TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 19614-19614 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/6967 2018/ 6967
KARAR TARİHİ : 23/11/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : İzmir Büyükşehir Belediyesi
Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ortaöğretimde almış olduğu hazırlık eğitimi sebebiyle ilave bir kademe verilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 24/05/2018 24.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünde İç Denetçi olarak görev yaptığını, Bitlis Lisesinde 1995- 1996 Eğitim Öğretim yılında hazırlık sınıfı okuduğunu belirterek,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 36 ncı maddesi gereği ortaöğretimde okuduğu bir yıl hazırlık
sınıfı için kademe ilerlemesinin yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca istenen bilgi ve belge üzerine İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından gönderilen 07/ 08/ 2018 tarihli ve – sayılı yazıda; 2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 36/A/ 9-b düzenlenen hüküm gereğince tamamlanan eğitim sürecinin kademe ilerlemesi sonucu doğurabilmesi için “normal öğrenim süresinden fazla olması” şartı arandığı, normal öğretim süresi ile anlatılmak istenenin mevzuat ile müfredatta belirlenen derslerin verildiği eğitim süresi olduğu, ancak bu süreden fazla bir biçimde “normal” eğitim görülmesi halinde 657 sayılı kanunun ilgili maddesinde belirtilen koşulun sağlanmış olacağı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 5ortaokul, lise ve dengi okullarda hazırlık olarak adlandırılarak okutulan sürenin ise normal öğrenim
süresi içerisinde alınacak derslerin yabancı dilde okutulması halinde öğrencinin bu sürece hazırlanması için okutulduğu, 2.2. Danıştay 16. Dairesinin 2015/ 17550 Esas 2015/ 6365 Karar sayılı 20/ 10/ 2015 tarihli kararında
Ortaokul veya liselerde normal eğitime hazırlamak amacıyla okutulan bir yıllık hazırlık sınıfının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 36/A/ 9-b kapsamında kabul edilmesine olanak bulunmadığından bahisle kademe ilerlemesi talebinin reddine karar verildiği, bu nedenle idarelerince başvuranın da kademe ilerlemesi talebinin kabul edilmeyeceği, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Cumhuriyetin temel nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”, 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde ;
“ …Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 3.3. “Genel ilkeler” alt başlıklı 128 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” , 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin A bendinin 6/b fıkrasında; “Ortaokul ve dengi, lise ve dengi okulların, normal öğrenim süresinden fazla olması halinde, başarılı her öğrenim yılı için bir kademe ilerlemesi uygulanır . Bunlardan teknik öğretim okulları mezunlarına, meslekleri ile ilgili görevlerde çalışmaları halinde ayrıca bir kademe ilerlemesi daha verilir .”, 6. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunun “Ortaöğretim” başlıklı mülga 26 ncı maddesinde;
“Ortaöğretim, ilk öğretime dayalı, en az üç yıllık öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumlarının tümünü kapsar .”, 7. Millî Eğitim Bakanlığı Yabancı Dil Eğitimi Ve Öğretimi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
2 / 5birinci fıkrasının b bendinde; “Hazırlık sınıfı : Ortaöğretim kurumlarının 9 uncu sınıflarından
önce, esas sınıf niteliğinde olmayan ağırlıklı olarak yabancı dil eğitimi verilen sınıfı … ifade eder .”, Hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın ilave bir kademe ilerlemesi gerçekleştirilmesi talebinin reddi işleminin hukuka aykırı olduğundan bahisle kabulü gerektiği ve gerekli işlemin tesisi yönünde idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünde İç Denetçi olarak görev yaptığını, Bitlis Lisesinde 1995- 1996 Eğitim Öğretim yılında hazırlık sınıfı okuduğunu belirterek,
657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 36 ncı maddesi gereği ortaöğretimde okuduğu bir yıl hazırlık
sınıfı için kademe ilerlemesinin yapılmasını talep etmektedir .
10. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir . Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, 17/ 04/ 2008 tarihli, E .2005/ 5, K.2008/ 93 sayılı kararı) .
11. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir . İdari işlemler tesis edilirken idarenin kullandığı yetki bağlı yetki ve takdir yetkisi şeklindedir . İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli yönde hareket etme hususunda bir tercih hakkı tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki söz konusudur . Ayrıca, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilmiş olması durumunda, idari işlemin hukuka uygun olabilmesi için, idarenin aldığı kararın bu sebebe dayanması ve bunun da kararda açıkça gösterilmesi gerekir . İdarenin, bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir .
12. Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır . Şikâyet başvurusuna konu talebe ilişkin olarak da 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin A bendinin 6/b fıkrasında Ortaokul ve dengi, lise ve dengi okulların, normal öğrenim süresinden fazla olması halinde, başarılı her öğrenim yılı için bir kademe ilerlemesi uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiştir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
3 / 513. Bu doğrultuda kanunun uygulanmasında oluşabilecek ihtilaflara ilişkin 94 Seri Nolu Devlet
Memurları Kanunun Genel Tebliğinde bir takım düzenlemelere yer verilmiş, Ortaokul ve dengi, lise ve dengi okullarda normal öğrenim sürelerinden fazla öğrenim görenlerin bu okulları bitirdikten sonra yükseköğrenim kurumlarından mezun olarak memuriyete girenlerin, giriş derece ve kademelerine, anılan fıkra uyarınca bir kademe eklenmesi, takip eden aybaşından itibaren yeni kazanılmış aylıkları üzerinden ödeme yapılması gerektiği belirtilmiştir .
14. Şikâyet başvurusuna konu uyuşmazlığa ilişkin olarak Devlet Personel Başkanlığının 657 sayılı
Kanunun 36/A/ 6-b hükmünün uygulanması hakkında 28/ 05/ 2015- 3583 tarihli ve sayılı görüşünde;
Yükseköğrenim mezunu olarak ilk defa Devlet memurluğuna girenlerden orta öğrenimde normal öğrenim süresinden 1 yıl fazla okuyanların 657 sayılı Kanunun 36/A/ 6-b hükmünden yararlanacağı, Orta öğrenimde normal öğrenim süresinden 1 yıl fazla okuyan ve lise mezunu olarak ilk defa Devlet memurluğuna başlayanlardan üst öğrenimi bitirenlere ilişkin yapılacak intibaklarda 657 sayılı
Kanunun 36/A/ 6-b hükmü gereğince uygulanan bir kademe ilerlemesinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiği, mütalaa edildiği belirtilmiştir .
15. Başvuranın ortaöğretim eğitimi aldığı dönemde yürürlükte olan Milli Eğitim Temel Kanununda ortaöğretimin en az üç yıllık öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumları olarak tanımlandığı, hazırlık sınıfının ise, ortaöğretim kurumlarının 9 uncu sınıflarından önce, esas sınıf niteliğinde olmayan ağırlıklı olarak yabancı dil eğitimi verilen sınıfı olarak tanımlandığı görülmektedir . 657 sayılı Kanunun 36/A/ 6-b hükmünde ise, lise ve dengi okulların, normal öğrenim süresinden fazla olması halinde, başarılı her öğrenim yılı için bir kademe ilerlemesi uygulanacağı belirtilmiştir . Başvuranın 1995- 1996 eğitim öğretim yılında Bitlis Lisesi’nde hazırlık sınıfı okuduğu 1998- 1999 eğitim öğretim yılında Selma Yiğitalp Anadolu Lisesi’nden mezun olduğu anlaşılmaktadır . Hal böyle iken, başvuranın normal ortaöğretim süresi olan 3 (üç) yıllık eğitimine ek olarak 1 (bir) yıl hazırlık eğitimi aldığı ve tamamlamış olduğu hazırlık sınıfı eğitiminin ilgili mevzuatta esas sınıf niteliğinde olmadığı belirtildiğinden ve 3 (üç) yıl olan normal eğitim süresine ilave bir eğitim olduğu değerlendirilmiştir .
16. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, idarenin bağlı yetki ile donatıldığı, ilgili idari işlemin sebep unsuru olan normal öğrenim süresinden fazla olan ilave bir yıl hazırlık eğitimi alınmış olması şartının da gerçekleşmiş olduğu anlaşıldığından, başvuranın kademe ilerlemesinin yapılması talebinin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir .
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebine ilişkin olarak yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde ilave bir kademe verilmesi işleminin tesisi yönünde idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 519. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın talebi doğrultusunda, ilave bir kademe verilmesi yönünde İZMİR BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYESİ BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İZMİR BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYESİ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin veya eylemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, BAŞVURANA, İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi