|
ÖZET: Başvuru, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde muafiyet talebinde bulunan bir öğrencinin durumunu ele almaktadır. Öğrenci, Anadolu Üniversitesi’nden yatay geçiş yaparak Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi programına geçiş yapmış ve önceki öğreniminde muaf tutulduğu dersler için muafiyet talep etmiştir. Ancak, üniversite muafiyet talebini reddetmiş, gerekçesi olarak öğrencinin sunduğu belgelerde gerekli kanıtların bulunmadığını belirtmiştir. Öğrenci, muafiyet kararına itiraz etmiş ve kısmen kabul edilmiştir. Ancak, önceki öğreniminde muaf tutulduğu derslerin muafiyet incelemesine tabi tutulmadığına dair bir gerekçe sunulmamıştır.
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü, muafiyet talebinin reddinin mevzuata uygun olduğunu savunurken, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın muafiyet talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği yönünde bir tavsiye kararı vermiştir. Bu karar, başvuranın muafiyet talebinin, ilgili mevzuat çerçevesinde eksik değerlendirildiği ve muafiyetin sağlanması gereken durumların göz ardı edildiği kanaatini taşımaktadır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesi ve muafiyet talebinin yeniden incelenmesi önerilmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3257-S.24.5153
BAŞVURU NO : 2023/16644
KARAR TARİHİ : 22.03.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın muafiyet talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 17.10.2023
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran, 2023- 2024 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Merkezi Yerleştirme Puanına Göre Yatay Geçiş başvuruları kapsamında Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi programından
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi
Programına yatay geçiş yaptığını, 04/08/2023 tarihinde süresi içerisinde ve ilgili Uygulama Esaslarına uygun olarak muafiyet başvurusunda bulunduğunu, ancak başvuru formundaki talepleri dikkate alınmadan, Uygulama Esaslarını belirleyen yönergedeki haklarını yansıtmayan ve yönergede olmayan kurallar uygulanarak 25/09/2023 tarihli ve sayılı karar ile talebinin reddedildiğini, Erzincan Binali Yıldırım
Üniversitesi Muafiyet komisyonunun önceki öğrenimi olan Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset
Bilimi ve Kamu Yönetimi programında muaf tutulduğu ilk iki yılın derslerini muafiyet incelemesine tabi tutmadığını ve ders muafiyetini yapmadığını, önceki öğreniminde muaf tutulduğu bu derslere neden muafiyet değerlendirmesi yapılmadığının tarafına ulaştırılan karar evrakında gerekçelendirilmediğini, muafiyet kararına itirazda bulunduğunu, itirazının kısmen kabul edildiğini, Erzincan Binali Yıldırım
Üniversitesi Muafiyet ve İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarında önceki öğrenimi olan Anadolu
Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi programında muaf tutulduğu ilk iki yılın derslerine muafiyet incelemesi yapılamayacağı yönünde bir hüküm bulunmadığını belirterek önceki öğreniminde muaf tutulduğu ilk iki yılın dersleri için muafiyet incelemesi yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü tarafından
Kurumumuza gönderilen 10/11/2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1. Başvuranın, önceki öğreniminde muaf tutulduğu ilk iki yarıyıl derslerine ilişkin muafiyet incelemesi yapıldığı, ancak öğrencinin muafiyet talebinde sunmuş olduğu belgelerde ilgili derslerin alınmış ve başarılmış olduğuna dair herhangi bir kanıta ulaşılamadığından ilgili derslerden muafiyet talebinin reddedildiği, 2.2. Muafiyet ve İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının 5 inci maddesinin üçüncü bendinde, “Öğrenciler, daha önce almış ve başarmış oldukları ders/dersler karşılığında hangi ders/derslerden muaf olmak istediklerini başvurularında belirtmek zorundadırlar.” hükmünün yer aldığı, 2.3. Başvuranın sunmuş olduğu belgelerde, özellikle Dikey Geçiş/Lisans Tamamlama İlk Dört Yarıyıl Ders
Listesi Dökümü belgesinde bazı derslerden muaf tutulduğu belirtilmekle birlikte bu derslerin hangi koşullarda muaf tutulduğu, daha önceki bir öğreniminde bu dersleri almış ve başarmış olup olmadığı, daha önceki öğrenimleri dolayısıyla muaf tutulup tutulmadığı, şayet daha önceki öğrenimleri dolayısıyla muaf tutulduysa öğrencinin ders geçme notlarının ne olduğunun anlaşılamadığı, 2.4. Muafiyet ve İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının 6 ncı maddesinin dokuzuncu bendinde, “Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilerin daha önce diğer Yükseköğretim Kurumlarından almış olduğu derslere ait her notu CC veya üzerinde bir harf notu ise bu dersler birim yönetim kurulunun onayı ile muaf sayılabilir ve not döküm belgesine işlenir.” hükmün yer aldığı, 2.5. Başvuranın muaf tutulduğu derslerin harf notları bilinmediğinden muafiyet talebinin reddedildiği, ayrıca, ilgili mevzuat hükümlerinin tamamında muafiyet taleplerinin değerlendirilmesinde idareye takdir yetkisi verildiği; idarenin, öğrenci tüm şartları taşısa dahi dersin alınmasına karar verebileceği, 2.6. Öte yandan, başvuranın muafiyet talep ettiği derslerin ilgili programın dikey geçiş/lisans tamamlama olması nedeniyle öğrencinin daha önce alıp almadığına bakılmaksızın muaf tutulmuş dersler olabileceği ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri,
yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun; 5.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”, 5.4. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e) fıkrasında, “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,”, 5.5. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinde, “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”, 5.6. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinde, “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.”, 5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” kenar başlıklı 43 üncü maddesinde, “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve anailkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim
kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” 5.8. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44 üncü maddesinde, “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2)
(…)(3) eğitimöğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”, 6. 24/04/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim
Kurumlarında Önlisans Ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal
İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, önlisans ve lisans düzeyindeki öğrencilerin yükseköğretim kurumlarındaki fakülte, yüksekokul, konservatuvar veya meslek yüksekokulu bünyesinde yer alan diploma programları arasında veya diğer yükseköğretim kurumlarındaki eşdeğer diploma programlarına yatay geçiş ile çift anadal, yandal ve yükseköğretim kurumları arasında kredi aktarımında uyulması gereken usul ve esasları düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, yükseköğretim kurumlarındaki önlisans ve lisans düzeyindeki diploma programları arasındaki her türlü yatay geçişleri, çift anadal, yandal programları ve kredi aktarımına ilişkin hükümleri kapsar.”, 6.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelik, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine ve 44 üncü maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.”, 6.4. “Sonuçların ilanı ve intibak programı” başlıklı 8 nci maddesinde, “…(3) İlgili komisyonlar öğrencinin daha önceki dönemlerde aldığı dersler ile yatay geçiş yaptığı programın derslerini dikkate alarak, senatonun belirlediği esaslara göre öğrencinin hangi yarıyıla veya sınıfa intibak ettirileceğini tespit eder, varsa öğrencinin alması gereken ilave derslerden oluşan bir intibak programı ile muaf tutulması gereken dersleri belirler…”, 7. 19/02/2002 tarihli ve 24676 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Meslek Yüksekokulları Ve
Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında
Yönetmeliğin;
7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu yönetmeliğin amacı, meslek yüksekokulları ve açıköğretim ön lisans programlarından mezun olan başarılı öğrencilerin örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmaları ve yerleştirilmeleriyle ilgili esas ve usulleri belirlemektir.”, 7.2. “Lisans öğrenimi” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilere üniversitelerince ön lisans eğitimi sırasında almış oldukları derslerden eş değer kabul edilenlere muafiyet verilerek ve kredileri dikkate alınarak, programdan alması gereken dersler belirlenir. Öğrencinin alması gereken derslere göre programa kaydı yapılarak, eğitime devam hakkı verilir. Yabancı dille öğretim yapılan programlarda ve zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı bulunan programlarda öğrencilerin lisans programına başlayabilmeleri için üniversitenin yapacağı yabancı dil muafiyet sınavını geçmeleri veya yabancı dil hazırlık sınıfına devam ederek başarılı olmaları gerekir. Yabancı dil hazırlık sınıfında ve lisans eğitim-öğretimi sırasında öğrenciler üniversitenin eğitim öğretim yönetmeliğine tabi olurlar. Öğretim dili en az % 30 yabancı dil veya tamamen yabancı dil olan programların yabancı dil hazırlık sınıfında başarısız olan öğrenciler, 4/12/2008 tarihli ve 27074 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim
Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin
Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Türkçe eğitim yapan yükseköğretim programlarına ÖSYM’ce yerleştirilebilir. Dikey geçiş yapan öğrenciler 2547 sayılı Kanunun 44 üncü maddesindeki hükümlere göre öğrenimlerine devam ederler.
Dikey geçiş ile lisans programlarına yerleşen ve halen kayıtlı olan öğrencilerin lisans not ortalamaları, önlisans programında alarak lisans programında intibakı yapılan dersler ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanır.”, 8. 24/09/2019 tarihli ve 30898 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Erzincan Binali
Yıldırım Üniversitesi Ön Lisans, Lisans Eğitim-Öğretim Ve Sınav Yönetmeliğinin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi ön lisans ve lisans programlarında (Tıp, Diş Hekimliği ve Hukuk Fakültesi hariç) uygulanacak eğitim, öğretim, ölçme ve değerlendirme esaslarını düzenlemektir.”, 8.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi ön lisans ve lisans programlarına (Tıp, Diş Hekimliği ve Hukuk Fakültesi hariç) öğrenci kabulü, eğitimöğretim programlarının düzenlenmesi, ölçme ve değerlendirme, diploma ve ayrılma işlemleri ile ilgili hükümleri kapsar.”, 8.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 14 üncü ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.”, 8.4. “Ders muafiyetleri ve intibak” başlıklı 19 uncu maddesinde, “Üniversitenin herhangi bir akademik birimine kayıt hakkı kazanan öğrencilerin daha önceki öğrenimlerine ilişkin muafiyet ve intibak işlemleri
Senato tarafından belirlenen esaslara göre yapılır.”, 9.Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Muafiyet ve İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının; 9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu uygulama esaslarının amacı, Erzincan Binali Yıldırım
Üniversitesi’ne yeni kayıt yaptıran öğrencilerin daha önce Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi dâhil olmak üzere herhangi bir Yükseköğretim Kurumundan alarak başarılı oldukları derslerin muafiyeti ve intibak işlemleri ile ilgili esasları belirlemektir.”,
9.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu uygulama esasları, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi birimlerinde kayıtlı öğrencilerin Yükseköğretim Kurumlarından daha önce alarak başarılı oldukları derslerle ilgili muafiyet ve intibak işlemlerini kapsar.”, 9.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu uygulama esasları, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”, 9.4. Muafiyet ve İntibak ile İlgili Hususlar başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Muafiyet ve intibak işlemleri, öğrencinin başvurusunu takip eden 15 iş günü içerisinde Bölüm Muafiyet ve İntibak Komisyonları tarafından değerlendirilerek Birim Yönetim Kurulunca sonuçlandırılır. (2) Muafiyet talep edilen derslerin hangilerinin muaf tutulacağına, program amaçları ve yeterlilikleri doğrultusunda dersin içeriği dikkate alınarak karar verilir. Bir dersin muaf sayılması için dersin adının, kredisinin ve içeriğinin bire bir örtüşmesi gerekmez…(9) Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilerin, daha önce diğer Yükseköğretim Kurumlarından almış olduğu derslere ait harf notu CC veya üzerinde bir harf notu ise bu dersler birim yönetim kurulunun onayı ile muaf sayılabilir ve not döküm belgesine işlenir. (10) Önceki öğrenim durum belgesinde başarı notu olarak “geçer”, “başarılı”, “yeterli”, “muaf” vb. terimler kullanılmışsa, bu dersler de muaf tutulabilir ve başarı notu olarak “M” harf notu kullanılır. Başarı notu M ile takdir edilen dersler Genel Ağırlıklı Not
Ortalaması (GNO) hesaplanmasında değerlendirmeye katılmaz.” hüküm ve açıklamaları yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran dikey geçiş sınavı ile yerleştiği Anadolu Üniversitesi’nde muaf notu verilen ilk dört yarıyıl derslerinden, buradan yatay geçiş yaptığı Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde de muaf tutulmayı talep etmektedir.
12. Konuyla ilgili olarak Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü, Murat Küçük’ün muafiyet talebi hakkında tesis edilen işlemlerin ilgili mevzuata uygun olduğunu ifade etmektedir.
13. Başvuru dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde; 13.1. Başvuranın, 2020 Dikey Geçiş Sınavı ile Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset Bilimi ve
Kamu Yönetimi bölümüne yerleştiği, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat Ve İşletme Fakülteleri
Eğitim-Öğretim Ve Sınav Yönetmeliğinin 15 inci maddesinin 4 üncü fıkrası doğrultusunda daha önceden almış olduğu ilk 4 yarıyıldaki dersleri için kendisine MU harf notunun verildiği, Dikey Geçiş kapsamında kayıt yaptıran öğrenciler fakültede 5. yarıyıldan itibaren ders almaya başladığı için bu öğrencilerin Not
Durum Belgesinde 5, 6, 7 ve 8. yarıyıllarda okutulan derslerin yer aldığı, ilk dört yarıyıl derslerinin yer almadığı, bu derslerin ise İlk Dört Yarıyıl Ders Listesi Dökümü Belgesinde gösterildiği
13.2. Başvuranın, 2023- 2024 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Merkezi Yerleştirme Puanına Göre Yatay
Geçiş başvuruları kapsamında Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi programından Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve
Kamu Yönetimi Programına yatay geçiş yaptığı, 5 nolu parafta yer verilen İdarenin açıklamalarından da anlaşılacağı üzere, başvuranın Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi programında muaf tutulduğu ilk iki yılın dersleri için Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi nezdinde yaptığı muafiyet talebinin belirtilen gerekçelerle reddedildiği görülmüştür.
14. Anayasamızın 130 uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124 üncü maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
14.1. Bu temel Kanunun 14 üncü ve 18 inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
14.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44 üncü maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.
14.3. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile Anayasamızda yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
14.4. Yukarıda yer verilen mevzuatlar birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe
sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve muafiyetin ne şekilde verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.
15. Bu çerçevede Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Senatosunca çıkarılan Muafiyet ve İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının 6 ncı maddesinin dokuzuncu bendinde, üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilerin daha önce diğer Yükseköğretim Kurumlarından almış olduğu derslere ait her notunun CC veya üzerinde bir harf notu ise bu derslerin birim yönetim kurulunun onayı ile muaf sayılabileceği, onuncu bendinde ise önceki öğrenim durum belgesinde başarı notu olarak “geçer”, “başarılı”, “yeterli”, “muaf” vb. terimler kullanılmışsa, bu derslerin de muaf tutulabileceği ve başarı notu olarak “M” harf notu kullanılacağı, başarı notu M ile takdir edilen derslerin Genel Ağırlıklı Not Ortalaması (GNO) hesaplanmasında değerlendirmeye katılmayacağı, yönünde düzenleme yapıldığı görülmüştür.
16. Olayda, Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; 16.1. Başvuranın muafiyet talep ettiği derslerden önceki eğitiminde aldığı ve not durum belgesiyle belgelediği derslerine ilişkin muafiyet talebinin kabul edildiği, diğer derslerine ilişkin muafiyet talebinin ise Muafiyet ve İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının 6 ncı maddesinin dokuzuncu bendi kapsamında değerlendirilerek önceki öğrenimleri dolayısıyla muaf tutulduğu derslerin geçme notlarının ne olduğunun anlaşılamadığı gerekçesiyle reddedildiği, ancak yapılan değerlendirmede Esasların onuncu fıkrasının göz önünde bulundurulmadığı, bu durumun başvuranın muafiyet talebine yönelik incelemenin eksik yapıldığı kanaatini oluşturduğu, 16.2. Söz konusu fıkra uyarınca, öğrencinin önceki öğrenim durum belgesinde başarı notu olarak “geçer”, “başarılı”, “yeterli”, “muaf” vb. terimler kullanılmışsa, bu derslerin de muaf tutulabileceğinin öngörüldüğü; başvuranın da önceki eğitiminde muaf sayıldığı derslerinin not durum belgesinde MU harf notu ile yer aldığı, ayrıca bu derslerin not ve içeriklerinin başvurana önceki öğreniminde verilen İlk Dört Yarıyıl Ders
Listesi Dökümü Belgesinde gösterildiği anlaşılmaktadır.
17. Kurumumuz, benzer talepli birçok şikâyet başvurusu hakkında ilgili üniversitelerin Yükseköğretim
Kanununa, kendi hazırladıkları Yönetmeliklere ve bu Yönetmelikler çerçevesinde kabul ettikleri
Yönergelere, Karar, İlke ve Esaslara uygun davrandığı kanaatine vararak ve bilimsel özerklik ilkesini de gözeterek Ret Kararı vermiştir. Ancak, bir yükseköğretim kurumunun bilimsel özerkliğe sahip olması, bu yükseköğretim kurumunun öğrencilere yönelik işlemlerini keyfi olarak sürdürebileceği anlamına gelmemektedir.
18. Yükseköğretim kurumları, Anayasa ile güvence altına alınan bilimsel özerklik ve ilgili Kanun ile verilen yetki çerçevesinde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla, eğitim, öğretim ve sınav sisteminde kendi düzenleyici işlemlerini her zaman yapma yetkisine sahip olmakla birlikte, Kanun ile sınırları belirlenmiş olan yetki dâhilinde hareket etmek, eylem ve işlemlerini yürürlükte olan ilgili mevzuata uygun olarak tesis etmek ve bu eylem ve işlemlerinde hukuki belirlilik, istikrar, haklı beklentiye uygunluk, objektiflik ve eşitlik gibi ilkeleri gözetmekle de yükümlüdürler. İlgili idarenin, bu zamana kadar yapılan açıklamalardan da görüleceği üzere, adı geçene yönelik tesis ettiği işlemlerde, bu ilkelerin tümüne uygun davrandığını söylemek ise güçtür.
19. Bu itibarla, İdarenin başvuranın muafiyet talebini, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Muafiyet ve
İntibak İşlemleri Uygulama Esaslarının 6 ncı maddesinin onuncu bendi kapsamında değerlendirmeden reddetmesi yönünde gerçekleştirilen işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaati oluşmuştur.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzincan İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın muafiyet talebinin yeniden değerlendirilmesi hususunda ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA ve ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi