|
ÖZET: Başvuran, 27 Eylül 2020 tarihinde yapılması planlanan YDS sınavına giremeyerek ödediği ücretin iadesini talep etmiştir. ÖSYM Başkanlığı, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 6114 sayılı Kanun uyarınca sınav takvimini belirleme ve kamuoyuna duyurma yetkisine sahiptir. Sınav tarihinin, COVID-19 salgını nedeniyle Bilim Kurulu tavsiyeleri doğrultusunda ertelendiği ve bu ertelemenin kamu yararı gözetilerek yapıldığı belirtilmiştir.
ÖSYM’nin internet sayfasında yapılan duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu ve başvuranın, sınav kılavuzunda yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayıldığı ifade edilmiştir. Kılavuzda, sınava katılmayan adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebinin reddedilmesi yönünde yapılan değerlendirmede hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş bir kamu kurumu olan ÖSYM
Başkanlığının 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (ğ)
bendi uyarınca “Gerekli hâllerde sınavları ertelemek, kısmen veya tamamen iptal etmek, adayların işlemlerini geçersiz saymak.”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” hususlarında yetkili kılındığı,
2.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un
“Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
“Tanımlar” kenar başlıklı 346. maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu,
2.3. 19 Şubat 2020 tarihinde ÖSYM Başkanlığının internet sitesinde yayımlanan 2020-YDS
Kılavuzunun kapak sayfasında “Sınava başvuran adaylar, Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar. ÖSYM tarafından sınavlarla ilgili olarak alınan yeni kararlar ve gerekli görülen değişikliklere ilişkin bilgiler, ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulacaktır. Bu nedenle ilgililerin ÖSYM’nin internet sayfasını sık sık kontrol etmeleri yararlarına olacaktır. 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 5. fıkrası gereği sınav/yerleştirme ile ilgili açıklama ve duyurular, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığının internet sayfasından yapılır. İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir. … Başvurusunu yapmayan, başvurusu geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez.” düzenlemesi ile 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere gerekli bilgilendirme yapıldığı,
2.4. Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Bilim Kurulunun tavsiyeleri doğrultusunda
ÖSYM Yönetim Kurulu kararı ile ÖSYM Başkanlığınca yapılacak sınavların tarihleri güncellenerek ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında ilan edilmek suretiyle tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara ve kamuoyuna duyurulduğu, bu kapsamda 12 Nisan 2020 tarihinde yapılması planlanan 2020- YDS sınavının 27 Eylül 2020 tarihine ertelendiği, söz konusu erteleme işleminin kamu yararı gereği tesis edildiği ve başvuranın sınava girme iradesi gösterip başvurusunu tamamlayarak 6114 sayılı Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde tanımlı olan “aday” statüsüne girdiği dikkate alındığında sınava girmek istememesine ilişkin subjektif durumunun esas alınarak bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığınca genel düzenleyici işlem niteliğinde olan Kılavuz kurallarına aykırı bir işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmayacağı,
2.5. Nitekim benzer konuda Covid-19 tedbirleri kapsamında sınav tarihi değiştirilen 2020ALES/1 sınavına katılmak istemediğini belirterek sınav ücretinin iade edilmesi talebiyle Kamu
Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuru ile ilgili olarak Kamu Denetçiliği Kurumunca 12/10/2020 tarihli ve sayılı Ret Kararı verildiği,
2.6. İlaveten ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında 18 Ağustos 2020 tarihinde yayımlanan
“2020- YDS İçin Ek Başvuru Alınması ve Sınav Merkezi Tercihlerinin Güncellenmesi” başlıklı duyuru ile 2020-YDS sınavına 19-26 Şubat 2020 tarihleri arasında başvuru yapan adaylardan sınav merkezi tercihini değiştirmek isteyen adaylara 19-20 Ağustos 2020 tarihleri arasında
ÖSYM Aday İşlemleri Sisteminden sınav merkezi tercihlerini güncelleyebilme imkânı tanındığı,
2.7. Başvuran 2020-YDS sınavına girmediği tespit edilmiş olup bu itibarla
ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında sınavdan aylar öncesinde tebliğ hükmünde olmak üzere yayımlanan 2020-YDS Kılavuzu uyarınca her ne sebeple olursa olsun adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği açıkça ifade edildiğinden ve sınav sürecinin yoğun bir iş programı ve planlamayı gerektirmesi, maliyeti yüksek bir organizasyon olması, kişisel menfaat-kamusal menfaat dengesi de göz önünde bulundurularak başvuranın talebinde hukuka uyarlık bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 17/02/2011 tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un;
5.1 “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, “Kılavuz: Ölçme,
seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini ifade eder.”
5.2 “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendinde,
“Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hükmü,
5.3. “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrası, “Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır, İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir,” hükmü,
6. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle
Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
ÖSYM ara başlığı altındaki;
6.1.”Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinde; “(1) Bu Bölümün uygulanmasında; … e)
Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder.”,
6.2. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; “(1) Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Başkanlığı, bu Bölüm ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, Yükseköğretim Kurulu ile ilgili, merkezi Ankara’da bulunan özel bütçeli bir kuruluştur.
(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır: a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak. … ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu
Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek … ı) Sınav sonuçlarını analiz etmek ve sonuçları kamuoyuna duyurmak; sınav sonuçlarını ilgili kurum veya kuruluşlara basılı veya elektronik ortamda iletmek. i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak…”,
7. 2020-YDS Kılavuzunun kapak sayfasında; “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (YDS), 4 Ocak 2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yabancı Dil Bilgisi
Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” uyarınca, Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) tarafından yapılacaktır. Sınava başvuran adaylar, Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar.
ÖSYM tarafından sınavlarla ilgili olarak alınan yeni kararlar ve gerekli görülen değişikliklere ilişkin bilgiler, ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulacaktır. Bu nedenle ilgililerin ÖSYM’nin internet sayfasını sık sık kontrol etmeleri yararlarına olacaktır. 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 5. fıkrası gereği sınav/yerleştirme ile ilgili açıklama ve duyurular, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığının internet sayfasından yapılır. İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, 27/09/2020 tarihine ertelenen YDS’ye mevcut salgın şartları nedeniyle girememesinden dolayı YDS başvurusunun iptal edilerek ödemiş olduğu ücretin iade edilmesi talebiyle kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. ÖSYM tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; ÖSYM Başkanlığının, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 6114 sayılı
Kanunun ilgili maddeleri uyarınca sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek, Sınav sonuçlarını analiz etmek ve sonuçları kamuoyuna duyurmak; sınav sonuçlarını ilgili kurum veya kuruluşlara basılı veya elektronik ortamda iletmek, Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak hususunda yetkili kılındığı, ÖSYM tarafından çıkarılan Kılavuzların ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı ve internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu, bu itibarla YDS Kılavuzunda sınava başvuran adayların Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılacağı, 6114 sayılı Kanun’un 7.
maddesinin 5. fıkrası gereği sınav ile ilgili açıklama ve duyuruların, Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığının internet sayfasında yapılan açıklama ve duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu bu kapsamda Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Bilim Kurulunun tavsiyeleri doğrultusunda ÖSYM Yönetim Kurulu kararı ile
ÖSYM Başkanlığınca yapılacak sınavların tarihlerinin güncellenerek adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere duyurulduğu bu kapsamda 12 Nisan 2020 tarihinde yapılması planlanan 2020- YDS sınavının 27 Eylül 2020 tarihine ertelenmesi işlemenin kamu yararı gereği tesis edildiği anlaşılmıştır.
11. Somut olayımızda başvuranın başvuru işlemlerini tamamlayarak “aday” statüsüne girdiği, ancak sınav tarihinin ÖSYM Başkanlığı tarafından salgın hastalık nedeniyle Bilim Kurulunun görüşüyle kamu yararı gözetilerek ertelendiği, yeni sınav tarihinin ise ilgili mevzuat gereği adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere duyurulduğu anlaşılmıştır. Bununla beraber sınav tarihlerinin değişmesi nedeniyle idarenin sınav merkezi değişikliği yapabilme imkanı da sağladığı anlaşılmıştır. Her ne kadar aday söz konusu sınava katılamaması nedeniyle başvuru ücretinin tarafına iade edilmesini talep etmiş olsa da sınav başvuru kılavuzunda sınava katılmayan adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği ve devredilemeyeceğinin düzenlenmiş olması nedeniyle idarenin işlemlerini mevcut düzenlemelere uygun şekilde yerine getirdiği değerlendirilmiştir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin ilgili İdarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana, ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi