Önceki yıl yatırılan işyeri açma harcı yeni başvuru için geçerli olur mu (ÇŞB)

Not:İşyeri açma izni harcı hk.

T.C.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı : 71188846-622.02/7440553 27/09/2023 Konu : Görüş (İşyeri Açma İzni Harcı hk.)

… BAKANLIĞINA
(… Genel Müdürlüğü)

İlgi : … tarihli ve E… sayılı yazınız.

İlgide kayıtlı yazınız ve eki … İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısı ile; … Anonim Şirketi’nin … tarihli ve … nolu dekont ile başvuru harcını yatırarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunduğu, ancak itfaiye raporu olmadığı için 2022 yılı içinde başvurusunu tamamlayamadığı, 2023 yılında söz konusu raporu alarak yeniden başvuruda bulunduğu belirtilmiş olup 2022 yılında yatırmış olduğu başvuru harcının 2023 yılında yaptığı başvuru için de geçerli olup olmadığı hususunda Bakanlığımız görüşü talep edilmiştir.

Bilindiği üzere, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 81 inci maddesi “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması işyeri açma izni harcına tabidir.” hükmünü içermekte olup harcın tarifesi Kanunun 84 üncü maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendinde belirtilmiştir.

98 inci maddesi “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır.” hükmünü,
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesi “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açmak İşyeri Açma İzni Harcına tabidir.

Bu harcın uygulamasında işyeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, fabrika, şube,depo, otel, kahvehane, eğlence, dinlenme ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai, zirai ve mesleki bir faaliyetle başka bir iş ve girişimin yapılmasına ayrılan ya da bu faaliyet, iş ve teşebbüslerde kullanılan yerlerdir.” hükmünü,
11 inci maddesi “İşyeri Açma İzni Harcı, Belediye Gelirleri Kanununun 96 ncı maddesi gereğince Bakanlar Kurulunca gösterilen esaslar içinde, aynı Kanunun 84 üncü maddesinde belirtilen tarifeye göre hesaplanır.

Harcın hesaplanmasında, gösterilen faaliyet alanında faydalanılma şartıyla işyerinin üzerinde kurulduğu arsanın tamamı göz önünde tutulur. Şu kadar ki bu şekilde hesaplanan işyerinin kapalı ve açık alanlarının toplam 5 000 m2 ye kadar olan kısmı harca tabidir. Bu miktarı aşan kısımlardan İşyeri Açma İzni Harcı alınamaz.” hükmünü,
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi “Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi

sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi, organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, endüstri bölgesi sınırları içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ve teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi ile bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlüklerini,” ve (t) bendi “İş yeri: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri” hükmünü,
6 ncı maddesinin birinci fıkrası “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” ve üçüncü fıkrası “İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.” hükmünü,
12 nci maddesi “Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.

…
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır.

İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.” hükmünü, 13 üncü maddesinin birinci fıkrası “İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.” hükmünü amirdir.

Benzer bir konuda imarla ilgili harçlara ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığının 12.07.2021 tarihli ve E-82673428-175.02.02.09-83042 sayılı yazısında “…
Söz konusu harçlar 2464 sayılı Kanunun 80 inci maddesinde belirtilen kapsamda hizmet verilmesi halinde alınmakta olup, anılan harçlar hususunda herhangi bir sebeple düzeltme veya iade yapılabileceğine dair 2464 sayılı Kanunda bir hüküm bulunmamaktadır.

Ayrıca, bazı hizmetlerde harcın ödenmesi ile harca konu işlemin aynı anda gerçekleşmesi nedeniyle ödenen harcın düzeltilerek iadesi mümkün olmamaktadır. Buna karşılık, diğer bazı hizmetlerde harcın peşin olarak tahsil edilmiş olması ancak belediyece bu harca ilişkin bir hizmetin henüz verilmemiş olması halinde, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun düzeltme hükümleri çerçevesinde, gerekli düzeltme işlemleri yapılarak tahsil edilen harcın iadesinin gerçekleştirilmesi mümkün bulunmaktadır.

…” denilmektedir.

Yukarıda belirtilen hükümlerin değerlendirilmesinde 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun gerekçesinde “özel menfaatlerine ilişkin olarak, kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödeme” şeklinde tanımlanan harçların, hizmetten yararlanıp yararlanmamak kişinin ihtiyarında olsa da bir kez bu hizmetten yararlanma tercih edildiğinde ödenmesi zorunlu hale gelen kamu gelirlerinden olduğu, öte yandan 2464 sayılı Kanunda anılan harcın iadesi yönünde bir hüküm bulunmadığı, genel olarak harçların tahsili ile alınan hizmetin aynı anda gerçekleşmesi nedeniyle iadesi mümkün olmamakla birlikte harca konu hizmetin verilmemiş olması halinde 213 sayılı Kanun’un düzeltme hükümleri doğrultusunda gerekli düzeltme işlemlerinin yapılabileceği ve tahsil edilen harcın iade edilebileceği değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan, iş yeri mevzuatı uyarınca bazı faaliyet konularında iş yeri ruhsatları başvurunun yapıldığı gün verilmekte ve denetim sonrası ruhsat kesinleştirilmekte, bazı faaliyet konularında ise ruhsat başvuru üzerine yapılacak denetim sonrası kesin olarak verilmektedir. Nihayetinde ruhsat başvuruları, faaliyet konusuna göre her halde yönetmelik kapsamında yapılan denetimler ve gerekli durumlarda eksikliklerin giderilmesi için verilen ilave süreler sonunda sonuçlandırılmaktadır.

Somut olaya konu yerde her ne kadar faaliyet konusu belirtilmemiş ise de ilgi yazıda belirtilen iş yerine ruhsatın verilmiş ancak bir sebepten kesinleşmemiş ve iptal edilmiş olması durumunda harca esas hizmetin verilmiş olması hasebiyle tahsil edilen harcın iade edilmesinin mümkün olmadığı, bununla birlikte denetimi önden yapılan faaliyet konularında başvuru sonrası yapılan denetim sonucu eksiklikleri olduğu için ruhsat alamayan ve açılamayan iş yeri için alınan harcın konusu tekemmül etmediği için iade edilmesi gerektiği, her iki durumda da önceki harç ile yeni başvuru arasında bir bağlantı olmayacağından yeni ruhsat başvurusunda yeniden harcın tahsil edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Bilgilerini arz ederim.

Bakan a.

Genel Müdür