OHAL sürecinde görevden uzaklaştırılanların elektronik kayıtlardan silinmesi kişisel veri koruma kapsamında değerlendirilebilir mi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu karar, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu’nda görevden uzaklaştırılan bir çalışanın, OHAL sürecinde yaşadığı mağduriyetin giderilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 19/07/2016 tarihinde OHAL nedeniyle görevden uzaklaştırılmış, 19/10/2016 tarihinde göreve iade edilmiştir. Ancak, görevden uzaklaştırılma kaydının özlük dosyası dışında tutulan elektronik veri tabanlarından silinmesi talebi, idare tarafından reddedilmiştir. İdare, mevzuatta böyle bir silme işlemi için açık bir hüküm bulunmadığını öne sürmüştür.

Ancak, Danıştay kararı, OHAL sürecinde görevden uzaklaştırılan ve sonrasında iade edilen kamu görevlilerinin kayıtlarının silinmesi gerektiğine dair emsal kararlar içermektedir. Bu bağlamda, başvuranın HİTAP ve diğer elektronik sistemlerdeki görevden uzaklaştırılma kayıtlarının silinmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, başvuranın ve benzer durumdaki kişilerin çalışma huzurunu olumsuz etkileyebileceği ve kişisel verilerin korunması açısından da önem taşımaktadır. Dolayısıyla, başvuranın talebi doğrultusunda, ilgili kayıtların silinmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/15335-S.21.24562

BAŞVURU NO : 2021/13750

KARAR TARİHİ : 25/10/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Görevden uzaklaştırılma kaydına ilişkin bilgilerin özlük dosyası dışında kurum tarafından tutulan tüm elektronik veri tabanlarından silinmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 16/08/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda strateji uzmanı kadrosunda görev yaptığını, 19/07/2016 tarihinde Kurum tarafından OHAL sebebiyle görevden uzaklaştırıldığını, sonrasında tekrardan göreve iade edildiğini, görevden uzaklaştırılma kaydına ilişkin bilgilerin kurum tarafından tutulan elektronik veri tabanlarında halen yer aldığını, bu durumun hukuka aykırı olduğunu belirterek, görevden uzaklaştırılma kaydına ilişkin bilgilerin özlük dosyası dışında kurum tarafından tutulan tüm elektronik veri tabanlarından (personel bilgi sistemi, kurumsal hizmet cetveli, HİTAP vb.) silinmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talep yazımıza istinaden, Türkiye RadyoTelevizyon Kurumu Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının 06/09/2021 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; başvuranın 19.07.2016 tarihinde kamu görevinden uzaklaştırıldığı ve 19.10.2016 tarihinde görevine iade edildiği, mevzuat düzenlemelerinde görevden uzaklaştırılmaya ilişkin kayıtların personel özlük dosyaları ve buna ilişkin veri tabanlarından silinmesi yönünde herhangi bir hüküm bulunmadığı, ayrıca 26/02/2016 tarihli ve 2015/4478 sayılı Kamu

Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) nun benzer taleplere ilişkin ret kararı ile Ankara 9. İdare

Mahkemesinin 28/09/2020 tarihli ve Esas No: 2019/2422, 2020/1631 karar numaralı emsal kararları göz önünde bulundurularak buna ilişkin talebin reddedildiği, bu bağlamda silme işlemine dair ilgili mevzuatta açık bir hüküm olmaması, kişisel verilerin korunması konusunda yeterli ölçüde hassasiyet gösterilmesi, bu

bilgilere yetkili kişiler hariç erişimin mümkün olmaması ve bilgilerin korunmaması durumunda idari ve cezai yaptırımların varlığı ve caydırıcılığı nedeniyle HİTAP bilgileri, personel bilgi sistemi, hizmet cetveli vb. kayıtlardan silinmediği, tüm bu sebeplerden ötürü, mevzuatla yüklenen bir görev gereği bu bilgilerin muhafaza edildiği ve silme işleminin mümkün olmadığı ifade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Genel İlkeler başlıklı 128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur. Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.

Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet

Personel Başkanlığınca belirlenir.” 6. Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda Memur Statüsünde İstihdam Edilen Personel

Yönetmeliğinin “Özlük dosyası” başlıklı 74 üncü maddesinde, “(…) (2) Özlük dosyasında; (…) d)

Atama, yükselme, nakil, aylıksız izin, vekâlet ve diğer olurlar ile bunlarla ilgili yazışmalar, (…) ğ) Mahkeme ve disiplin ile ilgili kararlar, (…) bulunur.” 7. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri

No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında; 1- Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir. …

3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.

4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.

5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş

karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır….

7- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…

8. 29/03/2017 tarihli ve 30022 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7087 sayılı

“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin

Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 688 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı

Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin; “İade hükümleri” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Ekli listede yer alan kamu görevlileri, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır.

(2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.” 9. 01/02/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması

Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun

“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde… İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır.”

Hükümlerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın, özlük dosyası haricinde tutulan hizmet cetveli, HİTAP, personel bilgi sistemi ve benzeri elektronik sistemlerde görevden uzaklaştırıldığına ilişkin kayıtların silinmesi yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran özetle, OHAL sebebiyle hakkında yapılan görevden uzaklaştırılma işlemine ilişkin kayıtların özlük dosyası dışında tutulan tüm elektronik veri tabanlarından silinmesini talep etmektedir.

12. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal

Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü

Hal Kapsamanda Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK), 29/10/2016 tarihli ve

29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin

Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmıştır.

13. Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.

14. Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla da yine OHAL KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu

Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.

15. Başvuruya konu dosyanın incelenmesinden; başvuranın da Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda strateji uzmanı kadrosunda görev yapmakta iken, 19/07/2016 tarihinde görevlerinden uzaklaştırıldığı, 19/10/2016 tarih itibariyle yeniden görevine başladığı anlaşılmıştır.

16. (2) numaralı paragrafta yer verilen İdarenin açıklamalarından, görevden uzaklaştırılan ve göreve iade edilen personelin “görevden uzaklaştırılmaya” ilişkin kayıtların; hizmet belgesinden, Sosyal Güvenlik

Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) ile personel bilgi sisteminden silinmediği anlaşılmaktadır.

17. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı hükme bağlanmıştır.

18. Ayrıca, Devlet Personel Başkanlığının 7/07/2018 ve 02/11/2018 tarihli yazılarında Olağanüstü Hal

Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenler için kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilmiş ve bu çerçevede kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin bilgilerin

hizmet belgesi/hizmet cetvellerinden silinmesi, ancak kamu görevinden çıkarılma ve iade edilmelerine ilişkin kanun hükmünde kararname örneklerinin/yargı kararlarının özlük dosyalarında saklanması gerektiği ifade edilmiştir.

19. OHAL süreci içerisinde gerçekleştirilen ihraç işlemi sonrasında OHAL Komisyonu kararı ile kamu görevine iade edilen başvuranın, özlük dosyası haricinde tutulan hizmet cetveli, HİTAP, personel bilgi sistemi ve benzeri elektronik sistemlerde görevden uzaklaştırıldığına ilişkin kayıtların silinmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Görevden uzaklaştırıldığına ilişkin bilgilerin, HİTAP ve personel bilgi sistemi gibi platformlarda tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak, çalışma huzurunu olumsuz etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir.

20. Benzer konuda (kamu görevinden çıkarılan ancak mahkeme kararı gereği göreve başlayan başvuranın

HİTAP kayıtlarının silinmesi talebi ile) Kurumumuza yapılmış olan 22/08/2019 tarihli ve 2019/14377 numaralı başvuruya ilişkin verilen 20/02/2020 tarihli Tavsiye Kararında; “OHAL süreci içerisinde birbirinin devamı niteliğinde tesis edilen açığa alma işlemi ve akabinde Yönetim Kurulu Kararı ile gerçekleştirilen ihraç işlemi sonrasında birinci derece mahkemesi kararı ile kamu görevine iade edilen başvuranın ihraç edildikten sonra göreve iade edilen kişilerde olduğu gibi özlük dosyası haricinde tutulan, hizmet belgelerinde, KYK, HİTAP bilgileri vb. sistemlerde görevden uzaklaştırıldığına dair kayıtların silinmesi gerektiği, bunun aksine yönelik idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı” gerekçesiyle, başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip

Programı (HİTAP) vb. elektronik veri tabanlarında tutulan görevden uzaklaştırılmaya ve görevden çıkarılmaya ilişkin kayıtların silinmesi hususunda tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir.

21. Tüm bu açıklamalar, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve Kurumumuzca daha önce benzer konuda verilmiş emsal karar birlikte değerlendirildiğinde; OHAL süreci içerisinde görevden uzaklaştırılan ve daha sonra kamu görevine iade edilen başvuranın, özlük dosyası haricinde tutulan hizmet cetveli, HİTAP, personel bilgi sistemi ve benzeri elektronik sistemlerde görevden uzaklaştırıldığına ilişkin kayıtların silinmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23. 4/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,

Başvuranın özlük dosyası haricinde tutulan hizmet cetveli, HİTAP, personel bilgi sistemi ve benzeri elektronik sistemlerde görevden uzaklaştırıldığına ilişkin kayıtların silinmesi hususunda, TÜRKİYE

RADYO TELEVİZYON KURUMUNA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

Kararın Başvurana ve TÜRKİYE RADYO TELEVİZYON KURUMUNA tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye

Radyo Televizyon Kurumunca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi