TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15844-15844 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12330 2017/ 12330
KARAR TARİHİ : 15/12/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yeniden atanma talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 12/10/2017 12.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 11/ 11/ 2007 tarihinde Karadeniz Ereğli Anadolu Lisesinde Beden Öğretmeni olarak göreve başladığını, 04/ 11/ 2015 tarihinde kamu görevinden istifa ederek özel bir okulda çalışmaya devam ettiğini, 657 sayılı Kanun’un 92 nci maddesi kapsamında açıktan atamasının yapılıp memurluğa tekrar dönme talebiyle 08/ 03/ 2017 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığına başvuruda bulunduğunu belirtmektedir .
2. Başvuran, 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerinden bahisle talebinin reddedildiğini belirtmekte; yeniden atanma hususundaki takdir yetkisinin kullanılmasıyla bir kişinin görevine başladığına ilişkin bir örnek verebileceğini iddia etmektedir .
3. Doğudaki öğretmen kadrolarının sözleşmeli öğretmen alımı yoluyla doldurulması suretiyle kendisi gibi kanunla açıktan atanma hakkını haiz bulunan kişilerin mağdur edileceğini, Yönetmelikte yer alan kadrolu öğretmen alımının yüzde birinin açıktan atanmaya ayrılacağı hükmünün uygulanmadığını ifade etmekte olan başvuran, 657 sayılı Kanun’un şahsına vermiş olduğu hakkı öğretmen ihtiyacı olmasına rağmen kullanamadığını ve doğudaki kadroları doldurmak için sözleşmeli öğretmen istihdam edilebileceği gibi açıktan öğretmen de alınabileceğini belirterek, sözleşmeli öğretmen yanında açıktan atama için de kadro verilmesi suretiyle mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
1 / 6II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
4. Milli Eğitim Bakanlığının 30/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında; 4.1. Memurluktan çekilenlerin yeniden atamalarının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 92 nci maddesinde düzenlendiği, 4.2. Bakanlığa bağlı kadrolu öğretmen atamalarının, eğitim-öğretim hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe yapılacak atamalar ile öğretmenlerin yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkartılan Milli
Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği çerçevesinde gerçekleştirildiği, 4.3. Anılan Yönetmelik’in; 8 inci maddesinde yeniden atama ve kurumlar arası atama işlemlerinin;
11 inci maddesinde atama izni verilen kadroların en fazla %1’inin yeniden atama ve kurumlar arası
yeniden atamada kullanılabileceğinin; 12 nci maddesinde ve 13 üncü maddesinin ikinci fıkrasında ise yeniden atamalar ile kurumlar arası atama işlemlerinin usulüne ilişkin işlemlerin düzenlendiği, 4.4. Bu doğrultuda, öğretmenlik kadrolarına atamaların Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve
Yer Değiştirme Yönetmeliği çerçevesinde belirli dönemlerde Bakanlıkça yapılan duyurular doğrultusunda ve elektronik ortamda yapıldığı, 4.5. 27/ 07/ 2016 tarihli ve 29783 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 668 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname (KHK) ile 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK’ya eklenen Ek 4 üncü maddenin birinci fıkrasında öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere sözleşmeli öğretmen istihdam edilmesi konusunda Bakanlığa takdir yetkisi tanındığı, aynı maddenin ikinci ve yedinci fıkralarında sözleşmeli öğretmen istihdamında izlenecek usulün düzenlendiği, 4.6. Bu kapsamda Maliye Bakanlığı tarafından Bakanlığa tahsis edilen öğretmen kadrosu sözleşmeli öğretmen istihdamına yönelik olduğundan; Bakanlık tarafından yapılan son dönemdeki öğretmen atamalarının öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdama ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkartılan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yapıldığı, 4.7. Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in 5 inci maddesinin başvuru şartlarını düzenlediği, yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atamanın anılan Yönetmelik’te düzenlenmediği, 4.8. Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in yayımlandığı tarihten itibaren
Bakanlıkça sözleşmeli öğretmen istihdamı gerçekleştirildiğinden, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerindeki yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama kapsamındaki kadrolu öğretmen atamasının yapılamadığı, 4.9. Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlendiği şekilde, başvuranın istemesi halinde sözleşmeli ilk atama kapsamında Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’te belirten koşulları taşıması ve
2 / 6KPSS ile atanmak istediği alanda taban puan ve üzerinde puan alması şartlarıyla başvuru yapabilme
imkânı olduğu, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 7. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları” başlıklı 92 nci maddesinin birinci fıkrasında; “İki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler .”, 8. 14/ 09/ 2011 tarihli ve 28054 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 652 sayılı Milli Eğitim
Bakanlığının Teşkilat ve görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 668 sayılı
KHK’nın 4 üncü maddesiyle değişik Ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir .”, 9. 17/ 04/ 2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik, 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu… hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır .”, “Atama Usulleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde;
“Öğretmen kadrolarına atama usulleri şunlardır : ….(c)Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama…”, “Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Kamu kurum ve kuruluşlarında halen görev yapmakta olanlar, daha önce eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadroda adaylıklarının kaldırılmış olması şartıyla, öğretmen olarak atanmak üzere kurumlar arası yeniden atama kapsamında başvurabilirler .”, “Kontenjanların belirlenmesi” başlıklı 11 inci maddesinin ilk iki fıkrasında;
“1) Atama izni verilen öğretmen kadrolarının en fazla %1’i yeniden atama ve kurumlar arası atamada kullanılır . 2) Yeniden atama ve kurumlar arası yeniden atama için ayrılan kontenjanın
3 / 6dışında kalan kadrolar ilk atama için kullanılır .”, “Duyuru, başvuru ve tercihler” başlıklı 12 nci
maddesinin ikinci fırkasında; “İlk atama yoluyla aday öğretmenliğe ve öğretmenliğe atama duyurusu Bakanlığın internet sitesinde yapılır…” , aynı maddenin üçüncü fıkrasında; “Başvurular, elektronik ortamda yapılır …”, aynı maddenin yedinci fıkrasında; “ Öğretmenlikten ayrılmış olanlar; a) Bakanlıkça en son düzenlenen atama kararnamelerinde belirtilen alana,… yeniden atamak üzere başvuruda bulunabilir .”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın, memurluktan çekildikten sonra yeniden atanma talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Devlet memuru bir öğretmen olarak çalışmakta iken kamu görevinden çekilen ve yeniden atanma talebinde bulunan başvuran, talebinin reddedildiğini, İdarenin yeniden atanma konusundaki takdir yetkisini daha önce başka birisi için kullanmış olduğunu, yeniden atama için İdareye verilen kontenjanın kullanılmamasıyla atanamadığını iddia etmekte ve Kurumumuzdan açıktan atama yanında yeniden atama için kadro sağlanması suretiyle mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
12. 657 sayılı Kanun’un ilgili maddesinde, memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları hususunda
İdareye takdir yetkisi tanındığı görülmektedir . Devlet Personel Başkanlığının konu hakkındaki görüşünde de, 657 sayılı Kanun’un 92 nci maddesi kapsamındaki memuriyetten çekilenlerin yeniden atanmasının ,“mezkûr kanunun 48 inci maddesindeki genel şartlar, belirlenmesi durumunda özel şartlar ve girilecek sınıfın niteliklerini taşıması kaydı ile atanma talebinde bulunulan kamu kurum ve kuruluşunun takdirinde yer alan bir husustur .” açıklamalarına yer verilmektedir .
(http : //www .dpb.gov.tr/F/Root/dosyalar/gorusler/p_m_i_g/yenidenata/ 2.pdf erişim tarihi :17 / 11/ 2017) . Dolayısıyla, başvuru konusu olayda, memurluktan çekilen başvuranın yeniden atanması konusunda İdarenin takdir yetkisine sahip olduğu açıktır .
13. Bakanlığın, yeniden atama hususunda, atama izni verilen öğretmen kadrolarının en fazla %1’inin kurumlar arası ve yeniden atamada kullanılmasının 657 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılan Milli
Eğitim Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde hüküm altına aldığı görülmektedir .
Diğer bir anlatımla, anılan Yönetmelik’in dayanaklarından biri olan 657 sayılı Kanun’da öngörülen yeniden atanma konusundaki takdir yetkisinin kullanımı konusunda, İdareye belli bir davranışı emredecek ve idarenin buna göre davranmasını öngörecek şekilde, atamaların sayısı konusunda bir sınırlama getirilmekte; bu itibarla Yönetmelik’teki bu düzenleme İdarenin mutlaka yeniden atama yoluyla atama yapması gerektiğine işaret etmemektedir . Diğer yandan, Yönetmelik ile 657 sayılı
4 / 6Kanun’daki takdir yetkisinin ortadan kaldırılacağını değerlendirmenin; hiyerarşik sıradaki hukuk
kurallarından altta bulunan bir kural olan yönetmeliğin, kendi üstündeki kural olan kanuna aykırı olmaması anlamını taşıyan normlar hiyerarşisine aykırı olacağı belirlenmiştir .
14. Danıştay 12 nci Dairesinin 13/ 10/ 1997 tarihli ve E :1995 / 9347, K:1997 / 2142 sayılı kararı; “Bir kamu görevine açıktan atama yapmak konusunda idarelerin takdir yetkisi bulunduğu, idarenin bu konuda yargı kararıyla zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği, ancak bu takdir yetkisinin de mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindendir . Bir başka ifade ile, takdir yetkisi, açıktan atamaya ilişkin bir işlemde kullanılmış ise, bunun kadro, ihtiyaç, hizmet gerekleri ve atama isteminde bulunan kişinin kişisel konumu gibi durumlar dikkate alınarak, kullanılıp kullanılmadığının yargı merciince incelenmesi, idari eylem ve işlem niteliğinde karar vermeyi değil, idari işlemin sebep ve maksat yönlerinden yargı denetiminin işlevini sağlamak olarak kabulü gerekir .” şeklindedir . Başvuru konusu olayda ise, İdarenin kadro, ihtiyaç, hizmet gerekleri ile bütçe imkânları çerçevesinde, öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere yeniden atama yerine, 657 sayılı Kanun’da tanınan takdir yetkisi çerçevesinde sözleşmeli öğretmen istihdam etmeyi uygun bulduğu görülmüş olup, İdarenin bu husustaki takdir yetkisini hukuka aykırı olacak şekilde kullanmadığı belirlenmiştir .
15. Başvuran, kendisi ile benzer durumundaki bir kişinin İdarenin takdir yetkisini kullanmasıyla yeniden atandığını iddia etmekte ise de, Kurumumuza bu hususta somut bir bilgi ve belge sunulmamış olup, Kurumumuzca bu yönde bir tespit de yapılamamıştır . İdare tarafından
Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerde ise, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin
Yönetmelik’in 03/ 08/ 2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanması sonrasında yeniden atama yapılmadığının ifade edildiği görülmüştür .
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın memurluktan çekildikten sonra yeniden atanma talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
5 / 6VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi