ÖZET: Önceden alınan bayilik lisansının mesafe tespit tutanağından muaf olup olmayacağına dair T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirmede, ilgili mevzuat ve uygulamalar ışığında bilgi verilmiştir. İlgili yazıda, belirli bir köyde bulunan bir petrol istasyonunun lisans durumu ve geçmişteki başvurulara dair ayrıntılı bilgiler sunulmuştur. Akaryakıt istasyonu açma sürecinde, mevcut mevzuat gereği belirli mesafe kısıtlamalarının geçerli olduğu belirtilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında, akaryakıt istasyonlarının kurulumu için belirli şartların sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. Özellikle, şehirlerarası ve şehir içi yollar üzerindeki istasyonlar arasında minimum mesafe şartlarının bulunduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun kararları doğrultusunda, daha önce bayilik lisansı verilmiş istasyonlar için mesafe tespit tutanağının aranmayacağına dair düzenlemeler mevcuttur.

Sonuç olarak, plan tadilatı ile akaryakıt istasyonu açma başvurusu yapılması durumunda, daha önce alınan bayilik lisansının mesafe kısıtlamasından muaf olup olmadığını öğrenmek için ilgili tarafların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na başvurması gerektiği belirtilmiştir. Bu süreç, lisanslandırma ve mevzuat yorumlamaları açısından önem taşımaktadır.

Not: Önceden alınan bayilik lisansının mesafe tespit tutanağından muaf olup olmayacağı hk T.C.

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: 7118846/622.02/911888 05/05/2021 Konu: GÖRÜŞ (Mesafe Tespit Tutanağı Hk.)

…….. İL ÖZEL İDARESİNE

İlgi : 26.04.2021 tarihli ve 3531 sayılı yazınız.

İlgi yazı ile 29.03.2021 tarih ve 3712 sayılı ……… tarafından Kurumunuza verilen dilekçede …… ili ……. ilçesi …….köyü …………. karayolu 9.km de petrol istasyonunun bulunduğu, bu istasyon için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) dan LPG ve akaryakıt lisansı aldığı, Kurumunuzca yapılan inceleme neticesinde …….. ili ………… köyünde bulunan 1531 ve 1544 numaralı parseller üzerinde akaryakıt ve LPG istasyonu yapmak için ……….. tarafından 22.10.2002 tarihinde Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğüne dilekçe ile başvurduğu, başvuruya istinaden Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğünün 19.11.2002 tarih ve 3584 sayılı yazısı ile ilgili kurum görüşlerinin alındığı, Bayındırlık ve İskan İl Müdürlüğünün 28.08.2003 ve 2047 sayılı yazısına istinaden GAP İdaresinin 22.01.2004 tarih ve 0239 sayılı yazısıyla ……… ili ………. köyü 1531 ve 1544 numaralı parseller üzerinde LPG Satış İstasyonu yapılması amacı ile hazırlanan mevzi ve nazım imar planlarının onaylandığı, bu süre zarfında aynı parseller için …….. tarafından 01.09.2004 tarihinde akaryakıt istasyonu için yapı ruhsatı talebinde bulunulduğu, ………. dilekçesine istinaden Bayındırlık ve İskan İl Müdür1üğünce söz konusu parselin belediye sınırı dışında kaldığı ve 19.06.1996 tarihinde ilgili kurumlara müracaat edilmediği, ……….. karayolu kenarında bulunduğu, akaryakıt satış istasyonu yapılmak istenen parselin 7 km. ilerisinde başka bir akaryakıt istasyonu bulunduğu ve akaryakıt istasyonu yapılmak istenilen parsellerin 10 km. mesafe şartını sağ1amadığı belirtilerek talebin ret edildiği, İl Müdürlüğünce 13.12.2004 tarihinde 1531 ve 1544 numaralı parsel üzerine LPG istasyonu amaçlı 56,25 m2 lik idari bina için yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, İl Özel İdaresince de 06.09.2005 tarihi ve 21 sayılı “Akaryakıt ve LPG Otogaz Satış İstasyonu”olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, akaryakıt istasyonu için yapı ruhsatı talebinin reddine ilişkin işlemin iptaline yönelik dava açıldığı, Şanlıurfa İdare Mahkemesinin E:2007-663 K:2007-638 sayılı ve 10.07.2007 tarihli kararı ile yapı ruhsatı talebinin mesafe şartını taşımadığı gerekçesiyle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görmeyerek davanın reddine karar verildiği, davacı tarafından temyiz edilen söz konusu karar Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2008-855 K:2010-2427 sayı ve 12.05.2010 tarihli kararı ile temyiz edildiği ve onandığı, 09.11.2007 tarihinde yerinde yapılan kontrolde söz konusu parseller üzerindeki idari binanın yıkıldığı, yerine yapı ruhsatı alınmadan yeni bir bina yapıldığı ve tutanak tanzim edildiği, LPG ikmal istasyonu olarak planlanmış söz konusu alanda akaryakıt istasyonu olarak plan tadilatı yapıldığı takdirde, 22.09.2005 tarih ve BAY/551­211/14534 sayılı bayilik lisansı ile EPDK’nın 31/05/2011 tarihli ve 3242/2 sayılı Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Kurul Kararı’nın 14 üncü maddesinin yedinci fıkrasındaki “Önceden bayilik lisansı verilmiş akaryakıt istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz” hükmü gereğince asgari mesafe tahdidinin aranıp aranmayacağı konusunda Bakanlığımız görüşü talep edilmiştir.

Bilindiği üzere 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları” başlıklı 80 inci maddesinde “Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir.” hükmü, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının 6 ncı bendinde “Akaryakıt istasyonu: Dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, bir veya farklı alt başlıktan birer akaryakıt dağıtıcısının tescilli markası altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla araçların akaryakıt, madeni yağ, otogaz LPG, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların tüplü LPG hariç diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan yerleri,” hükmü,
“Bayiler” başlıklı 8 inci maddesinin dördüncü fıkrasında “Kurul, teknik ve ekonomik kriterlere göre bayilik kategorileri oluşturabilir. Bu durumda bayilik lisansları kategorilerine göre düzenlenir. Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafeler, aynı yönde olmak üzere, şehirlerarası yollarda on kilometreden, şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 1.1.2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenlenir.” hükmü,
Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin “Mesafe Kısıtlamaları” başlıklı45 inci maddesinde “İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) Şehirlerarası yollarda on,
b) Şehir içi yollarda bir,
Kilometreden az olamaz” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Yürürlük” başlıklı 59 uncu maddesinde “Bu Yönetmeliğin;

a) (Değişik: RG-21/12/2004–25677) 45, 46 ve 50 nci maddeleri, 7 nci maddesinin beşinci

fıkrasının (c ) bendi, 58 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (c) bentleri 1/1/2005,

b) (Değişik: RG-21/12/2004–25677) 44 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci

cümlesinin dışında kalan hükümleri 20/12/2004, 44 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci

cümlesi ile 58 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri 1/6/2005,

c)Diğer maddeleri yayımı,

tarihinde yürürlüğe girer.” hükmü,
Öte yandan 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunu’n “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının ö bendinde “Otogaz istasyonu: Dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, dağıtıcının tescilli markası ve amblemi altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla motorlu araçların otogaz LPG, madeni yağ, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların, tüplü LPG hariç, diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan akaryakıt istasyonu içinde veya müstakil olarak hizmet veren tesisleri,” hükmü,
Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliğinin “Mesafe kısıtlamaları” başlıklı 37 nci maddesinde “Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz.” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 15/12/2016 tarihli ve 6664 sayılı kararının 2 nci maddesinde “Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe kısıtlaması uygulamalarında,
İstasyonun üzerinde bulunduğu yol ismi veya yol kodu değil, yön esası dikkate alınır, a) Şehirlerarası yolların üzerindeki akaryakıt ve LPG istasyonları arasında on kilometrelik mesafe aranır,
b) Şehir içi yolların üzerindeki akaryakıt ve LPG istasyonları arasında bir kilometrelik mesafe aranır,
c)Şehir içi yollar ile şehirlerarası yolların kesiştiği kesimlerde yer alan istasyonlar arasında en az bir kilometrelik mesafe bulunur,
d)Şehir içi yollar ile şehirlerarası yollar yukarıda açıklanan hususlar dikkate alınarak birbirlerinden ayrı olarak değerlendirilir.” ifadesi,
Söz konusu Kurul kararının 3 üncü maddesinde “Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe ölçümlerinde iki yapı arasındaki mesafe dikkate alınır.” ifadesi bulunmaktadır.

Yine Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 12/07/2018 tarihli ve 7956 sayılı kararı ile 31/5/2011 tarihli ve 3242/2 sayılı Petrol Piyasasında Lisans Başvurusu Açıklamalarına İlişkin Kurul Kararı’nın 14 üncü maddesinin yedinci fıkrası “Önceden bayilik lisansı verilmiş akaryakıt istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz” şeklinde değiştirilmiştir.

EPDK Petrol Piyasası Daire Başkanlığının 21.12.2018 tarihli ve E.61017 sayılı yazılarında “1/05/2011 tarihli ve 3242/2 sayılı Kurul Kararının 14 üncü maddesinin yedinci fıkrasına ilişkin değerlendirmeler, mevzuatın ilgili diğer hükümleri de göz önünde bulundurularak yapıldığından dolayı lisans özelinde, iptal/sonlandırma sebebine bağlı olarak yapılabilmektedir. Belediyenin bahsi geçen yazısında, lisanslandırma sürecine ilişkin bir sorunun belediyeye yöneltildiği ve aracılığınızla buna ilişkin bilginin tarafımızdan talep edildiği anlaşılmaktadır. Akaryakıt ve LPG bayilik lisanslarına ilişkin işlemler Kurumumuzca yürütülmekte olup yapılan işlemlere ilişkin mevzuatın yorumlanması durum özelinde yine Kurumumuz tarafından yapılabilmektedir. Söz konusu bilgi talebinin doğrudan tarafımıza iletilmesi durumunda münferiden bayilik lisansına ilişkin yürütülen işlemler de tarafımızca tespit edilebilecek ve durum özelinde değerlendirme yapılabilecektir.” denilmektedir.

Yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde plan tadilatı ile akaryakıt istasyonu açmak için işyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı halinde daha önceden alınmış bayilik lisansının kilometre tahdidinden muaf olup olmayacağına dair husus hakkında ilgilisince Enerji Piyasası DüzenlemeKurumuna başvuruda bulunulması gerekmektedir.

Bilgilerini rica ederim.

Bakan a.

Genel Müdür