|
ÖZET: Özel öğretim kurumlarının kendi araçlarıyla öğrenci ve kursiyer taşımacılığı yapıp yapamayacağı konusunda, belediyelerin tahditli plaka uygulaması kapsamı dışında tutulup tutulamayacağına dair bilgi talep edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, belediyelere toplu taşıma hizmetlerini düzenleme yetkisi vermektedir. Bu bağlamda, toplu taşıma araçlarının sayısı, güzergahları ve durak yerleri gibi hususların belirlenmesi ilgili belediyenin sorumluluğundadır.
Mevzuat gereği, belediye sınırları içinde toplu taşıma yapacak her türlü aracın sayısını belirlemek ve çalışma izni vermek, ilgili belediyenin yetki alanına girmektedir. Bu kurallara aykırı hareket edenler için çeşitli yaptırımlar öngörülmektedir. Özel okulların sadece kendi öğrencilerini taşıyan servis araçları için bir muafiyet tanınmamaktadır. Uygulamada karşılaşılan sorunların ise, ilgili belediyeler ve mülki amirler tarafından mevcut yasalar çerçevesinde çözülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
T.C.
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü
Sayı : 71188846/250/74312 23/03/2020 Konu : Özel Öğretim Kurumlarının
Servis Araçları Tahdidi
…. BAKANLIĞINA
Genel Müdürlüğü)
İlgi : .. tarihli ve .. sayılı yazınız.
İlgi yazı ile özel öğretim kurumlarının kendilerine ait araçlarla kendi öğrenci ve kursiyerlerinin taşımasını belediyelerin tahditli plaka kapsamı dışında tutulup tutulamayacağı veya bu hususta yaşanan sorunların çözümü açısından Bakanlığımızca öngörülen başkaca bir husus olup olmadığının tarafınıza bildirilmesi talep edilmektedir.
Bilindiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15 inci maddesi “…
f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek.
p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.
.” hükmünü,
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7 inci maddesi “.
f) Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.
p) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dâhil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018- 7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek.
.” hükmünü,
9 uncu maddesi “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.
Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.
Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” hükmünü,
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ek 2 nci maddesi “…
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
Çalışma izni/ruhsatı almadan,
Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
(a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
(b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
(c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
.” hükmünü amirdir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri kapsamında; belediye sınırları içinde toplu taşıma yapacak her türlü servis ve toplu taşıma aracının sayısını belirlemenin ve bunlara çalışma izni/ruhsatı düzenlemenin ilgili belediyesinin görevi, yetkisi ve sorumluluğu olduğu, bu hükümlere aykırılık halinde ilgili Kanunlarda çeşitli yaptırımlar öngörüldüğü ve yalnızca kendi öğrencisini taşıyacak okula ait servis araçlarıyla ilgili bir muafiyete yer verilmediği değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan, uygulamada servis şoförleri ve şirketleri ile karşılaşılan sorunların, ilgili belediyesi ve mülki amiri tarafından 5393, 5216, 2918 sayılı Kanunlar ile Karayolları Trafik Yönetmeliği ve Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğince belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde giderilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Bilgilerinize arz ederim.
Bakan a.
Genel Müdür