|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi’nde mezuniyet not ortalamasının düşürülmesine ilişkin itirazını incelemektedir. Başvuran, mezun olduğu dönemdeki mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulmadan, yazılı bir talebi olmaksızın not birleştirme işlemi yapıldığını ve bu durumun aleyhine sonuç doğurduğunu belirterek, not ortalamasının tekrar 74.07 olarak düzenlenmesini talep etmiştir. Yükseköğretim Kurulu ve Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın lisans tamamlama sürecinin Dikey Geçiş Sınavı (DGS) gerektirdiğini ve not birleştirmenin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini ifade etmiştir.
Hukuki değerlendirmede, başvuranın ön lisans ve lisans notlarının birleştirilmesi işleminin, yazılı bir talep olmaksızın yapılmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Kazanılmış hakların korunması ilkesi gereği, başvuranın mezuniyet not ortalamasının düşürülmesi, geçmişteki mevzuat hükümlerine dayanan hak kaybına yol açmıştır. Bu nedenle, başvuranın not birleştirme işleminin geri alınarak, genel not ortalamasının 74.07 olarak düzeltilmesi tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/3134-S.21.5036
BAŞVURU NO : 2020/96164
KARAR TARİHİ : 23/02/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın not birleştirme işleminin iptali talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 10.09.2020 tarihinde yapılan başvurusunda özetle; Anadolu
Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi İktisat (4 yıllık) Bölümünde okumakta iken 2010 yılında 2. sınıfı bitirdikten sonra bu bölümden ilişiğini kestiğini ve 06.09.2010 tarihinde ön lisans diploması aldığını, ardından yine aynı üniversitede lisans tamamlamaya başvurduğunu,
04.06.2012 tarihinde İşletme Bölümünden 74.07 (100 üzerinden) ortalama ile mezun olduğunu,
bu tarihten sonra da 74.07 olan ortalamasını birçok başvurusunda kullandığını, 2019 yılında örgün eğitim veren bir üniversitenin tezli yüksek lisans programını tamamladığını, elinde bir ön lisans (İktisat) diploması ve transkripti ile bir lisans diploması (İşletme) ve transkripti bulunduğunu, 2020-2021 yılı Güz Dönemi için doktora programlarına başvuru yaptığını, üniversitelerin lisans transkripti istediğini, bu sebeple 08.09.2020 tarihinde Anadolu
Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Ankara Anıttepe Şubesine gittiğini, burada not birleştirme işlemi yapıldığını ve genel ortalamasının 65,04’e (100 üzerinden) düştüğünü, 09.09.2011 tarih ve 28049 sayılı ile 18.01.2013 tarih ve 28532 sayılı Resmi Gazetelerde yayımlanan Anadolu
Üniversitesi Açıköğretim, İktisat, İşletme Fakülteleri Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin kayıt ve kayıt yenilemeye ilişkin 6 ncı maddesinde “(5) … Öğrencilerin ön lisans programında almış olduğu ve lisans programında eşdeğer kabul edilen derslere (MU) muaf notu verilir. MU notu genel not ortalamasına katılmaz. Muaf olmadığı ilave dersler için geçecek süre öğrencinin azami öğrenim süresinden sayılır. (6) Genel not ortalaması mezuniyet koşullarını sağlaması kaydıyla lisans programında almış olduğu derslere göre belirlenir.” hükmünün yer aldığını,
04.06.2012 mezuniyet tarihinde de geçerli olan bu maddenin 5 inci ve 6 ncı fıkralarında
belirtildiği üzere ön lisanstan geçmiş olduğu dersler için Muaf (MU) ders notu verildiğini ve bunların ortalamaya etki etmediğini, mezun olduğu tarihteki mevzuat hükümlerinin dikkate alınmadan ve dilekçesi olmamasına rağmen 08.09.2020 tarihinde Açıköğretim Fakültesi
Bürosunca tesis edilen bu işlemin aleyhine sonuç doğurduğunu belirterek mezuniyet ortalamasının tekrar 74.07 olarak düzenlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 20.11.2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına istinaden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının konuya ilişkin 10.12.2020 tarih ve E– sayılı yazısında özetle;
2.1. YÖKSİS Veri Tabanına göre başvuranın 24.09.2007 tarihinde Anadolu Üniversitesi İktisat
Programına kaydını yaptırdığı, 06.10.2010 tarihinde 59.14 not ortalaması ile bu programdan ayrıldığı, 22.11.2011 tarihinde Anadolu Üniversitesi İşletme Programına kaydını yaptırdığı,
04.06.2012 tarihinde ise 65.04 not ortalaması ile ayrıldığı,
2.2. Anadolu Üniversitesinin Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakültelerinin ilgili programlarına sınavsız geçişlerin en son 2015-2016 öğretim yılında yapıldığı, bu yıldan itibaren adı geçen programlarda lisans tamamlamak isteyen adayların Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön
Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik uyarınca gerçekleştirilen Dikey Geçiş Sınavına (DGS) girmeleri gerektiği, yapılan incelemede adayın bu tarihten önce lisans tamamlama yapmak için Anadolu Üniversitesine başvurduğu ve burada eğitimini tamamladığı,
2.3. Başkanlık bünyesinde Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları
Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik uyarınca gerçekleştirilen
DGS kapsamında lisans tamamlama işlemlerinin yürütüldüğü, adı geçenin aldığı dersler, not ortalaması, transkript vb. eğitim sürecine ait bilgilerinin ilgili üniversiteden temin edilmesi gerektiği,
Belirtilmiştir.
3. Kurumumuzun 20.11.2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına istinaden Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının konuya ilişkin 02.12.2020 tarih ve sayılı yazısında özetle;
3.1. numaralı ’nin 2007-2008 öğretim yılında ÖSYM tarafından yerleştirildiği Üniversitelerinin Açıköğretim sistemiyle öğretim yapan İktisat Fakültesi İktisat
Programına kayıt yaptırdığı, eğitiminin iki yılını 06.09.2010 tarihinde tamamlayarak diploma numarası ve 59.14 genel not ortalaması ile ön lisans mezunu olduğu,
3.2. ’nin “Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları
Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre 2010-
2011 öğretim yılında Lisans Tamamlama kapsamında Üniversitelerinin Açıköğretim sistemiyle
öğretim yapan İşletme Fakültesi İşletme Programına kayıt yaptırdığı, 04.06.2012 tarihinde 2012- 70814 diploma numarası ve 74,07 genel not ortalaması ile lisans mezunu olduğu,
3.3. 01.04.2016 tarihli ve 29671 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Meslek
Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine
Devamları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”in 1 inci maddesinde; “… Dikey geçiş ile lisans programlarına yerleşen ve halen kayıtlı olan öğrencilerin lisans not ortalamaları, ön lisans programında alarak lisans programında intibakı yapılan dersler ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanır.” dendiği,
3.4. Bahsi geçen Yönetmelik hükmü gereğince, Üniversitelerinin Açıköğretim, İktisat ve
İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 15-(4) maddesinin; “(Değişik:
RG5/9/2017-30171) Dikey geçiş/lisans tamamlama kapsamında kayıt yaptıran öğrencinin daha önceden almış ve başarmış olduğu ilk 4 yarıyıldaki dersleri için MU harf notu verilir.
Öğrencinin ön lisans mezuniyetine ait GNO’su, Not Durum Belgesine işlenir. Öğrencinin lisans eğitimindeki GNO’su; ön lisans programındaki GNO’su ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanır.” şeklinde değiştirildiği, söz konusu Yönetmelik hükmü gereğince dikey geçiş/lisans tamamlama kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin 2017-2018 öğretim yılından itibaren lisans genel not ortalaması hesaplanırken ön lisans mezuniyetlerine ait genel not ortalamalarının da dâhil edildiği,
3.5. Üniversitelerinin Açıköğretim, İktisat, İşletme Fakültelerine Dikey Geçiş/Lisans
Tamamlama kapsamında kayıt yaptıran ve 2017-2018 öğretim yılından önce mezun olan öğrencilerin ise ön lisans mezuniyetine ait not durum belgesi aslı ile AÖF Bürosuna başvurması halinde ön lisans mezuniyetine ait genel not ortalaması ile lisans mezuniyetine ait genel not ortalamasının birleştirilerek lisans mezuniyetine ait not durum belgesinde Birleştirilmiş GNO olarak gösterildiği,
3.6. Kayıtlar incelendiğinde ‘nin 05.09.2020 tarihinde AÖF bürosuna başvurduğu, buna göre not birleştirme işleminin yapıldığı, not birleştirme işlemi sonunda Üniversitelerinin
Açıköğretim sistemiyle öğretim yapan İşletme Fakültesi İşletme Lisans Programına ait birleştirilmiş genel not ortalamasının 2.50 (yüzlük karşılığı:65.04) olduğu ve bilgilerinin
Yükseköğretim Bilgi Sistemine de (YÖKSİS) bildirildiğinin tespit edildiği,
Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
4.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44 üncü maddesinde;
“a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.
c. Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar…”,
7. 11.09.2011 tarihli ve 28049 sayılı Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat, İşletme
Fakülteleri Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Kayıt ve kayıt yenileme” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(5) … Öğrencilerin ön lisans programında almış olduğu ve lisans programında eşdeğer kabul edilen derslere (MU) muaf notu verilir. MU notu genel not ortalamasına katılmaz. Muaf olmadığı ilave dersler için geçecek süre öğrencinin azami öğrenim süresinden sayılır. (6) Genel not ortalaması mezuniyet koşullarını sağlaması kaydıyla lisans programında almış olduğu derslere göre belirlenir.”,
8. 21.08.2014 tarih ve 29095 sayılı Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat, İşletme
Fakülteleri Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Not ortalaması ve ders tekrarı” başlıklı 15 inci maddesinin altıncı fıkrasında; “Dikey geçiş/lisans tamamlama kapsamında kayıt yaptıran öğrencinin daha önceden almış ve başarmış olduğu ilk dört yarıyıldaki dersleri için
MU harf notu verilir. Mezuniyet koşullarını sağlaması halinde öğrencinin Genel Not
Ortalaması, önlisans programından aldığı derslerin ortalaması ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanarak Not Durum Belgesinde gösterilir.”,
9. 01.04.2016 tarihli ve 29671 sayılı Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans
Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelikte
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1 inci maddesinde; “… Dikey geçiş ile lisans programlarına yerleşen ve halen kayıtlı olan öğrencilerin lisans not ortalamaları, ön lisans programında alarak lisans programında intibakı yapılan dersler ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanır.”,
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; mezun olduğu tarihteki mevzuat hükümleri dikkate alınmadan ve yazılı bir talebi olmamasına rağmen 08.09.2020 tarihinde
Açıköğretim Fakültesi Bürosunca tesis edilen not birleştirme işleminin aleyhine sonuç doğurduğunu belirterek mezuniyet ortalamasının tekrar 74.07 olarak düzenlenmesini talep etmiştir.
12. Konuyla ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gelen cevapta özetle; Anadolu Üniversitesinin Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakültelerinin ilgili programlarına sınavsız geçişlerin en son 2015-2016 öğretim yılında yapıldığı, bu yıldan itibaren adı geçen programlarda lisans tamamlamak isteyen adayların Dikey Geçiş Sınavına (DGS) girmeleri gerektiği, yapılan incelemede başvuranın bu tarihten önce lisans tamamlama yapmak için Anadolu Üniversitesine başvurduğu ve burada eğitimini tamamladığı, bu nedenle başvuranın aldığı dersler, not ortalaması, transkript vb.
eğitim sürecine ait bilgilerinin ilgili üniversiteden temin edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
13. Konuyla ilgili olarak Anadolu Üniversitesi Rektörlüğünden istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gelen cevapta ise özetle; Üniversitelerinin Açıköğretim, İktisat, İşletme
Fakültelerine Dikey Geçiş/Lisans Tamamlama kapsamında kayıt yaptıran ve 2017-2018 öğretim yılından önce mezun olan öğrencilerin ise ön lisans mezuniyetine ait not durum belgesi aslı ile Açıköğretim Fakültesi Bürosuna başvurması halinde ön lisans mezuniyetine ait genel not ortalaması ile lisans mezuniyetine ait genel not ortalamasının birleştirilerek lisans mezuniyetine ait not durum belgesinde Birleştirilmiş GNO olarak gösterildiği ve başvuranın da
05.09.2020 tarihinde AÖF bürosuna başvurduğu, buna göre not birleştirme işleminin yapıldığı,
not birleştirme işlemi sonunda Üniversitelerinin Açıköğretim sistemiyle öğretim yapan İşletme
Fakültesi İşletme Lisans Programına ait birleştirilmiş genel not ortalamasının 2.50 (yüzlük karşılığı:65.04) olduğu ve bilgilerinin Yükseköğretim Bilgi Sistemine de (YÖKSİS) bildirildiği belirtilmiştir.
14. Yukarıda anlatılanlar çerçevesinde uyuşmazlık, başvuranın mezun olduğu dönemdeki mevzuat hükümleri dikkate alınmadan ve resmi bir talebi olmamasına rağmen ön lisans ve lisans not ortalamalarının birleştirilmesi işleminin hukuka uygunluğu noktasında düğümlenmektedir.
15. Somut olayda başvuranın 2007-2008 öğretim yılında ÖSYM tarafından Anadolu
Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İktisat Programına yerleştirildiği ve kayıt yaptırdığı, eğitiminin iki yılını 06.09.2010 tarihinde tamamlayarak 69221 diploma numarası ve 59.14 genel not ortalaması ile ön lisans mezunu olduğu, daha sonra “Meslek Yüksekokulları ve
Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında
Yönetmelik” hükümlerine göre 2010-2011 öğretim yılında Lisans Tamamlama kapsamında
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İşletme Programına kayıt yaptırdığı, 04.06.2012 tarihinde – diploma numarası ve 74.07 genel not ortalaması ile lisans mezunu olduğu, bunun üzerine 74.07 olan genel not ortalamasıyla lisansüstü programlara başvuruda bulunduğu ve 2019 yılında ise bir tezli yüksek lisans programını tamamladığı görülmüştür.
16. Bununla birlikte başvuranın elinde biri ön lisans biri lisans olmak üzere iki adet transkript bulunduğu, doktora programına başvurmak için ise online sistem üzerinden tek bir belge yüklemeye izin verildiği, bundan bahisle tüm ders içeriklerinin tek bir transkriptte toplanması talebiyle Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesine başvurduğu, başvuranın bu işlem neticesinde not ortalamasında herhangi bir değişiklik olup olmayacağına dair sorusunun bir değişiklik olmayacağı şeklinde cevaplandığı, ancak buna rağmen not birleştirme işlemi tesis edildiği, bunun üzerine yapılan işlemin geri alınmasını talep ettiği, bu talebinin reddedildiği anlaşılmıştır.
17. Başvuranın Kurumumuza başvurusu neticesinde Açıköğretim Fakültesi Bürosu yetkili kişisinden başvuranın not birleştirme talebiyle ilgili olarak vermiş olduğu ıslak imzalı dilekçesinin bir örneğinin veya bu işlemi sistem üzerinden yaptıysa buna ilişkin resmi evrakların tarafımıza gönderilmesi istenilmiş olup tarafımıza gönderilen evrakta (ekran görüntüsünde) başvuranın Öğrenci Bilgi Merkezi Sistemi üzerinden “…nihai olarak İşletme
Bölümünü bitirdiğim için lisans tamamlama öncesinde aldığım derslerin de İşletme lisans kategorisi altında tek transkript olarak birleştirilmesi mümkün ise talep etmekteyim.” dediği, bu talebin not birleştirme olarak yorumlandığı ve ona göre işlem yapıldığı görülmüştür.
18. Her ne kadar idare tarafından başvuranın Öğrenci Bilgi Merkezi Sistemi üzerinden yapmış olduğu talebi, not birleştirme talebi olarak yorumlanmışsa da, başvuran notlarının birleştirilmesini değil, ön lisans ve lisans eğitimine ait iki ayrı transkriptin tek bir transkripte birleştirilmesini talep etmiştir. Diğer yandan not birleştirme işlemi sonucunda başvuranın genel not ortalamasının 74.07’ten 65.04’e düştüğü ve bu durumun başvuran aleyhine bir sonuç doğurduğu da göz önünde bulundurulduğunda başvuranın böyle bir talepte bulunması hayatın olağan akışına aykırıdır.
19. Diğer yandan kazanılmış hak, yürürlükte bulunan hukuka göre bireyler lehine oluşan haklar ya da hukukî durumlardır. Bu haklar kazanıldıktan sonra herhangi bir kanun ya da idarî işlemle ortadan kaldırılamaz. Hukuk düzeni hakları ve menfaatleri koruduğu gibi kazanılmış hakları da korumaktadır. Kazanılmış hak kavramı ile genel olarak objektif ve genel hukukî durumun, kişisel bir işlemle özel hukukî duruma dönüşmesi anlaşılmalıdır. Danıştay’ın bir kararında kazanılmış hak, hukuka uygun olarak alınan ve bir işlem sonucu elde edilen bir hak olarak tanımlanmaktadır. Her ne sebeple olursa olsun, işlemin kaldırılması, geri alınması ve değiştirilmesi durumlarında bile bu hakkın ilerisi için geçerli olmaya devam edeceği belirtilmiştir. Kazanılmış hakkın doğmasının sebeplerinden biri kanunların zaman içinde uygulanmasıdır. Kanunların ve düzenleyici idarî işlemlerin zaman içinde değiştirilmesi, kaldırılması veya iptal edilmesi sonucunda, eski ve yeni hukuk kurallarının uygulama alanının belirlenmesi nedeniyle doğar. Kanunların zaman içinde değişmesiyle eski hukuka göre kazanılmış olan hakların tanınması gerekir. Kanunların ve idarî işlemlerin geçmişe yürümeyeceğine ilişkin hukukun genel ilkesi, kazanılmış hakların korunmasına hizmet eder. (Ayşegül Çoban Atik, “İdare Hukukunda Kazanılmış Hak İlkesi”, Selçuk Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2013, c. 21, s .1, ss. 11-53.)
20. Ayrıca Danıştay 10. Dava Dairesinin E. 1996/4639 ve K. 1998/5838 sayılı kararında
“…Kural olarak, hukuka uygun işlemler geriye alınmazlar. Ancak belirli koşuların var olması halinde ise idarenin hukuka aykırı olan işlemlerini geriye alabileceği idare hukukunun genel esaslarındandır. İdarenin: yokluk, ilgilinin hilesi veya açık hata hallerinde süre aranmaksızın, tesis ettiği işlemleri geri alabileceği Danıştay içtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı Kararıyla kabul edilmiştir…” ifadesi de yer almaktadır.
21. Başvuranın genel not ortalamasının mezun olduğu dönemde yürürlükte olan 11.09.2011 tarihli ve 28049 sayılı Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat, İşletme Fakülteleri Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Kayıt ve kayıt yenileme” başlıklı 6 ncı maddesinde yer alan “(5) …
Öğrencilerin ön lisans programında almış olduğu ve lisans programında eşdeğer kabul edilen derslere (MU) muaf notu verilir. MU notu genel not ortalamasına katılmaz. Muaf olmadığı ilave dersler için geçecek süre öğrencinin azami öğrenim süresinden sayılır. (6) Genel not ortalaması mezuniyet koşullarını sağlaması kaydıyla lisans programında almış olduğu derslere göre belirlenir.” hükmü kapsamında belirlendiği, diğer bir deyişle ön lisans programında aldığı derslerin lisans dersleri ile eş değer olanlar için muafiyet işlemlerinin yapıldığı, en son genel not ortalamasının da lisans derslerinden aldığı notlar çerçevesinde belirlendiği, yani o dönemde yürürlükte olan ve hukuka uygun mevzuat çerçevesinde işlem tesis edildiği tespit edilmiştir. Nitekim başvuran bu not ortalamasıyla birçok lisansüstü programa başvuruda bulunmuş olup kazandığı tezli yüksek lisans programından da mezuniyeti gerçekleşmiştir.
22. 21.08.2014 tarih ve 29095 sayılı Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat, İşletme
Fakülteleri Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle yukarıda belirtilen hüküm
“Not ortalaması ve ders tekrarı” başlıklı 15 inci maddesinin altıncı fıkrasında “Dikey geçiş/lisans tamamlama kapsamında kayıt yaptıran öğrencinin daha önceden almış ve başarmış olduğu ilk dört yarıyıldaki dersleri için MU harf notu verilir. Mezuniyet koşullarını sağlaması halinde öğrencinin Genel Not Ortalaması, önlisans programından aldığı derslerin ortalaması ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanarak Not Durum
Belgesinde gösterilir.” şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişiklikle beraber genel not ortalamasını yükseltme şansı olan öğrencilere bir imkân tanınmıştır. Bahsi geçen imkânın kullanılması neticesinde kimi öğrencilerin not ortalamasını yükselirken kimi öğrencilerin not ortalaması düşeceğinden bunun kişinin açık ve yazılı talebine bağlı olarak yapılması gerekmektedir. İlgili idarece kişinin söz konusu talebini açıkça içeren yazılı talebi olmaksızın ön lisans ve lisans derslerine ait notların birleştirilmesiyle not ortalamasının değiştirilmesi işleminin başvuran özelinde hak kaybına neden olduğu kanaatine varılmıştır.
23. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın mezun olduğu dönemde yürürlükte olan 11.09.2011 tarihli ve 28049 sayılı Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat, İşletme Fakülteleri Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Kayıt ve kayıt yenileme” başlıklı 6 ncı maddesi çerçevesinde ön lisans programında aldığı derslerin lisans dersleri ile eş değer kabul edilenlerine muafiyet işlemi yapıldığı ve MU notu verilen bu derslerin hesaplamaya katılmaksızın genel not ortalamasının lisans programında aldığı ders notlarına göre belirlendiği, 74.07 olan genel not ortalamasıyla bir yüksek lisans programından mezun olduğu, bu arada 21.08.2014 tarih ve 29095 sayılı
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat, İşletme Fakülteleri Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinde “dikey geçiş/lisans tamamlama kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin mezuniyet koşullarını sağlaması halinde genel not ortalamasının ön lisans programından aldığı derslerin ortalaması ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanarak not durum belgesinde gösterilir” şeklinde bir değişiklik yapıldığı, bu değişiklikle beraber genel not ortalamasını yükseltme şansı olan öğrencilere bir imkân tanındığı, bu imkânın açıkça ve yazılı talebe bağlı olarak gerçekleştirilmesi gerektiği, zira not birleştirme işlemiyle genel not ortalaması düşecek olan öğrencilerin mağduriyet yaşayacağının açık olduğu, başvuranın ise
Açıköğretim Fakültesi Bürosundan doktora başvurusu sırasında online sistemin tek bir belge yüklemeye izin vermesi nedeniyle tüm ders içeriklerinin tek bir transkriptte toplanması mümkün ise bunun tek bir belgede gösterilmesini talep ettiği, genel not ortalamasının düşeceğinden bahisle not birleştirme talebinde bulunmayacağının aşikar olduğu, diğer yandan eski düzenleme kapsamında hesaplanan genel not ortalamasının kendisi için kazanılmış hak teşkil ettiği, bu nedenle ilgili idarece yapılan not birleştirme işleminde ilgili mevzuata, hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İlgili idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği, “makul sürede karar verme” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı diğer yandan şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
25. Diğer yandan nitelikli idare-birey ilişkisinin kalitesi toplumsal yaşamımız ve demokrasinin temel unsurlarından biridir. İdare ile birey ilişkisi ne kadar etkin ve bireyi tatmin edici ise idare bir o kadar vatandaşın haklarına saygılıdır ve vatandaşın haklarını güvence altına almıştır. Bu varsayım son derece açık olmasına rağmen bugün dahi kamu yönetimlerinin başvurduğu araçlarla birlikte birçok hukuki düzenleme, idarenin bireyle olan ilişkilerinde bahsedilen değerleri ihlal etmektedir. Kamu otoriteleri sıklıkla otoriter bir yaklaşım göstermektedir ve böylece vatandaşların çıkarları ile haklarına saygılı, bir yandan kamu yararını etkin ve etkili bir şekilde gözeten çok yönlü bir kavram olan, hâlihazırda “iyi idare” olarak nitelendirilen hususu ihmal etmektedir. (Annamarina Bonomo / (Çev.) Arş. Gör. Nuray Sümer, “İyi İdare İlkesi ve
İdarenin Sükûtu: Sorunlu Bir İlişki”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2019, c. 21, s. 2, ss. 953-975.) Bu ihmalin önüne geçmek ve iyi bir idarenin işleminden bahsedebilmek için idare tarafından olumsuz idari işlemden etkilenen bireye işlem tesis edilmeden önce dinlenilme hakkı verilmelidir.
26. İyi idare ilgililer için bir hak olup somut olayda idare tarafından not birleştirme işlemi gibi öğrencilerin mağduriyetine yol açabilecek ve onları hak kaybına uğratabilecek işlemlerde ilgililerin kazanılmış haklarına riayet edilmesi, işlemin sonuçlarının karşı tarafa açıkça belirtilmesi, öğrencilerin taleplerinin tam olarak ne olduğunun tespit edilmesi ve ona göre işlem yapılması, bu işlemleri yapmadan önce hukuk güvenliği için kişilerden ıslak imzalı yazılı talep alınması ya da üniversite online sisteminin buna imkan tanıyacak şekilde düzenlenmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup; Eskişehir
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın durumunun yeniden değerlendirilerek not birleştirme işleminin geri alınması ve genel not ortalamasının tekrar 74.07 olarak düzenlenmesi hususunda ANADOLU
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi