|
ÖZET: Başvuran, Türk Dil Kurumu’ndan (TDK) almaya hak kazandığı bursun Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından ödenmemesine itiraz etmiştir. İdare, başvuranın daha önce önlisans programında öğrenim kredisi aldığını ve bu nedenle bursun verilmediğini belirtmiştir. Ancak Danıştay, önlisans ve lisans programlarının aynı öğrenim türünde kabul edilmesinin hukuki bir dayanağı olmadığını, dolayısıyla başvuranın lisans eğitimi süresince burs alabilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Türk Dil Kurumu’nun burslarının, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü aracılığıyla ödenmesi gerektiği ve başvuranın burs alabilmesi için gerekli şartları taşıdığı sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın burs talebini reddetmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın burs ödemesinin yapılması gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4018-S.20.6427
BAŞVURU NO : 2019/16054
KARAR TARİHİ : 16/03/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Türk Dil Kurumundan almaya hak kazandığı bursun Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından ödenmemesine itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Türk Dil Kurumundan (TDK) almaya hak kazandığı bursun ödemesinin Kredi ve
Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından yapılmadığını, gerekçe olarak 2007 yılında ön lisans eğitimi sırasında aldığı öğrenim kredisinin gösterildiğini, TDK’nin bursu verebilmek adına her şeyi yaptığını, sorunun Kredi Yurtlar Genel Müdürlüğünün tutumundan kaynaklandığını, şartnamede yer almayan bir gerekçe nedeniyle bursunun iptal edilmemesi gerektiğini belirterek burs ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Dil Kurumu Başkanlığının başvurana muhatap … sayı ve 08.05.2019 tarihli yazısında, “ Kurumumuz tarafından lisans, yüksek lisans, doktora statüsüyle öğrenim gören öğrencilere sağlanan kamu bursu ödemeleri
14 Şubat 2014 tarihli Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Eğitim ve Araştırma Bursları
Yönetmeliği’nin 15. maddesinin 4. fıkrasına göre (Bursların miktarları, 3/3/2004 tarihli 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’a göre ödenen burs tutarlarının iki katını geçmemek üzere Yönetim Kurulu tarafından kararlaştırılır. Burs almaya hak kazananların listesi Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirilerek ödemeler bu
Kurum aracılığı ile yapılır.) gerçekleştirilmektedir. Kamu bursu ödemesi aşamasında Yüksek
Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca hakkınızda yapılan inceleme neticesinde farklı bir okulda öğrenci olduğunuz zaman zarfında tarafınıza öğrenim kredisi ödemesi yapıldığı anlaşılmıştır. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nin 9.
maddesinin A fıkrasında yer alan “Kurumdan öğrenim kredisi veya burs almış öğrencilere burs verilmez.” hükmü gereğince Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafınıza kamu bursu ödemesi yapmamıştır. Bu konuda Kurumumuz, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu ile görüşmelerini sürdürmekte olup ilgili yönetmelikler sebebiyle ödemelerde yaşanan sorunu çözmeye çalışmaktadır. Kurumumuz, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna ödemelerin yapılabilmesi için resmî yazı göndermiş ancak henüz cevap alamamıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.
3. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün başvurana muhatap
… sayı ve 29.04.2019 tarihli yazısında, “Burs Yönetmeliğimizin, 2. Maddesi, “Bu Yönetmelik,
5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 2 nci
maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının (Vakıf üniversiteleri hariç) kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrenciler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burs-kredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”, Burs verilmeyecekler başlığında ise 9. Maddesi ,”a) Kurumdan öğrenim kredisi veya burs almış olan öğrencilere, … d) Burs isteğinde bulunduğu tarihte okula giriş tarihi itibariyle bir öğretim yılı kaybı olan öğrencilere, burs verilmez.” hükümlerine amirdir. İlgi dilekçenize istinaden kurum kayıtlarının incelenmesi sonucunda, … numara ile öğrenim kredisi aldığınız tespit edilmiş olup mevzuatımız gereği tarafınıza burs verilmesi mümkün olmadığından hakkınızda yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
4. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün … sayılı ve
15.11.2019 tarihli Kurumumuza muhatap yazısında, “1-…, Dumlupınar Üniversitesi …
Meslek Yüksekokulu … (İkinci Öğretim) Önlisans programında öğrenim görmekte İken, Genel
Müdürlüğümüzden 8.03.2008 – 7.09.2009 tarihleri arasında öğrenim kredisi ödemeleri almıştır. …, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Türk Dili ve Edebiyatı lisans programında öğrenim gördüğünü belirterek burs/öğrenim kredisi ödemelerinin devam etmesi ile ilgili talep dilekçelerini göndermiştir. Öğrencinin dilekçeleri ve
Genel Müdürlüğümüzün cevabi yazıları EK- 1’de gönderilmektedir.
5. 2-5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un; “Burs ve kredilerin verilmesin düzenleyen 2’nci maddesinde: ‘…Genel bütçeli daireler, katma bütçeli İdareler, kamu İktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve İşletmeler, Özel bütçeli kuruluşlar, Özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait Olan özel hukuk hükümlerine tâbi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları birinci fıkrada belirtilen Yüksek
Öğrenim Öğrencilerine burs, kredi ve nakdî yardım adı altında herhangi bir Ödeme yapamazlar; İlgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yükseköğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirirler.’ hükmü yer almaktadır.
6. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nin; “Genel Bütçeli
Daireler ve Katma Bütçeli İdareler İle Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu
Dışında Kalan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak İşlemler” düzenleyen 6’ncı maddesinde: ‘Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli İdareler İle Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kamu kurum ve kuruluşlarının mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrencilere, öngördükleri miktarda ödeme yapılabilmesi aşağıdaki şartlara bağlıdır. a) Gerekli meblağı Kurumca belirlenen ödeme tarihinden en geç 30 gün öncesine kadar Kurum hesabına yatırmak zorundadırlar. Bu süreden sonra yatırılan meblağ İlgili kuruluşlara iade edilmeyip, öğrenciye takip eden ödeme döneminde ödenir. b) Aktarılan meblağ Kurumca herhangi bir kesintiye tabi tutulmaksızın, bildirilen
Öğrencilerin hesabına yatırılır. c) Öğrencilere verilecek burs-kredinin süresi ve kesilmesine
İlişkin işlemler ilgili kuruluşlarca yapılarak, Kuruma bildirilir… ” hükmü yer almaktadır.
7. Ayni Yönetmeliğin “Burs Verilmeyecek Öğrenciler” düzenleyen 9’uncu maddesinde: a)
Kurumdan öğrenim kredisi veya burs almış olan öğrencilere, b) (Değişik: RG-6/2/201 1-
27838) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 10 uncu maddesine göre burs verilen Öğrenciler
hariç olmak üzere, 5102 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarından burs almakta olan öğrencilere, c) Yetim maaşı ve nafaka alanlar dışında, asgari ücret düzeyinde aylık veya ücretle sürekli bir işte çalışan veya gelire sahip olan
Öğrencilere, d) Burs isteğinde bulunduğu tarihte okula giriş tarihi itibariyle bir Öğretim yılı kaybı olan öğrencilere, e)Yabancı uyruklu öğrencilere, i) Polis akademisi öğrencileri ile askeri okul öğrencilerine, g) Ek süre öğrenim gören öğrencilere, h) Yüksek lisans
Öğrencilerinden hazırlık sınıfında Öğrenim gören Öğrencilere, k) Bu Yönetmelik hükümlerine göre burs almaya yeterli bulunmayan Öğrencilere, burs verilmez… hükümleri yer almaktadır.
8. Genel Müdürlüğümüz aracılığıyla kamu kurum ve kuruluşu bursu Ödemeleri bu hükümler dikkate alınarak yapılmaktadır. …
9. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun ve Yüksek
Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nin belirtilen maddeleri Kredi ve
Yurtlar Genel Müdürlüğü ve Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 15.08.2019 tarih, 897865 sayılı görüş yazısına istinaden …’ya kamu kurum/kuruluşu bursu Ödemeleri yapılamamıştır…
10. …, Dumlupınar Üniversitesi … Meslek Yüksekokulu … (İkinci Öğretim) Önlisans programında Öğrenim görmekte iken, Genel Müdürlüğümüzden 8.03.2008 – 07/09/2009 tarihleri arasında öğrenim kredisi ödemeleri almıştır.
11. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığı’nın 22.04.2019 tarih, … sayılı yazısına 2.092019 tarih, … sayılı yazı ile cevap verilmiştir. Söz konusu yazı ekte gönderilmektedir.
12. Genel Müdürlüğümüzce Önlisans programları ile lisans programlan aynı Öğrenim türünde kabul edilmektedir. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliği’nin
“Burs Verilmeyecek Öğrenciler” düzenleyen 9’uncu maddesindeki hükümlere istinaden, …’ya yeni Öğretim programında burs, Öğrenim kredisi veya kamu kurum/kuruluşu bursu ödemeleri yapılamamıştır.
13. Genel Müdürlüğümüz aracılığıyla …’ya kamu kurum/kuruluşu bursu ödemelerinin gerçekleştirilemeyeceği hali hazırdaki mevzuat hükümleri ve Hukuk Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün görüş yazısı doğrultusunda mümkün olmamıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
14. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
16. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun
‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde, “ Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burskredi verebilir.”,
17. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun
‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde, “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burskredi verebilir. Genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (Burada yer alan “(belediyeler hariç)” ifadesi, Anayasa Mahkemesinin 20/11/2008
Karar Günlü, 2004/24 Esas, 2008/165 Karar sayılı, 10/03/2009 tarih ve 27165 sayılı R.G.de yayımlanan kararıyla iptal edilmiştir.) birinci fıkrada belirtilen yükseköğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yükseköğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim
Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirirler. Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli idareler ile
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kurum ve kuruluşlarca bildirilen öğrencilere ödeme yapılabilmesi için bu kurum ve kuruluşlarca gerekli meblağ, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca belirlenen ödeme tarihinden en geç otuz gün öncesine kadar, Kurum hesabına yatırılır.”, ‘Yönetmelik’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “Bu
Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”,
18. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin ‘Kapsam’ başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının (Vakıf üniversiteleri hariç) kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri Öğrenciler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burs-kredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”, ‘Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlgili İş ve İşlemler’ başlıklı 5 inci maddesinde, “5102 sayılı Kanun’un 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşları (Vakıf üniversiteleri hariç) yükseköğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adı altında herhangi bir Ödeme yapamazlar. Ancak; mevzuatlarındaki kriterlere göre burs verilmesini Öngördükleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirirler.”, ‘Genel Bütçeli Daireler ve Katma Bütçeli İdareler İle Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Dışında Kalan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak
İşlemler’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “Genel bütçeli daireler ve katma bütçeli İdareler İle
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu dışında kalan kamu kurum ve kuruluşlarının mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrencilere, öngördükleri miktarda ödeme yapılabilmesi aşağıdaki şartlara bağlıdır. a) Gerekli meblağı Kurumca belirlenen ödeme tarihinden en geç 30 gün öncesine kadar Kurum hesabına yatırmak zorundadırlar. Bu süreden sonra yatırılan meblağ İlgili kuruluşlara İade edilmeyip. Öğrenciye takip eden ödeme döneminde Ödenir. b) Aktarılan meblağ Kurumca herhangi bir kesintiye tabi tutulmaksızın, bildirilen öğrencilerin hesabına yatırılır. c) Öğrencilere verilecek burs-kredinin süresi ve kesilmesine ilişkin işlemler ilgili kuruluşlarca yapılarak, Kuruma bildirilir.”, ‘Burs Tahsis
Kontenjanı, Burs Miktarı ve Ödeme Zamanlarının Tespiti’ başlıklı 8 inci maddesinde, “Kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek Öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarım, Ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarım belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
Yönetim Kurulu; a) Üniversitelere Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi Kılavuzundaki öğrenci kontenjanlarını dikkate alarak, burs kontenjanı ayırır. (Vakıf üniversiteleri hariç)
Üniversiteler; kendilerine ayrılan sayıda burs verilmesini uygun buldukları Öğrencileri, Yönetim Kurulunca belirlenecek aylık taban ve tavan burs miktarı içerisinde kalmak ve yıllık toplam burs tutarını aşmamak şartıyla tespit ederek her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar
Kuruma bildirirler. b) Genel bütçeli daireler ve üniversiteler dışında kalan katma bütçeli
İdarelerden 5102 sayılı Kanunun yayımı tarihinden önce ilgili mevzuatlarında burs verilmesine ilişkin hüküm bulunanların bildirdikleri öğrencilere, uygun sayıda burs kontenjanı ayırır.”, ‘Burs Verilmeyecek Öğrenciler’ başlıklı 9 uncu maddesinde, “a) Kurumdan Öğrenim kredisi veya burs almış olan Öğrencilere, b) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 10 uncu maddesine göre burs verilen öğrenciler hariç olmak üzere, 5102 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarından burs almakta olan öğrencilere, … k) Bu
Yönetmelik hükümlerine göre burs almaya yeterli bulunmayan Öğrencilere, burs verilmez.”,
19. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Eğitim ve Araştırma Bursları
Yönetmeliğinin ‘Bursla ilgili diğer esaslar’ 15 inci maddesinde, “ (4) Bursların miktarları, 3/3/2004 tarihli 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin
Kanuna göre ödenen burs tutarlarının iki katını geçmemek üzere Yönetim Kurulu tarafından kararlaştırılır. Burs almaya hak kazananların listesi Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumuna bildirilerek ödemeler bu Kurum aracılığı ile yapılır.” hükmü bulunmaktadır.x
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
20. Başvuranın almaya hak kazandığı bursa ilişkin ödemenin yapılması hususunda tavsiyede bulunulması önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 21. Başvuran, TDK’den almaya hak kazındığı bursun Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından ödemesinin yapılmamasına itiraz etmektedir.
22. İlgili idare, başvuranın, Dumlupınar Üniversitesi … Meslek Yüksekokulu … (İkinci
Öğretim) önlisans programında öğrenim görmekte iken 2008/2009 yıllarında öğrenim kredisi aldığını, önlisans programları ile lisans programlarının aynı öğrenim türünde kabul edildiğini ve bu nedenle ödemelerin yapılmadığını belirtmektedir.
23. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın Dumlupınar Üniversitesi
… Meslek Yüksekokulu … (İkinci Öğretim) önlisans programında Öğrenim görmekte iken 2008-2009 yıllarında öğrenim kredisi aldığı, 2019 yılında öğrenim görmekte olduğu İstanbul
Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Türk Dili ve
Edebiyatı lisans programında Türk Dil Kurumunun vermekte olduğu bursu almaya hak kazandığı ancak ödemenin Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından yapılmadığı anlaşılmıştır.
24. İlgili idare önlisans programları ile lisans programlarının aynı öğrenim türünde kabul edildiğini bu nedenle ödemelerin yapılmadığını belirtmektedir.
25. Danıştay bir kararında (Beşinci Daire, Esas: 2015/2674 Karar: 2015/10205, Tarih:
09.12.2015, Erişim: Corpus Mevzuat), “Nitekim; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 3.
maddesinde, gerek yüksekokul gerekse fakültenin, yükseköğretim kurumu olduğu belirtilmiş, 7/e maddesinde de, yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları, Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılırken, lisans öğreniminin ön lisansın üst öğrenimi olduğu açıkça belirtilmiştir…” ifadelerine yer vermiştir.
26. Türk Dil Kurumu tarafından verilmekte olan burslar Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü aracılığı ile ödenmektedir. Bu hususun dayanağı, 5102 sayılı Kanunun ikinci maddesi ve bu doğrultuda hazırlanan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Eğitim ve Araştırma
Bursları Yönetmeliğidir.
27. 5102 sayılı Kanun ile Kredi ve Yurtlar Kurumu doğrudan kendisi burs verebilmekte ve diğer kurum ve kuruluşların burs ödemelerine aracılık yapmaktadır. Diğer kurum ve kuruluşlar, burs verecekleri kişileri, burs süresi ve miktarı ve kesilme kararı gibi burs ödemelerini ilişkin hususları kendi mevzuatlarına göre belirlemekte ancak doğrudan ödeme yapamamaktadırlar.
Bu noktada Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu tarafından verilecek bursların normal eğitim süresinin aşılması ve önceden aynı eğitim seviyesinde burs almış olunması gibi gerekçeler ile ödemelerinin yapılmadığı belirtilmektedir.
28. Somut olayda ise daha önceden öğrenim kredisi alınması gerekçesi ile ödeme yapılmamaktadır.
29. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin iki ana kapsamı bulunmaktadır. Bunlar 5102 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrenciler ile Yüksek
Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burskredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülüklerdir.
30. Yönetmeliğin İkinci Bölümünde, ‘Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlgili İş ve İşlemler’ bendinde Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak İşlemlere yer verilmiştir. Bu hükümlerde özetle, kamu kurum ve kuruluşlarının burs, kredi ve nakdi yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamayacakları, ancak; mevzuatlarındaki kriterlere göre burs verilmesini öngördükleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirecekleri belirtilmiş ve öngördükleri miktarda ödeme yapılabilmesi belirli şartlara bağlanmıştır. Bu şartlar, gerekli meblağın hesaba yatırılması gerekliliği, aktarılan meblağın bildirilen öğrencilerin hesabına yatırılacağı, öğrencilere verilecek burs-kredinin süresi ve kesilmesine ilişkin işlemlerin ilgili kuruluşlarca yapılacağı, Kuruma sadece bildirileceği hususlarını kapsamaktadır.
31. Yönetmeliğin Dördüncü Bölümde yar alan Burs Verilmeyecek Öğrenciler bendi ile diğer bentleri (Dokuzuncu Bölüm-Öğretim Kurumlarına Ait İşler Hariç) genel olarak Kredi ve
Yurtlar Genel Müdürlüğünü bağlamakta ve ilgilendirmektedir.
32. Dördüncü Bölüm ‘Burs Verilmeyecek Öğrenciler’ bendinde ‘Burs Verilmeyecek
Öğrenciler’ başlıklı 9 uncu madde özetle şu şekildedir. “a) Kurumdan öğrenim kredisi veya burs almış olan öğrencilere, b) … 5102 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarından burs almakta olan öğrencilere… burs verilmez.”
33. Yukarıda yer verilen iki fıkra ayrı ayrı değerlendirildiğinde, ‘a) Kurumdan öğrenim kredisi veya burs almış olan öğrencilere’ burs verilmeyeceği hükmünün uygulama bulması için, öğrencinin evvelinde, hükümde yer aldığı şekliyle Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenmesi ve yine Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü bütçesinden almış olduğu bir öğrenim kredisi veya burs olması gerekmektedir. ‘b) … 5102 sayılı Kanunun 2 nci maddesi kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarından burs almakta olan öğrencilere’ burs verilmeyeceği hükmünün uygulama bulması için öğrencinin eş zamanlı olacak şekilde diğer kamu kurum ve kuruluşlarından burs almaması gerekmektedir.
34. Anayasa Mahkemesi 5102 sayılı Kanunun 2 nci maddesine ilişkin yaptığı bir incelemede, “Yasa’nın genel gerekçesinde, yüksek öğrenim gören öğrenci sayısı ve bunların içinde burs ve kredi talep edenlerin oranının yıldan yıla artış gösterdiği, buna karşılık burs ve kredi taleplerinin tamamının karşılanamadığı, yükseköğrenim öğrencilerine sunulan bu hizmetin dengeli ve adil dağılımının gözetilmesi gerektiği, çok sayıda kurum ve kuruluşlarca burs sağlanması ve bunlar arasında koordinasyonun olmamasının bir kısım öğrencinin bir kaç yerden burs alabilmesine, bir kısım öğrencinin ise burs imkanından yararlanamamasına yol açtığı, veriliş amacı başarılı ve ihtiyaç sahibi olan öğrencilerin maddi yönden desteklenmesi olan bursların dağıtımının tek elden mümkün olduğunca daha fazla sayıda ihtiyaç sahibi öğrenciye yapılması da gerçekleştirilerek sosyal adaletin sağlanacağı belirtilmektedir…Öte yandan, dava konusu kurallarla çeşitli kurum ve kuruluşlarca verilen burslarda, mükerrerliğin önlenmesi; adil ve dengeli bir dağılım sağlanarak daha çok sayıda öğrenciye ulaşılması amacıyla, burs ve kredilerin tek elden verilmesi esasına dayanan bir sistem oluşturulduğu
…anlaşılmaktadır.” ifadelerine yer vermiştir.
35. Anayasa Mahkemesi kararında ve kanun gerekçesinde, verilecek burslarda, mükerrerliğin önlenmesi, adil ve dengeli bir dağılım sağlanarak daha çok sayıda öğrenciye ulaşılması, burs ve kredilerin tek elden verilmesi esasına dayanan bir sistem oluşturulduğuna vurgu yapılmaktadır.
36. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından Hukuk birimlerinden alınan görüşte ‘mevzuat kapsamında burs/kredi almaya elverişli olmaması halinde ödeme yapılamayacağı’ vurgulanmıştır.
37. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili idare tarafından önlisans programları ile lisans programlarının aynı öğrenim türünde kabul edilmesinin hukuki bir dayanağının bulunmadığı, önlisans mezunu bir öğrencinin lisans eğitimi boyunca da gerekli şartları taşıdıktan sonra Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün burs/öğrenim kredisi bütçesi dâhilinde gerekli yardımları alabilmesi gerektiği,
38. Türk Dil Kurumu tarafından verilmekte olan bursların usul ve esaslarının Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Eğitim ve Araştırma Bursları Yönetmeliği olduğu, yönetmeliğin
5102 sayılı Kanuna aykırılık taşımadığı, bu Kanun uyarınca Kredi ve Yurtlar Genel
Müdürlüğünün diğer kurum ve kuruluşların burs ödemelerine sadece aracılık yaptığı, diğer kurum ve kuruluşların, burs verecekleri kişileri, burs süresi ve miktarı ve kesilme kararı gibi burs ödemelerine ilişkin hususları kendi mevzuatlarına göre belirledikleri, Türk Dil Kurumu tarafından 5102 sayılı Kanunun getirdiği yükümlülüklere uyularak başvuranın isminin Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne bildirildiği, başvuranın daha önceden Kredi ve Yurtlar Genel
Müdürlüğünden doğrudan öğrenim kredisi aldığı, şimdi almak istediği bursun ise Türk Dil
Kurumu tarafından verileceği, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne verilen bu yetki ve görevin amacının mükerrerliğin önlenmesi olduğu, somut olayda mükerrerlik bulunmadığı, burs ve kredilerin tek elden verilmesi esasına dayanan sisteme de aykırı olmadığı, yönetmelik hükümlerinin dar yorumlandığı, başvuranın öğrenim kredisi aldıktan yaklaşık 10 sonrasında üst öğrenim sayılan bir başka yükseköğretiminde usul ve esaslarının Türk Dil Kurumu tarafından belirlenen ve Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne mali bir yük getirmeyen bursu alamamasının sağlanmak istenen sosyal adaleti zedeleyeceği ve başvuranın mevzuat kapsamında burs/kredi almaya elverişli olduğunun kabul edilmesi gerektiği, böylelikle ilgili idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 39. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, kanunlara uygunluk, kararların gerekçeli olması ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
40. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın almaya hak kazandığı bursa ilişkin ödemenin yapılması hususunda GENÇLİK VE
SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi