ÖSYM’nin optik okuyucu değerlendirmesi dışında işaretlemeleri dikkate almaması hukuka uygun mudur (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 4526-4526

BAŞVURU NO : 2018/17232

KARAR TARİHİ : 25/02/2019

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)

Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın KPSS sonucuna itirazı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 19/12/2018

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, 2018 Kamu Personeli Seçme Sınavı’nda (KPSS Önlisans) 60 netinin bulunduğunu hesapladığını, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca 50 netinin bulunduğunun ilan edildiğini, ÖSYM Başkanlığına yaptığı başvuruya ise Sınav Kılavuzunun “3.10 Değerlendirme” başlıklı maddesinde yer alan ilke kurallar doğrultusunda değerlendirme yapıldığı yönünde cevap verildiğini belirtmektedir.

Başvuran, Kurumumuzdan soru kitapçığının cevap anahtarının vermiş olduğu cevaplarla karşılaştırılmasını ve net sayısına göre puanının yeniden hesaplanmasını talep etmektedir.

I. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. ÖSYM Başkanlığının

29/01/2019 tarihli ve … sayılı yazısında; 2.1. 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (Kararname numarası 4) 347 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b), (e) ve (i) bentleri, 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri

Hakkında Kanun’un 7 inci maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun hükümleri uyarınca lisans öğrenimi görecek adayların sınavlarına ilişkin işlemleri yapmakla

Başkanlıklarının görevlendirildiği, v 2.2. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 6114 sayılı Kanun hükümleri uyarınca düzenlenen kılavuzların, adayları bağlayıcı niteliği haiz olduğu ve internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ niteliği taşıdığı, 2.3. 2018 KPSS (Önlisans) Kılavuzunun 2 nci sayfasında sınava/yerleştirme işlemine başvuran adaylar Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılacağına; 3.1.

“Sınavda uygulanacak testler” başlıklı maddesinde adayların cevaplarını cevap kağıdında ilgili alanlara işaretlemeleri gerektiğine, cevap kağıtlarının ÖSYM’de optik okuyucularla okunarak bilgisayar ortamında değerlendirileceğine, cevap kağıdı yerine soru kitapçığına yapılan işaretlemelerin kesinlikle değerlendirilmeyeceğine; 3.6. “Sınavda kullanılacak soru kitapçığı ve cevap kağıdı” başlıklı maddesinde soru kitapçığında işaretlenen cevaplara herhangi bir işlem yapılmayacağına, adayların cevaplarını cevapladıkları testlerin ilgili alanına işaretlemeleri gerektiğine, cevaplar işaretlenirken yuvarlak alanın dışına taşırılmadan tam olarak karalanıp doldurulması gerektiğine, bir soru için birden çok cevabın işaretlenmesi durumunda o soruya verilen cevabın yanlış sayılacağına, bir soruya verilen cevabın değiştirilmesi için mevcut konulmuş işaretin temiz bir şekilde silinmesi gerektiğine, zira cevap kağıdını değerlendiren optik okuyucunun iyi silinmemiş işareti de okuyabileceğine, bilhassa verilen bir cevabın silinip yerine başka bir cevabın işaretlenmemesi durumunda bu işaretin çok iyi iyi silinmiş olması gerektiğine; 3.10 “Değerlendirme” başlıklı maddesinde sınavda yer alan her testin kendi içinde değerlendirmeye tabi tutulacağına, her testte doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puan puanların bulunacağına ve standart sapmaların kullanılmasıyla standart puanların hesaplanacağına yer verildiği, 2.4. Başvuranın optik okuma sonrası elde edilen yanıtlarının cevap kağıdına yapmış olduğu işaretlemelerle birebir örtüştüğü, 2.5. Cevap kâğıtlarının optik okuyucuyla okunması ve optik okuyucuların yalnızca adaylar tarafından kodlanan bilgileri esas alması nedenleriyle optik okuyucuların takdir hatası yapmasının söz konusu olamayacağı, açıklamalarına yer verilmektedir.

II. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 numaralı

Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların

Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Ölçme, Seçme ve Yerleştirme

Merkezi Başkanlığı” ara başlığı altındaki “Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder”, “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi; “İlgili mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye yönelik sınavları ve gerektiğinde yerleştirme işlemlerini ilgili kurumun talebine bağlı olarak yapmak”, aynı fıkranın (e) bendinde; “Hizmetin gereklerine uygun ölçme, seçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntemlerini belirlemek”, aynı fıkranın (i)

bendinde; “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.”, 6. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un

“Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder.”; “Temel ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında; “Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır. İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir”, 7. 2018 KPSS (Ölisans) Başvuru Kılavuzu’nun (Lisans) ilk paragrafında;

“…Sınava/yerleştirme işlemine başvuran adaylar Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar…”, 3.1. “Sınavda uygulanacak testler” başlığının üçüncü paragrafında; “Sınavda çoktan seçmeli sorulardan oluşacak testler uygulanacak, cevaplar cevap kâğıtlarına işaretlenecek, cevap kâğıtları ÖSYM’de optik okuyucularla okunacak ve bilgisayarla değerlendirilecektir…” 3.6. “Sınavda kullanılacak soru kitapçığı ve cevap kağıdı” başlığının son paragrafında; “Cevaplar, cevap kâğıdına işaretlenecektir.

Soru kitapçığında işaretlenen cevaplara hiçbir işlem yapılmaz. Sınavda adaylar, cevaplarını cevapladıkları testlerle ilgili alana işaretlemelidir. Cevaplar işaretlenirken yuvarlak alanın dışına taşırılmadan tam olarak karalanıp doldurulması gerekmektedir. Bir soru için birden çok cevap işaretlenmiş ise o soruya verilen cevap yanlış sayılacaktır. Bir soruya verilen cevabın değiştirilebilmesi için, yanlış konulmuş işaretin temiz bir şekilde silinmesi gerekir. Cevap kâğıdını değerlendiren optik okuyucu, iyi silinmemiş işareti de okuyabilir. Özellikle, verilen bir cevap silinip yerine başka bir cevap işaretlenmediğinde bu işaret çok iyi silinmiş olmalıdır.”,

3.10 “Değerlendirme” başlığının birinci paragrafında; “Sınavda yer alan her test kendi

içinde değerlendirilecektir. Her testte, örneğin Genel Yetenek’te, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puanlar bulunacak, bu puanların ortalama ve standart sapmaları kullanılarak standart puanlar hesaplanacaktır.”, dördüncü paragrafında;

“Sınavdan sonra ÖSYM Başkanlığı veya yargı mercileri tarafından iptaline karar verilen sorular değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların puan değerinin yeniden saptanması suretiyle puanlama yapılacaktır.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.

III. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan

Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 2018 KPSS’de (Önlisans) 60 netinin bulunduğunu hesapladığını, ÖSYM

Başkanlığınca 50 netinin bulunduğunun ilan edildiğini belirtmekte ve Kurumumuzdan soru kitapçığının cevap anahtarının vermiş olduğu cevaplarla karşılaştırılmasını ve net sayısına göre puanının yeniden hesaplanmasını talep etmektedir.

10. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, başvuranın 2018 yılı KPSS’de (Önlisans)

Genel Yetenek ve Genel Kültür alanlardaki sorulara cevap verdiği, netlerinin eksik hesaplanmış olabileceğini belirterek cevap anahtarının kontrol edilip puanının tekrar hesaplanması talebiyle

İdareye başvurduğu görülmektedir.

11. Yukarıda yer verilen ilgili mevzuat uyarınca ÖSYM Başkanlığı tarafından yayımlanan

Kılavuzlar, adaylar için bağlayıcı bir düzenleyici işlem niteliğini haizdir. 2018 KPSS Kılavuzu incelendiğinde, sınava başvuran adayların Kılavuzdaki düzenlemeleri kabul etmiş sayılacağının ve cevap kâğıdı yerine soru kitapçığına yapılan işaretlemelerin kesinlikle değerlendirilmeyeceğinin düzenlendiği görülmektedir. Dolayısıyla, başvuru konusu olayda esas alınması gereken belge, başvuranın işaretleme yaptığı optik formdur.

12. Kurumumuzca başvuranın kendi işaretlemelerinin bulunduğu optik form incelendiğinde başvuranın, Genel Yetenek alanında 40 soruyu işaretlemiş ve 20 soruyu boş bırakmış olduğu, Genel Kültür alanında ise 55 soruyu işaretlemiş ve 5 soruyu boş bırakmış olduğu görülmektedir. Başvuranın optik formdaki işaretlemeleriyle sınav cevap anahtarının birlikte değerlendirmesinden, başvuranın optik formda yaptığı işaretlemelerin doğru bir şekilde sınav sonuç belgesine yansıtıldığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvurana ait sınav sonuç belgesinde de gösterildiği şekilde, başvuranın Genel Yetenek alanında 27 doğru ve 13 yanlış cevabının, Genel Kültür alanında 32 doğru ve 23 yanlış cevabının bulunduğu, dolayısıyla ÖSYM

Başkanlığınca herhangi bir hatalı işlem yapılmadığı belirlenmiştir.

13. Danıştay 12 nci Dairesinin 15/10/2010 tarihli ve E:2008/3908, K:2010/4993 sayılı kararında; 30/06-01/07/2007 tarihleri arasında yapılan KPSS’ye katılan davacı hakkında yapılan puan hesaplamasının yanlış yapıldığı öne sürülerek iptali istemiyle açılanan davada, sınav kâğıtlarının optik okuyucular yardımıyla ve çift kontrol sistemiyle okunarak puanlama hesabıyla değerlendirilmesi, optik okuyucuların takdir hataları yapmalarının söz konusu olmaması, maddi hataların ancak bilgisayarların arızalı olması halinde yapılabilmesi, kâğıtların değerlendirilmesi sırasında bilgisayarların arızalı olduğuna ilişkin bir iddianın da bulunmaması karşısında davacının sınavı için hesaplanan puanda hukuka aykırılık olmadığı yönünde hüküm tesis eden Ankara 1 inci İdare Mahkemesi Kararının onandığı görülmüştür. Benzer şekilde, Danıştay 12 nci Dairesinin 25/04/2012 tarihli ve E:2209/4772, K:2012/2594 sayılı Kararında; davacının 28-29/06/2008 tarihinde katıldığı KPSS sonucunun hatalı olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle açtığı davada sınavla ilgili formların ve cevap kâğıtlarının optik okuyucularla okunması, optik okuyucuların aday tarafından kodlanan bilgileri esas alıp değerlendirmesi ve bu değerlendirme sonucuna göre KPSS puanının Kılavuz’da yer alan kurallar uyarınca hesaplanması nedenleriyle, davacının sınavın yanlış değerlendirildiği ve puanının hatalı hesaplandığı gerekçesiyle yapmış olduğu itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde objektif ölçme ve değerlendirme kurallarına aykırılık görülmediği yönünde hüküm tesis eden Ankara 1 inci İdare Mahkemesi Kararının onandığı tespit edilmiştir.

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın Başvuran ile ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ

BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi