|
ÖZET: Başvuran, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilip, OHAL Komisyonu kararıyla göreve iade edildiğini, ihraç döneminde ödenmeyen giyecek yardımlarının kendisine ödenmesini talep etmiştir. Ancak, Gemlik Kaymakamlığı, ihraç dönemi için giyecek yardımının ödenmediğini, çünkü başvuranın bu dönemde fiilen görev yapmadığını belirtmiştir.
Danıştay, ilgili mevzuat ve içtihatları değerlendirerek, giyecek yardımının her yıl belirli dönemlerde verilmesi gerektiğini, bir dönem için verilmemiş olan yardımın sonraki dönemlerde ödenemeyeceğini ifade etmiştir. Bu nedenle, başvuranın ihraç olduğu dönemdeki giyecek yardımının verilmemesi, hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın geçmişe yönelik giyecek yardımı talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığına karar verilmiştir. Bu durum, kamu görevlilerinin mali haklarının düzenlenmesinde belirli kurallara uyulması gerektiğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12288-S.21.19715 –
BAŞVURU NO : 2021/5636
KARAR TARİHİ : 23/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GEMLİK KAYMAKAMLIĞI
Giyecek yardımı talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 08/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Bursa İli Gemlik İlçe Emniyet Müdürlüğü kadrosunda sicil sayılı
Polis Memuru olarak görev yapmakta iken 01.09.2016 tarihinde 672 sayılı KHK ile ihraç olduğunu,
31.03.2020 tarih ve 2020/6549 sayılı OHAL Komisyonu Kararı ile göreve iade edildiğini, göreve iade
sonrası mali hakların ödenmesi gerektiğini, bu nedenle Gemlik İlçe Emniyet Müdürlüğü’ne ihraç olduğu dönemde ödenmeyen giyecek yardımlarının ödenmesi için başvurduğunu, ancak tarafına giyecek yardımı yapılmadığını belirterek, ödenmeyen giyecek yardımı ücretlerinin hesaplanarak yasal faizleriyle birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gemlik Kaymakamlığının 08/6/2021 tarihli sayılı yazısında; 2.1. 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilen ve daha sonra OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile kamu görevine tekrar iade edilen başvuranın ihraç döneminde geçen sürelere ait mali ve sosyal haklarının 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10/A-Maddesi 4. Kısmına göre ödendiği, 2.2. Başvuranın talepte bulunduğu giyecek yardımının Memurlara Yapılan Giyim Yardımı Yönetmeliğinin
Giyecek Yardımından Yararlanma Şekli başlıklı 3. Bölümün 5. maddesinde yer alan “Herhangi bir nedenle bir dönem için verilmeyen giyim eşyası sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte de verilemez” hükmüne göre ödenmediği,
2.3. Başvuranın İlçe Emniyet Müdürlüğünde 12.09.2015-01.09 2016 tarihleri arasında filen görev yaptığı, görevli olduğu dönem süresinde 03.11.2015 tarihinde 29,62 TL nakdi olarak ödeme yapıldığı, başvuranın
2016 yılında Müdürlüğün Toplum Destekli Polislik Büro Amirliği kısmında görev yapmaya başladığından
01.04.2016 tarihide numaralı Giyecek Teçhizat Dağıtım Belgesi ile kendisine imza karşılığı ayni olarak
giyecek yardımı yapıldığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, “…İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Giyecek yardımı” başlıklı 211 inci maddesinde; “Devlet memurlarından hangilerinin ne şekilde giyecek yardımından faydalanacakları Maliye Bakanlığı ile
Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” 7. Memurlara Yapılacak Giyim Yardımı Yönetmeliğinin “Giyecek Yardımından Yararlanma Şekli” başlıklı 3 üncü bölümün 5 inci maddesinde; “… Herhangi bir nedenle bir dönem için verilmeyen giyim eşyası sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte de verilemez.”
Hükümleri yer almıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edildiğini ve daha sonra OHAL İşlemleri
İnceleme Komisyonu kararı ile kamu görevine tekrar iade edildiğini, ihraç olduğu dönemde ödenmeyen
/
giyecek yardımlarının tarafına ödenmediğini belirterek, giyecek yardımının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
10. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETO/PDY terör örgütü ile irtibatı/iltisakı bulunduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.
11. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
12. Diğer yandan, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur ” hükmü ile Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
13. Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
14. Somut olayda da, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilen ve daha sonra OHAL İşlemleri
İnceleme Komisyonu kararı ile kamu görevine tekrar iade edilen başvuranın ihraç döneminde geçen sürelere ait mali ve sosyal haklarının 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması
/
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kendisine ödendiği, ihraç döneminde geçen sürede giyecek yardımının ise fiilen görev ifa etmemesi nedeniyle kendisine ödenmediği anlaşılmıştır.
15. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 211 inci maddesinde Devlet memurlarından hangilerinin ne şekilde giyecek yardımından faydalanacakları Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunacağı hükme bağlanmış bulunmaktadır. Bu hükme dayanılarak hazırlanan ve 14/9/1991 tarih ve 91/2268 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren
“Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliği” nde kimlere ne gibi giyecek eşyası verileceği, kadro unvanları ve hizmet sınıfları itibarıyla cinsi, miktarı, kullanma süresi ve niteliği ayrı ayrı tespit edilmiş bulunmaktadır. Anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesin son fıkrasında ise herhangi bir nedenle bir dönem içinde verilmeyen giyim eşyasının sonraki döneme ait giyecek yardımı ile birlikte verilemeyeceği hükmüne yer verilmiştir.
16. Konuyla ilgili Danıştay Beşinci Dairesinin 28/05/2010 tarih ve 2008/1723 Esas, 2010/3702 Karar sayılı kararında “Giyecek yardımının kural olarak her yıl belli dönemler itibariyle verilmesi suretiyle bu giyeceklerin yalnızca o yıl içinde kullanılması öngörüldüğünden ve izleyen yıl yine giyecek yardımından yararlandırma söz konusu olduğundan, herhangi bir nedenle o dönem için verilmeyen giyim eşyasının sonraki döneme ait giyecek yardımına ek olarak verilmesi olanaklı olmadığı gibi, giyim yardımının her yıl yapılması ilkesine ve kamu yararına aykırı bulunmaktadır. Bu sakıncanın önlenmesi için dava konusu
Yönetmeliğin 5 inci maddesi ile her dönem için o mevsimle ilgili giyeceklerin verilmesi ilkesinin benimsenmesinde ve önceki dönem ve yıllarda ödenmeyen giyecek yardımının daha sonra ayrıca verilmesi konuşunda açık bir yasak getirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. (…)” şeklinde hüküm kurulduğu görülmektedir.
17. Tüm bu açıklamalar, mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde; ilgili yıl içerisinde memurun giyim ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak yapılması öngörülen bir yardımın herhangi bir nedenle verilmemesi halinde sonraki dönemlere ait giyecek yardımı ile birlikte verilmesine imkân bulunmadığı, bu nedenle ihraç olduğu dönemde fiilen görev yapmaması nedeniyle verilemeyen kıyafet yardımının başvurana sonraki dönemlerde verilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından Gemlik
Kaymakamlığının başvuranın geçmişe yönelik olarak kıyafet yardımı verilmesi talebini reddetmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve GEMLİK KAYMAKAMLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi