|
ÖZET: Başvuran, ortopedik engelli raporunun hatalı düzenlenmesi nedeniyle yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmiştir. Fethiye Devlet Hastanesi’nden aldığı raporda “Sadece Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir” ifadesinin yer alması, Muğla Vergi Dairesi tarafından yapılan değerlendirmede ise “Sadece Hareket Ettirici Aksamda Özel Tertibatlı Taşıt Kullanması Gerekir” şartının arandığı belirtilmiştir. Başvuran, bu durum nedeniyle üç farklı rapor almış ve her birine ayrı ücret ödemiştir.
İdare, başvuranın sağlık raporlarının düzenlenmesinde usule uygun hareket edilmediğini kabul etmemiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sağlık raporlarındaki çelişkilerin mevzuata aykırı olduğunu ve bu durumun başvuranın mağduriyetine yol açtığını tespit etmiştir. Kurum, sağlık raporlarının açıklama kısmında “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” ifadesinin yer alması gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesi ve sağlık raporlarındaki çelişkilerin giderilmesi için Muğla İl Sağlık Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, engelli bireylerin haklarının korunması ve sosyal hayata katılımlarının sağlanması açısından önem arz etmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4563-S.22.6939
BAŞVURU NO : 2021/18990
KARAR TARİHİ : 04/04/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
MUĞLA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporunun açıklama kısmının hatalı düzenlenmesi nedeniyle yaşanılan mağduriyetin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 05/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 05/11/2022 tarihinde tarafından yapılmış olan başvuruda başvuran; ortopedik engelli raporu olduğunu, B sınıfı üzerinde kodlarının (10.02 78) yazılı olduğu engelli ehliyeti bulunduğunu, Fethiye Devlet Hastanesinden almış olduğu 2 Mart 2021 tarihli engelli raporunda açıklama kısmında “Sadece Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir” yazıldığını, Muğla Vergi Dairesi’ne engelli raporu ve ehliyeti ile yaptığı başvuruya “20 şubat 2019 tarihinden sonra düzenlenen raporlara istinaden işlem yapılabilmesi için raporda “Sadece Hareket Ettirici Aksamda Özel Tertibatlı Taşıt Kullanması Gerekir” değerlendirmesinin yer alması gerekmekte olduğu şeklinde cevap verildiği, raporun itiraz süresi geçtiği için bir değişiklik yapılamadığı, altı ay süre dolduktan sonra Fethiye Devlet Hastanesinde heyete girdiğini,
5 Ekim 2021 tarihli engelli raporu alırken engelli sürücü raporunu, eski raporunu, vergi dairesinin tebliğini
ekine koyduğunu, buna rağmen raporun açıklama kısmında yine “Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir” yazıldığını, heyette bulunan doktorların usule uygun hareket etmediğini, söz konusu rapora istinaden Muğla
Sağlık İl Müdürlüğü’ne itiraz ettiğini, Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edildiğini, 2 Kasım
2021 tarihinde Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden almış olduğum raporun açıklama kısmında bu
sefer “Özel Tertibatlı Araç Kullanmaya İhtiyacı Yoktur” yazıldığını, engelli sürücü raporu dikkate alınmayarak bu değerlendirme yazıldığını, engel durumu ve engelli sürücü raporundaki kısıtlama kodlarının şartlara uymadığını, heyet raporunda açıklama kısmında sürücü raporuna bakılarak vergi dairesinin
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
tebliğinde belirtmiş olduğu “Sadece Hareket Ettirici Aksamda Özel Tertibatlı Taşıt Kullanması Gerekir” değerlendirmesinin yazılması gerektiği, usule uygun olmayan ve yanlış değerlendirme yüzünden almış olduğu üç tane raporu olduğunu, her bir rapor için ayrı ayrı ücret ödediğini ve sekiz aydır mağdur şekilde beklediğini, heyette bulunan doktorlar usule uygun hareket etmediğini iddia ederek raporumun açıklama kısmının düzeltilmesini ve doktorlar hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 09/12/2021 tarih ve sayılı bilgi-belge talepli yazısına gönderilen Muğla İl Sağlık Müdürlüğü Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin 28/12/2021 tarihli yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Hastane sağlık kuruluna itiraz sonucu başvuru yapan başvuranın Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon muayenesi sonucu % 8 engel oranı verildiği ancak başvuranın muayenesinde “Özel Tertibatlı araç kullanmasına gerek yoktur” kararı verildiği,
Fethiye Devlet Hastanesinden almış olduğu rapora itiraza istinaden hastane sağlık kurulundan almış olduğu sağlık kurulu raporunun gönderildiği,
3. Muğla İl Sağlık Müdürlüğü’nün 07/01/2022 tarihli yazısı ve eklerinde özetle ;
3.1. “Sadece Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir” ibaresinin Fethiye İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından oluşturulan Komisyon hekimlerinin kararı olduğu. Komisyon kararlarına herhangi bir etkinin olmadığı, komisyon kararının bağımsız bir şekilde alındığı,
3.2. Başvuranın “Sürücü Adayları ve Sürücüler İçin” almış olduğu Sağlık Raporuna itirazının olmadığı,
3.3. Başvuranın almış olduğu “Sürücü Adayları ve Sürücüler İçin” sağlık raporunda herhangi bir ihmal olmadığı, 30/09/2019 tarih ve 1618 sayılı Makam Olur’u ile aynı tarihte yürürlüğe konulan Sağlık Raporları
Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’nin diğer hususlar 17.Maddesinin 4.Fıkrasında Sürücü Adayı ve
Sürücü Sağlık Raporlarının sadece sürücü belgesi alınabilmesi amacıyla kullanıldığının belirtildiği, Özel
Tüketim Vergisi istisnasından yararlanıp yararlanmayacağının değerlendirilemediği,
belirtilmiştir
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, /
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
“Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesi “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.”
“İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği” başlıklı 123 üncü maddesinde; “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.
İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur.” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31’inci maddesinde “Çalışma gücünün asgarî % 80’ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece engelli, asgarî % 60’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece engelli, asgarî % 40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece engelli sayılır ve aşağıda engelli dereceleri itibariyle belirlenen aylık tutarlar, hizmet erbabının ücretinden indirilir.” 7. 4760 sayılı ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde; “Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi mallardan; a) 87.03 (2020 yılı için; hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli
303.200 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P.
numaralarında yer alanların, engellilik derecesi %90 veya daha fazla olan malûl ve engelliler tarafından, b) 87.03 G.T.İ.P. numarasında yer alan (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilenler, sürücü dâhil 8 kişiye kadar oturma yeri olan binek otomobilleri, yarış arabaları, arazi taşıtları hariç), yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi istiap haddinin %50’sinin altında olanlar ile sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olanların, engellilik durumlarının araçları bizzat kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanmalarını gerektirecek nitelikte olduğunu ilgili mevzuat çerçevesinde alınan engelli sağlık kurulu raporuyla tevsik eden ve engellilik derecesi %90 veya daha fazla olup tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine ve seyahat edilmesine uygun tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından, c) 87.03 (2020 yılı için; hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli
303.200 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P.
numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından,…” 8. Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği’nin “İstisnalar ve Vergi İndirimi” başlıklı ikinci başlık altında “C- Diğer İstisnalar” başlıklı bölümünde; 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi
Hakkında Yönetmelik çerçevesinde 20/2/2019 tarihinden itibaren yetkili sağlık kurumlarından alınan 18
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
yaşını doldurmuş erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporunu veya raporun alındığı tarihte yürürlükte olan engelli sağlık kurulu raporu verilmesine yönelik ilgili diğer yönetmelik/mevzuat çerçevesinde 20/2/2019 tarihinden önce yetkili sağlık kurumlarından alınan (18 yaşın altında olan çocuklar için alınanlar dahil) engelli sağlık kurulu raporunu, ifade eder.
8.1. 1.3. Engellilik Derecesi %90’ın Altında Olanların Taşıt Alımlarında İstisna; İstisnadan yararlanmak için taşıtın, özel tertibatlı olması ve malul veya engelli tarafından bizzat kullanılabilecek durumda olması şarttır.
Bu uygulamada, taşıtı hareket ettirici aksam olarak debriyaj, fren ve gaz pedalları ile vites kolu kabul edilir.
İlk iktisaptan önce hareket ettirici aksamda sabitlenmiş bir şekilde özel tertibat yapılması gerekmekte olup, yapılan özel tertibatın kişinin engelliliğiyle uyumlu olması da zorunludur.
Sol el ve/veya kolda engelliliği bulunanların, taşıtta hareket ettirici aksam sayılan manuel vites kolunu engelliliğe uygun olarak direksiyona monte ettirmesi ve benzeri şekilde tadilat yaptırması veya taşıtın fabrika çıkışında vitesin direksiyonun sağ tarafına sabitlenmiş olması gibi haller hareket ettirici aksamda özel tertibat olarak kabul edilir.
Direksiyona topuz takılması, engelin bulunduğu taraftaki silecek kolu, sinyal, cam silecek kumandası, dörtlü flaşör, ön-arka cam su fıskiyesi, korna ve kontak gibi düzeneklerin diğer tarafa alınması veya direksiyon simidine monte edilmesi ve benzeri tadilatlar taşıtı hareket ettirici aksamda özel tertibat kapsamında değerlendirilmez.
Taşıtın otomatik vitesli olması, engelliliğe uygun hareket ettirici özel tertibat yaptırılması şartının aranmasına engel değildir. Dolayısıyla otomatik vitesli taşıtların hareket ettirici aksamında da kişinin engelliliğine uygun olarak sabitlenmiş özel tertibat yaptırılması gerekmektedir. Örneğin, sağ ayağı ampute (Ek ibare:RG-10/8/2019-30858) veya her iki ayağında/dizinde ayaklarını kullanmaya mani aynı oranda kısıtlılık olan bir engellinin, fren ve gaz pedalında özel tertibat yaptırmadan otomatik vitesli taşıtı kullanması mümkün olmadığından, ancak anılan tertibatın yaptırılması halinde otomatik vitesli bir taşıt bakımından istisnadan faydalanılabilir.
Öte yandan, manuel vitesli bir taşıtı vites kolunda ve/veya debriyaj pedalında sabitlenmiş özel tertibat yaptırmadan kullanamayacak durumda olan engelliler bakımından, otomatik vitesli taşıtlar, (Ek ibare:RG10/8/2019-30858) fren ve gaz pedallarında özel tertibat yaptırılmasını gerektirir başkaca engelinin olmaması kaydıyla, özel tertibatlı taşıt olarak kabul edilir.
(Mülga paragraf:RG-10/8/2019-30858)
Engellilik derecesi %90’ın altında olanlarda, aranan şartları haiz olmak koşuluyla belli bir engellilik derecesine sahip olunması şartı aranmaz.
Öte yandan engellilik durumu, ilk iktisabı yapılacak taşıtın hareket ettirici aksamında tadilat yaptırılmasını gerektirecek nitelikte olmalıdır. Örneğin, sağ veya sol el parmaklardan herhangi bir ya da birkaçının olmamasına rağmen vitesin değiştirilmesine engel, vites kolunda tadilat yaptırılmasını gerektirecek bir durumun bulunmaması halinde manuel veya otomatik vitesli taşıt alımında istisna uygulanmaz.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(Ek paragraf:RG-10/8/2019-30858) Bu uygulamadan yararlanılabilmesi için engellilik durumunun, engellilik sağlık kurulu raporu ile tevsik edilmesi gerekir.
(29)
(Ek paragraf:RG-10/8/2019-30858) 20/2/2019 tarihinden itibaren düzenlenen engellilik sağlık kurulu raporlarına istinaden işlem yapılabilmesi için raporun “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” değerlendirmesini içermesi şarttır. Bu tarihten itibaren düzenlenmekle birlikte söz konusu değerlendirmeyi içermeyen raporlara istinaden işlem yapılmaz.
(29)
(Ek paragraf:RG-10/8/2019-30858) Bununla birlikte, 20/2/2019 tarihinden önce düzenlenen engelli sağlık kurulu raporlarına istinaden işlem yapılabilmesi için ise raporun, maluliyeti veya engelliliği ile sadece özel tertibat yaptırılan taşıtların (veya engelliliği ile başkaca hareket ettirici özel tertibat yapılmasına gerek olmaksızın sadece otomatik vitesli taşıtların) kullanılması gerektiğine dair değerlendirme içermesi gerekir. 20/2/2019 tarihinden önce düzenlenen raporlardan; taşıtın hareket ettirici aksamında özel tertibat yaptırılması gerektiğine dair değerlendirme bulunmayanlar ile “Özel tertibatlı araç kullanabilir”, “Otomatik vitesli araç kullanabilir”, “Otomatik vitesli araç kullanması uygundur” gibi bir zorunluluğu değil, tercihi veya olasılığı ifade edebilen değerlendirmeleri içeren raporlara istinaden işlem yapılmaz. Ancak, taşıtın hareket ettirici aksamında özel tertibat yaptırılması gerektiğine dair değerlendirmeyi içermemekle veya olasılığı ifade edebilen değerlendirmeler içermekle birlikte, raporda yer alan tespit ve açıklamalardan (sağ veya sol kol/bacak uzuv yokluğu veya uzuvların fonksiyonlarını yitirdiği/yerine getirmediği/kullanılamadığı ve benzeri) özel tertibat gerekliliğinin açıkça anlaşılması halinde, bu raporlara istinaden de işlem yapılabilir.
(Ek paragraf:RG-10/8/2019-30858) Diğer taraftan, istisnadan yararlanılabilmesi için ayrıca H sınıfı veya engellilik durumu itibarıyla istisna kapsamındaki taşıtta bulunması gereken özel tertibata/tertibatlara ilişkin ibareleri (kod numarasını/numaralarını) içeren sürücü belgesini haiz olunması şarttır. Ancak, sürücü belgesinde özel tertibat kodlarının bulunması, istisnadan yararlanmak için gerekli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Engelliliği ile sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanılması gerektiğine dair değerlendirme bulunan engellilik sağlık kurulu raporunda belirtilen engel durumunun ne yönde bir tertibat gerektirdiğinin tespitinde, sürücü belgesinde yer alan özel tertibat kodları dikkate alınır.
Bu kodların engellilik sağlık kurulu raporunda tespit edilen engellilik durumu ile uyumlu olması gerekir.
(Ek paragraf:RG-10/8/2019-30858) Engellilik sağlık kurulu raporunda belirtilen engel durumu ile sürücü belgesinde yer alan özel tertibat kodlarının uygunluğu belirlenirken engellilik sağlık kurulu raporundaki teşhis ve/veya bulgular esas alınır. Engellilik sağlık kurulu raporunda belirtilen engel durumu ile sürücü belgesinde yer alan özel tertibat kod/kodlarının uyumlu olmaması halinde istisna kapsamında işlem tesis edilmez. Engellilik sağlık kurulu raporunda belirtilen engel durumundan, engelin hangi uzvu etkilediğinin açıkça anlaşılamaması nedeniyle tereddüde düşülmesi durumunda raporu düzenleyen hastaneden açıklama istenebilir.
(Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) Maluliyet veya engel durumu itibarıyla sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanılması gerektiğine dair engellilik sağlık kurulu raporunun bir örneği (elektronik ortamda teyit edilemeyenler için, aslı veya noter onaylı örneği) ile (Mülga ibare:RG-4/5/2016-
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
29702) (…) sürücü belgesinin ÖTV mükellefine ibraz edilmesi suretiyle, taşıtın ilk iktisabında ÖTV
uygulanmaması talep edilir. ÖTV mükellefleri, bu istisna kapsamındaki taşıt tesliminde hesaplanan ÖTV tutarını, fatura bedeline dâhil etmez, ancak fatura bedeline dâhil edilmeyen bu tutarı düzenlenen faturada
“ÖTV Kanununun 7/2 Maddesi Kapsamında Hesaplanıp Fatura Bedeline Dâhil Edilmeyen ÖTV Tutarı
……………. TL’dir.” şerhi ile gösterir.
İstisna uygulanarak ilk iktisap kapsamında teslim edilen taşıtlar için de mükellefler tarafından (2A)
numaralı ÖTV Beyannamesi verilir, ancak beyannamede ÖTV hesaplanmaz.
Beyannamenin verildiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar bir dilekçe ekinde; • Alıcının (malul veya engellinin), (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) maluliyet veya engel durumu itibarıyla sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanılması gerektiğine dair engellilik sağlık kurulu raporunun bir örneği (elektronik ortamda teyit edilemeyenler için, aslı veya noter onaylı örneği), • Bizzat kullanım amacıyla, taşıtın hareket ettirici aksamında engelliliğe uygun olarak tadilat yapıldığına dair teknik belgenin aslı veya noter onaylı örneği, • Alıcının (malul veya engellinin) (Mülga ibare:RG-4/5/2016-29702) (…) sürücü belgesinin fotokopisi, • Satış faturasının, aslının aynı olduğu işletme yetkililerince imzalanarak ve kaşe tatbik edilerek onaylanmış fotokopisi mükellef tarafından, beyannamenin verildiği vergi dairesine verilir. Otomatik vitesli taşıtların özel tertibatlı olarak kabul edildiği hallerde, beyannamenin verildiği vergi dairesine, taşıtın engelliliğe uygun olarak tadil edildiğine dair teknik belge yerine taşıtın otomatik vitesli olduğuna dair uygunluk belgesinin aslı veya noter onaylı örneği verilir. Vites kutusuna ait bilgilere uygunluk belgesinde yer verilmeyen taşıtlarda, uygunluk belgesi yerine taşıtın otomatik vitesli olduğuna dair ÖTV mükellefinden yazılı beyan alınır.
Vergi dairesince beyanname ve söz konusu belgeler incelenerek, (Ek ibare:RG-10/8/2019-
30858) engellilik sağlık kurulu raporunda sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanılması
gerektiğine dair değerlendirmenin bulunduğu, sürücü belgesinin engele uygun özel tertibat kodunu/kodlarını içerdiği ve taşıtın, ibraz edilen raporda yazılı engelliliğe uygun özel tertibatlı olduğu tespit edilir. (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) Bu tespitler ve bahsi geçen raporun geçerli ve malul veya engellinin haiz olduğu en son tarihli rapor olduğunun Sağlık Bakanlığının sistemi üzerinden elektronik ortamda teyit edilmesi (bu şekilde teyit edilemeyenlerin ilgili hastaneden/il sağlık müdürlüğünden teyit edilmesi) üzerine, istisna uygulandığını gösteren “ÖTV Ödeme Belgesi” mükellefe verilir.
8.2.1.5. Ortak Hususlar
Engellilere, (Değişik ibare:RG-10/8/2019-30858) engellilik sağlık kurulu raporu veya ÇÖZGER” şeklinde, “engelli sağlık kurulu raporları” ibaresi “engellilik sağlık kurulu raporları veya
ÇÖZGER’ler verilmesine dair ilgili mevzuatın değişmesi halinde, değişiklik tarihinden önce usulüne uygun olarak düzenlenmiş olan engelli sağlık kurulu raporları ÖTV istisnası uygulamasında geçerlidir. Ancak,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Özel Tüketim Vergisi Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış sağlık kurulu raporlarına dayanılarak bu istisna kapsamında işlem tesis edilmez.
9. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “Aşağıda yazılı motorlu taşıtlar vergiden müstesnadır…
c) (Değişik: 25/12/2003-5035/22 md.) Engellilik oranı % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar…” 10. 21 Seri No.lu Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin “II-İSTİSNALAR” başlıklı bölümünde; “5035 sayılı Kanun’un 22 nci maddesi ile Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun istisnalara ilişkin 4 üncü maddesinin ( c ) bendi; “Sakatlık dereceleri %90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar.” olarak yeniden düzenlenmiştir.
Yapılan düzenleme ile malûl ifadesine engelliler ifadesi eklenmiş, malûl ve engellilerin bu istisnadan yararlanma şartı olan “bizzat kullanmak” zorunluluğu uygulamadan kaldırılarak; sakatlık dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı olan ve malûl ve engellilerin bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar motorlu taşıtlar vergisinden istisna edilmiştir. Sözkonusu istisnanın uygulama şekli aşağıda açıklanmıştır.
1 – Sakatlık Dereceleri % 90 ve Daha Fazla Olan Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda İstisna Uygulaması
Sakatlık dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin bu durumlarını tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu ile ilgili vergi dairelerine belgelendirmeleri halinde, sözkonusu malûl ve engellilerin kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtları, motorlu taşıtlar vergisine tabi tutulmayacaktır. Bu istisnadan yararlanmak için, sözkonusu malûl ve engellilere ait taşıtın özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş olması şartı aranmayacaktır.
2 – Diğer Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda İstisna Uygulaması
Sakatlık dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten “Motorlu Araç Tescil
Belgesi”nin ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile “Araçlar İçin Teknik Belge” ve “Proje Raporu”nun aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabileceklerdir….” 11. 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik
Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmeliğin ” Raporlara itiraz” başlıklı 12 inci maddesinde;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
“(1) Raporlara, engelli birey, vasisi veya raporu talep eden kurum tarafından müdürlüğe itiraz edilir.
Bireysel rapor itirazları, ilgilisine teslim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde yapılır. Süresinde yapılmayan itirazlar değerlendirilmez. Kurum itirazları gerekçe belirtilerek yazılı olarak yapılır. Kurum itirazlarında süre aranmaz.
(2) Rapora itiraz edilmesi hâlinde birey, müdürlük tarafından yetkili en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna ya da önceki raporu farklı sağlık kuruluşundan alınmış ise sürekli izleminin yapıldığı sağlık kuruluşuna gönderilir. İtiraz edilen rapor ile itiraz üzerine verilen rapordaki kararlar aynı yönde ise rapor kesinleşir.
Rapor sonuçlarının farklı olması ve itirazın devam etmesi hâlinde, müdürlük tarafından en yakın hakem hastaneye yönlendirilir. Hakem hastane tarafından verilen karar kesindir.
(3) İlk veya itiraza istinaden alınan ikinci rapor hakem hastaneden alınmış olsa dahi hakem hastane raporu olarak kabul edilmez.
(4) Süreli/sürekli verilen raporlar ile ilgili olarak kontrol muayeneleri dışında herhangi bir sebeple kurum tarafından yeni bir rapor istenmesi durumunda, ilgili kurumun gerekçeli yazısına istinaden müdürlük tarafından, birinci ve ikinci fıkralara göre işlem yürütülür.
(5) Hakem hastane kararı ile süresinde itiraz edilmeyerek kesinleşen rapor hakkında aynı gereksinim alanı ile ilgili yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir.
(6) Terör, kaza ve yaralanma nedeniyle verilen, ilaç tedavisi, cerrahi tedavi ve/veya rehabilitasyon ile engel oranının değişmeyeceği hakem hastane kararı ile kesinleşen sürekli ibareli raporlar için yeni rapor başvurusu kabul edilmez.” 12. Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’nin “Raporların Düzenlenmesine İlişkin
Açıklamalar” başlıklı 7 inci Maddesinde; (1) Engelli raporları, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik Çocuklar İçin Özel
Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenir.
(2) Özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumlarda özel tertibat kodunu ve sürücü belgesi sınıfını belirleme yetkisi il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyona aittir. Bu sebeple ÖTV istisnasına esas işlemlerde kişi adına düzenlenmiş Engellilik Sağlık Kurulu Raporu, sürücü belgesinde veya
Sürücü Adayı/Sürücü Sağlık Raporunda (IV. Kısım) belirtilen tertibat kodları birlikte değerlendirilir.
Ancak bu kodların, Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda belirtilen engel durumu ile uyumlu olması gerekir.
01.01.2016 tarihinden önce H Sınıfı Sürücü Belgesi sahibi olan kişiler, Sürücü Adayları ve Sürücülerde
Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre yeni Sürücü Adayları ve
Sürücü Sağlık Raporu düzenlenmesi amacı ile sağlık hizmet sunucularına yönlendirilir.
(3) ÖTV istisnasından yararlanarak araç alımına yönelik Engellilik Sağlık Kurulu Raporlarında aşağıdaki hususlara dikkat edilir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
a) Hem alt, hem üst ekstremitede veya her iki alt veya her iki üst ekstremitede aynı veya farklı tür engelin bulunduğu durumlarda, ekstremitenin türü (alt/üst) ve yönü (sağ/sol) itibarıyla, her bir engel durumu ve buna karşılık gelen engel oranları ayrı ayrı belirtilir.
b) Raporun açıklama kısmına manuel vitesli bir taşıtın hareket ettirici aksamında (gaz, fren, debriyaj pedalı ve vites kolu) özel tertibat yaptırmadan taşıt kullanamayacak durumda olan engelliler için “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir.”, özel tertibat yaptırmadan kullanabilecek durumda olan engelliler için ise “özel tertibatlı araç kullanmasına ihtiyaç yoktur” ibarelerinden biri mutlaka yazılır.
Bu iki ibare dışında, “özel tertibatlı araç kullanabilir”, “otomatik vitesli araç kullanabilir”, “otomatik vitesli araç kullanması uygundur” gibi bir zorunluluğu değil, tercihi veya olasılığı ifade eden değerlendirmelere raporda yer verilmez.
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 14. Başvuran; ortopedik engelli raporu olduğunu, B sınıfı üzerinde kodlarının (10.02 78) yazılı olduğu engelli ehliyeti bulunduğunu, Fethiye Devlet Hastanesinden almış olduğu 2 Mart 2021 tarihli engelli raporunda açıklama kısmında “Sadece Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir” yazıldığını, Muğla Vergi
Dairesi’ne engelli raporu ve ehliyeti ile yaptığı başvuruya “20 şubat 2019 tarihinden sonra düzenlenen raporlara istinaden işlem yapılabilmesi için raporda “Sadece Hareket Ettirici Aksamda Özel Tertibatlı Taşıt
Kullanması Gerekir” değerlendirmesinin yer alması gerekmekte olduğu şeklinde cevap verildiği, raporun itiraz süresi geçtiği için bir değişiklik yapılamadığı, altı ay süre dolduktan sonra Fethiye Devlet
Hastanesinde heyete girdiğini, 5 Ekim 2021 tarihli engelli raporu alırken engelli sürücü raporunu, eski raporunu, vergi dairesinin tebliğini ekine koyduğunu, buna rağmen raporun açıklama kısmında yine
“Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir” yazıldığını, heyette bulunan doktorların usule uygun hareket etmediğini, söz konusu rapora istinaden Muğla Sağlık İl Müdürlüğü’ne itiraz ettiğini, Hakem hastane olarak
Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sevk edildiğini, 2 Kasım 2021 tarihinde Muğla Eğitim ve
Araştırma Hastanesi’nden almış olduğum raporun açıklama kısmında bu sefer “Özel Tertibatlı Araç
Kullanmaya İhtiyacı Yoktur” yazıldığını, engelli sürücü raporu dikkate alınmayarak bu değerlendirme yazıldığını, engel durumu ve engelli sürücü raporundaki kısıtlama kodlarının şartlara uymadığını, heyet raporunda açıklama kısmında sürücü raporuna bakılarak vergi dairesinin tebliğinde belirtmiş olduğu
“Sadece Hareket Ettirici Aksamda Özel Tertibatlı Taşıt Kullanması Gerekir” değerlendirmesinin yazılması gerektiği, usule uygun olmayan ve yanlış değerlendirme yüzünden almış olduğu üç tane raporu olduğunu, her bir rapor için ayrı ayrı ücret ödediğini ve sekiz aydır mağdur şekilde beklediğini, heyette bulunan
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
doktorlar usule uygun hareket etmediğini iddia ederek raporumun açıklama kısmının düzeltilmesini ve doktorlar hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
15. İdare ise cevabi yazısında özetle Hastane sağlık kuruluna itiraz sonucu başvuru yapan başvuranın Fizik
Tedavi ve Rehabilitasyon muayenesi sonucu % 8 engel oranı verildiği ancak başvuranın muayenesinde
“Özel Tertibatlı araç kullanmasına gerek yoktur” kararı verildiğini, Fethiye Devlet Hastanesinden almış olduğu rapora itiraza istinaden hastane sağlık kurulundan almış olduğu sağlık kurulu raporunun gönderildiğini, “Sadece Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir” ibaresinin Fethiye İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından oluşturulan Komisyon hekimlerinin kararı olduğunu, Komisyon kararlarına herhangi bir etkinin olmadığı, komisyon kararının bağımsız bir şekilde alındığını, başvuranın “Sürücü Adayları ve Sürücüler
İçin” almış olduğu Sağlık Raporuna itirazının olmadığını, başvuranın almış olduğu “Sürücü Adayları ve
Sürücüler İçin” sağlık raporunda herhangi bir ihmal olmadığını, 30/09/2019 tarih ve 1618 sayılı Makam
Olur’u ile aynı tarihte yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’nin diğer hususlar 17.Maddesinin 4.Fıkrasında Sürücü Adayı ve Sürücü Sağlık Raporlarının sadece sürücü belgesi alınabilmesi amacıyla kullanıldığının belirtildiğini, Özel Tüketim Vergisi istisnasından yararlanıp yararlanmayacağının değerlendirilemediğini belirtmiştir.
16. Başvuran hakkında Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurumlarınca düzenlenmiş farklı açıklama ve oranlar içeren üç tane sağlık kurulu raporu bulunmaktadır. Sağlık Kurulu Raprları; 02/03/2021 tarihli raporda engel oranı % 8 “Sadece Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir”, 05/10/2021 tarihli raporda engel oranı % 8 “Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir”, 02/11/2021 tarihli raporda engel oranı % 8 “ Özel Tertibatlı Araç Kullanmaya İhtiyacı Yoktur”, şeklinde düzenlenmiştir.
Başvuranın ve idarenin açıklamaları ve Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde somut olayda uyuşmazlığın başvuran hakkında çeşitli tarihlerde düzenlenen başvurana ÖTV ve MTV indiriminden yararlanma imkanı sağlayan erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporlarında yer alan ibarelerden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
17. Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’nin “Raporların Düzenlenmesine İlişkin
Açıklamalar” başlıklı 7 inci Maddesinde ÖTV istisnasına esas işlemlerde kişi adına düzenlenmiş Engellilik
Sağlık Kurulu Raporu, sürücü belgesinde veya Sürücü Adayı/Sürücü Sağlık Raporunda belirtilen tertibat kodlarının birlikte değerlendirileceği ancak bu kodların, Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda belirtilen engel durumu ile uyumlu olması gerektiği, raporun açıklama kısmına manuel vitesli bir taşıtın hareket ettirici aksamında (gaz, fren, debriyaj pedalı ve vites kolu) özel tertibat yaptırmadan taşıt kullanamayacak durumda olan engelliler için “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir.”, özel tertibat yaptırmadan kullanabilecek durumda olan engelliler için ise “özel tertibatlı araç kullanmasına ihtiyaç yoktur” ibarelerinden birinin mutlaka yazılması gerektiği bu iki ibare dışında, “özel tertibatlı araç kullanabilir”, “otomatik vitesli araç kullanabilir”, “otomatik vitesli araç kullanması uygundur” gibi bir
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
zorunluluğu değil, tercihi veya olasılığı ifade eden değerlendirmelere raporda yer verilemeyeceği açıkça düzenlenmiştir.
Ayrıca Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği’nin “İstisnalar ve Vergi İndirimi” başlıklı ikinci başlık altında “C- Diğer İstisnalar” başlıklı bölümünde; (Ek paragraf:RG-10/8/2019(29)
30858) 20/2/2019 tarihinden itibaren düzenlenen engellilik sağlık kurulu raporlarına istinaden işlem
yapılabilmesi için raporun “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” değerlendirmesini içermesinin şart olduğu, bu tarihten itibaren düzenlenmekle birlikte söz konusu değerlendirmeyi içermeyen raporlara istinaden işlem yapılamayacağına yer verilmiştir.
18. İnsan Hakları Eylem Planı kapsamında “İnsan hakları alanında farkındalığın üst düzeyde tutulmasıyla, idarede ve toplumda hak ve özgürlüklere ilişkin duyarlılığın sadece kuvvetlenmesi değil, aynı zamanda kalıcı olması amaçlanmaktadır.” hususları belirtilerek engelli haklarını da kapsayıcı şekilde insan haklarına yaklaşım konusunda idarenin farkındalığının üst düzeyde tutulması ve bu farkındalığın kalıcılığı esas alınmıştır. Bu doğrultuda Plan’da insan hakları odaklı yönetim ve uygulama örnekleri teşvik edileceği belirtilmiştir.
19. 2018/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde sorun çözen, çözüm üreten, sonuç ve vatandaş odaklı devlet anlayışı ile bürokrasinin azaltılmasının Cumhurbaşkanlığı
Hükümet Sisteminin öncelikli hedeflerinden olduğu, kamu hizmetlerinde hantallığa sebebiyet veren hususların ortadan kaldırılması, milletimize hizmetlerin süratli ve en iyi şekilde sunulması, devlet ve millet bütünleşmesini zedeleyen davranışlardan kaçınılması gerektiği, bu itibarla; kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan tüm başvurularda, talebin sonuçlandırılması başka bir idari makamın görev alanında kalsa dahi, başvuruların anında incelenerek takip edileceği, talebin ilk başvuru yerinde neticelendirilmesine özen gösterileceği, başvuru sahibine yapılan işlemler hakkında gecikmeksizin nihai ve kesin bilgi verileceği, başvuruların süratli ve doğru sonuçlandırılması amacıyla gerekli tüm tedbirlerin alınacağı belirtilmiştir.
20. Bilindiği üzere hakkaniyet nihâî amaç olan adalete ulaşmak için kullanılan bir araçtır. Bir hukuk kuralının somut olaya uygulanmasında ortaya çıkan sonucun adil olmasını amaçlar. Düzenleyici hukuk kuralına uygun olarak tesis edilen işlem, özünde hukuka uygun olmasına karşın, somut olayda hakkaniyete aykırı sonuçlar doğabilir. Somut olayımızda başvuran sorumluluklarını yerine getirerek idarece belirlenen tarihlerde ilgili sağlık kurumlarına müracaat etmiştir, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurumlarınca düzenlenen raporlardaki hata ve eksikliklerden sorumlu tutulamaz. Hakkaniyet ilkesi ve sosyal devlet olmanın bir gereği olarak, başvuranın mağduriyetinin acilen giderilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
21. Engelli bireylere yönelik çalışmaların ana hedefinin engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımının sağlanması ve güçlendirilmesi olduğu, engellilere yönelik hizmetler, haklar ve avantajlar planlanırken engelli bireylerin durumlarının ve ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulduğu, bu açıdan ÖTV ve MTV muafiyeti kapsamında mevzuata bakıldığında, engelli bireylerin bir taşıtın iktisabında ÖTV ve
MTV’den muaf tutulmasının temel olarak, engelli bireylerin taşıt kullanmada bir dezavantaj yaratan fonksiyon kaybına sahip olması ya da özel tertibat olsa dahi taşıt kullanamaması düşüncesi üzerine kurulan
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
pozitif ayrımcılık olduğu ve malul, engelli bireylerin sosyal hayata daha etkin katılımını sağlamayı hedeflediği hususunun her zaman göz önünde bulundurulması sosyal devlet ilkesi gereğidir.
Başvuranın engel oranı aynı olmasına rağmen farklı tarihlerdeki raporların her birinde açıklama kısmının farklı şekilde düzenlendiği göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın sağlık kurumlarınca düzenlenen sağlık kurulu raporlarında kullandıkları ibarelerden dolayı mağdur edildiği açıktır.
22. “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” ifadesine açıkça yer verilmesi gerektiği halde başvuruya konu sağlık raporlarında “Sadece Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir”, “Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir” ifadelerine yer verilerek başvuranın farklı tarihlerde yeni rapor için yeniden başvuru yapmak zorunda bırakılması başvuranın sağlık kurumlarınca düzenlenen raporlardaki hata ve eksikliklerden sorumlu tutulması anlamına gelmektedir.
Pozitif ayrımcılık yapılması gereken en önemli kesimlerden birisi engelli bireylerin olduğu göz önünde bulundurulduğunda kanuni düzenlemelerle engelli bireylere bir takım sosyal ve ekonomik haklar sağlanmaktadır. Engellilik sağlık kurulu raporlarında yer alması gereken ibare mevzuatta açıkça belirtildiği halde her raporda farklı açıklamalara yer verilerek engelli bireylerin her defasında yeni mağduriyetler yaşamasına sebebiyet vermektedir.
23. Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’nin amacı sağlık raporlarının ne şekilde hangi sağlık hizmet sunucularında düzenleneceğinin açıklanması, rapor formatlarının belirlenmesi ve sağlık raporlarına itiraz süreçlerinin tanımlanmasıdır. Rapor formatlarının dışına çıkılması her Kurulun farklı rapor düzenlemesine sebebiyet vermektedir. Bunun neticesinde engelli bireylerin içinde bulunduğu zor koşulların giderilmesine katkıda bulunmak, sosyal ve ekonomik hayata katılımlarını kolaylaştırmak ve engelliler ile engelli olmayanlar arasındaki rekabet eşitsizliğini gidermek amacıyla vergi mevzuatında yapılan çeşitli düzenlemelerden engelli bireylerin yararlanamadığı veya haklardan yararlanmasında gecikme yaşanmasına sebebiyet verildiği gözlemlenmektedir.
Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve Sağlık Raporları Usul ve Esasları
Hakkında Yönerge hükümleri dikkate alınarak rapor düzenlenirken “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir.” açıklamasına yer verilmesi gerekmektedir. Bir zorunluluğu değil, tercihi veya olasılığı ifade eden değerlendirmelere raporda yer verilemeyeceği açık olup engelli bireylere yönelik yapılan maddi yardımların ve topluma entegrasyonları için alınan tüm tedbirlerin sosyal devlet ilkesinin bir sonucu olduğu göz ardı edilmeden değerlendirme yapılması gerekmektedir.
24. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; çeşitli tarihlerde düzenlenen başvurana ÖTV ve MTV indiriminden yararlanma imkanı sağlayan erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporlarında yer alan “Sadece Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir”, “Otomatik Vitesli Araç Kullanabilir”, “ Özel Tertibatlı
Araç Kullanmaya İhtiyacı Yoktur”, şeklindeki ibarelerin mevzuata aykırı olarak yazıldığı açık olup idarece farklı tarihlerdeki raporlarda farklı ibarelere yer verilmesi neticesinde idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
25. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup bu ilkelerden “kanunlara uygunluk” ilkesi idarenin, yasaya uygun faaliyette bulunmasını, iç hukuk, uluslararası hukuk ile faaliyetlerini, örgütleniş ve işleyişini düzenleyen hukukun genel ilkelerine uymasını, yetkilerini ve işleyiş yöntemlerini düzenleyen kendi iç düzen kurallarına uygun davranmasını, takdir yetkisini kullandığında keyfi kararlar alamamasını, yetkilerini ancak yasa ve olguların izin verdiği biçimde ve yalnızca yetkinin verildiği amaca uygun olarak kullanmasını içermektedir. Nitekim gerçek bir kişinin hak ve menfaatlerini olumsuz şekilde etkileyebilecek her kararda, ilgili olaylar ve hukuki dayanağı işaret edilerek gerekçesinin belirtilmesi, yetkilinin yetersiz ya da belirsiz ya da bireysel gerekçe içermeyen kararlar almaktan kaçınması önem arz etmektedir. Bu itibarla başvuruya konu raporda “Sadece Hareket Ettirici Aksamda Özel Tertibatlı Taşıt Kullanması Gerekir” yönünde bir değerlendirmenin neden yapılmadığı, bu hususlara ilişkin ayrıntılı açıklamalar talep edilmiş olmasına rağmen cevabi yazılarda ayrıntılı açıklamalara yer verilmediğinden idare tarafından başta hukuk devleti ilkesi olmak üzere “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “dürüstlük”, “ölçülülük”, “yetkinin kötüye kullanılmaması” ilkelerine uyulmadığı, idarenin cevabında başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir. Başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
26. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Muğla İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuran adına farklı tarihlerde düzenlenmiş olan raporlardaki çelişkiyi gidermek amacıyla Erişkinler İçin
Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge hükümleri dikkate alınarak başvuranın talebinin değerlendirilmesi, “Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir.” açıklamasına yer verilerek bir zorunluluğu değil, tercihi veya olasılığı ifade eden değerlendirmelere raporda yer verilemeyeceği hususu göz önünde bulundurularak talep doğrultusunda yeniden inceleme ve araştırma yapılması amacıyla MUĞLA İL SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜ’NE,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Kurumumuza engelli bireylerden başvuru konusu ile aynı nitelikte çok sayıda başvuru geldiği engelli sağlık kurulu raporlarının farklı şekillerde düzenlendiği, uygulamada karışıklıklara yol açtığı tespit edildiğinden engelli bireylerin mağduriyetlerinin önlenmesi ve raporlar arasında yeknesaklık sağlanması amacıyla
Engellilik Sağlık Kurulu Raporlarında açıklama kısmında dikkat edilmesi gereken hususlara ilişkin gerekli çalışmaların yapılması hususunda SAĞLIK BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
SAĞLIK BAKANLIĞI ve MUĞLA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA, SAĞLIK BAKANLIĞI’NA ve MUĞLA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr