TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6885-6885 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/13301 2017/ 13301
KARAR TARİHİ : 19/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğretmenliğe atanmada işletme mezunları için uygulanan ikinci önceliğin kaldırılarak bu bölüm mezunlarıyla eğitim fakültesi mezunlarının eşit şartlarda atanması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/11/2017 6.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü mezunu olduğunu, Mersin
Eğitim Fakültesinden öğretmenlik için pedagojik formasyon sertifikası aldığını, işletme mezunlarının gerekli eğitimi alarak ”Muhasebe ve Finansman Öğretmenliği” veya “Pazarlama Öğretmenliği” yaptığını, fakat öğretmenlik atamasında 2 nci öncelik olarak atamalarının yapıldığını, bu durumun
“Eğitimde Eşitlik ve Adalet” ilkesine aykırılık teşkil ettiğini belirterek işletme bölümü mezunları için uygulanan ikinci önceliğin kaldırılmasını talep etmektedir .
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Milli Eğitim
Bakanlığının 19/ 12/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle, “1739 sayılı Milli
Eğitim Temel Kanunu’nun 43’ncü maddesinde “Öğretmenlik, devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleğidir .” diye tanımının bulunduğu, eğitim fakültelerinin nitelikli öğretmen adayları yetiştirebilmek için kurulmuş olup müfredatlarını da öğretmenlik mesleğine uygun olarak hazırladıkları, bazı Yükseköğretim kurumları bünyesinde bulunan Teknik Eğitim Fakülteleri, Mesleki Eğitim Fakülteleri, Mesleki ve Teknik Eğitim Fakülteleri ile Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültelerinin kapatılması ve aynı yükseköğretime bağlı olarak 02/ 11/ 2009 tarihli ve 2009/ 15546 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yeni fakültelerin kurulmasının
1 / 6kararlaştırıldığı, 20/ 2/ 2014 tarihli ve 9 sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Karar eki çizelgenin 57 nci
sırasında yer alan Muhasebe Finansman alanı ile 63 üncü sırasında yer alan Pazarlama ve
Perakende alanına öğretmen yetiştiren Teknik Eğitim Fakültelerinin kapatıldığı ve başka bir bölüm adı altında eğitim veren bir fakültenin açılmadığı, bu alanlara ileriki yıllarda öğretmen ihtiyacını karşılamak amacıyla İşletme, İktisat ve Maliye bölümü mezunlarına formasyon eğitimi almaları şartıyla mevcut Muhasebe ve Finansman ile Pazarlama ve Perakende öğretmenliği bölümü mezunları ile ihtiyaç karşılanamaz ise ikinci öncelikli olarak atanabilmeleri hakkının tanındığı, Talim ve Terbiye Kurulunun Kararı hazırlanırken her alandan akademisyen, YÖK temsilcileri, sendika temsilcileri, her Genel Müdürlükten temsilciler, çeşitli alanlardan okul müdürleri ve öğretmenlerin katılımıyla çalıştayın yapıldığı ve fakülteleri kapatılmış, ardından devam eden öğrenci grubu bulunmayan Muhasebe ve Finansman ile Pazarlama ve Perakende öğretmenlerinin atamalarında öncelik hakkının bulunduğu ancak, ileriki yıllarda öğretmen sıkıntısı yaşanmaması için
İşletme, İktisat ve Maliye mezunlarına da formasyon eğitimini tamamlamaları koşulu ile ihtiyaç durumunda atanabilme hakkının verildiği” belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü amirdir .
4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .
5. 14/ 6/ 1973 tarihli ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun “Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi” başlıklı 45 inci maddesinde, “Öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikler Milli Eğitim Bakanlığınca tespit olunur .
Öğretmenler, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Milli Eğitim Bakanlığınca seçilirler…
Hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebilecekleri yönetmelikle düzenlenir .”, “Yürütme, gözetim ve denetim” başlıklı 56 ncı maddesinde, “Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı sorumludur .” hükümleri yer almaktadır .
6. 25/ 8/ 2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin “Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı” başlıklı 28 inci maddesinde, “( 1) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organıdır…
( 5) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının çalışma usûl ve esasları, Başkan ve üyelerin diğer nitelikleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir .
( 6) Talim ve Terbiye Kurulu, evrensel değer ve standartları gözönünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla
2 / 6aşağıdaki görevleri yerine getirir :
a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini
Bakana sunmak b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak . ( 1)
c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak .
ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri tarafından oluşturulacak politika ve stratejilerin belirlenmesinde işbirliği yapmak…” hükümleri düzenlenmiştir .
7. 12/ 09/ 2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yönetmeliğinin “Başkanlığın görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinde, “( 1) Bakanlığın bilimsel danışma ve karar organı olan Başkanlık, 652 sayılı Millî
Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinde belirtilen görevlerle birlikte aşağıdaki görevleri yapar : …
ğ) Öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun olacakları yüksek öğretim programlarının belirlenmesi ile ilgili çalışmalar yapmak ve onaya sunmak,…” düzenlemesi yer almaktadır .
8. 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu
Yönetmeliğin amacı, eğitim-öğretim hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .”, “Atama şartları” başlıklı 5 inci maddesinde, “( 2) Aday öğretmenliğe/öğretmenliğe atanacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartların yanında aşağıdaki özel şartlar aranır; a) Mezun olunan yükseköğretim programının, Bakanlığın öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin kararına göre atama yapılacak alana uygun olması, b) Öğretmenliğe kaynak teşkil eden yükseköğretim programlarından mezun olanların ihtiyacı karşılamadığı alanlara atanacaklar hariç olmak üzere, Bakanlıkça uygun görülen pedagojik formasyon eğitiminin başarıyla tamamlanmış olması, c) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanların, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığınca yükseköğrenimlerinin ve/veya pedagojik formasyon belgelerinin yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına veya programlarına denkliğinin kabul edilmiş olması, ç) İlk atama kapsamında atanacakların, KPSS’den atanacakları alanlar için belirlenen taban puan ve üzerinde puan almış olmaları, d) Devlet memurluğundan veya öğretmenlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir ceza alınmamış olması .” düzenlemeleri yer almaktadır .
9. Talim ve Terbiye Kurulunun 20/ 02/ 2014 tarihli ve 9 sayılı Öğretmenlik Alanları, Atama ve
Ders Okutma Esaslarına İlişkin Kararının “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “( 1) Bu
Esasların amacı; a. Öğretmen olarak atamaya esas alınacak alanların, b. Öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun oldukları yükseköğretim programlarının, c . Öğretmenliğe atananların alanlarına göre aylık karşılığında okutacakları derslerin belirlenmesidir .”, “Öğrenim Durumu” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Öğretmenler, ek çizelgede belirtilen alanlar itibarıyla bu alanların karşısında gösterilen yükseköğretim programlarından en az lisans mezunu olanlar arasından seçilir .” hükümleri düzenlenmiş, Karar eki çizelgenin 57 nolu sırasında, atamaya esas Muhasebe ve Finansman alanı için 1. Muhasebe ve Finansman
Öğretmenliği, 2. İşletme Öğretmenliği/Eğitimi, 3. İktisat, 4. İşletme, 5. Maliye yükseköğretim
3 / 6programlarından mezuniyetin esas alınacağı belirlenmiş , 1 ve 2 nci sıradaki bölüm mezunlarınca
ihtiyacın karşılanamaması durumunda 3, 4 ve 5 inci sıradakilerin atanacağı; 63 nolu sırasında , atamaya esas Pazarlama ve Perakende alanı 1. Pazarlama Öğretmenliği, 2. Muhasebe ve
Finansman Öğretmenliği, 3. Büro Yönetimi Öğretmenliği, 4. İşletme Öğretmenliği/Eğitimi, 5.
Konaklama İşletmeciliği Öğretmenliği, 6. Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Öğretmenliği/Eğitimi, 7.
İktisat, 8. İşletme, 9. Maliye, 10. Pazarlama yükseköğretim programlarından mezuniyetin esas alınacağı belirlenmiş, 1’inci sıradaki bölüm mezunlarınca ihtiyacın karşılanamaması durumunda diğerlerinin atanacağı ifade edilmiştir .
10. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir .” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri , Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü mezunu ve pedagojik formasyona sahip olan başvuran, ”Muhasebe ve Finansman Öğretmenliği” veya “Pazarlama Öğretmenliği”ne atanmada işletme bölümü mezunları için uygulanan ikinci önceliğin kaldırılmasını talep etmektedir .
13. İdarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir . Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır . İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez . İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır . İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır .
14. Başvuruya konusu iddialara ilişkin mevzuat hükümlerinde öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikleri belirlemeye yetkili kılınan
Milli Eğitim Bakanlığının takdir yetkisinin bulunduğu, bu yetkinin bilimsel danışma ve karar organı olan Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının görüşü çerçevesinde kullanıldığı, öğretmenliğe atanacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartların yanında mezun olunan yükseköğretim programının, öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin karara göre atama yapılacak alana uygun olmasının gerektiği, öğretmenlerin Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından belirlenen çizelgede belirtilen alanlar itibarıyla yükseköğretim programlarından en az lisans mezunu olanlar arasından seçileceği, muhasebe ve finans alanına atanacaklar için öncelikle
Muhasebe ve Finansman Öğretmenliği ile İşletme Öğretmenliği/Eğitimi yükseköğretim programlarından; pazarlama ve perakende alanına atanacaklar için öncelikle Pazarlama Öğretmenliği yükseköğretim programından mezuniyet şartının arandığı bu alanda öğretmen ihtiyacının bu bölümlerin mezunlarınca karşılanamaması halinde diğer yükseköğretim programlarından mezunların kaynak teşkil edeceği düzenlenmiştir .
4 / 615. İlgili idare tarafından sunulan bilgi ve belgelerden de, Talim ve Terbiye Kurulu Karar eki
çizelgede yer alan Muhasebe Finansman alanı ile Pazarlama ve Perakende alanına öğretmen yetiştiren Teknik Eğitim Fakültelerinin kapatılması ve başka bir bölüm adı altında eğitim veren fakültenin açılmaması nedeniyle mevcut Muhasebe ve Finansman ile Pazarlama ve Perakende öğretmenliği bölümü mezunları ile ihtiyaç karşılanamaz ise bu alanlara ileriki yıllarda öğretmen ihtiyacını karşılamak amacıyla İşletme, İktisat ve Maliye bölümü mezunlarına formasyon eğitimi almaları şartıyla ikinci öncelikli olarak atanabilmeleri hakkının tanındığı anlaşılmış ve Muhasebe
Finansman ile Pazarlama ve Perakende alanına ilişkin olarak özellikle bu alanda öğretmenlik öğrenimi verilen ve asıl kaynak teşkil eden bölümlere öncelik verilmesinin de tabii olduğu değerlendirilmiş olup, bu kapsamda asıl kaynak teşkil eden yükseköğretim programı mezunlarının öğretmen ihtiyacını karşılamaması halinde diğer yükseköğretim programlarına ikinci öncelikli olarak atanabilme hakkının verilmesine ilişkin kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu kanaatine varılmıştır .
16. Zira, Anayasa Mahkemesinin 26/ 11/ 2002 tarihli ve E :2001 / 79. K:2002 / 194 sayılı Kararında da, “Anayasa’nın 10. maddesinde belirtilen “Yasa önünde eşitlik ilkesi”, hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur . Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür . Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir . Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır . Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez .
Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir . Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez .” açıklamalarına yer verilmiş olup, başvuruya konu olay itibariyle farklı yükseköğretim program mezunları için öngörülen farklı kuralların eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmiştir .
17. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Muhasebe Finans ile Pazarlama ve
Perakende alanları için işletme bölümü mezunlarının öncelikli olarak atamasının yapılmaması yönündeki idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden
5 / 6işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE
Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi