|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın OHAL döneminde ihraç edilip, göreve iade edilmesinin ardından geçmiş yıllara ait yıllık izinlerinin kullandırılmasını talep ettiği belirtilmektedir. Sağlık Bakanlığı, bu taleple ilgili olarak, Devlet Memurları Kanunu’nun 103. maddesine atıfta bulunarak, önceki yıllara ait kullanılmayan izin haklarının düşeceğini ifade etmiştir.
Kararda, 7075 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 10. maddesi uyarınca, kamu görevinden çıkarılma tarihini takip eden dönemdeki mali ve sosyal hakların ödenmesi gerektiği, ancak yıllık izinlerin parasal değere çevrilemeyeceği vurgulanmıştır. Bu nedenle, başvuranın 2017-2020 yıllarına ait izin haklarının kullandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi, Devlet Memurları Kanunu’ndaki açık hükümlere dayandırılarak, hukukun üstünlüğü ilkesine uygun bir şekilde değerlendirilmiştir. İzin haklarının iadesinin mümkün olmadığına dair yapılan değerlendirme, kamu personelinin haklarının korunması açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/13142-S.22.20105
BAŞVURU NO : 2022/9063
KARAR TARİHİ : 10/10/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçmişe dönük yıllık izinlerinin kullandırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Nevşehir Devlet Hastanesi’nde Fizyoterapist olarak çalışırken 675 sayılı OHAL KHK’sı ile 29/10/2016 tarihinde memuriyetten ihraç edildiğini, OHAL Komisyonunun 10/02/2022 tarih ve
/ sayılı kararı ile görevine iade edildiğini, 17/03/2022 tarihinde Nevşehir Devlet Hastanesi’ndeki görevine başladığını, yıllık izin hakkının sosyal haklar arasında yer aldığının kabulü ile göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerinin takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye takabül eden mali ve sosyal hakları ödenmesi yönündeki hüküm uyarınca bu süreye ilişkin yıllık izinlerinin tamamının kullandırılması hususunda idareye yapmış olduğu başvuruya olumsuz cevap verildiğini belirterek, geçmişe dair (2017- 2018-2019-2020 yıllarına ait) izinlerinin kullandırılması hususunda gereğinin yapılmasını talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen 08/07/2022 tarih ve – sayılı cevabi yazısında özetle; başvuranın 675 sayılı OHAL KHK’sı ile 29/10/2016 tarihinde memuriyetten ihraç edildiği, OHAL komisyonunun 10/02/2022 tarih ve / sayılı kararı ile göreve iade edildiği, 2017-2018-2019-2020 yıllarına denk gelen yıllık izinlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 103’üncü maddesi gereğince iade edilemeyeceği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
B. Çalışma şartları ve dinlenme hakkı başlıklı 50 nci maddesinde “Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar. Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Devlet Memurları Kanununun Yıllık izinlerin kullanılışı başlıklı 103 üncü maddesinde “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. (Değişik cümle: 6/7/1995 – KHK-562/2 md.) Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer. Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılırlar. Bunlara, hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında, ayrıca yıllık izin verilmez.”
6. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin (1), (2) ve (3) numaralı fıkralarında; “(1) … İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan Ret Karar Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, ihraç edildikten sonra OHAL komisyonu kararı ile göreve iade edildiğini belirterek o dönemde kullanamadığı izinleri tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
9. 7075 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri
İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde “Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları öden ir.” Hükmü mevcuttur.
10.Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili maddesinin lafzi yorumu yapıldığında esas amacın kamu personelinin görevden alındığı döneme ilişkin mali ve paraya çevrilebilecek sosyal haklarının iadesinin amaçlandığı anlaşılmıştır.
11. Devlet Memurları Kanununun 103 üncü maddesinde “Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer.” Hükmü gereğince bulunulan yıldan iki yıl önceki ve geriye doğru giden yıllara tekabül eden yıllık izinlerin düşeceği düzenlenmiş olup, bu izinlerin parasal değere çevrilebileceğine ilişkin herhangi bir hüküm mevcut değildir. Dolayısıyla izin hakkı her ne kadar sosyal haklar arasında yer alsa da Devlet Memurları Kanunundaki açık hüküm nedeniyle ve izin hakkının parasal değere çevrilemeyeceği de göz önünde tutulduğunda başvuranın 2022 yılında göreve iade edilmiş olması nedeniyle 2020,2019,2018,2017 yıllarına tekabül eden izin haklarının kullandırılamayacağı açıktır. Aksi yönde yapılacak işlemin Devlet Memurları Kanununa açıkça aykırı olacağı değerlendirilmiş olup, hukuk devleti ilkesi gereğince de kanuna aykırı işlem tesis edilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
12. Netice olarak, ilgili Kanun Hükmünde Kararnamede mahrum kalınan mali haklar ile parasal değere sahip olan sosyal hakların ödenmesinin amaçlandığı değerlendirilmiş olup, Devlet Memurları Kanunun 103 üncü maddesi gereğince ilgili yıllara ait yıllık izinlerin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde ve gerekçeli cevap verildiği görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kayseri İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Türkiye Cumhuriyeti karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi