TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2361-2361
BAŞVURU NO : 2018/10313
KARAR TARİHİ : 04/02/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Bakanlık tarafından veya valiliklerce düzenlenen gezi, hizmet içi eğitim, seminer, kurs vb. faaliyetlerde görevlendirilen öğretmenlere, görevlendirildikleri tarihlere denk gelen ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerine ek ders ücreti ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 15/08/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran vekili, vekili bulunduğu sendikaya ulaşan bilgilere göre, Milli Eğitim Bakanlığınca veya valiliklerce düzenlenen gezi, hizmet içi eğitim, seminer, kurs vb. faaliyetlerde görevlendirilen öğretmenlere, görevlendirildikleri tarihlere denk gelen ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerine ek ders ücreti ödenmediği yönünde bilgiler geldiğini, anılan sendikanın Milli Eğitim Bakanlığına müracaat ederek mevzuata aykırı durumun ortadan kaldırılmasını, yanlışlıkların düzeltilmesini 02/05/2018 tarih ve … sayılı dilekçe ile talep etmiş olmasına rağmen Bakanlıkça altmış günlük sürede cevap verilmemek suretiyle zımni ret işlemi tesis edildiğini, ders dışı eğitim çalışmaları ile nöbet görevine ilişkin ek ders ücretlerinin, fiilen yapılmadığı gerekçesiyle ödenmemesinin kabulünün mümkün olmadığını, zira görevin fiilen yapılamamasının öğretmenlerden değil, Bakanlık veya valiliklerin görevlendirmelerinden kaynaklandığını dolayısıyla, Anayasanın 125 nci maddesi uyarınca Bakanlık tarafından veya valiliklerce düzenlenen gezi, hizmet içi eğitim, seminer, kurs vb. faaliyetlerde görevlendirilen öğretmenlere, görevlendirildikleri tarihlere denk gelen ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerine ek ders ücreti ödenmesi gerektiğini, bu konuda gerekli talimatların ve yasal düzenlemelerin Milli Eğitim Bakanlığınca yapılması gerektiğini iddia ederek, Milli Eğitim Bakanlığının Dilekçe Kanunu ve İyi Yönetim İlkeleri gereği kendilerine yazılan yazılara zamanında cevap vermesi gerektiği yönünde tavsiye kararı alınmasını, öğretmenlerin Milli Eğitim Bakanlığı veya valiliklerce düzenlenen gezi, hizmet içi eğitim, seminer, kurs vb. faaliyetlerde görevlendirilmeleri durumunda; görevlendirildikleri tarihlere denk gelen ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerine ek ders ücreti ödenmesini ve ek ders ücreti ödemeleriyle ilgili gerekli yasal düzenlemelerin yapılması için tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir. II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Milli
Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 14/09/2018 tarih ve
… sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin hangi görevlerine bağlı olarak ne şekilde ek ders ücretinden yararlandırılacağının 16.12.2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 01.12.2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar
Kurulu Karan ile yürürlüğe konulan “Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar” ile belirlendiği, 2.2. Kararın 7’nci maddesi ve 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca hizmet içi eğitim kurs ve seminerine katılanların, görevlendirildikleri tarihte kendilerine verilmiş bulunan ek ders görevlerini yapmış sayıldığı, 2.3. Anılan Kararın 17’nci maddesi hükmü doğrultusunda ders dışı eğitim çalışmaları kapsamında yürütülecek etkinlik alanlarının, bu etkinliklerde görev alacak öğretmenlerde aranacak niteliklerin, her bir etkinlik için aranacak en az öğrenci sayısı ile benzeri diğer hususların belirlendiği 19/08/2010 tarihli ve 2010/49 sayılı Genelge uyarınca ders dışı eğitim çalışmalarının, yapılması zorunlu olan eğitim faaliyetleri arasında olmadığı, öğretmenlerden istekli olanların yürüttüğü etkinlikler kapsamında bulunduğu ve dolayısıyla ders dışı eğitim çalışmaları kapsamında ek ders ücretinin ödenebilmesinin, hükümde de münhasıran belirtildiği üzere fiilen çalışma yaptırılmasına bağlı olduğu, 2.4. 25.08.2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin
Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını
Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin
Toplu Sözleşme” bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21 ‘inci maddesi hükmünün yer aldığı, 10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 221’inci
maddesinin (m) bendi uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığından nöbet görevinin yapılmış sayılan görevler kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusunda görüş istendiği, Hazine ve Maliye Bakanlığınca fiilen yerine getirilmeyen nöbet görevlerinin yapılmış sayılamayacağının ifade edildiği, 2.5. Adı geçen Sendikanın “Bakanlık veya valiliklerce düzenlenen gezi, hizmet içi eğitim, seminer, kurs vb. faaliyetlerde görevlendirilen öğretmenlere görevlendirildikleri tarihlere denk gelen ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerine ek ders ücreti ödenmesi hususunda ülkede uygulama birliği bulunmadığı bazı illerde ödeme yapılırken bazı illerde konuya ilişkin açık yasal dayanak bulunmaması nedeniyle ödeme yapılmadığı” iddiasının tamamen asılsız ve yersiz olduğu herhangi bir somut olaya da dayanmadığı, Bakanlığa bu yönde gelen herhangi bir başvuru bulunmadığı, 2.6. Kararın 25’inci maddesi uyarınca ek ders ödemelerinden harcama yetkilisinin, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin ve bu Kararda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde ek ders görevinin gerçekleştiğine ilişkin belgeyi düzenleyen ve onaylayan diğer gerçekleştirme görevlilerinin müteselsilen sorumlu olacakları, 2.7. Diğer ülkelerin hemen tamamında bu tür etkinliklere katılım karşılığında katılımcılardan ücret alındığı, katılımcılardan herhangi bir ücret alınmaksızın düzenlenen hizmetiçi eğitim kurs ve seminerlerine katılan öğretmenlerin, ders dışı eğitim çalışmaları ile nöbet görevi dışındaki ek ders görevlerini de yapmış sayıldıkları göz önünde bulundurulduğunda, herhangi bir mağduriyetten söz edilemeyeceği, dolayısıyla söz konusu uygulamanın Anayasanın 125’inci maddesi hükmü ile ilişkilendirilmesinin haklı bir gerekçesinin bulunmadığının değerlendirildiği, 2.8. 25.06.2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme
Kanununun 28’inci maddesi uyarınca aralarında öğretmenlerin de bulunduğu tüm devlet memurlarının aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin düzenlemelerin, söz konusu Kanun hükmü çerçevesinde toplu sözleşme sürecinde değerlendirilmek durumunda olduğu, 2.9. İlgili Sendikanın Bakanlığa hitaben yazmış olduğu 02.05.2018 tarihli ve 484 sayılı yazıya, herhangi bir görüş talebi içermemesi, öneri ve talimat niteliğinde olması nedeniyle bir cevap verilmediği, söz konusu sendika dahil olmak üzere sendikaların Bakanlığa talimat verme gibi bir yetkilerinin bulunmadığı, 2.10. Şikâyet konusuna ilişkin Bakanlığa açılmış bir dava bulunmadığı, 2.11.
Bakanlığıkça bu konuda farklı bir uygulama yapılabilmesinin yasal olarak mü mkün bulunmadı ğı, ifade edilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü (Mülga) tarafından gönderilen 03/10/2018 tarih ve E. 6326 sayılı cevabi yazıda özetle; “hizmet içi eğitim ve kurs seminerlerde kursiyer olarak görevlendirilenlerin, ders dışı eğitim çalışmaları ile nöbet görevleri hariç olmak üzere, görevlendirildikleri tarihte kadrolarının bulunduğu kurumda kendilerine verilmiş ek ders görevleri varsa bu görevlerini yapmış sayılarak yalnızca buna ilişkin ek ders ücretlerinden yararlandırılmalarının mümkün bulunduğu değerlendirilmektedir.”
Şeklinde açıklama yapılmıştır.
4. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Devlet
Personel Başkanlığı tarafından gönderilen 28/09/2018 tarih ve E. 6397 sayılı cevabi yazıda özetle; “Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin
Kararda ek ders ücreti ödenebilmesinin, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan ya da ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu
Kararda belirlenen koşulların oluşması şartına bağlanmış olması, ders dışı eğitim faaliyetleri için ek ders ücretinin fiilen çalışma yaptıran öğretmenlere ödeneceğinin ifade edilmiş olması, benzer şekilde Toplu Sözleşme hükmü gereğince nöbet ücreti içinde fiilen yerine getirme şartının aranıyor olması sebebiyle, ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerine ek ders ücreti ödenebilmesi için fiilen yerine getirme şartının aranması gerektiği değerlendirilmekle birlikte, konuya ilişkin Başkanlığımızca daha önce tesis edilmiş örnek görüşler bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 6. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, “Ders görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumlan ile Üniversite ve
Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.
Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur. ” 8. 1/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin
Kararın, 8.1. “Hizmet içi eğitim faaliyetleri” başlıklı 7 inci maddesinde; “Bakanlık veya verilen yetki uyarınca valilikler tarafından açılan hizmet içi eğitim, kurs ve seminerlerde, aday memurların temel ve hazırlayıcı eğitimlerinde ders vermekle görevlendirilenlere, fiilen derse girmeleri kaydıyla haftada 30 saate kadar ek ders görevi verilebilir. Bu faaliyetler için alınacak onayda ek ders görevi verilen personelin adı, unvanı, girecekleri dersler ile saat sayısı gibi hususlar belirtilir. ”, 8.2. “Ders görevinin yapılmış sayılacağı haller” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Bir öğretim yılında 90 günü geçmemek üzere, bu Karar kapsamında bulunan personelden; a) Bakanlıkça veya verilen yetki uyarınca valiliklerce yurt içinde düzenlenen her türlü eğitsel gezi, konferans, kurs ve seminerlerde görevlendirilenler; fiilen yerine getirdikleri bu görevleri süresince, görevlendirildikleri tarihte kendilerine verilmiş ek ders görevleri varsa bu görevlerini yapmış sayılırlar ve buna ilişkin ek ders ücretleri kadrolarının bulunduğu kurumca ödenir.” 8.3. “Ders dışı eğitim çalışmaları” başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Ders dışı izcilik, beden eğitimi ve spor çalışmaları, halk oyunları ve güzel sanatlarla ilgili dallar ile
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) koordinesinde ilköğretim -ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik olarak yürütülen bilim olimpiyatları ve proje çalışmaları kapsamında fiilen çalışma yaptıran öğretmenlere; aylık karşılığı ders, ek ders ve hazırlık ve planlama görevi saati sayısına bakılmaksızın, her bir saat çalışma karşılığında gündüz ücreti üzerinden, haftada azamî 6 saati geçmemek üzere, her bir ders saati başına 1 saat ek ders ücreti ödenir. …”, 8.4. “Görevin fiilen yapılması” başlıklı 25 inci maddesinde, “(1) Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır. …” 9. 25.06.2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme
Kanununun 28’inci maddesinde; “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarım düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.
Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz.
Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir…” 10. 25/08/2017 tarihli ve 30165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu
Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme”nin Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Hakları içeren Üçüncü Kısmının “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna
İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı İkinci Bölümünde; 10.1. “Ders görevinin yapılmış sayılacağı haller” başlıklı 2 nci maddesinde, “Milli
Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders yılı içerisindeki iş günlerinde genel idari izinli olmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler ile öğrencilerin çeşitli nedenlerle sınıf veya okul bütünlüğünde izinli sayılmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler, bu sürelerde üzerlerinde bulunan aylık karşılığı ders, varsa ek ders, ders niteliğinde yönetim, hazırlık ve planlama görevlerini yapmış sayılırlar.” 10.2. “Örgün eğitim kuramlarında ek ders ücreti” başlıklı 21 inci maddesinde, “Örgün eğitim kurumlarında (mesleki eğitim merkezleri dahil) ders yılı süresi içinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödenir. ” 11. Millî Eğitim Bakanlığının 19.08.2010 tarihli ve 2010/49 sayılı Genelgesinin 7 numaralı paragrafında, “…Ders dışı eğitim çalışmalarına ilişkin ek ders ücreti bu kapsamda fiilen yapılan çalışmaya bağlı olarak ödeneceğinden, fiilen çalışma yapılmayan dönemler için öğretmenlere bu kapsamda ek ders ücreti ödenmeyecektir. Dolayısıyla, öğretmenlere bu yönde ek ders ücreti ödemesi yapılırken, haftada 6 saati geçmemek üzere fiilen çalışma yapılan saat sayısı esas alınacaktır… ”
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran vekili, ders dışı eğitim çalışmaları ile nöbet görevine ilişkin ek ders ücretlerinin, fiilen yapılmadığı gerekçesiyle ödenmemesinin kabulünün mümkün olmadığını, zira görevin fiilen yapılamamasının öğretmenlerden değil, Bakanlık veya valiliklerin görevlendirmelerinden kaynaklandığını dolayısıyla, Anayasanın 125 nci maddesi uyarınca Bakanlık tarafından veya valiliklerce düzenlenen gezi, hizmet içi eğitim, seminer, kurs vb. faaliyetlerde görevlendirilen öğretmenlere, görevlendirildikleri tarihlere denk gelen ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerine ek ders ücreti ödenmesi gerektiğini, bu konuda gerekli talimatların ve yasal düzenlemelerin Milli Eğitim Bakanlığı’nca yapılması gerektiğini iddia ederek, Milli Eğitim Bakanlığının Dilekçe Kanunu ve İyi Yönetim
İlkeleri gereği kendilerine yazılan yazılara zamanında cevap vermesi gerektiği yönünde tavsiye kararı alınmasını, öğretmenlerin Milli Eğitim Bakanlığı veya valiliklerce düzenlenen gezi, hizmet içi eğitim, seminer, kurs vb. faaliyetlerde görevlendirilmeleri durumunda; görevlendirildikleri tarihlere denk gelen ders dışı eğitim çalışmaları ve nöbet görevlerine ek ders ücreti ödenmesini ve ek ders ücreti ödemeleriyle ilgili gerekli yasal düzenlemelerin yapılması için tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.
– Hizmetiçi eğitim, seminer vb. etkinliklere katılan öğretmenlerin, görevlendirildikleri tarihe denk gelen ders dışı eğitim çalışmaları için ek ders ücreti ödenmesi talebine ilişkin hukuki değerlendirme 14. 657 sayılı Kanununun 89 uncu maddesinde; eğitim ve öğretim kurumlarında öğretmen bulunmaması halinde öğretmenlere ücret ile ek ders görevi verilebileceği bu kapsamda ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili
Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı öngörülmekte ve bu kapsamda Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin hangi görevlerine bağlı olarak ne şekilde ek ders ücretinden yararlandırılacağı 16.12.2006 tarihli ve
26378 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 01.12.2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar” ile belirlenmektedir.
15. Söz konusu Kararın 7 nci maddesinde, Bakanlık veya verilen yetki uyarınca valilikler tarafından açılan hizmet içi eğitim, kurs ve seminerlerde, aday memurların temel ve hazırlayıcı eğitimlerinde ders vermekle görevlendirilen öğretmenlere fiilen derse girmeleri kaydıyla haftada 30 saate kadar ek ders görevi verilebileceği, anılan Kararın 16 ncı maddesinde ise, bir öğretim yılında 90 günü geçmemek üzere, bu Karar kapsamında bulunan personelden;
Bakanlıkça veya verilen yetki uyarınca valiliklerce yurt içinde düzenlenen her türlü eğitsel gezi, konferans, kurs ve seminerlerde görevlendirilenlerin; fiilen yerine getirdikleri bu görevleri süresince, görevlendirildikleri tarihte kendilerine verilmiş ek ders görevleri varsa bu görevlerini yapmış sayılacakları ve buna ilişkin ek ders ücretlerinin kadrolarının bulunduğu kurumca ödeneceği öngörülmektedir. Bunun yanında, ders görevinin yapılmış sayılmasına ilişkin olarak Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmede de
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders yılı içerisindeki iş günlerinde genel idari izinli olmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenler ile öğrencilerin çeşitli nedenlerle sınıf veya okul bütünlüğünde izinli sayılmaları sebebiyle eğitim ve öğretim faaliyetlerini fiilen yerine getiremeyen yönetici ve öğretmenlerin, bu sürelerde üzerlerinde bulunan aylık karşılığı ders, varsa ek ders, ders niteliğinde yönetim, hazırlık ve planlama görevlerini yapmış sayılacağı hususu yer almaktadır.
16. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin
Karar uyarınca ek ders ücreti ödenebilmesi hususunun ek ders görevinin fiilin yapılması ön koşuluna bağlandığını öncelikle belirtmek gerekmektedir. Bunun yanında, ortaya çıkabilecek mağduriyetlerin giderilmesini önlemek amacıyla, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı haller bakımından da Kararda öngörülen koşulların oluşması şartı ile ek ders ücreti ödeneceği hükme bağlanmaktadır.
17. Anılan Kararın 17 nci maddesinde ise, ders dışı izcilik, beden eğitimi ve spor çalışmaları, halk oyunları ve güzel sanatlarla ilgili dallar ile Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) koordinesinde ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik olarak yürütülen bilim olimpiyatları ve proje çalışmaları ders dışı eğitim çalışmaları bünyesinde değerlendirilmekte ve ders dışı eğitim çalışmaları kapsamında fiilen çalışma yaptıran öğretmenlere; aylık karşılığı ders, ek ders ve hazırlık ve planlama görevi saati sayısına bakılmaksızın, her bir saat çalışma karşılığında gündüz ücreti üzerinden, haftada azamî
6 saati geçmemek üzere, her bir ders saati başına 1 saat ek ders ücreti ödeneceği
öngörülmektedir.
18. Öte yandan, ders dışı eğitim çalışmaları kapsamında yürütülecek etkinlik alanlarının, bu etkinliklerde görev alacak öğretmenlerde aranacak niteliklerin, her bir etkinlik için aranacak en az öğrenci sayısı ile benzeri diğer hususların belirlendiği 19/08/2010 tarihli ve 2010/49 sayılı
Genelgede, ders dışı eğitim çalışmalarının, yapılması zorunlu olan eğitim faaliyetleri arasında bulunmadığı, öğretmenlerden istekli olanların yürüttüğü etkinlikler kapsamında bulunduğu, dolayısıyla ders dışı eğitim çalışmaları kapsamında ek ders ücretinin ödenebilmesinin fiilen çalışma yaptırılmasına bağlı olduğu hususu vurgulanmaktadır.
19. Başvuran vekilinin ek ders görevinin fiilen yerine getirilememe hususunun öğretmenlerden değil bizatihi Bakanlık veya valilik işlemlerinden kaynaklandığı dolayısıyla
Anayasanın 125’nci maddesi uyarınca sebep olduğu zararı tazmin etmesi gerektiği yönündeki iddiasını, Anayasanın başlangıç metninde ve 5’nci maddesinde öngörülen devletin amaç ve görevlerinden biri olan, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak hususu kapsamında değerlendirmek gerekmektedir. Zira söz konusu hizmet içi kurs ve seminerlerin belli bir külfete rağmen düzenlenmesinin, öğretmenlerin gerek mesleki ve gerekse de kişisel gelişimleri kapsamında sahip olduklarını güncellemeyi ve eksiklerini gidermeyi bir başka deyişle, geleceğimizin teminatı olan gençlerin dolaylı gelişimini gaye edindiğine kuşku bulunmamaktadır. Bu kapsamda, ders dışı eğitim çalışması yaptıran bir öğretmenin söz konusu etkinliklere katılımı sebebiyle fiilen çalışma yaptırmadığı gerekçesiyle ek ders ücreti ödenmemesi ile öğretmenler ve öğrencilerin anılan etkinlikler kapsamında gelişiminin sağlanması arasındaki menfaat dengesi dikkate alındığında, öğretmen ve öğrencilerin gelişiminin öğrencilerin geleceğimizin teminatı olduğu gerçeği karşısında kamu yararını gerçekleştirmeye yönelik olduğu, ders dışı eğitim çalışmasını fiilen yaptıramayan öğretmenin ise ek ders ücreti alamamasının, bireysel menfaati kapsamında bulunduğu, kamu yararına belirli durumlarda bireysel menfaate karşılık üstünlük tanınmasının da hukuken kabul edilebilir olması sebebiyle, idarenin Anayasa kapsamında öngörülen görevlerinden birini yerine getirdiğinin, idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmadığının, Anayasanın 125’nci maddesi kapsamında idarenin tazmin yükümlülüğü bulunmadığının kabulü gerekmektedir.
20. Yukarıda anlatılanlar kapsamında, hizmet içi eğitim kurs ve seminerlere katılan öğretmenlerden kimlere ek ders ücreti ödeneceğinin, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hallerin açıkça düzenlendiği, ders dışı eğitim çalışması görevinin bu haller kapsamında bulunmadığı gibi zorunlu da olmadığı, bu görevin karşılığında ek ders ücreti ödemesi yapılabilmesinin söz konusu görevin fiilen yerine getirilmesi şartına bağlandığı dikkate alınarak, idarece hizmet içi eğitim kurs ve seminerlerine katılması nedeniyle ders dışı eğitim çalışmasını fiilen yaptıramayan öğretmenlere ek ders ücreti ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete ayrılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
– Hizmetiçi eğitim, seminer vb. etkinliklere katılan öğretmenlerin, görevlendirildikleri tarihe denk gelen nöbet görevleri için ek ders ücreti ödenmesi talebine ilişkin hukuki değerlendirme 21. Öğretmenlerin de dahil bulunduğu tüm devlet memurlarının aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin düzenlemelerin, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme
Kanununun 28’inci maddesi uyarınca toplu sözleşme sürecinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik
Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu
Sözleşmede, örgün eğitim kurumlarında, ders yılı süresi içinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödeneceği öngörülmektedir. 22. Toplu sözleşme hükmü uyarınca, nöbet görevi kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, örgün eğitim kurumlarında ders yılı süresi içinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri olması, mevzuat uyarınca ilgiliye nöbet görevi verilmesi ve bu görevin fiilen yerine getirilmesi gerekmektedir. Bir başka deyişle nöbet görevi karşılığında ek ders ücreti ödenmesi görevin fiilen yerine getirilmesi şartına bağlı bulunmaktadır.
23. Bu kapsamda, hizmet içi eğitim kurs ve seminerlere katılan öğretmenlerden kimlere ek ders ücreti ödeneceğinin, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hallerin açıkça düzenlendiği, nöbet görevinin bu haller kapsamında bulunmadığı, bu görevin karşılığında ek ders ücreti ödemesi yapılabilmesinin söz konusu görevin fiilen yerine getirilmesi şartına bağlandığı dikkate alınarak, idarece hizmet içi eğitim kurs ve seminerlerine katılması nedeniyle nöbet görevini fiilen yerine getiremeyen öğretmenlere ek ders ücreti ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete ayrılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, “makul sürede karar verme” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle dilekçe sahiplerine
3071 sayılı Kanunda belirtilen şekilde en geç otuz gün içinde cevap vererek bu ilkeye de
uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi