvurana tahsis edildiği anlaşılmıştır.

16/02/2021 Lojman Karar Tutanağında Ankara Bölge İdare Mahkemesin 3. İdari Dairesi tarafından 15/11/2019 tarihli K. / sayılı lojman tahliye işleminin iptali yönünde karar verilmesi nedeniyle başvurana 26/06/2017 tarihli dilekçesinde bodrum katının kullanıma açılması talebi doğrultusunda ve başka da boş lojman dairesi olmaması nedeniyle bodrum kat dairesini tahsis edildiği anlaşılıştır. Başvuranın ilgili daireyi teslim aldığına ilişkin bir belge yoktur. Dolayısıyla ilgili yönetmeliğin 17 inci maddesi gereği başvuranın kendine verilen kanuni süre içinde kendisine tahsis edilmiş lojman konutuna girmediği ve ilgili tutanağı da imzalamadığı için tahsis işleminin iptal edilmesi gerektiği açıktır.

11. İdare tarafından gönderilen belgelerin incelenmesinde idare tarafından 16/08/2018 tarihinde lojman karar tutanağı tutularak 10. İdare Mahkemesi E. / nolu davada Yürütmenin Durdurulması kararı verildiği için tahliyenin durdurulması yönünde karar verildiği açıkça görülmüştür. Başvuranın kendi isteği ile 02.01.2019 tarihinde lojmanı boşalttığı anlaşılmıştır. Ankara 15. İdare Mahkemesi nezdinde başvuran tarafından açılan tazminat davasının başvuranın kendi rızası ile lojmandan çıkması nedeniyle idare tarafından tesis edilen idari işlem olmaması ve dolayısıyla zarar ile işlem arasında illiyet bağı kurulamamasından reddedildiği anlaşılmıştır. Bu nedenle başvuranın idare tarafından mahkemenin yürütmeyi durdurma kararına uymadığı yönündeki beyanı gerçekte yapılan işlem ile örtüşmemekte olup, idare tarafından yargı kararına uyulduğu şüpheye yer vermeyecek kadar açık olduğu değerlendirilmektedir.

12. Bununla birlikte başvuranın 08/03/2021 tarihinde kendisine tahsis edilen lojman dairesini almadığı, başvuranın kendi iradesi ile lojmandan çıktığına ilişkin el yazısı ile yazılmış ve imzalanmış yazı örneği de dosya içerisinde yer aldığı görüldüğünden, başvuranın idarenin mahkeme kararını yerine getirmediği yönündeki iddiası sübuta ermemekte, başvuranın kendi tasarrufu ile lojmandan yararlanmaktan vazgeçtiği anlaşılmaktadır. ,Bir diğer ifadeyle idare tarafından mahkeme kararını yerine getirmek için lojman tahsis edilmesine rağmen başvuran tarafından kabul edilmediği dolayısıyla başvuranı zarara uğratacak herhangi bir işlem tesis edilmediği, bu nedenle başvuranın kira vermek suretiyle başka bir konutta oturmayı tercih etmesi ve kira ödemesi ile idari işlem arasında bir illiyet bağı kurulamamıştır. Ayrıca Kamu Konutları

Yönetmeliğinde kiralama suretiyle konut sağlanması yöntemi düzenlenmiş olup, bu hükümden

faydalanabilecek görev ve unvanlar sayılmıştır. Başvuranın söz konusu görev ve unvana sahip olmadığı ve kiralama suretiyle de tarafına konut sağlanamayacağı değerlendirilmiştir.

13. Sonuç olarak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde idare tarafından yapılan işlemlerde hukuka aykırılık olmayıp, başvuranın ödemiş olduğu kiranın idareye yüklenilmesini gerektirecek idari işlemin olmaması nedeniyle başvuranın talebinin reddi gerektiği değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; söz konusu ilkelere aykırı davranıldığına ilişkin herhangi bir hususa rastlanmamıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURAN ve YENİMAHALLE KAYMAKAMLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi