Ölüm aylığı bağlanması talebinin reddinde usul ve yasaya aykırılık tespiti nasıl hukuki sonuçlar doğurur (Yargıtay)

10. Hukuk Dairesi         2024/10806 E.  ,  2024/13075 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1203 E., 2024/1271 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Akçakoca 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/321 E., 2022/249 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin 01.06.2020 tarihinde bekar ve çocuksuz olarak vefat eden oğlu …’tan kendisine ölüm aylığı bağlanması için davalı Kuruma yaptığı başvurunun Kurum tarafından, Sosyal Güvenlik Denetmelerinin yaptığı araştırma neticesinde her türlü kazanç ve irattan elde etliği gelirin asgari ücretin net tutarının altında olmadığı gerekçesi ile 23.03.2021 tarihinde reddedildiğini, müvekkilinin herhangi bir geliri ve kazancı bulunmadığını, eşinin ise aylık 2.400,00 TL civarında yaşlılık aylığı ile 1,5 dönümlük fındık bahçesinden kazandığı senelik 300 kilogram fındık geliri olduğunu, buna göre de müvekkilinin asgari ücret kadar bir geliri ve kazancı olmadığını belirterek, Kurum işleminin iptali ile müvekkiline, Kuruma başvuru tarihi olan 24.07.2020 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili, Kurum kayıtlarına göre davacının 24.07.2020 tarihinde ölüm aylığı bağlanması talebi ile Kuruma başvuruda bulunduğu, Sosyal Güvenlik Denetmenince hazırlanan 19.03.2021 tarih ve 2021/420725/22 sayılı denetim raporuna göre, hanenin tüm gelirleri toplandığında davacı ve eşinin elde ettiği toplam gelirin asgari ücretin net tutarının üstünde olduğunun anlaşıldığını, bu nedenle davacıya oğlunun ölümünden, dolayı ölüm aylığı bağlanmasına kanunen imkan bulunmadığından davacının talebinin reddine karar verildiğini, Kurum işleminin hukuka uygun olduğunu belirtilerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davanın kabulüne, Sosyal Güvenlik Kurumunun davacıya ölüm aylığı bağlanmamasına ilişkin işleminin iptali ile davacıya Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuru tarihi olan 24.07.2020 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili; davacının talebinin reddine ilişkin Kurum işleminin denetmen raporuna dayandığını, sosyal güvenlik denetmenlerince tutulan tutanaklar ve düzenlenen raporların 5510 sayılı Kanun’un 59. maddesi hükmü gereğince kesin delil niteliğinde olduğunu, 5510 sayılı Kanun’un 34. maddesi ve 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesine istinaden ana-babaya aylık bağlanabilmesi için anne veya babanın her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirin asgari ücretin net tutarının altında olmasının şart olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davalı Kurumun istinaf başvurularının HMK’nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B.Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının ölüm aylığı bağlanması talebinin reddine dair Kurum işleminin iptali, tespiti, 24.07.2020 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına karar verilmesi istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un 32, 34. maddeleridir.
3. Değerlendirme
İnceleme konusu dosyada; davacı ölüm aylığı bağlanması talebinin reddine dair Kurum işleminin iptali ile 24.07.2020 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep etmiş, davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece verilen karar yerinde ise de davacı 24.07.2020 tarihinde oğlu …’tan ölüm aylığı bağlanması talebiyle başvurduğundan, talep tarihini takip eden ay başından itibaren aylık bağlanmasına hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Ne var ki bu aykırılığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2. maddesi gereğince verilen karar, düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
Davalı Kurumun temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 1. bendinin silinmesine, yerine;
“1-Sosyal Güvenlik Kurumunun gelir bağlanmamasına ilişkin işleminin iptali ile davacının SGK’ya başvuru tarihi olan 24.07.2020 tarihini takip eden aybaşı tarihi olan 01.08.2020 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine,” yazılmasına, hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
16.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.