|
ÖZET: Bu karar, 2020 Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavı-2’de bina cihaz görevlisi olarak görev yapan başvuranın, yedek salonun kamerasının eksik teslim edilmesi nedeniyle verilen cezanın hukuka uygunluğunu incelemektedir. Başvuran, yedek salonda kullanılan kameranın sınavın seyrini değiştirecek bir belge olmadığını ve bu nedenle cezanın haksız olduğunu savunmuştur. Ancak, ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’nde “sınav evrakını eksik teslim etmek” fiili, görev ihmali olarak tanımlanmakta ve bu durumun yaptırımı olarak 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev puanında yüzde 3 oranında düşürülmesi öngörülmektedir.
İdare, başvuranın görev ihmali nedeniyle ceza verilmesinin hukuka uygun olduğunu belirtmiş ve başvuranın savunmasını dikkate almadığını ifade etmiştir. Danıştay, başvuranın iddialarını değerlendirerek, sınav sürecinin güvenliğinin sağlanması açısından her aşamada titizlik gösterilmesi gerektiğini vurgulamış ve verilen cezanın hukuka ve hakkaniyete uygun olduğuna karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın itirazı reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12893-S.21.20722 –
BAŞVURU NO : 2021/8736
KARAR TARİHİ : 09/09/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
ÖSYM tarafından yapılan 2020 yılı YÖKDİL-2 sınavında bina cihaz
BAŞVURUNUN KONUSU :
görevlisi olarak atanan başvuranın, yedek salon kamerasının yerinden söküldüğü fakat cihaz kutusuna konmadığı gerekçesiyle tarafına verilen cezaya itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 26.04.2021 tarihinde yapılan başvuruda ; 28.02.2021
tarihinde gerçekleştirilen 2020 Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavı – 2 sınavında bina cihaz görevlisi olarak atandığını, sınav yapılan binada ne kadar salon ve salona takılacak ne kadar kamera (kayıt cihazı) olduğu ÖSYM tarafından bilindiğinden ikinci bir bina cihaz görevlisi atandığını binaya sabah saat 07.30’da gittiğinde öğrendiğini, sınav bitiminde salonlar tamamıyla boşaldıktan sonra iki bina cihaz görevlisi birlikte cihazları harici bellek ile kapatıp toplamaya ve kutularına yerleştirmeye başladıklarını, kutudan çıkan plastik kelepçelerle cihaz kutularını kilitleyip bina sınav sorumlusuna teslim ettiklerini, Covid-19 hastası veya temaslısı olanlar için hazırlanan yedek salonun kamerasının yerinden söküldüğü fakat cihaz kutusuna konmadığının ÖSYM tarafından SMS ve GİS aracılığı ile bina cihaz görevlisi olarak kendisine bildirildiğini, sonrasında savunması alınarak ceza verildiğini, eksik yapılan bir işlemden dolayı her iki cihaz görevlisine de aynı ceza verildiğini, cihaz kutusuna konmayan kameranın (kayıt cihazı) yedek salona ait kamera olduğunu, sınavın seyrini değiştirecek nitelikte öneme haiz bir belge olmadığını ve o salona covidli öğrenci gönderilmediğini savunmasında belirtmiş olmasına rağmen komisyon tarafından savunması dikkate alınmadan öngörülen cezanın onaylandığını, ne Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına
Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’de ne de Sınav Görevlilerini
Belirleme, Atama ve Ücret Ödeme İlkelerinde Bina Cihaz Görevlileri ile ilgili herhangi bir tanım bulunmamasına rağmen görev ihmali benzetmesi yapılmak suretiyle ilgili kurul tarafından hüküm verildiğini ifade etmekte ve yıllardır sınav görevi almış ve başarıyla tamamlamış bir görevlinin bu şekilde cezalandırılmasını hakkaniyet açısından uygun olmadığı iddiasıyla verilen cezanın kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 04.05.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Ölçme,
Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Hukuk Müşavirliğinin 24.05.2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında;
2.1) 28 Şubat 2021 tarihinde uygulanan Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavında (YÖKDİL) Bina
Cihaz Görevlisi olarak görevli bulunduğu sınav binasında 2 adet kameranın eksik teslim edilmesi nedeniyle
Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin
Yönergenin 6. maddesinin 3. fıkrasının (h) bendinde yer alan “sınav evrakını eksik teslim etmek” fiili kapsamında hakkında uygulanan 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımının kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun incelendiği;
2.2) 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dâhil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine sahip bir kamu kurumu olan Başkanlığın, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (f)
bendi uyarınca “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” hususunda yetkili kılındığı, 6114 sayılı Kanun’un 8.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıklarınca uygun görülenlerin, ihtiyaç duyulması hâlinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebileceği, Başkanlıkları tarafından görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihlerin görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmayacağı, görevlilerin Başkanlıklarınca belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti halinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebileceği, aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrasında Başkanlıklarının sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama, görevlendirme ve bilgilendirme işlemlerini tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri elektronik ortamda yapabileceği, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Başkanlıklarının 6114 sayılı Kanun, mezkur Kararname ve diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu altında, bağımsız olarak yerine getireceği ve kullanacağı, Başkanlıkların yürütülen iş ve işlemlerin yerine getirilmesinde, Başkanlıklarının çalışanları ve görevlendirilen diğer uygulayıcı birimlere sınav görevlendirmeleri, sınav sorularının oluşturulması, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntem ve süreçlerinin seçimi ve uygulanmasında hiçbir organ, makam, merci veya kişi tarafından talimat verilemeyeceği hususlarının açıkça ifade edildiği;
2.3) 6114 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere
Başkanlıkları Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ve sınav görevlilerinin uyması gereken kuralları düzenleyen ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’nin 7. maddesinin birinci fıkrasında “Sınav Uygulama
Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluk ilgili sınav görevlilerine aittir.”, “Bina Cihaz
Görevlisi”ni tanımlayan 6. maddesinin on dokuzuncu bendinde “Sınav günü, sınav için gerekli olan analog
saat, saate entegre kamera, sinyal kesici cihaz ve el dedektörü ile diğer cihazların ÖSYM’nin belirlediği şekilde çalıştırılmasını sağlar. Görevlendirme Belgesinde belirtilen saatte görevli olduğu binada hazır bulunur. Saate entegre kamera ve el dedektörlerini Bina Sınav Sorumlusundan sınav öncesinde teslim alır, öncelikle BSS odasındaki kamerayı takarak çalıştırır, sonra bina girişindeki kamerayı takarak çalıştırır ve daha sonra sınav salonlarındaki kameraları çalışır duruma getirir. Sınav öncesinde son bir kez tüm kameraların çalışıp çalışmadığını kontrol eder. Sınav sonrasında ise tüm kameraları Bina Sınav
Sorumlusuna geri teslim eder. Bina Sınav Sorumlusunun kendisine vereceği diğer görevleri yerine getirir.
Sınav sürecinde yapılması gereken görevleri dışında Bina Sınav Sorumlusu odasında görevini yürütür.”, “Bina Cihaz Görevlisinin Yapacağı İşlemler” başlıklı 20. maddesinde “3) Bina sınav sorumlusundan Saate
Entegre Kamera ile el dedektörü kutusunu/kutularını imza karşılığı teslim alarak sırasıyla, BSS odası ve bina girişi kameralarını takarak güvenlik görevlilerine el dedektörlerini imza karşılığı teslim ediniz. Bu işlemler sonrasında en uzak sınav salonundan başlamak kaydı ile kameraları aparatlarına takarak analog saat ile doğru zamanı göstermelerini sağlayarak çalışır duruma getiriniz. Saate entegre kameranın çalışmadığı durumlarda yedek cihazla değiştirilmesini sağlayınız. 7) Sınav süresinin sona ermesinden sonra, salondaki sınavın bitmesi ve sınav evrakının salondan çıkması kaydı ile en uzak salondan başlayarak kameraları toplayınız. 9) Bina sınav sorumlusu odasındaki saate entegre kamerayı binaya ait sınav evrakı kutularının tamamının kilitlenmesinden ve diğer saate entegre kameraların toplanmasından sonra toplayarak kutuya koyunuz ve saate entegre kamera ile el dedektörü kutusunu/ kutularını kilitleyerek Bina
Sınav Sorumlusuna imza karşılığı teslim ediniz. 10) Sınav evrakı kutularının Şehir İçi Sınav Evrakı Nakil
Görevlisine Bina Sınav Sorumlusu tarafından teslimi sırasında saate entegre kamera ile el dedektörü kutu/kutularının imza karşılığı teslim edilmesine refakat ediniz.” düzenlemesi ile sınav görevlilerine gerekli bilgilendirmenin yapıldığı;
2.4) Başkanlıklarınca yapılan sınavlarda görev alan sınav görevlilerinin, sınav kurallarına aykırılık teşkil
eden fiillerini tanımlayan, uygulanacak yaptırımları düzenleyen ve tebliğ hükmünde olmak üzere
Başkanlığın Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına
Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin 6. maddesinin 3. fıkrasının (h) bendinde “Sınav evrakını eksik teslim etmek” fiilinin yaptırımı olarak 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılmasının ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde 3 oranında düşürülmesinin öngörüldüğü;
2.5) Bu kapsamda 28 Şubat 2021 tarihinde uygulanan 2020-YÖKDİL/2 sonrasında ÖSYM Kayseri Sınav
Koordinatörlüğünün Başkanlıklarına göndermiş olduğu yazının Görev İhmalleri Komisyonu tarafından değerlendirilmesi sonucunda 05.04.2021 tarihli komisyon kararında; sınav evrakı niteliğini haiz kameraların eksik teslim edilmesinden dolayı sınav binasında görevli olan başvuran dâhil iki Bina Cihaz
Görevlisi hakkında Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin 6. maddesinin 3. fıkrasının (h) bendi kapsamında 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımının uygulandığı;
2.6) Başkanlıklarınca yirmi sınav salonundan büyük binalarda iki Bina Cihaz Görevlisi görevlendirmesinin
yapıldığı ve saate entegre kameralar aynı kutulardan çıktığı için Bina Cihaz Görevlilerinin aynı derece sorumlu tutuldukları, bu nedenle her iki görevliye aynı görev ihmali yaptırımının uygulandığı; görevlilerin yapmış olduğu itirazların Görev İhmalleri Komisyonunca değerlendirildiği ve görev ihmali uygulamasının devamına karar verildiği;
2.7) Başvuran tarafından Başkanlığa karşı açılmış dava bulunmamakla birlikte başvuru konusuna benzer
şekilde sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiili nedeniyle Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına
Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge hükümleri uyarınca süresiz
olarak sınav görevi verilmemesi yaptırımı uygulanan bir davacı tarafından hakkında tesis edilen işlemin iptali talebiyle açılan davada yargılamayı yapan Ankara 11. İdare Mahkemesinin 04/01/2019 tarihli ve 2018/405 E., 2019/24 K. sayılı kararında “6114 sayılı Kanunun 8/3 maddesinde davalı idareye verilen yetki ve görevler kapsamında tesis edilen davacıya süresiz olarak sınav görevi verilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.” gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği;
Hususlarının açıklandığı;
2.8) Bu itibarla Görev İhmalleri Komisyonunun 05.04.2021 tarihli kararıyla başvuran hakkında tesis edilen
12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımında yukarıda
açıklanan gerekçelerle hukuka aykırılık bulunmadığından, başvuranın hukuka uyarlık bulunmayan başvurusunun reddinin talep edildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili
Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı” “Kuruluş, görev ve yetkiler”
başlıklı 347 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak… f) Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak… i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak… (3) Başkanlık, 6114 sayılı Kanun, bu Bölüm ve diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu altında, bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır. Başkanlığın yürüttüğü iş ve işlemlerin yerine getirilmesinde, Başkanlık çalışanları ve görevlendirilen diğer uygulayıcı birimlere sınav görevlendirmeleri, sınav sorularının oluşturulması, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntem ve süreçlerinin seçimi ve uygulanmasında hiçbir organ, makam, merci veya kişi tarafından talimat verilemez.”
6) 17.02.2011 tarihli ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanun’un;
6.1) “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8 inci maddesinin birinci ve üçüncü
fıkralarında; “(1) Sınav hizmetleri; merkez teşkilatı, doğrudan merkeze bağlı temsilcilikler ile sınav koordinatörlükleri vasıtasıyla yerine getirilir. Sınav koordinatörlüklerinin çalışma usul ve esasları, bu
birimlerde görev yapmak üzere personel görevlendirilmesi, görevlendirilecek personelde aranacak nitelikler ve bu personelin görevleri, birimlerin teknik altyapılarının oluşturulması, cari ve diğer giderlerinin
ödenmesi ile yurt dışında yapılan sınavlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir… (3) (Değişik:
2/12/2016-6764/70 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıkça uygun görülenler, ihtiyaç duyulması hâlinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebilir. Başkanlık tarafından görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihler görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmaz. Görevlilerin Başkanlıkça belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti hâlinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebilir. Ayrıca görevlinin sınav kurallarına aykırı davranışının derecesi gözetilerek disiplin hükümlerinin uygulanması için bağlı olduğu kurum veya kuruluşa bilgi verilebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin ilkeler Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.”
6.2) “Sınav güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “(3) Soruların hazırlanması da
dâhil olmak üzere, sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görev alanlar, ilgili mevzuat çerçevesinde
Yönetim Kurulu tarafından belirlenen kurallara titizlikle uymakla yükümlüdür. (Ek cümle: 2/12/20166764/71 md.) Başkanlık sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama, görevlendirme ve bilgilendirme işlemlerini, tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri Başkanlıkça sağlanan güvenli elektronik ortamlarda yapabilir.”
6.3) “Ceza hükümleri” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Başkanlık tarafından
yapılan sınavlarla ilgili olarak, sınav sorularının hazırlanma sürecinden başlamak üzere, görevlendirilen kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına bakılmaksızın, bu Kanun hükümlerine göre ifa ettiği görev bakımından, kamu görevlisi sayılır.”
7) ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’nin;
7.1) “Sınav görevlileri” başlıklı 6 ncı maddesinin on dokuzuncu fıkrasında; “Bina Cihaz Görevlisi
Sınav günü, sınav için gerekli olan analog saat, saate entegre kamera, sinyal kesici cihaz ve el dedektörü ile diğer cihazların ÖSYM’nin belirlediği şekilde çalıştırılmasını sağlar. Görevlendirme Belgesinde belirtilen saatte görevli olduğu binada hazır bulunur. Saate entegre kamera ve el dedektörlerini Bina Sınav
Sorumlusundan sınav öncesinde teslim alır, öncelikle BSS odasındaki kamerayı takarak çalıştırır, sonra bina girişindeki kamerayı takarak çalıştırır ve daha sonra sınav salonlarındaki kameraları çalışır duruma getirir. Sınav öncesinde son bir kez tüm kameraların çalışıp çalışmadığını kontrol eder. Sınav sonrasında ise tüm kameraları Bina Sınav Sorumlusuna geri teslim eder. Bina Sınav Sorumlusunun kendisine vereceği diğer görevleri yerine getirir. Sınav sürecinde yapılması gereken görevleri dışında Bina Sınav Sorumlusu odasında görevini yürütür. Görevi ile ilgili raporunu sınavdan sonra Görevli İşlemleri Sistemi (GİS)
aracılığı ile elektronik ortamda ÖSYM Başkanlığına ulaştırır.”
7.2) “Yasal Sorumluluk” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) 6114 sayılı Ölçme Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun gereğince Başkanlık tarafından yapılan sınavlarla ilgili olarak, sınav sorularının hazırlanma sürecinden başlamak üzere görevlendirilen kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına bakılmaksızın bu Kanun hükümlerine göre ifa ettiği görev bakımından kamu görevlisi sayılır. Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluk ilgili sınav görevlilerine aittir.”
7.3) “Bina Cihaz Görevlisinin Yapacağı İşlemler” başlıklı 20 nci maddesinin ilgili fıkralarında; “(1)
Bina Cihaz Görevlisinin görevleri aşağıda listelenmiştir. 1) Görevlendirme Belgesinde belirtilen saatte
görevli olduğunuz binada hazır bulununuz. Bina kapısında saate entegre kamera ile el dedektörlerinin Şehir
İçi Sınav Evrakı Nakil Kuryesinden imza karşılığı teslim alınması sırasında saate entegre kamera ile el dedektörü kutu/ kutularının BSS odasına taşınmasına refakat ediniz… 3) Bina sınav sorumlusundan Saate
Entegre Kamera ile el dedektörü kutusunu/kutularını imza karşılığı teslim alarak sırasıyla, BSS odası ve bina girişi kameralarını takarak güvenlik görevlilerine el dedektörlerini imza karşılığı teslim ediniz. Bu işlemler sonrasında en uzak sınav salonundan başlamak kaydı ile kameraları aparatlarına takarak analog saat ile doğru zamanı göstermelerini sağlayarak çalışır duruma getiriniz. Saate entegre kameranın çalışmadığı durumlarda yedek cihazla değiştirilmesini sağlayınız… 7) Sınav süresinin sona ermesinden sonra, salondaki sınavın bitmesi ve sınav evrakının salondan çıkması kaydı ile en uzak salondan başlayarak kameraları toplayınız… 9) Bina sınav sorumlusu odasındaki saate entegre kamerayı binaya ait sınav evrakı kutularının tamamının kilitlenmesinden ve diğer saate entegre kameraların toplanmasından sonra toplayarak kutuya koyunuz ve saate entegre kamera ile el dedektörü kutusunu/ kutularını kilitleyerek Bina
Sınav Sorumlusuna imza karşılığı teslim ediniz. 10) Sınav evrakı kutularının Şehir İçi Sınav Evrakı Nakil
Görevlisine Bina Sınav Sorumlusu tarafından teslimi sırasında saate entegre kamera ile el dedektörü kutu/kutularının imza karşılığı teslim edilmesine refakat ediniz. 11) Gerekli hâllerde Bina Sınav
Sorumlusunun vereceği diğer iş ve işlemleri yapınız. 12) ÖSYM Görevli İşlemleri Sistemi üzerinden göreviniz ile ilgili değerlendirme raporunu sınavdan sonra Görevli İşlemleri Sistemi (GİS) aracılığı ile elektronik ortamda ÖSYM Başkanlığına ulaştırınız.”
8) ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin
8.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin ilgili bentlerinde; “d) Görev İhmali: ÖSYM tarafından
yapılan sınavlarda görev alanlar tarafından ilgili Mevzuatta belirtilen kurallara aykırılık teşkil eden fiillerin işlenmesini, j) Sınav Evrakı: Sınav uygulamalarında kullanılan her türlü belgeyi, … ifade eder.”
8.2) “Genel kurallar” başlıklı 5 inci maddesinin birinci ve beşinci fıkralarında; “(1) ÖSYM tarafından
uygulanan sınavlar ile ilgili olarak sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görevlendirilen kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına bakılmaksızın bu Yönergeye tabidir…
(5) Hakkında yaptırım kararı uygulanmış sınav görevlisinin görev ihmalinin olmadığının tespiti halinde yaptırım kararı komisyon tarafından kaldırılır.”
8.3) “Görev İhmalleri ve Uygulanacak Yaptırımlar” başlıklı 6 ncı maddesinin üçüncü ve dördüncü
fıkralarında; “(3) Aşağıda belirtilen fiilleri işlediği tespit edilen sınav görevlilerine, GİS üzerinden 12 ay süreyle görev tercih işlemleri kapatılır ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde üç oranında düşürülür… h) Sınav evrakını eksik teslim etmek,… (4) Aşağıda belirtilen fiilleri işlediği tespit edilen sınav görevlilerine, GİS üzerinden 24 ay süreyle görev tercih işlemleri kapatılır ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde dört oranında düşürülür. a) Sınav evrakını ilgili mevzuatta belirtilen kurallara uygun olarak dağıtmamak, toplamamak, paketlememek ve/veya kapatılan sınav evrakını yeniden açmak,…”
8.4) “Komisyon, Görev İhmallerinin Değerlendirilmesi, Uygulanması ve İzlenmesi Komisyon”
başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Sınava ilişkin olarak bu yönerge kapsamında, görev ihmallerinin değerlendirilmesi, uygulanması, izlenmesi ve uygulanacak yaptırımların takibi Başkan tarafından oluşturulan Görev İhmalleri Komisyonu tarafından yürütülür.”
8.5) “Görev İhmallerinin Değerlendirilmesi, Uygulanması ve İzlenmesi” başlıklı 8 inci maddesinde;
“(1) Sınav öncesinde, esnasında veya sonrasında görev ihmalleri kapsamında işledikleri fiilleri sözlü veya
yazılı (tutanak, rapor, ihbar, kamera kaydı vb.) olarak ÖSYM’ce tespit edilen sınav görevlilerinin fiillerine ilişkin bilgi ve belgeler ilgili birimler tarafından incelenir ve komisyona iletilir. (2) Komisyon, ihtiyaç duyması halinde yaptırım kararı öncesi fiille ilgili olarak sınav görevlisinin yazılı açıklamasını GİS sistemi üzerinden 7 iş günü içerisinde cevaplanmak üzere isteyebilir. (3) Görev ihmali konusunda açıklama istenmesi halinde, açıklama görevlilerce 7 iş günü içinde GİS sistemi üzerinden Merkeze iletilir. (4)
Komisyon, toplanan bilgi ve belgelere göre yaptırım kararı verir. (5) Karar, sınav görevlisine GİS üzerinden iletilir. (6) Karara itiraz 7 iş günü içinde GİS üzerinden yapılabilir. Bu süre içinde itiraz edilmeyen karar kesinleşir. (7) GİS üzerinden yapılmayan itirazlar dikkate alınmaz. (8) Yaptırım kesinleştikten sonra, yaptırımın niteliğini etkileyecek yeni bir belgenin sınav görevlisi tarafından sunulması veya ÖSYM’ce yeni bir belgeye ulaşılması halinde karar Komisyon tarafından yeniden değerlendirilir. (9) Görevlilerin mezkûr fiillerinin ilgili mevzuata göre disiplin soruşturması veya cezai soruşturma/kovuşturmaya konu teşkil etmesi halinde uygulanacak hükümler saklıdır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda, 28.02.2021 tarihinde gerçekleştirilen 2020 Yükseköğretim Kurumları
Yabancı Dil Sınavı – 2 sınavında bina cihaz görevlisi olarak atanan ve görev alan başvuranın yedek salonun kamerasının yerinden söküldüğü fakat cihaz kutusuna konmadığı gerekçesi ile verilen cezanın kaldırılmasının talep edildiği anlaşılmıştır.
11) Başvuranın, cihaz kutusuna konmayan kameranın yedek salona ait kamera olduğunu, söz konusu
salonun Covid-19 hastası veya temaslısı olanlar için hazırlanan yedek salonu olduğunu, sınavın seyrini değiştirecek nitelikte öneme haiz bir belge olmadığını ve salona covidli öğrenci gönderilmediğini, eksik yapılan bir işlemden dolayı her iki cihaz görevlisine de aynı ceza verildiğini, bunları savunmasında belirtmiş olmasına rağmen komisyon tarafından savunması dikkate alınmadan öngörülen cezanın onaylandığını, ne Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönerge’de ne de Sınav Görevlilerini Belirleme, Atama ve Ücret Ödeme İlkelerinde
Bina Cihaz Görevlileri ile ilgili herhangi bir tanım bulunmamasına rağmen görev ihmali benzetmesi yapılmak suretiyle ilgili kurul tarafından hüküm verildiğini ve yıllardır sınav görevi almış ve başarıyla tamamlamış bir görevlinin bu şekilde cezalandırılmasının hakkaniyet açısından uygun olmadığını iddia ettiği görülmüştür.
12) İdarenin ise 6114 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak
üzere Başkanlıkları Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ve sınav görevlilerinin uyması gereken kuralları düzenleyen ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi’nin 7 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan
Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluğun ilgili sınav görevlilerine ait olduğu, “Bina Cihaz Görevlisi”ni tanımlayan 6 ncı maddesinin on dokuzuncu bendine göre sınav sonrasında tüm kameraları Bina Sınav Sorumlusuna geri teslim edeceği ve yine “Bina Cihaz Görevlisinin Yapacağı
İşlemler” başlıklı 20 nci maddesine göre de sınav süresinin sona ermesinden sonra, salondaki sınavın bitmesi ve sınav evrakının salondan çıkması kaydı ile en uzak salondan başlayarak kameraların toplanacağı ve bina sınav sorumlusu odasındaki saate entegre kamerayı binaya ait sınav evrakı kutularının tamamının kilitlenmesinden ve diğer saate entegre kameraların toplanmasından sonra toplayarak kutuya koyacağı ve saate entegre kamera ile el dedektörü kutusunu/kutularını kilitleyerek Bina Sınav Sorumlusuna imza karşılığı teslim edeceği hususlarının düzenlendiği ve sınav görevlilerine gerekli bilgilendirmenin yapıldığı; sınav görevlilerinin, sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiillerini tanımlayan, uygulanacak yaptırımları düzenleyen ve tebliğ hükmünde olmak üzere Başkanlığın Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ÖSYM
Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin
Yönerge’nin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (h) bendinde “Sınav evrakını eksik teslim etmek” fiilinin yaptırımı olarak 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılmasının ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde 3 oranında düşürülmesinin öngörüldüğü; 2020-YÖKDİL/2 sonrasında ÖSYM
Kayseri Sınav Koordinatörlüğünün gönderdiği yazının Görev İhmalleri Komisyonu tarafından değerlendirilmesi sonucunda 05.04.2021 tarihli komisyon kararında; sınav evrakı niteliğini haiz kameraların eksik teslim edilmesinden dolayı sınav binasında görevli olan başvuran dâhil iki Bina Cihaz
Görevlisi hakkında Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (h) bendi kapsamında 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımının uygulandığı ve bu yaptırımda hukuka aykırılık bulunmadığı hususlarını açıkladığı görülmüştür.
13) Uyuşmazlığın, 2020 Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavı – 2 sınavında bina cihaz görevlisi
olarak görev yapan başvurana, yedek salonun kamerasının yerinden söküldüğü fakat cihaz kutusuna konmadığı gerekçesi ile verilen cezanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olup olmadığı noktasında düğümlendiği anlaşılmıştır.
14) Kurumumuzca yapılan incelemede;
14.1) Somut olaya bakıldığında;
14.1.1) 28.02.2021 tarihinde gerçekleştirilen 2020 YÖK Dil-2 sınavında başvuranın 1 diğer kişi ile birlikte
bina cihaz görevlisi olarak görev aldığı; ÖSYM Kayseri İl Sınav Koordinatörlüğünün ÖSYM Başkanlığına gönderdiği 02.03.2021 tarihli e-postayla Erciyes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinden 2 adet kameranın eksik gönderildiğinin bildirildiği, ilgili bina aranarak kameraların bulunduğu ve kargo ile gönderildiği, bu sınavda bina cihaz görevlisi olarak görev alan kişililerle ilgili oluşan görev ihmalinin değerlendirilmesi hususlarının iletildiği;
14.1.2) Başvuran hakkında görevli olunan sınav binasında kamera cihazını unutmaktan dolayı Sınav
Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin
Yönerge’nin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (h) bendinde yer alan “Sınav evrakını eksik teslim etmek” gerekçesi ile inceleme başlatıldığı ve 23.03.2021-2022 tarihleri arasında olmak üzere 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımının uygulandığı, 01.04.2021 tarihinde sistem üzerinden başvuranın savunmasının alındığı ve 05.04.2021 tarihli Görev İhmalleri Komisyonunun kararıyla itirazın değerlendirildiği ve görev ihmali uygulamasının devamına karar verildiği ve başvuranın
Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
14.2) Bu çerçevede, söz konusu YÖK Dil-2 sınavında, başvuranın da görev aldığı sınav binasında, Covid-
19’lu veya temaslı hastalar için ayrılmış yedek salonda kameranın unutulduğunun sabit olduğu, başvuranın ve diğer bina cihaz görevlisinin bu durumu inkâr etmediği, başvuranın, söz konusu salonun yedek salon olduğu, hiçbir adayın bu salonda sınava girmediği, böylelikle yaşanılan durumun sınavın seyrini değiştirecek nitelikte olmadığı, ilgili mevzuatta herhangi bir tanım bulunmamasına rağmen görev ihmali benzetmesi yapılarak hüküm verildiği ve yıllardır sınav görevi almış ve başarıyla tamamlamış bir görevlinin bu şekilde cezalandırılmasının hakkaniyet açısından uygun olmadığı hususlarında itirazını yaptığı, ancak bu itirazın kabul edilmediği anlaşılmıştır.
14.3) Her ne kadar başvuranın, ilgili mevzuatta herhangi bir tanım bulunmamasına rağmen görev ihmali
benzetmesi yapılarak hüküm verildiği iddiasında olduğu görülse de 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8 inci maddesine göre kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıkça uygun görülüp sınav hizmetlerinde görevlendirilenlerin Başkanlıkça belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti hâlinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebileceğinin, “Sınav güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre de sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görev alanların ilgili mevzuat çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen kurallara titizlikle uymakla yükümlü olduklarının hüküm altına alındığı ve bu çerçevede ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden
Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’ye bakıldığında “Görev İhmali”nin ÖSYM tarafından yapılan sınavlarda görev alanlar tarafından ilgili Mevzuatta belirtilen kurallara aykırılık teşkil eden fiillerin işlenmesi olarak, “Sınav Evrakı”nın ise sınav uygulamalarında kullanılan her türlü belge olarak tanımlandığı, ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde ise bina cihaz görevlisinin sınav sonrasında tüm kameraları Bina Sınav Sorumlusuna geri teslim edeceğinin açıkça kurala bağlandığı ve üstelik 6114 sayılı
Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre sınavlarda görevlendirilen kişilerin ifa ettiği görev bakımından kamu görevlisi sayılacakları ve Sınav
Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluğun ilgili sınav görevlilerine ait olduğunun açıkça belirlendiği; ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve
Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’ye göre de “sınav evrakını eksik teslim etmenin” görev ihmali olduğunun ve yaptırım olarak GİS üzerinden 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılacağının ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde üç oranında düşürüleceğinin açıkça düzenlendiği görülmüş olup başvuranın bu iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
14.4) Diğer yandan, başvuranın söz konusu salonun yedek salon olduğu, hiçbir adayın bu salonda sınava
girmediği, böylelikle yaşanılan durumun sınavın seyrini değiştirecek nitelikte olmadığı açıklamasıyla da söz konusu cezaya itiraz ettiği görülmüş olup yedek salon da olsa ve bu salonda hiç kimse sınava girmemiş de olsa sınav sürecinin ve güvenliğinin bir bütün olduğu, sınav süreçlerinin her bir aşamasında titizliğin beklendiği ve sınav kurallarına aykırı davranışlar tespit edilmesi halinde yaptırım uygulanacağı, özellikle sınav kurallarının adayların mağduriyetine yol açacak biçimde yanlış uygulanmasına karşılık ilgili sınav görevlilerine süresiz olarak GİS üzerinden görev tercih işlemlerinin kapatılacağının açıkça hükme bağlanması ve her hâlükârda söz konusu olayın yaşandığının sabit olması karşısında başvuranın bu açıklamalarının ve ayrıca başvuranın şimdiye kadar her sınav görevini başarıyla yerine getirmiş olmasının da söz konusu yaptırım kararını kaldıracak nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir.
14.5) Bu çerçevede, ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve
Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’ye göre sınav binasında kamera cihazının unutulmasının, sınav uygulamalarında kullanılan her türlü belge olarak tanımlanan “Sınav Evrakı”nın eksik teslim edilmesi olarak yorumlandığı, bu yorumlamanın da makul ve kabul edilebilir olduğu anlaşılmıştır.
15) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde;
yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvurana YÖK Dil-2 sınavı için görevli olduğu sınav binasında yedek salonda da olsa kamera cihazının unutulmasından dolayı Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık
Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge’nin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (h) bendinde yer alan “Sınav evrakını eksik teslim etmek” şeklindeki sınav kuralına aykırılık olduğu ve bunun da görev ihmali olduğu değerlendirmesiyle söz konusu kural aykırılığına karşılık yaptırım olarak belirlenen “GİS üzerinden 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde üç oranında düşürülmesi” şeklindeki yaptırım kararında ve başvuranın yaptığı itirazın reddedilerek söz konusu yaptırımın onaylanması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; başvurana verilen cevaplarda da “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranıldığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE,
Kararın Başvuran ile ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi