|
ÖZET: Başvuran, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilip, OHAL İnceleme Komisyonu kararıyla tekrar göreve iade edilmiştir. Ancak, başvuranın ihraç sürecine ilişkin kayıtların, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) gibi sistemlerde tutulması talebi reddedilmiştir. İdare, bu kayıtların tutulmasının zorunlu olduğunu belirtse de, başvuranın durumunun OHAL sürecindeki işlemlerle bağlantılı olduğu ve bu nedenle kayıtların silinmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Hukuki değerlendirmeye göre, OHAL İnceleme Komisyonu kararı ile göreve iade edilen kamu görevlilerinin, ihraçlarına ilişkin tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalktığı kabul edilmektedir. Bu bağlamda, başvuranın özlük dosyası haricindeki kayıtların silinmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın mağduriyetini gidermesi ve bu kayıtları silmesi gerektiği tavsiye edilmiştir. Bu durum, başvuranın maddi ve manevi zarar görmesini engellemek amacıyla önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/63306-S.20.68490
BAŞVURU NO : 2020/4607
KARAR TARİHİ : 30/06/2020
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kamu görevinden çıkarılma ve göreve iade kararına ilişkin bilgilerin silinmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 10/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda başvuran, 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
(KHK) ile kamu görevinden ihraç edildiğini, 29/04/2019 tarihinde OHAL İnceleme Komisyonu
Kararı ile tekrar göreve başladığını belirtmektedir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Antalya İl
Müdürlüğüne yaptığı bütün kurumlardaki ve Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip
Programındaki (HİTAP) kayıtlardan, ihraç ile ilgili işlemlerin silinmesi talebinin reddedildiğini, bilgilerinin anılan platformlarda tutulmasının kendisini maddi ve manevi olarak yıpratacağını ifade eden başvuran, mağduriyetinin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 05/05/2020 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 109 uncu maddesi ile Kamu Personeli Genel
Tebliği’nin (Seri No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığındaki hükümler gereği, memurun vuku bulan tüm özlük işlemlerinde, incelenmesi halinde konunun anlaşılabilmesi bakımından gerekli kayıtların tutulmasının zorunlu olduğu,
2.2) HİTAP’a sigortalının halen veya son defa görev yaptığı kamu kurumu tarafından, hizmet
başlangıcından itibaren tüm hizmet bilgilerinin (hizmet, öğrenim, unvan, askerlik, diğer sigortalılık süresi, borçlanma, fiili ve itibari hizmet süresi, makam-temsil-görev tazminatı, açık süre ile yaş tashihi ve kaza-i rüşt bilgileri) girilmesinin zorunlu olduğu, personelin özlük durumundaki değişikliklerin herhangi bir kanuna veya yönetmeliğe bağlı olmaksızın işlenmesi yanıltıcı olacağından, hizmet belgelerini düzenleyen ve inceleyen makamların idari sorumluluğunun bulunduğu, bilgilerin doğru ve anlaşılır olmasının gerek özlük haklarının takibi ve gerekse başka kamu kurum ve kuruluşlarına ibrazı halinde ilgi hakkında doğru değerlendirme yapılabilmesi için mevzuata uygun düzenlemesi gerektiği, bu kapsamda bahse konu bilgilerin HİTAP ve personel bilgi sisteminde tutulduğu, açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 31/03/2020 tarihli ve E. /
sayılı yazısında;
3.1) Sosyal Sigortalar İşlemleri Yönetmeliği uyarınca HİTAP’a internet üzerinden aktarılan
bilgilerin doğruluğundan kamu idarelerinin sorumlu olduğu,
3.2) Devlet Personel Başkanlığının 27/07/2018 tarihli ve E. sayılı; 02/11/2018 tarihli ve
E. sayılı görüşlerinde, görevden çıkarma işleminin kamu görevine iade edilen kişiler bakımından iade kararnamesinin yayımı tarihinden geçerli olarak ortadan kalkmış sayılacağı hüküm altına alındığından, bunlar hakkında kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi, ancak kamu görevinden çıkarılma ve iade edilmelere ilişkin kanun hükmünde kararname örneklerinin/yargı kararlarının özlük dosyasında saklanması gerektiğine yer verildiği,
3.3) HİTAP sistemine kurumların bilgileri girmeye ve görüntülemeye yetkili personeli ile
Kurumlarının sorumlu yetkililerinin erişebileceği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi
edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 657 sayılı Devlet memurları Kanunu’nun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı
109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak
kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur. Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur. Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.”,
7) 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un
“kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “…İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir…”,
8) 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel
Tebliği (Seri No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında; “1- Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir. … 3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur. 4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur. 5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır…. 7-Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…”,
9) 29.01.1990 tarihli ve 20417 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin; “ Personel Kütüğü ve Özlük Dosyası” başlıklı 38 inci maddesinde; “Sözleşmeli personel teşebbüs ve bağlı ortaklıklarca tutulacak sözleşmeli personel kütüğüne kaydolunur. Her sözleşmeli personele bir numara verilir ve bir özlük dosyası tutulur.” “Sicil dosyası” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Her sözleşmeli personelin bir sicil dosyası bulunur. Sicil amirleri tarafından düzenlenecek sicil raporları ile varsa müfettiş raporları sicil dosyasına konulur.
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Tavsiye Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden ihraç edilip OHAL İnceleme Komisyonu
Kararı ile tekrar göreve başladığını belirtmektedir. Başvuran, bütün kurumlardaki ve Sosyal
Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programındaki (HİTAP) kayıtlardan, ihraç ile ilgili işlemlerin silinmesi talebinin reddedildiğini, bilgilerinin anılan platformlarda tutulmasının kendisini maddi ve manevi olarak yıpratacağını ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini
Kurumumuzdan talep etmektedir.
12) Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain
darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasa’nın 120 inci maddesi ve
2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine
karar verilmiştir. Bu kapsamda 01/09/2016 tarihli ve 29818 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamanda Alınan Tedbirlere İlişkin
Kanun Hükmünde Kararname (KHK), 08/03/2018 tarihli ve 3035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7084 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmıştır.
13) Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla
terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan
KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
14) Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı
halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla da yine OHAL
KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.
15) Başvuruya konu olayda, başvuranın mülga Maliye Bakanlığı Antalya Defterdarlığı Milli
Emlak Dairesi Başkanlığında müdürü olarak görev yapmakta iken 19/07/2016 tarihinde
FETÖ/PDY kapsamında görevinden uzaklaştırıldığı, 01/09/2016 tarihinde 672 sayılı KK ile kamu görevine son verildiği, 29/04/2019 tarihinde ise OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu
Kararı ile kamu görevine iade edilerek görevine başlatıldığı anlaşılmaktadır.
16) Bu çerçevede ilgili mevzuat ve İdarenin açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, KHK
hükümlerine istinaden görevinden ihraç edilen kamu görevlilerinin, OHAL İnceleme
Komisyonu Kararı ile görevlerine iade edilmeleri halinde, kamu görevinden çıkarılmaya ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir. Bu kapsamda, kamu görevine iade edilen başvurana İdarece tüm mali ve sosyal hakları ödendiği, ancak çıkarmaya ilişkin KHK’nın diğer etki ve sonuçların da ortadan kaldırmak amacıyla kamu görevinden çıkarmaya ilişkin bilgilerin başvurana ait bütün kurumlardaki ve Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip
Programı (HİTAP) le personel bilgi sisteminden silinmediği anlaşılmıştır.
17) İdare her ne kadar ilgili mevzuatı kapsamında bu bilgilere HİTAP programında ve özlük
dosyasında yer verilmesi gerektiğini belirtmekte ise de, başvuran hakkında tutulan bu kayıtlar başvuran hakkında OHAL sürecinde yapılan işlemlerle neden-sonuç ilişkisi içerisinde olduğundan, OHAL İnceleme Komisyonu kararı sonrasında başvuran hakkında yapılan tüm işlemlerin ‘sonuçlarıyla’ da ortadan kaldırılması gerektiği açıktır. Ayrıca, OHAL İnceleme
Komisyonu kararı sonrası başvuranın hakkında yapılan işlemin tüm sonuç ve hükümleriyle ortadan kalktığı gözetildiğinde, adli ve idari makamlar nezdinde resmi bir belge olarak geçerli sayılan ve sigortalıların emeklilik öncesi hizmet birleştirme, ihya, borçlanma (askerlik, aylıksız izin vb.) gibi işlemleri ile elektronik ortamda emeklilikte tabi oldukları hizmet süresi ve yaş hesabının yapıldığı ve bu bilgilerin esas alınmasıyla emekli aylıklarının bağlandığı HİTAP’ta başvuranın ihraç ve iade süreçlerine ilişkin kayıt tutulmasının gerek başvuran gerekse diğer kurum ve kuruluşlar açısından doğru karar vermeye yönelik bir değer taşımadığı da görülmektedir.
18) Diğer taraftan, kamu görevinden ihraç edilmeye dair bilgilerin HİTAP ve personel bilgi
sistemi gibi platformlarda tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak başvuranın işyeri huzurunu olumsuz yönde etkileyebileceği ile kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir.
19) Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; OHAL
süreci içerisinde birbirinin devamı niteliğinde tesis edilen açığa alma işlemi, akabinde KHK hükümleri ile gerçekleştirilen ihraç işlemi sonrasında yine OHAL İnceleme Komisyonu kararı ile kamu görevine iade edilen başvuranın ihraç edildikten sonra göreve iade edilen kişilerde olduğu gibi özlük dosyası haricinde tutulan, hizmet belgeleri, HİTAP bilgileri, personel kayıt sistemi vb. sistemlerde bu sürece ilişkin kayıtların silinmesi gerektiği, bunun aksine yönelik idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı; bu sebeple, başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında tutulan görevden uzaklaştırılmaya, kamu görevinden ihraç edilmeye ve kamu görevine iade edilmeye ilişkin kayıtların silinmesi hususunda İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, ilkelerine uygun davrandığı, ancak başvuranın atanma talebine ilişkin 2016 yılı Temmuz ayı içerisinde yaptığı görüşmenin sonucunu aynı yılın Aralık ayına kadar başvurana iletmeyerek mağduriyete sebep olduğu, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenlerle “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 4/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır..
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip
Programı (HİTAP), personel bilgi sistemleri ve benzeri elektronik veri tabanlarında tutulan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi hususunda ÇEVRE VE
ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tavsiyede bulunulmasına,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca; ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi