|
ÖZET: Başvuran, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından uygulanan 3 ay süreyle sınav görevi alamama yaptırımının kaldırılmasını ve 2013 yılında geliştirdiği “Sonuç Belgesi Kontrol Sistemi” adlı fikri mülkiyet hakkının iadesini talep etmiştir. Başvuru, 4 Aralık 2023 tarihinde yapılmış olup, başvuranın iddiaları, ilgili idarenin açıklamaları ve mevzuat çerçevesinde incelenmiştir.
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi, sınavların düzenlenmesi ve uygulanması konusunda yetkili bir kamu kurumu olarak, sınav görevlilerinin uyması gereken kuralları belirlemiştir. Başvuranın, 16 Nisan 2023 tarihinde gerçekleştirilen sınav sırasında görevli olduğu salondan izinsiz ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, 10 Ekim 2023 tarihinde uygulanan yaptırım, mevzuat gereğince hukuka uygun bulunmuştur. Başvuranın, fikri mülkiyet hakkının iadesi talebi ise, süresi içinde yapılmadığı için incelenememiştir. Sonuç olarak, başvuranın ÖSYM tarafından verilen yaptırımın kaldırılması talebi reddedilmiş, fikri mülkiyet hakkının iadesi talebi ise süresiz olduğu gerekçesiyle incelenmemiştir. Bu karar, Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2082-S.24.3295
BAŞVURU NO : 2023/19768
KARAR TARİHİ : 22.02.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, ÖSYM tarafından verilen yaptırımın kaldırılmasını ve fikri mülkiyet hakkının iadesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 04.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan (T.C Kimlik No:
) başvurusunda özetle; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Görev İhmalleri
Komisyonunun 10.10.2023 tarihli kararı gereğince; hakkında 3 ay süre ile sınav görevi alamama yaptırımı verildiğini, bu yaptırımın hukuka aykırı olduğunu belirterek; ÖSYM tarafından uygulanan yaptırımın kaldırılmasını ve 2013 yılında kendisi tarafından geliştirilen sınav sonuç evraklarında sahteciliğe engellemeye ilişkin uygulama olan “Sonuç Belgesi Kontrol Sistemi” hakkındaki fikri mülkiyet hakkının tarafına iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 11.12.2023 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Hukuk Müşavirliği tarafından gönderilen 29.12.2023 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Bakanlıklara
Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 347. Maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve
ilgili mevzuatta verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine sahip bir kamu kurumu olduklarını,
2.2 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi uyarınca “Sınav
yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” hususunda yetkili kılındıklarını,
2.3 6114 sayılı Kanun’un 8. Maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan
personelden Başkanlıklarınca uygun görülenlerin, ihtiyaç duyulması halinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebileceği, Başkanlıklarınca görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihlerin görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmayacağı, görevlilerin Başkanlıklarınca belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti halinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebileceği, 9. maddesinin üçüncü fıkrasında Başkanlıklarının sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama, görevlendirme ve bilgilendirme işlemini tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri elektronik ortamda yapabileceğini,
2.4 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Başkanlıklarının
6114 sayılı Kanun, mezkur Kararname ve diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu
altında, bağımsız olarak yerine getireceği ve kullanacağı, Başkanlıklarınca yürütülen iş ve işlemlerin yerine getirilmesinde, Başkanlıklarının çalışanları ve görevlendirilen diğer uygulayıcı birimlere sınav görevlendirmeleri, sınav sorularının oluşturulması, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntem ve süreçlerinin seçimi ve uygulanmasında hiçbir organ, makam, merci veya kişi tarafından talimat verilemeyeceğinin ifade edildiğini,
2.5 Başkanlıklarının Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ve sınav görevlilerinin uyması gereken
kuralları düzenleyen ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin 7. Maddesinin birinci fıkrasında; “Sınav
Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluk ilgili sınav görevlilerine aittir.”
Düzenlemesi,8. Maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “Sınav görevlilerinin sınav ile ilgili zorunlu haller dışında sınav salonundan dışarı çıkmaları, diğer sınav salonlarına girmeleri, sınava gelmeyen, sınavı erken bitiren adayların soru kitapçıklarını açmaları, bu kitapçıkları sınav salonundan dışarı çıkarmaları, sınav evrakının fotoğrafını veya fotokopisini çekmeleri ve başkasının incelemesine izin vermeleri, sınav sırasında gazete, kitap, ödev veya sınav kağıdı gibi şeyler okumaları kesinlikle yasaktır. Sınav süresince; sınav kurallarına uymayan, kendi görev yaptığı sınav salonunun dışındaki alanlarda zaman geçiren diğer sınav salonlarına giren veya bina içerisinde dolaşan sınav görevlilerine “ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav
Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fİileri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge” sine göre işlem yapılacaktır. ” düzenlemesi ve Salon Tutanağının “II. SINAV UYGULAMA TALİMATI” başlığı altında yer alan “Bina Sınav Sorumlusuna bildirilmesi gereken sınav ile ilgili durumlar haricinde sınav salonu kesinlikle terk edilmeyeceği için sınav evrakı dağıtılmadan önce kişisel ihtiyaçlarınızı karşılayınız.” talimatıyla sınav ile ilgili Bina Sınav Sorumlusuna bildirilmesi gereken zorunlu durumlar dışında görevlilerin görevli oldukları salondan ayrılmamaları gerektiği hususunda 6114 sayılı Kanunun 9.
Maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere görevlilere bilgilendirme yapıldığı,
2.6 Başkanlıklarınca yapılan sınavlarda görev yapan sınav görevlilerinin, sınav kurallarına aykırılık teşkil
eden fiillerini tanımlayan, uygulanacak yaptırımları düzenleyen ve tebliğ hükmünde olmak üzere
Başkanlıklarının Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına
Aykırılık Teşkil Eden Fiileri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. Maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde “Sınav sürecinde, sınavın uygulanması ile ilgili gerekli haller dışında kısa süreli de olsa görev yerini terk etmek.” fiilinin yaptırımı olarak 3 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından binde beş oranında düşürülmesinin öngörüldüğü,
2.7 Bu kapsamda 16.04.2023 tarihinde uygulanan 2023-Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş
Sınavı (2023-ALES/1) sonrasında ÖSYM Temsilcisi Değerlendirme Raporunun ve kamera görüntülerinin incelenmesi sonucunda nolu sınavda gözetmen olarak görevli olan Başvuranın 11.21.31 ile
11.34.09 saatleri arasında görevli olduğu sınav salonunu terk ettiğinin tespit edildiği, Görev İhmalleri
Komisyonunun 10.10.2023 tarihli kararıyla, görevli hakkında Sına Görevlilerinin Sınav Kurallarına
Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. Maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında 3 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından binde beş oranında düşürülmesi yaptırımı uygulandığı, başvuranın yaptırım kararına karşı 26.10.2023 tarihinde yapmış olduğu itirazının Görev İhmalleri Komisyonunda değerlendirildiği ve görev ihmali uygulamasının devamına karar verildiği,
2.8 Başvuranın, yaptırım kararına konu fiilin gerçekleştiği sınav tarihi olan 16.04.2023 tarihinden itibaren
3 aylık süre içerisinde Karaman İlinde gerçekleştirilen ve başvuranın görev alabileceği sınav oturumu
sayısının 4, görev ihmal kararının uygulandığı 10.10.2023 tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde
Karaman İlinde gerçekleştirilen ve başvuranın görev alabileceği sınav oturumu sayısının ise 2 olduğu dikkate alındığında görev ihmal kararının sınav tarihinden 177 gün sonra uygulanmasının görevlinin avantajına olduğu belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”,
3.2 “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir…”,
3.3 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve
dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir….”, 5. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347.
Maddesinin (f) bendinde; “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak”, (i) bendi uyarınca “i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına
giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” 6. 6114 Sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanununun;
6.1 “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8. maddesinde; “…Kamu kurum ve
kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıkça uygun görülenler, ihtiyaç duyulması hâlinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebilir. Başkanlık tarafından görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihler görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmaz. Görevlilerin Başkanlıkça belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti hâlinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebilir. Ayrıca görevlinin sınav kurallarına aykırı davranışının derecesi gözetilerek disiplin hükümlerinin uygulanması için bağlı olduğu kurum veya kuruluşa bilgi verilebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin ilkeler Yönetim Kurulu tarafından belirlenir…”
6.2 “Sınav güvenliği” başlıklı 9. maddesinde; “… Soruların hazırlanması da dâhil olmak üzere, sınav
sürecinin herhangi bir aşamasında görev alanlar, ilgili mevzuat çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen kurallara titizlikle uymakla yükümlüdür. Başkanlık sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama, görevlendirme ve bilgilendirme işlemlerini, tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri Başkanlıkça sağlanan güvenli elektronik ortamlarda yapabilir. Sınavlarda güvenliğin sağlanması amacıyla, soruların hazırlandığı, basıldığı, dağıtıldığı, muhafaza edildiği ve sınavların yapıldığı binalarda sınav öncesinde ve sınav esnasında sinyal karıştırıcı ve her türlü işaret, sembol, ses ve görüntünün ve elektrik sinyallerine dönüştürülebilen her türlü verinin herhangi bir iletim sistemi vasıtasıyla gönderilmesi veya alınması yoluyla yapılan iletişimin tespiti için gerekli teknik araç ve gereçler ve benzeri diğer cihazlar kullanılabilir. Sınav güvenliğinin sağlanması amacıyla, genel kolluk görevlileri ile bunların gözetiminde olmak üzere özel güvenlik görevlileri, herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızın, adayların ve sınavın yapıldığı binaya girme hakkına sahip olan diğer kişilerin üstünü ve eşyasını teknik cihazlarla, gerektiğinde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkilidir. Sınav sırasında veya sınavdan sonra incelenen tutanaklar, kamera ses ve görüntüleri, telefon kayıtları, ihbarlar veya başka yollarla bu Kanun ve sınav kurallarının düzenlendiği yönetmelik veya kılavuz esaslarına aykırılık teşkil eden davranışlarının tespit edilmesi hâlinde adayın sınavı geçersiz sayılır, bu sınav veya yerleştirmeyle kendisine sağlanan haklar geri alınır. Adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşulları yönetmelikle düzenlenir. Görevli olması sebebiyle sınav süresince sınav yapılan bina ve salonlara girmek isteyenler, sorulmaksızın kimliklerini ibraz etmekle yükümlüdür. Başkanlık, adaylar ve sınav görevlilerini kapsayacak şekilde biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulaması yapabilir.
Biyometrik doğrulamanın kullanılmadığı durumlarda; adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına girişinde nüfus cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport haricinde ilgili kanunlarında resmi kimlik belgesi hükmünde olsa bile başka bir kimlik belgesi geçerli kabul edilmez. Biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulama uygulamaları için elde edilen veriler sınav hizmetlerinde kullanılmak üzere saklanabilir. Başkanlık, sınav güvenliğinin sağlanması amacıyla sınav sırasında veya sonrasında kopya amaçlı kullanıldığı yolunda şüpheler üzerine ses ve kamera görüntü çözümleri ile yazı, imza, ifade ve sınav evrakında her türlü tespit, işleme, karşılaştırma, analiz ve inceleme yapabilir veya yaptırabilir, doğruluk analizi yapmak üzere gerekli cihazları kullanabilir, her türlü cihaz içeriğinin kopyasını alabilir.
Sınavlardan sonra incelenen sınav belgelerinde, elektronik kayıtlarda veya yapılan analizlerde olağandışı bulgulara rastlanması hâlinde adaylar, maliyeti Başkanlık tarafından karşılanmak üzere Yönetim Kurulu kararı ile eşdeğer sınava çağrılabilir. Adayın sınavının geçerli sayılıp sayılmayacağına eşdeğer sınav sonuçlarına bakılarak Yönetim Kurulu tarafından karar verilir. Çağrıya rağmen eşdeğer sınava katılmayan adayın sınavı geçersiz sayılır.”
6.3 “Ceza Hükümleri” başlıklı 10. Maddesinde; “Başkanlık tarafından yapılan sınavlarla ilgili olarak,
sınav sorularının hazırlanma sürecinden başlamak üzere, görevlendirilen kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına bakılmaksızın, bu Kanun hükümlerine göre ifa ettiği görev bakımından, kamu görevlisi sayılır. Bu Kanun hükümlerine göre gizli olan bilgileri, hukuka aykırı olarak elde eden veya elinde bulunduran kişi, fiili daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu bilgileri ifşa eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Başkanlık tarafından yapılan sınavlarda; a) Ses veya görüntü nakleden cihaz kullanmak suretiyle kopya çeken veya bu suretle kopya çekilmesine aracılık eden, b) Başka bir adayın yerine sınava giren veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlayan, c) Bireysel veya toplu olarak kopya çeken veya Kopya çektirilmesine imkân sağlayan, kişi; fiili daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Sınav sonuçlarını adayın lehine veya aleyhine olacak şekilde değiştiren kişi, fiili daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Sınavda kopya çektiği veya bu yönde fiiller işlediği tespit edilen adayın sınavı ile çok oturumlu sınavlarda oturumların herhangi birinde kopya çektiği veya bu yönde fiiller işlediği tespit edilen adayın bu oturumlardan oluşan sınavı iptal edilir. Bu aday ve başkasının yerine sınava giren kişi, sınavın yapıldığı tarihten itibaren iki yıl süreyle Başkanlık tarafından yapılan hiçbir sınava ve yerleştirmeye aday olarak başvuramaz ve giremez. Sınavı iptal edilenlerin, iptal kararı verilmeden önce, bu sınavdaki veya yasaklılık süresi içinde girmiş olduğu Başkanlıkça yapılan bir sınavdaki başarısına dayalı olarak bir kamu görevine atanmış veya sair bir hak iktisap etmiş olması hâlinde, ilgili kurum yetkilileri tarafından görevine derhal son verilir ve kendisine sağlanan hak geri alınır. Bu fıkrada yer alan hükümler ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarda yer alan fiilleri işleyen adaylar hakkında da uygulanır. Bu maddede tanımlanan suçların bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek cezalar yarı oranında artırılır. Bu suçların bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Gizlilik ihlali suretiyle soruların elde edilmiş olmasından yararlanarak kopya çektiği için kendisiyle ilgili sınavın iptaline karar verilen adayın, soruların kimler tarafından temin edildiği ve ne suretle eline geçtiği hususunda bilgi vermesi hâlinde, Yönetim Kurulu kararıyla, sınava giriş yasağının süresi kısaltılabileceği gibi yasak tamamen de kaldırılabilir. Bu Kanun hükümlerine göre kamu görevlisi sayılan kişiler hakkında, görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı, 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre, soruşturma izni kararı vermeye ÖSYM Yönetim Kurulu; Yönetim Kurulu Başkan ve üyeleri hakkında ise Yükseköğretim Genel Kurulu yetkilidir. 9 uncu maddenin birinci fıkrasında yer alan görevlilerin kimlik bilgilerini, deneme sorularını veya sınavın devam ettiği süre içinde sınavlarda sorulan soruları aynen veya değiştirerek herhangi bir ortamda paylaşan, ifşa eden, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan veya işleyenler hakkında beşbin Türk lirası idari para cezası uygulanır. Fiilin tekerrürü hâlinde ceza her defasında bir kat artırımlı olarak uygulanır. İdari para cezası, 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri
Kanunundan kaynaklanan yükümlülükleri ve bu Kanunun 10 uncu maddesindeki ceza hükümlerinin uygulanmasını ortadan kaldırmaz. İdari para cezalarına ilişkin karar Yönetim Kurulu tarafından verilir.
İdari para cezalarına karşı açılacak davalarda yetkili mahkeme Başkanlık merkezinin bulunduğu yerdeki idare mahkemeleridir. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içerisinde ödenir.” 7. Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmeliğin;
7.1 “Görevlilerin sınav binasına girişleri” başlıklı 9. Maddesinde; “(1) Sınav görevlilerinin sınav
binalarına girişleriyle ilgili aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır: a) Sınav görevlileri de adaylar gibi sınav binasına girişte güvenlik görevlileri tarafından elle ve/veya teknik cihazlarla aranır. b) (Değişik:RG-
18/4/2018-30395) Sınav görevlileri, Kimlik ve Görevlendirme Belgelerini sınav günü yanlarında bulundurmak, binaya girişte görevlilere ibraz etmek, sınav görevli kartını da sınav süresince görünür bir şekilde yakalarında bulundurmak zorundadır. c) Sınav süresince, sınav binasında bina sınav sorumlusu ve bina güvenlik görevlileri dışında hiç kimsede cep telefonu ve iletişim aracı bulunamaz. Görevlilerin, yanlarında her türlü delici ve kesici alet, ateşli silah, çanta, cüzdan, cep telefonu, saat, anahtarlık, kablosuz iletişim sağlayan bluetooth ve benzeri cihazlar ile kulaklık, kolye, küpe, bilezik, yüzük (alyans hariç), broş ve diğer takılar, her türlü plastik, cam eşya ve metal içerikli eşyalar, her türlü elektronik/mekanik cihaz ve her türlü müsvedde kâğıt, defter, ders notu, kitap, sözlük, dergi, gazete ve benzeri yayınlar ile sınav binalarına girmesine izin verilmez. ç) ÖSYM Temsilcisi ile binalara girişi ve çıkışı yasaklanmamış görevliler hariç sınav görevlileri sınav bitene kadar sınav salonundan dışarı çıkamazlar.”
7.2 “Adayların sınav binasına girişleri” başlıklı 10. Maddesinde; “…ğ) (Değişik:RG-18/4/2018-30395)
Sınav sırasında sağlık kurulu raporu ile tuvalet ihtiyacını karşılamak zorunda olan adaylar hariç olmak üzere her ne sebeple olursa olsun adaylar tuvalet ve benzeri ihtiyaçları için kısa bir süre için de olsa sınav salonundan çıkamaz. Sınav salonundan çıkan aday kesinlikle bir daha sınav salonuna alınmaz. Sağlık nedeniyle sınav süresince tuvalet ihtiyacı olanlar, bu durumlarını belirtir geçerli sağlık kurulu raporunu ilgili sınava ait kılavuzda belirtilen sürede Başkanlığa bildirmek zorundadır. Bu durumda olan adaylar kendilerinin ayrı bir salonda sınava alınmalarını talep edebilirler. Durumunu bildirmeyen adayların sınav salonları görevliler tarafından değiştirilmez…” 8. 07.03.2023 tarihli ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin;
8.1 Sınav Görevlileri Başlıklı İkinci Bölümünün 6. Maddesinde; “ÖSYM tarafından yapılan tüm
sınavların en üst yetkilisi ve sorumlusu ÖSYM Başkanıdır. Sınavlarla ilgili kurullar ve sınav görevlileri aşağıda belirtilmiştir… 9) Gözetmen/ Yedek Görevli,10) ÖSYM Temsilcisi…
9) Gözetmen /Yedek Görevli Görevli olduğu salonda salon başkanının verdiği görevleri yerine getirerek
her konuda eşgüdüm halinde çalışır ve sınavın kurallarına uygun biçimde uygulanmasından sorumludur.
Görevlendirme Belgesinde belirtilen saatte görevli olduğu binada hazır bulunması zorunludur. Görev yapacağı salonu Bina Sınav Sorumlusundan öğrenir, Görevli Listesini imzalar, geldiği saati yazar. Görevli olduğu salona girerek, salon girişinde adayların geçerli kimlik belgesi ve sınava giriş belgeleri kontrolü ile görevine başlar…
10) ÖSYM Temsilcisi Sınavın her düzeydeki organizasyonunun ve uygulanmasının standartlara
uygunluğunu denetlemek ve yukarıda yazılı tüm görevlilere yardımcı olmak amacıyla sınav merkezlerine
ÖSYM Temsilcisi gönderilir. ÖSYM Temsilcisi denetim görevini ÖSYM Başkanı adına yapar… Bir salondaki sınavın kurallara uygun biçimde yapılmadığını ve kopya girişiminde bulunulduğunu raporunda bildirdiğinde, ÖSYM takdir hakkı kullanarak belirtilen salonda sınava giren adayların bazılarının veya tümünün sınavını geçersiz sayabilir. Görevi ile ilgili raporunu sınavdan sonra Görevli İşlemleri Sistemi (GİS) aracılığı ile elektronik ortamda ÖSYM Başkanlığına ulaştırır.”
8.2 “Yasal Sorumluluk” başlıklı 7. maddesinde; “…Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince
tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluk ilgili sınav görevlilerine aittir.”
8.3 “Sınav Görevlilerinin Uyması Gereken Genel Kurallar” başlıklı 8. maddesinde; “…Sınav
görevlilerinin sınav ile ilgili zorunlu haller dışında sınav salonundan dışarı çıkmaları, diğer sınav salonlarına girmeleri, sınava gelmeyen, sınavı erken bitiren adayların soru kitapçıklarını açmaları, bu
kitapçıkları sınav salonundan dışarı çıkarmaları, sınav evrakının fotoğrafını veya fotokopisini çekmeleri ve başkasının incelemesine izin vermeleri, sınav sırasında gazete, kitap, ödev veya sınav kağıdı gibi şeyler okumaları kesinlikle yasaktır. Sınav süresince; sınav kurallarına uymayan, kendi görev yaptığı sınav salonunun dışındaki alanlarda zaman geçiren, diğer sınav salonlarına giren veya bina içerisinde dolaşan sınav görevlilerine “ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve
Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge” kapsamında işlem yapılır…”
9. ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönergenin;
9.1 “Genel Kurallar” başlıklı 5. maddesinde; “ÖSYM tarafından uygulanan sınavlar ile ilgili olarak
sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görevlendirilen kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına bakılmaksızın bu Yönergeye tabidir…Görev ihmali teşkil eden fiilleri nedeniyle hakkında inceleme başlatılan görevlilerle ilgili tebliğ işlemleri ile her türlü yazışma ve açıklamalar GİS üzerinden yapılır. Yaptırım süresi, GİS üzerinden işlem yapıldığı tarihten itibaren başlar…Hakkında görev ihmali işlemi başlatılmış olan görevlilere, Komisyon tarafından karar verilinceye kadar yeni sınav görevi verilmez, görev verilmiş ise iptal edilir…Bu yönergede yer alamayan ve yaptırım gerektirmeyen ancak, sınav uygulamasını olumsuz etkileyen diğer fiilleri işleyen sınav görevlilerine GİS üzerinden yazılı uyarıda bulunulur…”
9.2 “Görev İhmalleri ve Uygulanacak Yaptırımlar” başlıklı 6. maddesinde; “…Aşağıda belirtilen
fiilleri işlediği tespit edilen sınav görevlilerine, GİS üzerinden 3 ay süreyle görev tercih işlemleri kapatılır ve görev ihmali uyguladığı andaki görev puanından binde beş oranında puan düşürülür…b)Sınav sürecinde, sınavın uygulanması ile ilgili gerekli haller dışında kısa süreli de olsa görev yerini terk etmek…”
9.3 “Salon Görevlilerinin Karşılaşabilecekleri Özel Durumlar” başlıklı 22. maddesinde; “Sınavda
karşılaşılabilecek bazı durumlar ve bu durumlar karşısında izlenmesi gereken yollar aşağıda belirtilmiştir…4) Sınav sırasında adaylar, tuvalet, revir, sağlık, su içmek vb. ihtiyaçları için sınav salonundan kısa bir süre çıkmak isteyebilir. Bu adaylara kesinlikle izin vermeyiniz…Sınavdan çıkış için izin verilen sürelerin dışında salondan çıkmak isteyen adaylar, bir salon görevlisi tarafından Bina Sınav
Sorumlusun odasına götürülür ve sınavdan çıkılamayacak süreler içinde bu odada bekletilir…”
9.4 “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 26. maddesinde; “Bu yönergede hüküm bulunmayan hallerde,
Başkanlık oluru alınarak işlem yapılır…4) Sınav sırasında adayla, tuvalet, revir, sağlık, su içmek vb.
ihtiyaçları için sınav salonundan kısa bir süre çıkmak isteyebilir. Bu adaylara kesinlikle izin vermeyiniz…”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER ’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; ÖSYM tarafından
uygulanan yaptırımın kaldırılmasını ve 2013 yılında kendisi tarafından geliştirilen sınav sonuç evraklarında sahteciliğe engellemeye ilişkin uygulama olan “Sonuç Belgesi Kontrol Sistemi” hakkındaki fikri mülkiyet hakkının tarafına iadesini talep etmektedir.
12. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı; sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak ile görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak ile görevlendirilmiş bir kamu kurumu olup; bu kapsamda yapılacak her türlü sınav ve yerleştirmeler ve bu sınavlarda görev alanların yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 6114 Sayılı Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun çıkarılmıştır.
13. 6114 Sayılı Kanun; Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıkça uygun görülenlerin, ihtiyaç duyulması hâlinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebileceğini, soruların hazırlanması da dâhil olmak üzere, sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görev alanların, ilgili mevzuat çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen kurallara titizlikle uymakla yükümlü olduklarını, görevlilerin Başkanlıkça belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti hâlinde ise; mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebileceğini düzenleme altına almıştır.
14. Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluğun ilgili sınav görevlilerine ait olduğu belirtilmiştir.
15. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
15.1 Başvuranın, 2023 Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavında (2023-ALES/1)
nolu salonda gözetmen olarak görev yaptığı,
15.2 Sınav başladıktan sonra sınav salonunu terk etmek fiilinde bulunması sebebiyle; hakkında Görev
İhmalleri Komisyonunun 10.10.2023 tarihli kararı ile Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık
Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. Maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi uyarınca 3 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev puanının binde 5 oranında azaltılması yaptırımı uygulandığı,
15.3 Başvuranın, söz konusu yaptırım kararına 26.10.2023 tarihinde itiraz ettiği ve itirazının reddedilerek
söz konusu kararın tarihinde onaylandığı anlaşılmıştır.
16. Somut olayın 2023 Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavında (2023-ALES/1)
gerçekleşen bir takım fiillere ilişkin olduğu anlaşıldığından olaya uygulanacak Yönergenin 07.03.2023 tarihli ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi olduğu tespit edilmiştir.
17. İdarenin; “Başvuranın, 11.21.31 ile 11.34.09 saatleri arasında görevli olduğu sınav salonunu terk ettiği” iddiasına ilişkin olarak;
17.1 Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan sınavlarda, adayların ve sınav
görevlilerinin sınav binalarına giriş koşullarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla Adayların ve
Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik çıkarılmış olup; Yönetmeliğin 9. maddesinde; ÖSYM Temsilcisi ile binalara girişi ve çıkışı yasaklanmamış görevliler hariç sınav
görevlilerinin sınav bitene kadar sınav salonundan dışarı çıkamayacakları düzenleme altına alınmıştır.
17.2 ÖSYM Başkanlığı tarafından merkezi olarak yapılan sınavların mevzuata uygun bir şekilde
uygulanması ve sınav görevlilerinin görev tanımlarının yapılması amacıyla çıkarılan 2023 yılı ÖSYM Sınav
Uygulama Yönergesinde; gözetmenin; görevli olduğu salonda salon başkanının verdiği görevleri yerine getirerek her konuda eşgüdüm halinde çalışıp, sınavın kurallarına uygun biçimde uygulanmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
17.3 Yönergenin 8. maddesinde ise; sınav görevlilerinin uyması gereken genel kurallar belirtilmiş olup;
bunlardan biri de sınav görevlilerinin sınav ile ilgili zorunlu haller dışında sınav salonundan dışarı çıkmaları ve diğer sınav salonlarına girmelerinin yasaklanmış olmasıdır. Yönergede; sınav süresince; sınav kurallarına uymayan, kendi görev yaptığı sınav salonunun dışındaki alanlarda zaman geçiren, diğer sınav salonlarına giren veya bina içerisinde dolaşan sınav görevlilerine ise; “ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav
Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge” kapsamında işlem yapılacağı belirtilmiştir.
17.4 Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara
İlişkin Yönergenin 6. maddesinde; sınav sürecinde, sınavın uygulanması ile ilgili gerekli haller dışında kısa süreli de olsa görev yerini terk eden sınav görevlilerine GİS üzerinden 3 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılacağı ve görev ihmali uyguladığı andaki görev puanından binde beş oranında puan düşürüleceği belirtilmiştir.
17.5 İdare tarafından 26.12.2022 tarihli ve sayılı Gönderme Kararı üzerine Kurumumuza
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Hukuk Müşavirliği tarafından gönderilen sayılı cevabi yazıda; “…Başkanlığımızca uygulanan sınavlarda tüm adayların sınav sırasında tuvalet ihtiyaçlarının karşılanmasına izin verilmesi durumunda diğer adayların sınava konsantresi ile sınav bina ve salonlarında olması gereken sessizliğin ve sükûnetin bozulması ihtimali ve sınavın gizliliğini ve güvenliğinin ihlal edebilecek olaylar ortaya çıkmaktadır. Şöyle ki; adayın tuvalete gitme ihtiyacını salon görevlisine belirtmesi, salon başkanının buna izin vermesi ve tuvalete gidecek adayın cinsiyetine uygun bir sınav görevlisinin belirlenmesi, adayın tuvalete gidip gelmesi sırasında oluşan gürültü ve amfilerin kullanıldığı sınav salonlarında yerinden kalkan adaya diğer adayların yer vermek ve sınavını bölmek zorunda kalmaları diğer adayların dikkatinin dağılmasına neden olmakta, tuvaletin kapalı bölümünde adayın tek başına kalması ise kopya ve soruların dışarıya çıkartılması olaylarına sebep olmaktadır. Sınav başladıktan sonra adayların sınav salonundan dışarı çıkmasına getirilen kısıtlama sınavın gizliliğini ve güvenliğini sağlamak açısından alınması zorunlu bir tedbirdir. Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulunun 08/06/2015 tarih ve 2015/1848E., 2015/2516K. sayılı kararında yer alan “6114 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, ülkemizdeki pek çok kuruma ait sınavı yapmakla görevlendirilen ve bu konuda uzmanlaşmış olan davalı idarenin, sınavların sağlıklı, objektif ve güvenli bir biçimde yapılması konusunda her türlü önlemi alma ve düzenleme yetkisi çerçevesinde, koşulları önceden belirlenmiş objektif kurallar koyarak, bu kuralları tüm adaylara duyurmak, eşit bir şekilde uygulamak, yapacağı sınavlarda bu kurallara uyulmasını sağlamak ve sınav disiplini ve güvenliğinin temini için bu kurallara uyulup uyulmadığı hususunda gerekli denetimleri yapmak; sınava girecek olan kişilerin ise sınav için belirlenen tüm kurallara ve talimatlara uyma, aksi takdirde öngörülen sonuçlara katlanma yükümlülüğü bulunmaktadır.” gerekçesi işbu başvuru açısından da geçerlidir. Bu itibarla Başkanlığımızca uygulanan sınavlarda sağlık sorunu bulunan adaylar dışında adayların sınav sırasında tuvalet ihtiyaçlarını karşılamak için sınav salonundan ayrılmaları ve tekrar sınav salonuna gelmelerine izin verilmemektedir…” hususlarının belirtildiği görülmüştür.
17.6 Somut olayda; idare tarafından gönderilen kamera kayıtlarının tetkikinde gözetmen olan başvuranın,
11.21.31 ile 11.34.09 saatleri arasında görevli olduğu sınav salonundan ayrıldığı, dilekçesinde bu hususu
kendisinin de teyit ettiği, 2023 yılı ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinde; sınav ile ilgili zorunlu haller dışında sınav görevlilerinin sınav salonundan dışarı çıkmalarının yasaklandığı, Yönergenin 22.
maddesinde; sınavda karşılaşılabilecek bazı durumlar ve bu durumlar karşısında izlenmesi gereken yolların belirtildiği, yine somut olayın, sınav görevlisi olan başvuranın sınav salonunu terk etmesine imkan sağlamadığının anlaşıldığı, Kurumumuza Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Hukuk
Müşavirliği tarafından gönderilen sayılı yazıda Başkanlığın; tuvalet ihtiyaçlarının karşılanması hususunda temel görüşünün adayların sınava konsantresi ile sınav bina ve salonlarında olması gereken sessizliğin ve sükûnetin bozulması ihtimali ve sınavın gizliliğini ve güvenliğinin ihlal edebilecek olaylar ortaya çıkması ihtimali olduğunun anlaşıldığı, tüm bu hususlar ışığında tuvalet ihtiyacının yönerge kapsamında sayılan sınav ile ilgili zorunlu hallerden olmadığı ve başvuranın kusurlu eylemi nedeniyle yaptırım uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
18. Başvuranın; “sınav tarihi 16.04.2023 olmasına rağmen yaptırım uygulama tarihinin 177 gün sonra alınmasının hukuka aykırı olduğu” iddiasına ilişkin olarak;
18.1 Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; 16.04.2023 tarihinde
uygulanan 2023-Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (2023-ALES/1) sonrasında ÖSYM
Temsilcisi tarafından GİS üzerinden Başkanlığa iletilen 19.04.2023 onaylama tarihli değerlendirme raporunda başvuranın saat 11.25 civarında sınav salonunda bulunmadığını belirttiği, 22.05.2023 tarihli
ÖSYM Sınav Hizmetleri Daire Başkanlığının Kamera Görüntüsü İnceleme Raporunda; “Görevli sınav süresi içinde aralıklarla uyumuş, 11.21.31’ sınav salonundan ayrılmış, 11.34.09’te sınav salonuna geri gelmiştir.” hususlarına yer verildiği, akabinde görev ihmalleri komisyonu tarafından yapılan incelemeler sonucunda 10.10.2023 tarihli kararı ile başvuran hakkında 3 ay görev alamama yaptırımı uygulandığı ve tarihinde söz konusu yaptırımın onaylandığı, yaptırım uygulama tarihinin 10.10.2023 ile
10.01.2024 tarihleri arasında olduğu anlaşılmıştır.
18.2 ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 5. Maddesinde; sınava ilişkin olarak ÖSYM’ye iletilen her türlü yazılı ve görsel tutanak, dilekçe, elektronik ve posta yoluyla gelen ileti ve başvurular, her türlü rapor, yazılı ve görsel basında yer alan haberlerin ihbar olarak kabul edilerek, sınav görevlileri hakkında bu yönerge kapsamında işlem yapılabileceği, görev ihmali teşkil eden fiilleri nedeniyle hakkında inceleme başlatılan görevlilerle ilgili tebliğ işlemleri ile her türlü yazışma ve açıklamaların GİS üzerinden yapılacağı, yaptırım süresinin, GİS üzerinden işlem yapıldığı tarihten itibaren başlayacağı, hakkında görev ihmali işlemi başlatılmış olan görevlilere, Komisyon tarafından karar verilinceye kadar yeni sınav görevi verilmeyeceği, görev verilmiş ise iptal edileceği belirtilmiştir.
18.3 İdare tarafından gönderilen cevabi yazıda; başvuranın, yaptırım kararına konu fiilin gerçekleştiği sınav
tarihi olan 16.04.2023 tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde Karaman İlinde gerçekleştirilen ve başvuranın görev alabileceği sınav oturumu sayısının 4, görev ihmal kararının uygulandığı 10.10.2023 tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde Karaman İlinde gerçekleştirilen ve başvuranın görev alabileceği sınav oturumu sayısının ise 2 olduğu dikkate alındığında görev ihmal kararının sınav tarihinden 177 gün sonra uygulanmasının görevlinin avantajına olduğu belirtilmiştir.
18.4 Somut olayda; şikayete konu olaya ilişkin 2023-Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Sınavının
16.04.2023 tarihinde uygulanmış olduğu görülse de; ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına
Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge kapsamında yaptırım süresinin,
GİS üzerinden işlem yapıldığı tarihten itibaren başlayacağının düzenlendiği ve başvuran hakkında Görev
İhmalleri Komisyonunca yapılan incelemeler sonucunda, GİS üzerinden işlem yapılan tarihin 10.10.2023 tarihli komisyon kararı olduğu, yine idarenin açıklamalarında belirtilen; “16.04.2023 tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde Karaman İlinde gerçekleştirilen ve başvuranın görev alabileceği sınav oturumu sayısının 4, görev ihmal kararının uygulandığı 10.10.2023 tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde
Karaman İlinde gerçekleştirilen ve başvuranın görev alabileceği sınav oturumu sayısının ise 2 olduğu” hususları da dikkate alındığında; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
19. Başvuranın; “2013 yılında kendisi tarafından geliştirilen sınav sonuç evraklarında sahteciliğe engellemeye ilişkin uygulama olan “Sonuç Belgesi Kontrol Sistemi” hakkındaki fikri mülkiyet hakkının tarafına iadesi” talebi hakkında;
19.1 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumunun, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olduğu düzenlenmiş olup, anılan Kanunun “Başvuru ve usulü” başlıklı 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunulabilmesi için, 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesinin gerekli olduğu; yedinci fıkrasında ise, ilgili idareye yapılacak başvuruya idare tarafından verilecek cevabın tebliği tarihinden, ilgili idare başvuruya altmış gün içinde cevap vermediği takdirde bu sürenin bitmesinden itibaren 6 ay içinde şikayet başvurusunda bulunulabileceği, hüküm altına alınmıştır.
19.2 Benzer bir düzenlemeye 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde de ayrıca yer verilmiş olup, anılan Yönetmeliğin “Ön incelemenin yapılması” başlıklı 19 uncu maddesinde, şikâyet başvurusunun, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulacağı ve ön incelemede şikâyet başvurusunun süresi içinde yapılıp yapılmadığının inceleneceği; “Ön inceleme üzerine yapılacak işlemler ve verilecek kararlar” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında ise, şikâyet başvurusunun ‘idari başvuru yollarının tüketilmesi’ koşulu hariç 19 uncu maddede yer alan şartlardan herhangi birini taşımaması hâlinde incelenemezlik kararı verileceği, hüküm altına alınmıştır.
19.3 Somut olayda; Başvuranın, “Sonuç Belgesi Kontrol Sistemi” uygulamasına ilişkin fikri mülkiyet
haklarının iadesini konu eden talebine yönelik olarak idareye 28.05.2013 tarihli dilekçesi ile başvuruda bulunduğu, dilekçesinin idare tarafından 05.06.2013 tarihli yazı ile reddedildiği, bu kapsamda; yukarıda yer verilen ilgili mevzuatı gereğince 6 aylık süre içerisinde Kurumumuza başvuru yapılmadığı tespit edildiğinden, “süre şartını” taşımayan başvurunun Kurumumuzca incelenmesine imkân bulunmamaktadır.
20. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Başvuranın, “fikri mülkiyet hakkının iadesi” talebine ilişkin olarak; talebin mevzuat gereğince “süre şartını” taşımadığı tespit edildiğinden, Kurumumuzca incelenmesine imkân bulunmadığı, “ÖSYM tarafından verilen yaptırımın kaldırılması” talebine ilişkin olarak ise; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Ankara İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; Başvuranın; ÖSYM tarafından verilen yaptırımın kaldırılması talebinin REDDİNE, Fikri mülkiyet hakkının iadesi talebinin ise; “süresi içinde yapılmayan” başvuru kapsamında kaldığı tespit edildiğinden, 6328 sayılı Kanunun 17. maddesi ve anılan Yönetmeliğin 20. maddesinin birinci fıkrası gereğince İNCELENMEMESİNE, Ret Kararının BAŞVURANA ve ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA TEBLİĞİNE;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi