|
ÖZET: Başvuran, 28 Kasım 2008 tarihinde vefat eden eşinden dolayı bağlanan ölüm aylığının ve bayram ikramiyelerinin kesintili olarak ödendiğini belirterek, eksik ödemelerin yapılmasını talep etmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, başvuruya ilişkin açıklamalarında, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 4. maddesi gereğince, müteveffanın dul ve yetimlerine yapılan aylıkların kesilmesi ve yeniden bağlanması işlemlerinin hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, bayram ikramiyelerinin hak sahiplerine hisseleri oranında ödendiği ve yapılan ödemelerde herhangi bir hata bulunmadığı belirtilmiştir.
Başvuru sürecinde, müteveffanın çocuklarının çalışmaya başlaması ve öğrenim durumları gibi nedenlerle aylıklarının kesildiği, bu durumların ardından yapılan yersiz ödemelerin diğer hak sahiplerinin aylıklarından mahsup edildiği tespit edilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, başvuranın talep ettiği ödemelerin hukuka ve hakkaniyete uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat dikkate alınarak yapılan değerlendirmede, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun işlemlerinin mevzuata uygun olduğu belirlenmiştir. Başvuranın talebinin reddedilmesi, hukuki süreçlerin gereği olarak kamu denetçiliği çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11852-S.24.18018
BAŞVURU NO : 2024/8058
KARAR TARİHİ : 31.10.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Ölüm aylığı ve bayram ikramiyesi işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 28/11/2008 tarihinde vefat eden eşinden dolayı bağlanan ölüm aylığının ve ödenen bayram
ikramiyelerinin kesintili olarak ödendiğini belirterek eksik tutarın ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün başvuru
konusuna ilişkin 27/8/2024 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
2.1) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 4. maddesi uyarınca, 5510
sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2008 yılı Ekim ayı başından önce sosyal güvenlik bakımından 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’na tabi çalışmaları bulunanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu madde ile belirlenmiş esaslar çerçevesinde, yürürlükten kaldırılmış olsa da 5434 sayılı Kanun hükümleri ile mülga 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi
Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edildiği, bu kapsamda, 5434 sayılı Kanun’un mülga 67, 68, 74, 93 ve 99. maddeleri uyarınca, hem kız hem de erkek yetimlerden 4/1-c bendi kapsamında göreve girenlerin aylıklarının kesildiği, ayrıca erkek yetimlerin öğrenim durumuna göre belirlenen yaşları doldurmaları durumunda da aylıklarının ödenmediği,
2.2) Diğer taraftan, 5510 sayılı Kanun’un ek 18. maddesi doğrultusunda bayram ikramiyelerinin hak
sahiplerine hisseleri oranında ödendiği, yine aynı Kanun’un 96. maddesi gereğince Kurum hatasından kaynaklı işlemlerde geriye dönük en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemelerin borç çıkarılabildiği, dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde, V.K’nin Ankara Şeker Fabrikasında Koruma ve Güvenlik
Memuru olarak görev yapmakta iken 28/11/2008 tarihinde vefat ettiğinin, bunun üzerine, 15/12/2008 tarihinden başlamak üzere 1. derece 2. kademe +2200 ek gösterge ve 20 yıl 7 ay 2 gün hizmet üzerinden başvuran eşine 10/30 hisse oranında 301,09 TL tutarında ve çocukları B.K, A.K, M.K ve R.K’nin her birine ise 5/30 hisse oranında 150,55 TL tutarında dul yetim aylığı bağlandığının,
2.3) . ’nin 08/08/2011 tarihinden itibaren, . ’nin ise 15/08/2011 tarihinden itibaren 4/1-c bendi
kapsamında çalışmaya başlaması nedeniyle 18/11/2011 tarihli ve sayılı işlem ile aylıklarının kesildiğinin ve bunun üzerine eşinin hisse oranının 10/20 olarak, . . ve . ’nin hisse oranlarının ise 5/20 olarak düzeltildiği ve 15/08/2011-30/11/2011 tarihleri arasında oluşan aylık ve ek ödeme farklarının kendilerine gönderildiğinin ancak aylık kesme işlemi 18/11/2011 tarihinde yapıldığından o tarihe kadar
. ve . ’ya fazla ödenen tutarların aylık almaya devam eden diğer dul ve yetimlerin alacaklarından mahsup edildiğinin,
2.4) Bilahare . ’nin Hacettepe Üniversitesi Polatlı Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulunda 2013 yılı
bahar döneminde 24/02/2014-28/02/2014 tarihleri arasında program kaydı yaptırmadığı Hacettepe
Üniversitesinden alınan 21/08/2014 tarihli yazı ile anlaşıldığından 30/10/2014 tarihli ve sayılı işlem ile aylıklarının 01/03/2014 tarihinden itibaren kesildiğinin, . ’nin hisse oranının 12/20 olarak, . ’nin hisse oranının 6/20 olarak düzeltildiğinin ve 01/03/2014-01/11/2014 tarihleri arasında oluşan aylık ve ek ödeme farklarının gönderildiğinin, yine aylık kesme işleminin 30/10/2014 tarihinde yapıldığından geriye dönük olarak . ’ye fazla ödenen tutarların aylık almaya devam eden . . VE . ’nin alacaklarından mahsup edildiğinin,
2.5) M.K’nin 05/09/2014 tarihinde Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Lisans programına kayıt
yaptırması üzerine 13/11/2014 tarihli ve sayılı işlem ile kayıt tarihini takip eden 01/10/2014 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden aylık bağlandığının, oluşan aylık ve ek ödeme farklarının tarafına gönderildiğinin, . ’nin aylığının geriye dönük olarak bağlanması nedeniyle kendisine aylık bağlandığı tarihte hisse oranları düşmesi gereken . . ve . ’ye ödenen fazla tutarların ise alacaklarından mahsup edildiğinin,
2.6) Daha sonra HİTAP kayıtları esas alınarak . ’nin 4/1-c bendi kapsamında Gümrük ve Ticaret
Bakanlığında 23/12/2016 tarihinde göreve girdiği anlaşıldığından 15/01/2017 tarihinden itibaren aylıklarının kesildiğinin ve aylıkta kalan . ’nin hisse oranının 12/20’ye, . ’nin hisse oranının 6/20’ye yükseltildiğinin, ancak . ’nin işe giriş tarihinin çalıştığı kurum tarafından HİTAP kayıtlarına 23/12/2016 olarak girildiğinin ve kesme işleminde de bu tarihin dikkate alındığının, gerçekleştirilen tetkiklerde ise
. ’nin esasen 14/12/2016 tarihinde göreve başladığının ve kurumunca da HİTAP kayıtlarında güncelleme yapıldığının görüldüğünün, fakat 5 yıllık zamanaşımı süresi geçmesi nedeniyle aylığının 15/01/2017 yerine 15/12/2016 tarihinden kesilmesi yönünde işlem yapılamadığının,
2.7) Diğer taraftan, bayram ikramiyesi ödenmesine imkân veren 5510 sayılı Kanun’un ek 18. maddesinin
18/05/2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdiğinin, bu tarihten itibaren, dosyadan aylık almakta olan . ’ye % 60 oranında, . ’ye ise %30 oranında Ramazan ve Kurban
bayramlarında ikramiyenin ayrıca tahakkuk ettirildiğinin ve yapılan incelemede ödenen tutarlarda herhangi bir yanlışlık bulunmadığının anlaşıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin
birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun;
5.1) “Yersiz ödemelerin geri alınması” başlıklı 96. maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,
b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmi dört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan,
itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.”
5.2) “5434 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4. maddesinin dördüncü ve beşinci
fıkralarında;
“Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır. Bu fıkra kapsamına girenlerden 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin ek 10 uncu maddesi kapsamında bulunanların emekli kesenekleri ile kurum karşılıklarının hesabında, işgal ettikleri kadrolar için ilgili mevzuatında belirlenen unsurlar esas alınır.
Bu madde kapsamına girenlerin aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır ve bu maddenin uygulanmasında mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri ayrıca dikkate alınır. Ancak, Polis Akademisinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin yetim aylıkları bu öğrenimleri süresince kesilmeksizin ödenmeye devam edilir.”
5.2) Ek 18. maddesinin birinci fıkrası ile ikinci fıkrasının (b) bendinde;
“Kurumca bu Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca gelir ve aylık ödemesi yapılanlara, bayramın içinde bulunduğu ayda gelir ve aylık alma şartıyla, Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramında 3.000’er TL tutarında bayram ikramiyesi ödenir.
Birinci fıkrada belirtilen ödemenin yapılmasında;
…
Hak sahiplerinin hisseleri oranı, … esas alınır.”
6) 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun;
6.1) “Dul ve Yetim Aylıkları” başlıklı 68. maddesinde;
“Dul ve yetim aylıkları:
Ölenin bağlanmış veya bu Kanun hükümlerine göre hesaplanacak emekli, adi malüllük veya vazife malüllüğü aylıklarının;
a) Dul karı ve koca için %50’si, aylık alan yetimi bulunmayanların dul eşlerine %75’i,
b) Çocuklarla ana veya babanın her biri için %25’i, oranında bağlanır.
Ölenin aylığa müstehak bir dul karı veya kocası ile bir yetimi bulunması halinde, dul karı veya kocaya
%60, yetimine %30 oranı uygulanır.
Ölenin önceki eşinden olan çocuklarıyla, hem anadan hem babadan yetim olan veya af kanunlarına göre tescil edilmiş bulunan çocuklarına %30 oranında aylık bağlanır. Sonradan hem anadan hem babadan yetim duruma giren çocukların aylıkları da %30 oranı uygulanmak suretiyle yükseltilir.
Emekli, adi malüllük, vazife malüllüğü aylığı alan veya iştirakçi olan dul eşe %50 oranında dul aylığı bağlanarak ödenir.
Yukarıda belirtilen oranlara göre bağlanacak dul ve yetim aylıkları toplamı, bunlara esas tutulan, emekli, adi malüllük veya vazife malüllüğü aylıklarından fazla olursa, fazlası, dul ve yetim aylıklarından mütenasiben indirilir.
Ölen, dul karı veya koca bırakmazsa veya bıraktığı koca aylığa müstehak değilse, bunların payı çocuklarla ana babanın aylıklarına eşitlikle eklenir. Şu kadar ki, bu aylıkların toplamı yapılan eklemelerden sonra bağlamaya esas tutulan aylığın yetim bir kişi ise %50’sini, 2 kişi ise %80’ini, 3 kişi ise %100’ünü geçemez.
Dul ve yetimlerin aylık oranlarının yükseltilmesini gerektiren durumların doğması, sonradan veya yeniden aylık ödenmesine hak kazanılması veyahut ödenmekte olan aylıkların kesilmesi hallerinde yukarıdaki hükümler göz önüne alınarak, ödenecek aylıklar yeniden hesaplanır.”
6.2) 74. maddesinin bir ila dördüncü paragraflarında;
“Ölüm tarihinde (18) yaşını, ortaöğrenim yapmakta ise (20) ve yükseköğrenim yapmakta ise (25) yaşını doldurmamış erkek çocuklara aylık bağlanır.
Ölüm tarihinde (18) yaşını doldurmuş ve öğrenci olmamaları nedeniyle aylık bağlanmamış erkek çocuklara, öğrenim durumlarına göre yukarıdaki bentte belirtilen yaşları geçmemek şartıyla aylık bağlanır.
Yetim aylığını almakta iken öğrenim durumlarına göre yukarıda belirtilen yaşları doldurmaları veya öğrencilik durumlarının sona ermesi nedeniyle aylıkları kesilen veyahut ortaöğrenimde (20) yaşını doldurmuş olmaları nedeniyle aylık bağlanmamış erkek çocuklardan, yukarıda belirtilen yaşları geçmemek şartıyla yeniden veya ilk defa öğrenci olanlara öğrenci oldukları tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.
Ortaöğrenimi bitirdikten sonra ve (20) yaşını doldurmadan önce ilk ders yılında yükseköğrenime başlayan erkek çocukların aylıkları aralıksız ödenir.”
6.3) 93. maddesinde;
“Bu Kanuna göre bağlanan aylıkları alanlardan:
a) 92 nci maddede yazılı durumlara girenlerin;
b) Evlenen dul eşlerin, ana ve kız ile erkek çocukların (harp malülleriyle evlenen karılar hariç);
c) Muhtaç durumdan çıkan ana ve babanın;
ç) 74 üncü madde hükmü uygulanmak suretiyle (18) yaşını, ortaöğrenimde ise (20) yaşını, yükseköğrenim yapmakta ise (25) yaşını geçmemek üzere bu öğrenimlerini bitiren erkek çocukların;
Aylıkları, bu durumlarının kati olarak belirtildiği tarihleri takip eden aybaşından itibaren kesilir.
Bunların, bu Kanun uyarınca yeniden aylığa müstehak olmaları şartıyla tekrar aylıkları bağlanır.”
6.4) 99. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde;
“Emekli, adi malüllük, vazife malüllüğü, dul veya yetim aylığı, son hizmet zammı alanlardan; hiçbir şarta bağlı olmaksızın emeklilik hakkı tanınan vazifelere tayin edilenlerin, aylıklarının tamamı, bu vazifelere tayinleri tarihini takibeden ay başından itibaren kesilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Bir numaralı paragrafta da yer verildiği üzere başvuran, ölüm aylığından yapılan kesintilerin hukuka
uygun olup olmadığının tespit edilmesini talep etmektedir.
9) Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle; müteveffa sigortalının 28/11/2008 tarihinde vefat
etmesi üzerine 15/12/2008 tarihinden başlamak üzere 1 inci derece 2 nci kademe +2200 ek gösterge ve 20 yıl 7 ay 2 gün hizmet üzerinden başvuran eşine 10/30 hisse oranında 301,09 TL tutarında ve çocukları . , . , . . ve . ’nin her birine ise 5/30 hisse oranında 150,55 TL tutarında dul yetim aylığı bağlandığı, süreç içerisinde hak sahiplerinin almakta oldukları aylıkların çalışmaya başlamaları, öğrenim durumları ve yaş şartını doldurmuş olmaları sebebiyle kesilip tekrar bağlandığı, bu durumların gerçekleşme tarihleri ile tespit tarihleri arasında geçen sürelere ait aylık ödemelerinin bulunduğu durumlarda ise yapılmış olan bu yersiz ödemelerin diğer aylıklardan kesilmek suretiyle mahsup edildiği, başvurana yapılan aylık ve ikramiye ödemelerinin mevzuata uygun olarak yapıldığı belirtilmektedir.
10) Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden;
10.1) Başvurana ilk defa 15/12/2008 tarihinden başlamak üzere 10/30 hisse oranında ölüm aylığı
bağlandığı,
10.2) Müteveffanın çocukları . ve . ’nin 4/c kapsamında çalışmaya başlamaları nedeni ile
18/11/2011 tarihli işlem ile yetim ayıklarının kesildiği, çalışmaya başladıkları tarih ile aylıklarının kesilmesine yönelik işlem tarihi arasında kendilerine ödenen yetim aylıklarının yersiz ödeme kapsamında başvuranın da dâhil olduğu diğer hak sahiplerine ödenen aylıklardan mahsup edilmek suretiyle tahsil edildiği ve 15/08/2011 tarihinden itibaren başvuranın hisse oranının 10/20 olarak güncellenerek oluşan aylık ve ödeme farklarının kendisine gönderildiği,
10.3) Daha sonra hak sahibi . ’nin 24/02/2014-28/02/2014 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi
Polatlı Teknik Bilimler Meslek Yüksekokuluna program kaydı yaptırmadığının Hacettepe Üniversitesinin 21/08/2014 tarihli yazısı ile tespit edilmesi üzerine 30/10/2014 tarihli işlemle 01/03/2014 tarihinden itibaren yetim aylığının kesildiği ve diğer hak sahiplerinin hisse oranlarının bu duruma göre güncellendiği, aylık kesme işlemi sonrasında fazla ödenen tutarların aylık almaya devam eden hak sahiplerinin aylıklarından mahsup edildiği,
10.4) . ’nin 05/09/2014 tarihinde Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Lisans programına
kayıt yaptırması üzerine 13/11/2014 tarihli ve sayılı işlem ile kayıt tarihini takip eden 01/10/2014 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden aylık bağlandığı, oluşan aylık ve ek ödeme farklarının tarafına gönderildiği, . ’nin aylığının geriye dönük bağlanması nedeniyle kendisine aylık bağlandığı tarihte hisse oranları düşmesi gereken başvuran ve . ’ye ödenen fazla tutarların alacaklarından mahsup edildiği,
10.5) Daha sonra . nin 23/12/2016 tarihinde Gümrük ve Ticaret Bakanlığında göreve girdiği
anlaşıldığından 15/01/2017 tarihinden itibaren yetim aylığının kesildiği, diğer hak sahiplerinin hisse oranlarının mevcut duruma göre yeniden belirlendiği, idarece yapılan tetkikler neticesinde . ’nin esasen 14/12/2016 tarihinde göreve başladığının ve kurumunca da HİTAP kayıtlarında güncelleme yapıldığının görüldüğü, fakat 5 yıllık zamanaşımı süresi geçmesi nedeniyle aylığının 15/01/2017 yerine 15/12/2016 tarihinden kesilmesi yönünde işlem yapılamadığı,
10.6) Dosyadan aylık almakta olan başvurana % 60 oranında, R.K’ye ise %30 oranında Ramazan ve
Kurban bayramlarında ikramiyenin 5510 sayılı Kanun’un ek 18. maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ayrıca tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.
11) Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi uyarınca Kanun’da aksine bir hüküm
bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanun’la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılmaktadır. Ayrıca bu kapsamda bulunanların aylıklarının bağlanması, artırılması, azaltılması, kesilmesi, yeniden bağlanması, toptan ödemeleri, ilgi devamı, ihya ve borçlanmaları, diğer ödemeler ve yardımlar ile emeklilik ikramiyeleri hakkında da 5510 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dâhil olmak üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem tesis edilmektedir.
12) Bu kapsamda başvuranın eşinden dolayı almakta olduğu ölüm aylığının bağlanması, kesilmesi,
yeniden bağlanması, hisse oranının belirlenmesi ve mevcut duruma göre güncellenmesi ile değişikliğe sebep olacak durumların oluşması ve bu durumların idarece tespit edilme süresi arasındaki dönemde yapılan yersiz ödemelerin diğer hak sahiplerinin aylıklarından mahsup edilmesi ile bayram ikramiyesi ödenmesine yönelik Kurum işlemlerinin 5434 sayılı Kanun’un ve 5510 sayılı Kanun’un yukarıda değinilen emredici hükümlerinin uygulanmasından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana ölüm aylığı ve bayram ikramiyesi
ödenmesine yönelik Kurum işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvuranın talebinin reddine,
Kararın başvurana, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi