|
ÖZET: Bu karar, sağlık alanında önlisans mezunu bir öğrencinin, Ankara Üniversitesi Hemşirelik Lisans Tamamlama Programına kaydının yapılmaması üzerine yapılan başvuruyu incelemektedir. İdare, öğrencinin mezun olduğu üniversitenin not sisteminin 100’lük olması nedeniyle kaydının alınamayacağını savunmuştur. Ancak yapılan incelemede, öğrencinin 4’lük not sistemine göre girdiği notun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edildiği ve öğrencinin yanlış beyan vermediği tespit edilmiştir.
Hukuki değerlendirmede, Yükseköğretim Kurulu’nun lisans tamamlama programına kabul ve kayıt şartlarını belirleme yetkisi olduğu, bu çerçevede Ankara Üniversitesi’nin mevzuata uygun hareket ettiği belirtilmiştir. Ancak, öğrencinin kaydının yapılmaması durumunun hak kaybına yol açtığı ve öğrencinin beyanının doğruluğunun kontrol edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, öğrencinin kaydının yapılması gerektiğine ve idarenin hakkaniyete aykırı bir işlem tesis ettiğine karar verilmiştir. |
tarafından YÖK’ün 4’lük Sistemdeki Notların 100’lük Sistemdeki Karşılıkları Tablosu kullanılarak 61,26 ortalama hesaplanmasına kendisinin herhangi bir müdahalesinin olmadığını ve 40 kontenjanı bulunan programa 9 öğrencinin yerleştirildiğini belirterek, Hemşirelik Lisans Tamamlama
Programına kabulünü talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Ankara Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin 08/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve
eklerinde özetle;
2.1) 26/ 11/ 2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6569 sayılı
Kanun’un 69’uncu geçici maddesi uyarınca, 19/ 11/ 2014 tarihinde kadar mezun olan adaylar için sağlık ön lisans alanlarından mezun olanlara lisans tamamlama hakkı verildiği, konu ile ilgili
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 03/ 08/ 2017 tarih ve sayılı yazısı kapsamında
Sağlık Alanında Lisans Tamamlama Programlarına yerleştirilen adayların kayıtlarının 16- 22 Ağustos
2017 tarihleri arasında alındığı,
2.2) Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Lisans Programına “ 2017 Sağlık
Alanında Lisans Tamamlama” yerleştirme sonuçlarına göre kayıt hakkı kazanan mezun olduğu üniversitenin mezuniyete esas not sisteminin 100’lük olması nedeni ile 100’lük not sistemi yerine 4’lük not sistemi ile tercihte bulunduğu için
Üniversiteye kaydının yapılamadığı,
2.3) Konu ile ilgili belgelerin birer örneğinin yazı ekinde sunulduğu ve yukarıda belirtilen nedenle
başvuranın kaydının alınamayacağı, açıklamalarına yer verilmiştir .
3) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının konuya ilişkin 02/ 01/ 2018 tarih ve sayılı yazısında
özetle;
3.1) Adayın, YÖKSİS Veri Tabanındaki bilgilere göre Anadolu Üniversitesi Açıköğretim
Fakültesi/Sağlık Teknikerliği Programından 100 üzerinden 59 not ortalamasıyla mezun olduğu, ancak 2017 Sağlık Lisans Tamamlamaya başvuru esnasında 4’lük sistem üzerinden 2,34 ile mezun olduğu, bunun 100’lük sistemde 61,26’ya denk geldiğini beyan ederek kendi lehine yanlış beyan verdiğinin anlaşıldığı,
3.2) Yerleştirme işlemlerinin adayların beyanı üzerinden yapıldığından kayıt sırasında adayların
mezuniyet tarihi, diploma ve mezuniyet not ortalamalarının yerleştikleri üniversite tarafından kontrol edilerek kayıtlarının yapılmasının ve kendi lehine yanlış beyan veren adayların yerleştirmeden doğan haklarını kaybetmelerinin Yürütme Kurulunun 06/ 07/ 2017 tarihli toplantısında uygun bulunduğu,
3.3) Adayın Başkanlıkça yerleştirildiği Hemşirelik lisans programının yerleştirme tavan puanı 140
iken taban puanının 110,4 olduğu (adayın yerleştirme puanının 122,52 olduğu, ancak bu puanın adayın not ortalamasının 61,26 olduğu duruma göre hesaplandığı anlaşılmakta),
3.4) Sağlık Lisans Tamamlama kapsamında, yerleştirmeye esas taban/tavan puanlar ile 2017 Sağlık
Lisans Tamamlama ile ilgili kural ve koşulların yer aldığı Kılavuzun Başkanlık resmi web sayfasından duyurulduğu, ifade edilmiştir .
2 / 7III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
4.1) “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “ Kimse, eğitim ve öğrenim
hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir . (…)” ,
4.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4.3) “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim
esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur …” hükmü yer almaktadır .
5) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
6) Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komisyonu’nun 3 Mart 1992 tarihli 1992/ 54 sayılı ve
BM Genel Kurulu’nun 20 Aralık 1993 tarihli 48/ 134 sayılı kararlarıyla kabul edilen İnsan
Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların Statüsüne İlişkin
İlkeler (Paris Prensipleri)’de; “(…)Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler . (…)Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar .” kararına yer verilmiştir .
7) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 26/ 11/ 2014 tarihli ve 29187 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan 6569 sayılı Kanunun 32’nci maddesi ile eklenen Geçici 69’uncu maddesi “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sağlık alanında ön lisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim
Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır . Bu eğitimler, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği alanlarda uzaktan eğitim yöntemleri ile verilebilir . Uygulama eğitimleri için Sağlık Bakanlığı ile
Yükseköğretim Kurulu iş birliği yapar . Bu eğitimlerin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir .” hükmüne haizdir .
3 / 78) 2017 Sağlık Alanında Lisans Tamamlama Programı (SLT) Kılavuzunun;
8.1) “2.1. Mezuniyet Not Ortalaması Girişi” başlıklı bölümünde “İlgili yerlerde de belirtildiği
gibi, adaylar diplomalarında yazılı bulunan 4’lük veya 5’lik not sistemine göre olan notlarını, YÖK’ün Dönüşüm Tablosunu kullanmaları neticesinde elde edecekleri 100’lük puanlar üzerinden sisteme girmeleri gerekmektedir . Adayların diplomalarında, 4’lük ya da 5’lik sistemdeki notlarının 100’lük sisteme çevrilmiş puanları yazılı bulunsa dahi, bu puanlar sisteme girilmemeli, dönüştürme aşamasında YÖK Dönüşüm Tablosu kullanılmalıdır .”
8.2) “2.2. Başvuru ve Tercihleri Yaparken Dikkat Edilecek Hususlar” başlıklı bölümünde
“Adayların mezun oldukları üniversitenin mezuniyete esas not sistemi 4’lük veya 5’lik ise, mezuniyet notunun hesaplanmasında, Yükseköğretim Kurulu Kararıyla belirlenen “ 4’lük ve 5’lik not sisteminin 100’lük not sistemine eşdeğerliliği” tablosunu esas almaları gerekmektedir .”
8.3) “2.3. Mezuniyet Kodu ve Programı Girişi” başlıklı bölümünde “ Adaylar, listelenen
programlardan, diplomalarında yazılı olan mezuniyet programına uygun olanı seçmelidir . Kendine avantaj sağlamak suretiyle yanlış beyanda bulunan adayların tespit edilmesi halinde adaylar başvuru ve yerleştirmeden doğacak tüm haklarını kaybederler .”
8.4) “3. Yerleştirme” başlıklı bölümünde “Adaylar, beyanları esas alınarak, önlisans mezuniyet not
ortalamaları, tercihleri ve lisans kontenjanları doğrultusunda Yükseköğretim Kurulu tarafından merkezi sistemle bir lisans programına yerleştirileceklerdir .”
8.5) “4. Kayıt İşlemleri” başlıklı bölümünde “ Yerleştirme işlemlerinde adayların beyanı esas
alındığından, kayıt sırasında adayların mezuniyet tarihi, diploma ve önlisans not ortalamaları yerleştikleri üniversite tarafından kontrol edilerek kayıtları yapılacaktır . Kendine avantaj sağlamak suretiyle yanlış beyan veren adaylar, yerleştirmeden doğan haklarını kaybedeceklerdir .” hükümleri yer almaktadır .
9) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 03/ 08/ 2017 tarihli ve 1128 sayılı yazısı ile Üniversitelere
bildirimi yapılan Yürütme Kurulunun 06/ 07/ 2017 tarihli toplantısında alınan kararda lisans tamamlama programına başvuracak ve yerleştirilecek adaylar için dikkat edilmesi gereken hususlar;
9.1) Adayların mezun oldukları üniversitenin mezuniyete esas not sistemi 4’lük veya 5’lik ise,
mezuniyet notunun hesaplanmasında, Yükseköğretim Kurulu Kararıyla belirlenen “ 4’lük ve 5’lik not sisteminin 100’lük not sistemine eşdeğerliği” tablosunu esas almaları gerektiği,
9.2) Adayların 20 tercih yapabilmesi,
9.3) Yerleştirme işlemlerinin adayların ön lisans not ortalamalarının 2 ile çarpılarak elde edilen
puanlara göre sıralanarak yapılması, Sağlık Lisans Tamamlama kapsamında 2016 yılında kayıt yaptıran adayların bu yıl başvurmaları halinde ise ön lisans not ortalamalarının 1 ile çarpılarak yerleştirme işlemine alınması,
9.4) Yerleştirme işlemleri adayların beyanı üzerinden yapıldığından, kayıt sırasında adayların
mezuniyet tarihi, diploma ve mezuniyet not ortalamalarının yerleştikleri üniversite tarafından kontrol edilerek kayıtlarının yapılması, kendine avantaj sağlamak suretiyle yanlış beyan veren adaylar yerleştirmeden doğan haklarını kaybedeceklerinin bildirilmesi,
4 / 79.5) 2017- 2018 eğitim-öğretim yılı için Sağlık Lisans Tamamlama Programına ilişkin başvuru ve
tercih işlemlerinin 24/ 07/ 2017 (Saat :14:00 ) – 04/ 08/ 2017 (Saat :17:00 ) tarihleri arasında Başkanlık resmi internet sitesi üzerinden e-Devlet aracılığı ile yapılması,
9.6) Sağlık alanında lisans tamamlama programları, her yıl katkı payı ve öğrenim ücretine ilişkin
alınan Bakanlar Kurulu kararında yer almadığından adayların söz konusu lisans programlarına ilişkin belirlenen katkı payı/öğrenim ücretini ödemeleri, şeklinde ifade edilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek başvuranın Hemşirelik Lisans Tamamlama Programına kaydının yapılması hususunda yeni bir işlem tesisine yönelik hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Sağlık alanında önlisans mezunu olan başvuran, 1’inci paragrafta belirtildiği üzere
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından yerleştirildiği Ankara Üniversitesi Hemşirelik Lisans
Tamamlama Programına kaydının yapılmasını talep etmekte olup; 2’nci paragrafta bahsedildiği şekli ile ilgili idare (Ankara Üniversitesi Rektörlüğü) mezun olduğu üniversitenin mezuniyete esas not sisteminin 100’lük olması nedeni ile 100’lük not sistemi yerine 4’lük not sistemi ile tercihte bulunduğu için başvuranın kaydının alınamayacağını savunmuştur .
12) Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma kapsamında elde edilen bulgular yönünden;
başvuranın, transkripte yazan 2,34 notunu YÖK’ün başvuru sistemine girdiği, önce mezuniyet yılını girmesine rağmen sistemde başvurana yönelik uyarı, düzelme notu vb. yönlendirme yapılmadığı, sistemin belirtilen şekilde girilen not ortalamasını kabul ettiği, sistem tarafından YÖK’ün 4’lük
Sistemdeki Notların 100’lük Sistemdeki Karşılıkları tablosunu kullanarak 61,26 ortalama hesaplanmasına başvuranın herhangi bir müdahalesinin bulunmadığının görüldüğü, Yükseköğretim
Kurulunun 15/ 12/ 2016 tarihli toplantısında almış olduğu kararla “Yerleştirme işlemlerinde adayların beyanı esas alındığından, kayıt sırasında adayların mezuniyet tarihi, diploma ve önlisans not ortalamaları yerleştikleri üniversite tarafından kontrol edilerek kayıtları yapılacaktır . Kendine avantaj sağlamak suretiyle yanlış beyan veren adaylar, yerleştirmeden doğan haklarını kaybedeceklerdir .” hususunun hükme bağlandığı ve ilgili idarenin Kurumumuza bilgi ve belge cevap yazısında, nun mezun olduğu üniversitenin mezuniyete esas not sisteminin 100’lük olması nedeni ile 100’lük not sistemi yerine 4’lük not sistemi ile tercihte bulunduğu için Üniversiteye kaydının yapılamadığı,” hususu ifade edilmiş olsa da; başvuranın sisteme veri girişi sırasında yanlış beyanda bulunmadığı ve not döküm belgesinde 4’lük not sistemine göre yazan mezuniyet not ortalamasını sisteme girdiği, ancak başvuranın İdareye vermiş olduğu 16/ 08/ 2017 tarihli dilekçesine İdarenin vermiş olduğu cevap yazısında, başvuranın lisans tamamlama programına kaydının yapılması talebinin reddedildiği tespit edilmiştir .
13) Mevzuat yönünden yapılan araştırma çerçevesinde; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun
Geçici 69’uncu maddesi gereğince lisans tamamlama eğitimlerin usul ve esaslarının Yükseköğretim
5 / 7Kurulunca belirleneceği, dolayısıyla Yükseköğretim Kurulunun lisans tamamlama programına kabul
ve kayıt şartlarını belirlemek hususunda mevzuat yönünden yetkili olduğu ve Ankara Üniversitesi
Rektörlüğünün konuyla ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem tesis ettiği tespit edildiğinden, İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir .
14) Hakkaniyet açısından yapılan değerlendirme neticesinde; Ankara Üniversitesinin
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen kabul ve kayıt şartları çerçevesinde öğrencilerin kaydını yapmakla yükümlü olduğu, Üniversitenin kayıt esnasında başvuranın bilgilerinin doğruluğunun kontrol edilmesi hususunda görevinin bulunduğu kabul edilmekle birlikte, söz konusu görevin başvuranın yanlış beyanının olup olmadığının kontrolü ile sınırlı olduğu ve başvuranın yanlış beyanı olmadığı sürece Üniversitenin daha önce programa yerleştirilmiş olanları mağdur etmeyecek şekilde uygulamada bulunması gerektiği düşünülmektedir . Somut olayda; başvuranın, yerleştirilmiş olduğu programa kaydının yapılmamış olmasının başvuran açısından hak kaybına sebep olduğu, başvuranın
Sağlık Lisans Tamamlama Programına başvururken not döküm belgesinde 4’lük sisteme göre yazandan farklı bir mezuniyet not ortalamasını sisteme girmediği, dolayısıyla kendisine avantaj sağlamak suretiyle hileli beyanda bulunmadığı, başvuranın mezun olduğu üniversitenin not dönüştürme yöntemiyle YÖK Başkanlığının not dönüştürme sisteminin farklı olduğunu teknik açıdan bilebilecek durumda olmadığı, başvuranın 4’lük sistemdeki 2,34 notunun 100’lük sistemdeki karşılığının 61,26 olarak bulunmasının YÖK’ün hesaplama sisteminden kaynaklandığı, bu hesaplamada başvuranın hilesinin bulunmadığı, kaldı ki başvuranın 100’lük sistemdeki mezuniyet not ortalamasının 58,55 olarak sisteme girilmesi halinde adayın 117,1 puan alacağı ve bu programın taban puanının 110,4 olduğu düşünüldüğünde adayın yine aynı programa yerleştirilmesinin mümkün olacağı ve toplamda 40 kişilik kontenjanı olan programa başvuran dahil olmak üzere 9 kişinin yerleştirildiği ve bu yerleştirilenlerden 6’sının kaydının yapıldığı değerlendirildiğinde programın kalan boş kontenjan durumu da göz önünde bulundurularak başvuranın Ankara Üniversitesi
Hemşirelik Lisans Tamamlama Programına kaydının yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır .
15) Sonuç olarak, başvuranın kendisine menfaat sağlamak için hileli bir beyanının bulunmadığı
anlaşıldığından iddialarının yerinde olduğu görülerek, İdarenin başvuruya konu işleminde hakkaniyete aykırı işlem tesis ettiği değerlendirilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin başvurana güven esasıyla işlem yürütmekte olduğu, bu doğrultuda başvuranın not dökümünde yazılı bulunan ortalamasını girmesine rağmen hileli gibi değerlendirmek suretiyle daha önce yerleştirilmiş bulunduğu programa kaydının yapılmayarak mağdur edildiği dolayısıyla İdare tarafından
“kazanılmış hakların korunması” ilkesine uyulmadığı, başvuranın not ortalaması ile ilgili olarak hileli bir beyanı bulunmadığı için normal koşullarda yerleştirilmiş olduğu bölüme kaydının yapılması beklentisi içerisinde bulunduğu anlaşıldığından İdarenin “haklı beklentiye uygunluk” ilkesine uygun davranmadığı, ayrıca İdarenin başvurana verdiği cevapta karara karşı başvuru yolunu göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
6 / 7VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın Hemşirelik Lisans Tamamlama Programına kaydının yapılması hususunda yeni bir işlem tesisi için ANKARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Ankara Üniversitesi
Rektörlüğü’nce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ANKARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi