|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın 2018 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kapsamında Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği programını tercih edememesinin sebebi, başarı sırasının 300.000’in altında kalmasıdır. Başvuran, ek puanlı yerleştirme puanının dikkate alınarak tercih yapma talebinde bulunmuş, ancak ilgili mevzuat gereği, öğretmenlik programlarına yerleştirme işlemlerinde sadece yerleştirme puanının esas alındığı belirtilmiştir. Bu durum, başvuranın tercih yapma hakkını etkilememiştir.
İlgili mevzuat, mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olan adayların ek puanlı yerleştirme puanları ile yerleştirileceğini düzenlemekte, ancak başvuranın başarı sırasının bu şartı sağlamadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, başvuranın talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuş ve herhangi bir hak kaybı olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, idarenin başvuruya ilişkin işlemlerinin hukuka aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. |
programlarına yerleştirmede yalnızca başarı sırasının göz önünde bulundurulduğuna Kılavuzda yer verildiğini ifade eden başvuran, ek puanı dahil edilmiş başarı sıralamasına göre tercih yapamadığını, ancak ilan edilen başarı sıralamalarında hiçbir şekilde tercihlerin ek puan dahil edilmeksizin yapılacağına ilişkin bir bilgiye yer verilmediğini, mezunu olduğu ortaöğretim kurumunun devamı niteliğindeki bir yükseköğretim kurumunu tercih etmede kendisine verilen ek puan hakkını kullanamadığını belirtmektedir . Bu çerçevede başvuran, Kurumumuzdan ek puanlı tercih yapmasının, başarı sıralamasının güncellenmesinin ve ek puanlı başarı sıralamasını kullanmasının sağlanmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. ÖSYM Başkanlığının 15/ 11/ 2018 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Yükseköğretim Kurumları Sınavının (YKS), 15/ 07/ 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (Kararname numarası 4) 347 inci maddesi,
6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un 7 inci maddesi ile
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun hükümleri uyarınca gerçekleştirildiği,
2.2. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 6114 sayılı Kanun hükümleri uyarınca düzenlenen sınav kılavuzlarının, adayları bağlayıcı niteliği haiz olduğu, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ niteliği taşıdığı, 2.3. 2547 sayılı Kanun’un 30/ 02/ 2012 tarihli ve 6287 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesi ile değişik
45 inci maddesinin, değişiklik öncesindeki hükmünde bir mesleğe yönelik programlar uygulayan
liselerin mezunlarının, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenecek aynı alanda bir yükseköğretim kurumuna girerken, başarı notları ayrıca tespit edilecek bir katsayı ile çarpılmak suretiyle değerlendirilerek giriş sınavı puanlarına ekleneceğinin düzenlendiği, 2.4. 30/ 02/ 2012 tarihli ve 6287 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi ile 2547 sayılı Kanun’a eklenen
Geçici 61 inci maddede, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bir mesleğe yönelik program uygulayan ortaöğretim kurumlarında öğrenim görmekte olan öğrenciler bakımından, bu kurumların mezunlarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen aynı meslek dalında yer alan yükseköğretim programlarına yerleşmelerinde merkezi sınavlardan almış olduğu puanlar ilave edilecek ortaöğretim başarı puanı hesaplanmasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuat hükümlerinin kullanılacağının düzenlendiği, 2.5. 2018 YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunun (Kılavuz) 3.1. “Merkezi
Genel Yerleştirme Ne Zaman ve Nasıl Yapılacaktır?” başlıklı maddesinde Tablo 6B.1’de yer alan lisans programlarına, ilgili ortaöğretim kurumuna 30/ 03/ 2012 tarihinden önce kayıt olan adayların ek puanlı yerleştirme puanları ile yerleştirileceğine, belirtilen tarihten sonra kayıt olan adayların tabloda yer alan lisans programlarına ek puanlı yerleştirme puanları ile yerleştirilemeyeceğine yer verildiği, 2.6. Yükseköğretim Genel Kurulunun 02/ 08/ 2018 tarihli toplantısında alınan kararda, 2018 YKS sonuçları ile öğretmenlik programlarına yerleştirme yapılabilmesine esas en düşük başarı sırasının
300.000 olarak belirlendiği; bu doğrultuda Kılavuzun öğretmenlik programlarını tercih etmede
2 / 7aranan 24 üncü koşulunda, öğretmenlik programlarına, programın yerleştirme puan türünde başarı
sırası 300 bininci sırada olan adayın yerleştirme puanının altında yerleştirme puanına sahip adayların yerleştirilemeyeceğinin, bu şartı sağlamayanların ilgili programı tercih edemeyeceklerinin ve tercih yapmış olsalar dahi yerleştirme işlemine alınmayacaklarının düzenlendiği, 2.7. Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği programını tercih etmek isteyen başvuranın bu programa esas yerleştirme sırasının, tercih için gerekli başarı sıralaması şartını sağlayamadığı, açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 15/ 07/ 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 numaralı Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “Kılavuz : Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder”, “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı
347 nci maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendinde; “ Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren
konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak .”, 6. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un
“Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “ Kılavuz : Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder .”; “ Temel ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında;
“Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir” , aynı maddenin yedinci fıkrasında; “ Yükseköğretim ile ilgili sınavlar Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır .”,
3 / 77. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 30/ 03/ 2012 tarihli ve 6287 sayılı Kanun’un 16 ıncı
maddesiyle değişik Geçici 61 inci maddesinde; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle bir mesleğe yönelik program uygulayan ortaöğretim kurumlarında öğrenim görmekte olan öğrenciler bakımından, bu kurumların mezunlarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen aynı meslek dalında yer alan yükseköğretim programlarına yerleşmelerinde merkezî sınavlardan almış olduğu puanlara ilave edilecek ortaöğretim başarı puanı hesaplanmasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuat hükümleri uygulanır”, 8. 2018 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları
Kılavuzu’nun 3.1. “Merkezî Genel Yerleştirme Ne Zaman ve Nasıl Yapılacaktır?” başlığının dördüncü paragrafında; “Tablo 6A’da ve Tablo 6B .1’de yer alan lisans programlarına, ilgili ortaöğretim kurumuna 30.03.2012 tarihinden önce kayıt olan adaylar ek puanlı yerleştirme puanları ile yerleştirileceklerdir . İlgili ortaöğretim kurumuna 30.03.2012 tarihinden sonra kayıt olan adaylar
Tablo 6A’da ve Tablo 6B .1’de yer alan lisans programlarına ek puanlı yerleştirme puanları ile yerleştirilmezler…” ; “Hukuk, Mimarlık, Mühendislik, Tıp, Öğretmenlik Programlarına başvurabilmek için En Düşük Başarı Sırası Nedir” başlıklı Tablo 1B’de; “Öğretmenlik programlarına yerleştirme işlemlerinde ilgili puan türünde başarı sırasının en düşük 300 bininci” olması gerektiği, Tablo 3 ve Tablo 4’te Yer Alan Yükseköğretim Programlarının Koşul ve
Açıklamaları ( 1. Kısım Koşullar) başlığının 24 üncü maddesinde; “Öğretmenlik programlarına (Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık programı dâhil), programın yerleştirme puan türünde başarı sırası 300 bininci sırada olan adayın yerleştirme puanının altında yerleştirme puanına sahip adaylar yerleştirilmeyecektir . Bu şartı sağlamayan adaylar ilgili programı tercih edemeyeceklerdir . Bu şartı sağlayamayan adayların, tercih yapmış olsalar bile ilgili tercihleri yerleştirme işlemine alınmayacaktır . (Okul birincisi kontenjanları dâhil)” ; “Meslekli ve Teknik Ortaöğretim
Kurumlarının Alanları İle Aynı/Yakın Alanlardaki Lisans Programları” başlıklı Tablo 6B.1’de; “Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının aşağıda belirtilen alan/dallarından mezun olanlar karşılarında yer alan yükseköğretim lisans programlarına yerleştirilirken, yerleştirme puanları, OBP’nin 0,12 ile çarpılması ve puanlarına eklenmesi suretiyle elde edilecek; ayrıca, yerleştirme puanlarına OBP’nin 0,06 ile çarpılmasıyla elde edilecek ek puanlar katılacaktır . Ek puan, 30.03.2012 tarihi itibarıyla bir mesleğe yönelik program uygulayan ortaöğretim kurumlarından mezun olan veya belirtilen tarih ve öncesinde öğrenim görmekte olan öğrenciler için uygulanacaktır . İlgili ortaöğretim kurumuna bu tarihten sonra kayıt olan adaylar için uygulanmaz .” ve “Bilişim Teknolojileri” alanı karşısında “Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
4 / 7V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Osmaniye Merkez Endüstri Meslek Lisesi Bilişim Teknolojileri Bölümü mezunu olan başvuran,
2018 YKS Kılavuzunda Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Bölümünü tercih etmesi halinde, ek
puanlı yerleştirme puanı esas alınarak hesaplanan başarı sırasına göre tercihte bulunabileceğinin belirtilmesine karşın tercih yapamadığını belirtmektedir . Başvuran, Kurumumuzdan ek puanlı tercih yapmasının, başarı sıralamasının güncellenmesinin ve ek puanlı başarı sıralamasını kullanmasının sağlanmasını talep etmektedir .
11. Başvuru konusu olayda başvuran Tablo 6B.1’de mezun olduğu Bilişim Teknolojileri alanı karşısındaki Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Bölümünü, ek puanlı başarı sırasına göre tercih edemediğini belirtmektedir . Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden başvuranın tercihte bulunmak istediği ve öncelikle yerleştirme puanının esas alınacağı öğretmenlik programı için, sayısal puan türündeki yerleştirme puanının 236,93769 ve başarı sırasının 352.296 olduğu görülmektedir . Dolayısıyla, başvuranın tercihte bulunmak istediği öğretmenlik programına ilişkin getirilen ‘yerleştirme’ puan türünde, başarı sırası 300 bininci sırada olan adayın yerleştirme puanının altında puan almış olması nedeniyle bu programı tercih edemediği görülmektedir .
12. İlgili mevzuatın incelenmesinden ÖSYM Başkanlığı tarafından ilan edilen Kılavuzların adayları bağlayıcı niteliği haiz olduğu görülmektedir .
13. 2547 sayılı Kanun’un Geçici 61 inci maddesinin incelenmesinden, bu maddenin yürürlüğe girdiği 30/ 02/ 2012 tarihi itibarıyla bir mesleğe yönelik program uygulayan ortaöğretim kurumlarında öğrenim görmekte olan öğrenciler bakımından, bu kurumların mezunlarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen aynı meslek dalında yer alan yükseköğretim programlarına yerleşmelerinde, bu tarihten önceki usul ve esasların uygulanacağının düzenlendiği görülmektedir .
14. 2547 sayılı Kanun hükmü çerçevesinde hazırlanan 2018 YKS Kılavuzunda, mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının Tablo 6B.1’de belirtilen alan/dallarından mezun olanların, karşılarında yer alan yükseköğretim lisans programlarına yerleştirilirken, yerleştirme puanlarının, Ortaöğretim Başarı
Puanının (ÖBP) 0,12 ile çarpılması suretiyle elde edileceği belirtilmektedir . Ayrıca, yine Tablo 6B.1’e ilişkin açıklamalarda, tabloda yer alan lisans programlarına, ilgili ortaöğretim kurumuna 30/ 02/ 2012 tarihinden önce kayıt olan adayların ek puanlı yerleştirme puanları ile yerleştirilecekleri düzenlenmiştir .
15. Başvuru konusu olayda, başvuranın 2012 yılında bir mesleki ve teknik Anadolu lisesinden mezun olduğu, dolayısıyla OBP’sinin ve ek puanının hesaplanmasında, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki usul ve esaslara tabi olduğu açıktır .
16. 2018 YKS Kılavuzundaki Tablo 3 ve Tablo 4’te Yer Alan Yükseköğretim Programlarının Koşul ve Açıklamaları ( 1. Kısım Koşullar) başlığının 24 üncü maddesinde, öğretmenlik programlarına, ‘yerleştirme’ puan türünde başarı sırası 300.000 inci sırada olan adayın yerleştirme puanının altında puan alanların yerleştirilemeyeceği ve öğretmenlik programlarını tercih edemeyecekleri düzenlenmektedir . Diğer bir anlatımla, öğretmenlik programlarına yerleştirmede, “ek puanlı
5 / 7yerleştirme puanı’ değil, ‘yerleştirme puanı’ baz alınmakta, ilgili puan türünde yerleştirme puanı
itibarıyla 300 binici olan adayın puanının altında olanların yerleştirme ve tercih işlemleri yapılamamaktadır .
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde ; YKS sonrası hukuk, tıp, mühendislik, mimarlık ve öğretmenlik gibi bazı programların yerleştirme işlemlerinde belirli bir başarı sırası şartının arandığı, bu çerçevede sayılan bölümlerden herhangi birinden tercih yapabilmek için başarı sırası şartının yerine getirilmesi gerektiği, 2018 yılı YKS tercih dönemi için bakıldığında öğretmenlik programının başarı sırasının 300 bin olarak belirlendiğinin görüldüğü, başarı sırası belirlenirken sınava giren adayların aynı şartlar altında değerlendirilmesinin eşitliği sağlama açısından önem arz ettiği, bu bağlamda sınava giren herkes için hesaplanabilen bir puan üzerinden başarı sırası belirlenmesinin daha hakkaniyetli bir uygulama olacağı, somut olaya bakıldığında ise başvuranın, kanunun kendisine tanıdığı hak kapsamında mezun olduğu alanla ilgili bir programı tercih etmesi halinde ek puan uygulamasından faydalanabildiği görülmekteyse de bu durumun sonradan yürürlüğe konulan başarı sıralaması uygulamasından ayrıksı tutulmasını gerektirecek şekilde algılanmaması gerektiği, aksi halde başarı sırası ek puanlı şekilde dikkate alındığında diğer adaylar açısından hakkaniyetsiz bir durumun ortaya çıkmasının muhtemel olduğu, kaldı ki başvuranın başarı sırası şartını sağlaması durumunda tercihini ek puanlı şekilde yapması önünde herhangi bir engelin bulunmadığı, bu yönüyle de herhangi bir hak kaybının olmadığı anlaşıldığından, başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ile ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6 / 7Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi