|
ÖZET: Başvuran, ÖSYM tarafından 20/11/2022 tarihinde gerçekleştirilen sınavda “kimliği kuşkulu aday işlemlerinin usulüne uygun yapılmaması” gerekçesiyle 12 ay süreyle sınav görevi verilmemesi ve puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımı ile karşılaşmıştır. Başvuran, bu yaptırımın hukuka aykırı olduğunu ve görevini titizlikle yerine getirdiğini savunarak itirazda bulunmuştur. Danıştay, yapılan incelemelerde başvuranın görevini yerine getirmediğine dair bir delil bulunmadığını, ayrıca kimliği kuşkulu bir adayın olmadığını tespit etmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın kasti bir ihmalinin bulunmadığı ve uygulanan yaptırımın yerinde olmadığı değerlendirilmiştir. Bu nedenle, ÖSYM Görev İhmalleri Komisyonu’na başvuranın durumunun yeniden değerlendirilmesi tavsiye edilmiştir. Bu karar, sınav görevlilerinin sorumlulukları ve yaptırımlarına ilişkin mevzuatın titizlikle uygulanması gerektiğini vurgulamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10423-S.23.16670
BAŞVURU NO : 2023/3645
KARAR TARİHİ : 18/08/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 20/11/2022 tarihinde gerçekleşen Akademik Personel ve Lisansüstü
Eğitimi Giriş Sınavı-3’de salon başkanı olarak görev yapan başvuranın
ÖSYM tarafından kendisine uygulanan yaptırımın kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; ÖSYM Görev İhmalleri Komisyonu’nun 01/12/2022 tarihli kararı ile 20/11/2022 tarihinde gerçekleşen Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı-3 sınavında
“kimliği kuşkulu aday işlemlerinin usulüne uygun yapılmaması” gerekçesiyle; “Görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli önlemleri almamak” hükmüne istinaden tarafına 12 ay sınav görevi verilmeme ve puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımı uygulanmasının öngörüldüğünü. Görev İhmalleri Komisyonunca verilen bu karara itiraz ettiğini, Komisyon tarafından 16/01/2023 tarihinde verilen karar ile herhangi bir somut gerekçe bildirilmeksizin görev ihmali uygulamasının devam etmesine karar verildiğini, ilgili sınav görevi boyunca “Salon Başkanı” sıfatıyla bulunduğu numaralı salonda tarafınca ve sorumluluğu altında gerçekleştirilen tüm işlemlerin
ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’ nin 21’inci maddesine ve sair hükümlere uygun olarak ve titizlikle yapıldığını, yaptırım kararının gerekçesini oluşturan “kimliği kuşkulu aday işlemlerinin usulüne uygun yapılmaması” durumu gibi bir olayın kesinlikle söz konusu olmadığını, görevli bulunduğu salonda kimliği konusunda kuşku oluşturacak hiçbir aday tespit edilmediğini, bu sebeple herhangi bir önlem alma veya eylemde bulunma ihtiyacı ortaya çıkmadığını, görevi süresince sınavın güvenliğini riske atacak ve herhangi bir görev ihlaline yol açacak durum bulunmadığını, söz konusu yaptırım kararında fiilin gerçekleşmemiş olması sebebiyle hukuka uyarlık bulunmadığını, yapmış olduğu itirazına ise gerekçeli karar
verilememesinin de hukuka aykırı olduğunu zira idarenin işlemlerinin gerekçeli olması, ilgili olayın ciddi ve ayrıntılı araştırılarak bu işleme yol açan maddi vakıa ve olayların ortaya koymasının bir gereklilik olduğunu, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 21/12/2016 tarih Sayılı kararında “idareyi işlem yapmaya sevk eden maddi olayların (vakıaların) idari işlemin sebep unsurunu oluşturduğunu, idari yaptırım uygulanmasına yol açan fiillerin şüpheden uzak delillerle ortaya konarak hangi fiil ile hangi maddenin ihlal edildiğinin açıkça belirtilmesinin zorunlu olduğu “nun belirtildiğini, İdarenin vermiş olduğu yaptırım kararının sebep unsuru yönünden sakat ve hukuka aykırı olduğunu ifade ederek Görev İhmalleri Komisyonu’nun 01.12.2022 tarihli kararı ile “12 ay sınav görevi verilmemesi ve puanın yüzde 3 oranında azaltılması” na yönelik kararın neticeleri ile birlikte kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
Hukuk Müşavirliği’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 28/04/2023 tarih Sayı : 2023/10423-S.23.16670 yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara, Bağlı, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 347. Maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu Kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başka yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatta verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine sahip bir kamu kurumu olan
Başkanlıklarının, 4. Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi uyarınca “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” hususunda yetkili kılındığı, 6114 sayılı Kanun’un 8.
Maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıklarınca uygun görülenlerin, ihtiyaç duyulması halinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebileceği, Başkanlıklarınca görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihlerin görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmayacağı, görevlilerin Başkanlıklarınca belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti halinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebileceği, 9. maddesinin üçüncü fıkrasında Başkanlıklarının sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama, görevlendirme ve bilgilendirme işlemini tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri elektronik ortamda yapabileceği, 4. Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. Maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Başkanlıklarının 6114 sayılı Kanun, mezkur Kararname ve diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu altında, bağımsız olarak yerine getireceği ve kullanacağı, Başkanlıklarınca yürütülen iş ve işlemlerin yerine getirilmesinde, Başkanlıklarının çalışanları ve görevlendirilen diğer uygulayıcı birimlere sınav görevlendirmeleri, sınav sorularının oluşturulması, ölçme, değerlendirme ve
yerleştirme yöntem ve süreçlerinin seçimi ve uygulanmasında hiçbir organ, makam, merci veya kişi tarafından talimat verilemeyeceğinin ifade edildiği,
2.2. Başkanlıklarının Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ve sınav görevlilerinin uyması gereken kuralları düzenleyen ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’nin 6. Maddesinde “8) Salon Başkanı(SB) Görevli olduğu salonda sınavın kurallara uygun biçimde uygulanmasından sorumludur. Salon Başkanı, adaylar sınav salonuna girmeden önce görev yapacağı sınav salonunda bulunur. Salon Başkanlarının sınav günü yapacakları işler bu yönergenin “SINAVIN UYGULANMASI” bölümünde açıklanmıştır. Sınavı Salon
Tutanağında yer alan Sınav Uygulama Talimatına göre uygular. Sınav sonunda kimliği kuşkulu adayların
Bina Sınav Sorumlusu odasındaki saate entegre kamera karşısında yakın plandan birçok farklı açıdan kayıtlarının yapılması için adayın BSS odasına götürülmesine refakat eder.” 7. maddesinin birinci fıkrasında “Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki veya cezai sorumluluk sınav görevlilerine aittir.”, “Adayların Kimliklerinin Denetlenmesine İlişkin Bilgiler” başlıklı 23. maddesinde “Adayın, Sınav
Giriş Belgesindeki ve/veya Salon Aday Yoklama Listesindeki fotoğrafına benzerliği konusunda bir kuşku duyar fakat kesin karara varamazsanız veya belgedeki/listedeki fotoğrafın baskı kalitesinin bozuk, kötü olması nedeniyle adayı tanımakta güçlük çekerseniz sınav bittikten sonra Salon Tutanağında adayın bilgilerinin yer aldığı açıklama bölümüne “Kimliği Kuşkulu Aday” ibaresini yazınız ve durum kodunu kodlayınız. Sınavdan sonra, Salon Tutanağında Kimliği Kuşkulu Aday Bilgileri/Tutanağı bölümüne; adaya el yazısıyla tükenmez kalem kullandırılarak, T.C. Kimlik Numarasını, adını, soyadını, doğum tarihini, baba adını ve “Bina Sınav Sorumlusu Odasına giderek saate entegre kamera karşısında yakın planda görüntü vereceğimi beyan ederim, aksi durumda sınavımın geçersiz sayılacağını kabul ediyorum.” İfadesini içeren bilgileri yazdırınız ve imzalatınız. Yukarıdaki ibareyi yazdırdıktan sonra salon başkanı refakatinde adayı, Bina Sınav Sorumlusunun odasına götürerek, Bina Sınav Sorumlusuna teslim ediniz.” düzenlemesi ve
Salon Tutanağının “I. SALON TUTANAĞI DOLDURMA KURALLARI” bölümünde yer alan 7.
maddesinde “Adayın, Sınava Giriş Belgesi’ndeki ve/veya Salon Aday Yoklama Listesi’ndeki fotoğrafına benzerliği konusunda bir kuşku duyar fakat kesin karara varamazsanız veya belgedeki/listedeki fotoğrafın baskı kalitesinin bozuk, kötü olması nedeniyle adayı tanımakta güçlük çekerseniz sınav bittikten sonra Salon
Tutanağında adayın bilgilerinin yer aldığı açıklama bölümüne “Kimliği kuşkulu aday” ibaresi yazınız ve
“J” durum kodunu kodlayınız. Salon Tutanağı’nda Kimlik Tespit Bilgileri bölümüne adayın kendi elyazısı ve tükenmez kalem ile T.C. kimlik numarası, adı,soyadı, doğum tarihi, baba adını ve “Bina Sınav Sorumlusu
Odasına giderek saate entegre kamera karşısında yakın planda görüntü ve parmak izi vereceğimi beyan ederim, aksi durumda sınavımın geçersiz sayılacağını kabul ediyorum” ifadesini içeren bilgileri yazdırınız ve imzalatınız. Yukarıdaki ifadeyi yazdırdıktan sonra adayı, Bina Sınav Sorumlusu odasına götürerek hakkında kimliği kuşkulu aday işlemi yapılacağını Bina Sınav Sorumlusu’na belirtiniz. Kimliği kuşkulu olan aday işlemleri sınav sonrasında Bina Sınav Sorumlusu’nun sorumluluğunda gerçekleşir.” düzenlemesi ile
6114 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca sınav görevlilerine tebliğ hükmünde olmak
üzere gerekli bilgilendirmenin yapıldığı,
2.3. Başkanlıklarınca yapılan sınavlarda görev yapan sınav görevlilerinin, sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiillerini tanımlayan, uygulanacak yaptırımları düzenleyen ve tebliğ hükmünde olmak üzere
Başkanlıklarının Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına
Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. maddesinin 3. Fıkrasının (d) bendinde “Görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli önlemleri almamak” fiilinin yaptırımı olarak 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde 3 oranında düşülmesinin öngörüldüğü,
2.4. Bu kapsamda 20/11/2022 tarihinde uygulanan ALES-3 sınavı sonrasında Bina Tutanağı ve Salon
Tutanağının incelenmesi sonucunda nolu salonda aday olarak sınava katılan “….” isimli şahıs için Bina Sınav Sorumlusunun kimliği kuşkulu aday işlemlerini uyguladığı, Salon Başkanının ise kimliği kuşkulu aday işlemlerini usulüne uygun olarak uygulamadığının tespit edilmiş olup kimliği kuşkulu aday işlemini usulüne uygun uygulamayan nolu salonun Salon Başkanı olarak görev yapan başvuran hakkında Görev İhmalleri Komisyonunun 01/12/2022 tarihli kararı ile Sınav Görevlilerinin Sınav
Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin 6. Maddesinin 3. Fıkrasının (d) bendi kapsamında 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımı uygulandığı, uygulanan yaptırım ve yaptırım itirazı sonucu 6114 sayılı Kanunun 9.
Maddesinin üçüncü fıkrası ve mezkur Yönergenin 4., 5. ve 8. Maddeleri uyarınca Görevli İşlemleri Sistemi üzerinden görevliye tebliğ edildiği,
2.5. Sınav Uygulama Yönergesi ve Salon Tutanaklarında yer alan düzenlemeler uyarınca görevli olduğu salonda sınavın kurallara uygun biçimde uygulanmasından sorumlu olan salon başkanlarının görev yaptığı salonda kimliğinden kuşku duyulan adaylarla ilgili olarak Salon Tutanağında adayın bilgilerinin yer aldığı açıklama bölümünde “Kimliği kuşkulu aday” ibaresi yazmaları ve durum kodunu kodlamaları, Salon
Tutanağında Kimlik Tespit Bilgileri bölümünde adayın kendi el yazısı ve tükenmez kalem ile T.C. kimlik numarası, ad, soyadı, doğum tarihi, baba adını ve “Bina Sınav Sorumlusu odasına giderek saate entegre kamera karşısında yakın planda görüntü ve parmak izi vereceğimi beyan ederim, aksi durumda sınavımın geçersiz sayılacağını kabul ediyorum.” ifadesini içeren bilgileri yazdırmaları ve imzalatmalarının gerekmekte olup başvuranın salon başkanı olarak görev yaptığı nolu salonda Salon
Tutanağından da açıkça görülebileceği üzere kimliğinden kuşku duyulan adayla ilgili yapması gereken bu işlemi yerine getirmediği,
2.6. Başvuru konusuna ilişkin yargı kararlarına bakıldığında; sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiili nedeniyle Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara ilişkin Yönerge hükümleri uyaarınca süresiz olarak sınav görevi verilmemesi yaptırımı uygulanan bir davacı tarafından hakkında tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davada yargılamayı yapan Ankara 11. İdare Mahkemesi’nin 04/01/2019 tarihli ve . Sayılı kararında
“6114 sayılı Kanunun 8/3 maddesinde davalı idareye verilen yetki ve görevler kapsamında tesis edilen davacıya süresiz olarak sınav görevi verilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.”
Gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, görevli olduğu 2014 EKPSS sınavında engelli adayın sınavının geçersiz sayılmasına neden olduğundan bahisle Başkanlıklarınca yapılacak sınavlarda görev verilmemesine dair hakkında tesis edilen işlemin iptali talebiyle açılan davada yargılamayı yapan Ankara 2. İdare Mahkemesinin03/04/2015 tarihli ve . Sayılı kararında ve Ankara 3. İdare
Mahkemesinin 26/12/2017 tarihli ve Sayılı kararında da benzer gerekçelerle davanın reddine karar verildiği,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara, Bağlı, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; (f) bendi uyarınca “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak”, (i) bendi uyarınca “i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.”
6. 17/02/2011 Tarihli Ve 6114 Sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanunun;
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Kanunun amacı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı tarafından yapılacak her türlü sınav ve yerleştirmeler ve bu sınavlarda görev alanların yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
6.2. “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8 inci maddesinde; “ (3) (Değişik:
2/12/2016-6764/70 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıkça uygun görülenler, ihtiyaç duyulması hâlinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebilir. Başkanlık tarafından görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihler görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmaz. Görevlilerin Başkanlıkça belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti hâlinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebilir. Ayrıca görevlinin sınav kurallarına aykırı davranışının derecesi gözetilerek disiplin hükümlerinin uygulanması için bağlı olduğu kurum veya kuruluşa bilgi verilebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin ilkeler Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.”
6.3. “Sınav güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(3) Soruların hazırlanması da dâhil olmak üzere, sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görev alanlar, ilgili mevzuat çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen kurallara titizlikle uymakla yükümlüdür. (Ek cümle: 2/12/2016-6764/71 md.)
Başkanlık sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama, görevlendirme ve bilgilendirme işlemlerini, tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri Başkanlıkça sağlanan güvenli elektronik ortamlarda yapabilir.”
7. ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde;
7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönergenin amacı; 17/02/2011 tarihli ve 6114 sayılı
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun ile 15/02/2018 tarihli ve 30479 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili,İlişkili, Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Yirmibeşinci Bölümü kapsamındda, ÖSYM Başkanlığı tarafından merkezi olarak yapılan sınavların mevzuata uygun bir şekilde uygulanması ve sınav görevlilerinin görev tanımlarının yapılmasıdır.”
7.2. “Sınav Görevlileri başlıklı İkinci Bölüm Madde 6 da; “… 5)Bina Sınav Sorumlusu(BSS) Sınavın, görevli olduğu binada ve binanın bütün salonlarında Sınav Uygulama Yönergesine uygun biçimde yürütülmesinden sorumludur. …ve aşağıdaki görevleri yerine getirir….17. Sınav sonunda kimliği kuşkulu adayların, Bina Sınav Sorumlusu odasındaki saate entegre kamera karşısında yakın plandan ağız, burun ve çene yapısının tam olarak görülebilir şekilde birçok farklı açıdan kayıtlarının yapılması sürecini yönetmek,…”…8) Salon Başkanı(SB) Görevli olduğu salonda sınavın kurallara uygun biçimde uygulanmasından sorumludur… Salon Başkanı, adaylar sınav salonuna girmeden önce görev yapacağı sınav salonunda bulunur. Salon Başkanlarının sınav günü yapacakları işler bu yönergenin “SINAVIN
UYGULANMASI” bölümünde açıklanmıştır. Sınavı Salon Tutanağında yer alan Sınav Uygulama
Talimatına göre uygular. Sınav sonunda kimliği kuşkulu adayların Bina Sınav Sorumlusu odasındaki saate entegre kamera karşısında yakın plandan birçok farklı açıdan kayıtlarının yapılması için adayın BSS odasına götürülmesine refakat eder.”
7.3. “Salon Başkanının Yapacağı İşlemler” başlıklı 21 inci maddesinde; “(1) Görevlendirme belgesinde belirtilen saatte görevli olduğunuz binada hazır bulununuz. Bina Sınav Sorumlusundan görev yapacağınız salonu öğreniniz ve salonunuza ait Salon Tutanağını alınız. Salon başkanları sınavı Salon Tutanağında yer alan Sınav Uygulama Talimatına göre uygulayacak olup talimattaki iş ve işlemler aşağıda verilmiştir. 1.
Adayların Salona Alınması…2. Sınav Başlamadan Önce Yapılacak İş ve İşlemler…”
7.4. Adayların Kimliklerinin Denetlenmesine İlişkin Bilgiler” başlıklı 23 üncü maddesinde:
“(2)Adayın, Sınav Giriş Belgesindeki ve/veya Salon Aday Yoklama Listesindeki fotoğrafına benzerliği konusunda bir kuşku duyar fakat kesin karara varamazsanız veya belgedeki/listedeki fotoğrafın baskı kalitesinin bozuk, kötü olması nedeniyle adayı tanımakta güçlük çekerseniz sınav bittikten sonra Salon
Tutanağında adayın bilgilerinin yer aldığı açıklama bölümüne “Kimliği Kuşkulu Aday” ibaresini yazınız ve durum kodunu kodlayınız. Sınavdan sonra, Salon Tutanağında Kimliği Kuşkulu Aday
Bilgileri/Tutanağı bölümüne; adaya el yazısıyla tükenmez kalem kullandırılarak, T.C. Kimlik Numarasını,
adını, soyadını, doğum tarihini, baba adını ve “Bina Sınav Sorumlusu Odasına giderek saate entegre kamera karşısında yakın planda görüntü vereceğimi beyan ederim, aksi durumda sınavımın geçersiz sayılacağını kabul ediyorum.” İfadesini içeren bilgileri yazdırınız ve imzalatınız. Yukarıdaki ibareyi yazdırdıktan sonra salon başkanı refakatinde adayı, Bina Sınav Sorumlusunun odasına götürerek, Bina
Sınav Sorumlusuna teslim ediniz…”
8. Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak Yaptırımlara
İlişkin Yönergenin:
8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde: “(1) Bu Yönergenin amacı; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından uygulanan sınavlarda görev alan sınav görevlilerinin, sınava ilişkin ilgili Mevzuatta belirtilen ve/veya ÖSYM tarafından sınav kuralı olarak belirlenen kurallara aykırılık teşkil eden fiillerinin tanımlanması, sınıflandırılması ve bunlara uygulanacak yaptırımların belirlenmesidir.”
8.2. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönerge; 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanunun 3/2-i, 8/3, 9/3, 9/5, 9/6 ve 10 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır”
8.3. “Genel Kurallar” başlıklı 5 inci maddesinde: “(1) ÖSYM tarafından uygulanan sınavlar ile ilgili olarak sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görevlendirilen kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına bakılmaksızın bu Yönergeye tabidir.… (5) Hakkında yaptırım kararı uygulanmış sınav görevlisinin görev ihmalinin olmadığının tespiti halinde yaptırım kararı komisyon tarafından kaldırılır.… (7) Süreli yaptırımlarda görevlinin açıklamasında belirttiği gerekçelerin hafifletici neden olarak komisyon tarafından kabulü halinde bir alt yaptırım süresi uygulanabilir.”
8.4. “Görev İhmalleri ve Uygulanacak Yaptırımlar” başlıklı 6 ncı maddede; “(3) Aşağıda belirtilen fiilleri işlediği tespit edilen sınav görevlilerine, GİS üzerinden 12 ay süreyle görev tercih işlemleri kapatılır ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde üç oranında düşürülür.
a) GİS üzerinden görevini onayladığı halde göreve gelmemek,…
d) Görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli önlemleri almamak,…”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, ÖSYM Görev İhmalleri Komisyonunun 01/12/2022 tarihli kararıyla kendisine verilen 12 ay süreyle sınav görevi verilmeme ve görev puanında yüzde 3 oranında azaltılma yapılmaya gidilmesi yaptırımının tüm neticeleriyle beraber kaldırılması talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
11. İdarenin açıklamaları ile ilgili mevzuatın değerlendirilmesinden; sınav görevlilerinin uyması gereken kuralları düzenleyen ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin 6 ncı maddesine göre, Sınav
Başkanının görevli olduğu salonda sınavın kurallara uygun bir biçimde yerine getirilmesinden sorumlu olduğu, 23 üncü maddesinde adayın, Sınav Giriş Belgesindeki ve/veya Salon Aday Yoklama Listesindeki fotoğrafına benzerliği konusunda bir kuşku duyar fakat kesin karara varılmaması halinde hangi adımların izleneceği ve Salon Tutanağında yapılacak işlemlerin ayrıntılı olarak düzenlendiği ve ÖSYM Sınav
Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin
Yönergenin 6. maddesinin 3. Fıkrasının (d) bendinde “Görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli önlemleri almamak” fiilinin yaptırımı olarak 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde 3 oranında düşülmesinin öngörüldüğü anlaşılmıştır. Somut olayımızda, ÖSYM’nin; salon başkanı olarak kimliği kuşkulu aday işlemlerini yapmamak suretiyle görevli olduğu binada sınavın güvenli ve kurallara uygun olarak yapılması için gerekli önlemleri almamanın başvurana verilen cezasının gerekçesini oluşturduğu anlaşılmıştır. Bu kapsamda başvuranın başkanlığını yürüttüğü sınav salonunda kimliğinden kuşku duyduğu bir adayın olup olmadığının tespit etmek gerekmektedir.
12. Kurumumuza başvuruda bulunan ’in salon başkanı görevlisi olduğu binanın ve salonun kameraya kayıtlarının incelenmesinden; bina sorumlusu tarafından hakkında kimliği kuşkulu aday işlemleri yapılan adayın binaya giriş yapmasından hemen sonra bina girişinde kimlik kontrolleri yapılırken sınav giriş belgesi ve kimlik kontrolü yapan görevlinin adayın kimliğini tespit etmesinde zorlanması üzerine( kamera saatine göre 09:50:00-09:51:00) bu görevlinin adayı bina başkanının yanına götürdüğü, bina başkanının adaya sınavdan sonra kamera karşısında bir takım işlemlerin yaptırılması gerektiğinden sınav bitiminde yanına gelmesi hususunda bilgilendirmede bulunduğu(09:51-09:51:34), devam eden süreçte adayın başvuran salon başkanı görevini yürüttüğü salona girerek sırasına oturduğu, adayın sınav salonunda bulunan salon başkanına ve diğer sınav görevlisine durumunu anlatır herhangi bir açıklamada bulunmadığı, salonda yapılan sınav giriş belgesi ve kimlik kontrol işlemlerinde salon başkanı ve diğer sınav görevlisinin adayın kimliğinde herhangi bir kuşkuya düşmediği, salon başkanının görevini ifa etmediğine dair bulgunun kayıtlarda yer almadığı, sınavın bitmesinin ardından adayın başvuran salon başkanı olarak görev yaptığı salondan ayrıldığı, salondan ayrılan adayın bina başkanının yanına gittiği, 12:48:41-12:50-34 arasında bina başkanının adaya ilgili Kılavuz hükümleri doğrultusunda kamera karşısında kimlik tanıtıcı işlemlerin yaptırıldığı, bu süreçten salon başkanı olarak görev yapan ’in haberdar olmadığı anlaşılmıştır.
13. Neticede ilgili kamera kayıtlarının incelenmesinden başvuranın kimliğinden kuşku duyduğu bir adayın bulunmaması ve bina başkanının gerçekleştirdiği işlemlerden de haberdar olmaması nedeniyle ÖSYM’nin
/
“sınavın kurallara uygun biçimde uygulanmasından sorumlu olan salon başkanlarının görev yaptığı salonda kimliğinden kuşku duyulan adaylarla ilgili olarak Salon Tutanağında adayın bilgilerinin yer aldığı açıklama bölümünde “Kimliği kuşkulu aday” ibaresi yazmaları ve durum kodunu kodlamaları gerekirken başvuranın “Salon Tutanağında Kimlik Tespit Bilgileri bölümünde adayın kendi el yazısı ve tükenmez kalem ile T.C. kimlik numarası, ad, soyadı, doğum tarihi, baba adını ve “Bina Sınav Sorumlusu odasına giderek saate entegre kamera karşısında yakın planda görüntü ve parmak izi vereceğimi beyan ederim, aksi durumda sınavımın geçersiz sayılacağını kabul ediyorum.” ifadesini içeren bilgileri yazdırmaları ve imzalatmalarının gerekmekte olup başvuranın salon başkanı olarak görev yaptığı nolu salonda
Salon Tutanağından da açıkça görülebileceği üzere kimliğinden kuşku duyulan adayla ilgili yapması gereken bu işlemi yerine getirmediği,” nedenlerine dayanarak uyguladığı “12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde 3 oranında düşülmesi” yaptırımının somut olayda başvuranın kasti ya da ihmali bir davranışı bulunmaması nedeniyle yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
14. Nitekim İdarenin cevabi yazısı ekinde sunulan belgelerin tetkiki neticesinde, 20/11/2022 tarihli Bina
Tutanağının “Tespitler/Tutanak” bölümünde kimliği kuşkulu adayın kendi el yazısı ile TC Kimlik numarasını, ad ve soyadını, doğum tarihini ve baba adını dörder kez yazdığı, bu Tutanağa göre bina giriş kamerası saatinin 08:17 ve gerçek saatin de 08:16 olarak gösterildiği; ayrıca bu Tutanağın bina sınav sorumlusu, bina sınav sorumlusu yardımcısı, bina yöneticisi, bina cihaz görevlisi ve ÖSYM temsilcisi tarafından imza altına alındığı; 20/11/2022 tarihli Salon Tutanağının “Tespitler/Tutanak” bölümünde ise kimliği kuşkulu adaya ilişkin herhangi bir belirleme bulunmadığı ver bu Tutanağın saat 12:50 de Salon
Başkanı ve Gözetmen tarafından imza altına alındığı, görülmektedir. Dolayısıyla İdarece sunulan belgelerden Bina Sınav Sorumlusunun kimliği kuşkulu aday işlemlerini uyguladığı, ancak Bina Sınav
Sorumlusunca kimliği kuşkulu aday işlemlerinin uygulandığına ilişkin olarak Salon Başkanına herhangi bir bilgilendirme yapılmadığı (kaldı ki böyle bir bilgilendirme yapılma zorunluluğunun da bulunmadığı), Salon
Başkanı ve sınav salonunda bulunan diğer görevlinin adayın kimliğine ilişkin bir kuşkuya düşmediği için kuşkulu aday işlemini yapmadığı gibi, adayın Bina Sınav Sorumlusunca “kimliği kuşkulu aday” işlemine tabi tutulduğuna ilişkin herhangi bir bilgilendirme de yapılmadığından, sınav akabinde Salon Başkanı ve diğer görevli tarafından imzalanan Salon Tutanağının teslim edildiği, ayrıca söz konusu işlemler kapsamında ilgili adayın sınavının geçersiz sayıldığına ilişkin bir durumun da söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ÖSYM tarafından başvurana verilen 01.12.2022 tarihli kararı ile “12 ay sınav görevi verilmemesi ve puanın yüzde 3 oranında azaltılması” yaptırımına konu olayda başvuranın kastı yahut kusuru bulunmadığı anlaşıldığından, başvurana verilen yaptırımın Sınav
Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin
Yönergenin “Genel Kurallar” başlıklı 5 inci maddesinin 5 inci bendinde yer verilen “Hakkında yaptırım kararı uygulanmış sınav görevlisinin görev ihmalinin olmadığının tespiti halinde yaptırım kararı komisyon tarafından kaldırılır.” hükmü göz önünde bulundurularak başvuruna verilen yaptırım kararının ÖSYM
Sınav İhmalleri Komisyonunca yeniden değerlendirilmesinin hukuka ve hakkaniyete daha uygun olacağı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, dolayısıyla
İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurana uygulanan yaptırıma gerekçe gösterilen olayda başvuranın kastı, kusuru bulunmadığı anlaşıldığından; Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönergenin “Genel Kurallar” başlıklı 5 inci maddesinin 5 inci bendinde yer verilen düzenleme gereği söz konusu yaptırımın ÖSYM Görev İhmalleri Komisyonunca yeniden değerlendirilmesi hususunda ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ve ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi