|
ÖZET: Uyuşmazlık, ölüm aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali istemine dayanmaktadır. Davacı, eşi adına yapılan sigortalılık işlemlerinin hatalı olduğunu ve 5510 sayılı Kanun’un 32. maddesi gereğince ölüm aylığı bağlanabilmesi için gerekli prim gün sayısının sağlandığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi, davacının eşi adına yapılan işlemleri iptal ederek ölüm aylığı bağlanmasına karar vermiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi, davacının 4/a sigortalılığı kapsamında 1478 gün hizmetinin bulunduğunu belirterek, ölüm aylığı bağlanması için gereken 900 günlük prim gün sayısının sağlandığını tespit etmiştir. Mahkeme, davalı Kurumun işleminin hatalı olduğunu vurgulayarak, istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Sonuç olarak, mahkeme kararının usul ve esas yönünden kanuna uygun olduğu, davacının ölüm aylığına hak kazandığı ve Kurum işleminin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, sosyal güvenlik hukuku açısından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır. |
10. Hukuk Dairesi 2024/9438 E. , 2024/13354 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2503 E., 2024/866 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 8. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/116 E., 2022/357 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından süresinde istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, müvekkili davacının … eşi …’ün 4/a kapsamında 06.08.2009-05.10.2009 tarihleri arasında iş yerinde geçen çalışmalarının iptal edilerek, 121.439,87TL ana para ve 59.786,38TL yersiz aylık ödeme borcu 2.500,00TL ana para ve 599,14TL bayram ikramiyesi olarak borç tahakkuk ettirildiğini, …’ün 03.10.2010 tarihinde vefat ettiğini, müvekkiline de eşinden dolayı dul aylığı, kızı … ‘e de yetim aylığı bağlandığını, aradan 11 yıla yakın bir zaman geçtikten sonra … eşinin çalışmalarının sahte sigortalı olduğu bahsi ile yaklaşık 185.000TL’ye yakın müvekkiline borç çıkartıldığını, 12.01.2022 tarihinde Kuruma başvurulduğunu, taleplerinin reddedildiğini, Kurum denetmenlerince yeteri kadar araştırma inceleme yapılmadan … eşi …’ün sigortalılığının ve 1800 günün altında 1761 gün hizmeti kaldığından malullük aylığının, neticeten eşi …’ün ve kızı … ‘ün ölüm aylıklarının iptal edildiğini, … …’ün 4/a 02.04.1990 olduğunu, 61 gün SSK kapsamında iptal edilen günler dikkate alınmadığında bile 1478 gün 4/a (SSK) kapsamında, 283 gün 4/b (Bağ-Kur) hizmeti bulunduğunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun’un 32 nci maddesine göre 900 gün hizmetinin aylık ölüm aylığı bağlanmasına yeterli olduğunu belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili, Kurumca tesis edilen işlemin kanuna ve mevzuata uygun olduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı 10.12.2010 tarihli tahsis talebine istinaden 01.01.2011 tarihi itibariyle hizmet birleştirmesi yapılmaksızın … eşi …’ün müstakilen mülga 506 sayılı Kanun’a tabi hizmetleri üzerinden mülga 506 sayılı Kanun’a göre ölüm aylığına hak kazandığı, davalı Kurumun davacı adına ölüm aylıklarını borç tahakkuk ettiren 06.12.2021 tarihli ve 36293902 varide sayılı işlemi ile bayram ikramiyelerini borç tahakkuk ettiren 06.12.2021 tarihli ve 36293830 varide sayılı işleminin iptalinin gerektiği, bu konuda alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli bulunduğu anlaşılmış, davanın kabulüne davalı Kurumun, davacı adına ölüm aylıklarını borç tahakkuk ettiren 06.12.2021 tarihli ve 36293902 varide sayılı işlemi ile bayram ikramiyelerinin borç tahakkuk ettiren 06.12.2021 tarihli ve 36293830 varide sayılı işleminin iptaline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle;
1-Yersiz açılan davanın reddinin gerektiği,
2-Mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğu,
3-Müvekkil Kurumca yapılan işlemlerde hata bulunmadığı,
Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının ölüm aylığını iptal eden Kurum işlemi hatalı olmuştur. Çünkü 5510 sayılı Kanun’un 32 nci maddesinde ölüm aylığı bağlanabilmesi için 4/a sigortalılığı yönünden 900 gün, 4/b sigortalılığı yönünden ise 1800 günlük prim gün sayısı gerekmektedir. Her ne kadar muris adına yapılan bildirimlerden 61 günlük 4/a süresi iptal edilmiş ise de, geriye 1478 günlük 4/a kapsamında sigortalılık hizmeti bulunmaktadır. Dolayısıyla davacılara 4/a sigortalılığı kapsamında ölüm aylığı bağlanması koşulları ortadadır. Yani hizmet birleştirmesine zorlanmadan davacının 4/a sigortalılığı kapsamında ölüm aylığı bağlanma şartları sabit olup mahkeme kararı yerinde olmuş, bu nedenlerle dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesi aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ölüm aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali istemidir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun’un ilgili hükümleridir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
19.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.