|
ÖZET: Başvuran, ÖSYM tarafından gerçekleştirilen sınavlarda yüksek başvuru ücretlerinin yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. ÖSYM, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 6114 sayılı Kanun çerçevesinde, sınav, ölçme ve yerleştirme hizmet bedellerini belirleme yetkisine sahip bir kamu kurumu olarak, yıllık yaklaşık 50 sınav düzenlemekte ve bu sınavların maliyetlerini adaylardan tahsil edilen ücretlerle karşılamaktadır.
ÖSYM’nin açıklamalarına göre, sınav başvuru ücretleri, sınav güvenliği, soru hazırlama ve diğer organizasyonel giderler dikkate alınarak belirlenmektedir. Ayrıca, Covid-19 salgını nedeniyle alınan ek tedbirler de maliyetleri artırmıştır. Başvuru ücretlerinin düşürülmesi talebinin, sınavların güvenliğini olumsuz etkileyeceği ve kamu hizmetinin aksamalarına yol açabileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ÖSYM’nin mali kaynaklarının yeterliliği ve sınav güvenliğinin sağlanması açısından hukuka uygun bulunarak reddedilmiştir. Bu karar, ÖSYM’nin kamu hizmeti sunma yükümlülüğü ve mali yönetim ilkeleri çerçevesinde verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/16976-S.21.27171
BAŞVURU NO : 2021/11375
KARAR TARİHİ : 02/12/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından gerçekleştirilen sınavlarda sınav başvuru ücretlerinin yüksek olduğu iddiası ile yeniden değerlendirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; ÖSYM tarafından gerçekleştirilen sınavlarda sınav başvuru ücretlerinin son derece yüksek olduğunu, T.C. Anayasasında yer bulan sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak fırsat eşitliğini de sağlamak adına, kendisi ve kendisi gibi geliri olmayan kişilerin sınav başvuru ücretlerini ödeme güçlüğü içinde bulunduklarının dikkate alınarak sınav başvuru ücretlerinin yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)
Başkanlığının konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 22/10/2021 tarih ve E– – sayılı yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince, Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil
sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, özel bütçeli bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığının, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 347. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi gereğince “Sınav, ölçme, değerlendirme, yerleştirme, araştırma ve diğer hizmet bedellerini belirlemek”; 348. maddesinin altıncı fıkrasında ÖSYM
Yönetim Kurulunun, “Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme faaliyetlerine yönelik olarak adaylardan veya kurumlardan alınacak hizmet bedellerini ve bedel alınmayacak hizmetleri, kişi, kurum ve kuruluş itibarıyla tespit etmek” hususlarında yetkili olduğunun açıkça ifade edildiği,
2.2. ÖSYM Başkanlığının gerçekleştirilen sınavlara ilişkin soruların hazırlanması, sınav evrakının basımı, sınav evrakının sınav merkezlerine ulaştırılması, sınav güvenliği ve organizasyonu için yapılan harcamalar, soruların hazırlama ve denetleme süreçlerinde görev alan üniversite personeli akademisyenlere yapılan ödemeler, sınavın gerçekleştirilmesinde görev alan Milli Eğitim Bakanlığı/üniversite personeli ile güvenlik görevlilerine yapılan ödemeler, bilişim alt yapısı ile ilgili yatırım harcamaları, personel giderleri ve diğer tüm cari giderler adaylardan tahsil edilen sınav ücretlerinden karşılandığı,
2.3. ÖSYM Başkanlığının mezkûr Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin verdiği yetkiyle yurt içinde ve yurt dışında yılda yaklaşık 50 sınav yaptığı, bu sınavların; Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS), Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS), Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES), Dikey Geçiş Sınavı (DGS), Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (TUS), Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit
Sınavı (YDS) ve diğer kurum sınavları gibi adaylar açısından hayati önem taşıyan sınavlar olup sınavlara yılda yaklaşık 10.000.000 adayın girdiği,
2.4. ÖSYM Başkanlığının kendi personeli haricinde diğer kamu kurumları, üniversiteler ve emniyet teşkilatı personeli olmak üzere yılda yaklaşık 1.600.000 sınav görevlisi ile sınavları gerçekleştirdiği,
2.5. ÖSYM Başkanlığınca gerçekleştirilen sınavların; adayların başvurularının alınması ile başlayan, ÖSYM uzman personeli ve üniversite öğretim elemanları tarafından soruların hazırlanması, denetlenmesi, soru bankasına dahil edilmesi, sınav evrakının dış dünya ile tamamen izole edilmiş kapalı dönemde (Yılda yaklaşık 320 gün) güvenlikli ortamda basılması, sınav gereçlerinin temini, sınav evrakının il/ilçe ve bina bazında paketlenmesi, sınav evrakının sınav yapılacak sınav merkezlerine ve sınav binalarına nakli, sınav evrakının güvenliğini teminen sınav evrakını taşıyan araçların Merkezden takibi, bu araçların sınav merkezlerine ulaştığında kapı kilitlerinin Merkezden kontrollü elektromekanik bir sistemle açılması, sınavın gerçekleştirilmesi, sınav salonlarının kamera ile kayıt altına alınması, akabinde bu kayıtların izlenmesi ve değerlendirilmesi, sınav bitiminde sınav evrakının tekrar Merkeze getirilmesi, sınav evrakının ayrıştırılıp optik okuyucularda okutulacak hale getirilmesi, sınav evrakının son teknoloji bilgisayar sistemleri ile okutularak elektronik ortamda kayıt altına alınması, değerlendirilmesi, adaylara duyurulması ve elektronik ortamda adaylara kendi optik cevap kağıtlarını inceleme hizmeti dahil hassasiyetle yürütülmesi gereken çok büyük bir organizasyon olup tüm bu süreçler önemli bir güvenlik, yatırım, bilgisayar ve iletişim altyapısını gerektirdiği,
2.6. Bilindiği üzere 2020 yılından itibaren tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını sebebiyle ÖSYM
Başkanlığınca, başta bina ve salon kapasiteleri doğrultusunda gerekli sosyal mesafe kurallarına azami ölçüde riayet edilerek seyrek aday ataması yapılması olmak üzere adaylara ve sınav görevlilerine medikal maske ve dezenfektan mendil dağıtımı, sınav binası girişlerinde el dezenfektanı uygulaması, tüm sınav görevlilerine eldiven, riskli alanlarda görev yapan görevlilere ise yüz koruma siperliği ve koruyucu önlük verilmesi şeklinde ek maliyet doğuran birtakım koruyucu tedbirler alındığı, Covid-19 salgını tedbirleri sebebiyle salonlara seyrek aday ataması yapılması, görevli sayılarını ve ödemelerini, nakliye giderlerini ve sağlık gereçleri için yapılan harcamaları artırdığı,
2.7. 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde de belirtildiği üzere ÖSYM Başkanlığınca adaylardan tahsil edilen başvuru ücretlerinin, ÖSYM Başkanlığının bütçesini oluşturmakta olup, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bütçe Kanununun amir hükümleri uyarınca gerçekleştirilen para transferleri dahil ÖSYM Başkanlığının yukarıda da sayılan tüm giderlerinin, adaylardan tahsil edilen sınav başvuru ücretlerinden karşılandığı,
2.8. Sınav başvuru ücretlerinin, yukarıda sayılan gider kalemleri dikkate alınarak %18 KDV dâhil olmak üzere ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenmekte olduğu ve belirlenen sınav başvuru ücretlerinin, ilgili sınav kılavuzları ile 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara duyurulduğu,
2.9. 2016-2021 yılları arası başvuru ücretleri artış oranları karşılaştırma tablosunda görüldüğü üzere ÖSYM
Başkanlığınca yapılan en büyük sınavlar olan YKS, KPSS, ALES ve YDS’de aynı yıllara ait TÜFE değişim oranları baz alınsaydı 2021 yılında oluşacak başvuru ücretlerin, ÖSYM Başkanlığınca 2021 yılında belirlenen başvuru ücretinden fazla olacağını, ÖSYM Başkanlığının, adaylara sınavlarda sadece hak ettiğinin verilmesi, haksız kazanımların önüne geçilmesi için her türlü güvenlik tedbirinin alınması kapsamında büyük bir özveri ile çalıştığını ancak Türkiye genelinde büyük bir organizasyonu sorunsuz bir şekilde yerine getirebilmek için ihtiyaç duyduğu finansmanı adaylardan topladığı başvuru hizmet bedelleri ile sağlayan ÖSYM Başkanlığının sınırlı kaynaklarla bu işi yürüttüğü, aday başvuru ücretlerinin daha düşük belirlenmesinin; sınav güvenliği, görevli sayısı, soru oluşturma ve bilişim teknolojileri kapsamında tasarrufu gerektireceğini ki bu durumun, sınavların sıhhatini ve güvenliğini ciddi anlamda olumsuz etkileyeceğini, sınav hizmetlerine ilişkin süreçlerin yürütülmesi yurt genelinde dikkatle takip edilen önemli bir kamu hizmeti olduğunu, bu süreçte oluşacak aksamalar telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara sebep olabileceğini, sınav süreçlerinin yürütülmesine ilişkin organizasyonun kamu hizmeti olsa da, burada kullanılan malzeme ve hizmet gibi unsurların serbest piyasadan ihale edilmek suretiyle temin edildiği,
2.10. ÖSYM Başkanlığının adaylardan toplanan sınav başvuru ücretlerini en uygun şartlarda ve gerektiği şekilde değerlendirerek hizmetlerini yürüttüğünü, nitekim sınav başvuru ücretlerinin düşürülmesi talebiyle
Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvurulara ilişkin 17/04/2020 tarihli ve 9854 sayılı, 22/04/2020 tarihli ve 10260 sayılı, 22/04/2020 tarihli ve 10263 sayılı, 22/04/2020 tarihli ve 10264 sayılı Ret
Kararlarında başvuruların reddine karar verildiği,
İfadelerine yer verdiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
3.1. “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer
Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ÖSYM ara başlığı altındaki;
5.1. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; “(1) Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı, bu Bölüm ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, Yükseköğretim Kurulu ile ilgili, merkezi Ankara’da bulunan özel bütçeli bir kuruluştur.
(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır: a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak. b) İlgili mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye yönelik sınavları ve gerektiğinde yerleştirme işlemlerini ilgili kurumun talebine bağlı olarak yapmak. c) Özel hukuk tüzel kişilerinin talep ettikleri her türlü ölçme ve değerlendirme işlemlerini yapmak. ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek. d) Sınav hizmetlerinin yerine getirilmesinin tüm aşamalarında, konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak gerekli güvenlik tedbirlerini almak. e) Hizmetin gereklerine uygun ölçme, seçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntemlerini belirlemek. f) Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri
belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak. g) Sınav, ölçme, değerlendirme, yerleştirme, araştırma ve diğer hizmet bedellerini belirlemek. ğ) Gerekli hâllerde sınavları ertelemek, kısmen veya tamamen iptal etmek, adayların işlemlerini geçersiz saymak.
(3) Başkanlık, 6114 sayılı Kanun, bu Bölüm ve diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerini kendi sorumluluğu altında, bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır. Başkanlığın yürüttüğü iş ve işlemlerin yerine getirilmesinde, Başkanlık çalışanları ve görevlendirilen diğer uygulayıcı birimlere sınav görevlendirmeleri, sınav sorularının oluşturulması, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntem ve süreçlerinin seçimi ve uygulanmasında hiçbir organ, makam, merci veya kişi tarafından talimat verilemez.”,
5.2. “Başkan, Başkan yardımcıları ve Yönetim Kurulu “ başlıklı 348 inci maddesinde “…(6) Yönetim
Kurulunun görevleri şunlardır: a) Sınav sorularının hazırlanması veya sınavların yapılması için gerekli ilkeleri belirlemek… ç) Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme faaliyetlerine yönelik olarak adaylardan veya kurumlardan alınacak hizmet bedellerini ve bedel alınmayacak hizmetleri, kişi, kurum ve kuruluş itibarıyla tespit etmek…”,
5.3. “Kurumun gelirleri” başlıklı 351 inci maddesinde “(1) ÖSYM’nin gelirleri şunlardır:
a) Yurt içi ve yurt dışı sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme hizmetleri karşılığında alınacak ücretler. b) Yayın ve telif haklarından alınan ücretler. c) Genel bütçeden yapılacak yardımlar. ç)
Başkanlığa yapılacak her türlü bağış, yardım ve vasiyetler. d) Başkanlık gelirlerinin değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler. e) Diğer gelirler.”,
6. 17/02/2011 tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanun’un; 6.1.“Temel ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrasında; “(1) Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık, bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılır…
(5) Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır. İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, ÖSYM tarafından gerçekleştirilen sınavlarda sınav başvuru ücretlerinin yeniden değerlendirilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. ÖSYM Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347 nci maddesi gereğince; Yükseköğretim
Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmaya, yine, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, özel bütçeli bir kamu kurumu olan ÖSYM’nin; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
347 nci maddesinin ikinci fıkrası ile sınav, ölçme, değerlendirme, yerleştirme, araştırma ve diğer hizmet
bedellerini belirlemek; 348 inci maddesinin altıncı fıkrası ile Yönetim Kurulunun, sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme faaliyetlerine yönelik olarak adaylardan veya kurumlardan alınacak hizmet bedellerini ve bedel alınmayacak hizmetleri, kişi, kurum ve kuruluş itibarıyla tespit etmek hususlarında yetkili olduğu bu kapsamda ÖSYM’nin mezkûr Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin verdiği yetkiyle yurt içinde ve yurt dışında yılda yaklaşık 50 sınav yaptığı anlaşılmıştır.
10. Yılda yaklaşık 10 milyon adayın girdiği sınavlarda yaklaşık 1 milyon 600 bin sınav görevlisinin bulunduğu, söz konusu sınavların yapılması anından ibaret olmadığı, soruların hazırlanması, sınav güvenliğinin temini, gibi ayrıntılarına İdarenin açıklamalarında (2.5. numaralı paragraf) yer verilen aşamaları kapsadığı, 2020 yılından itibaren maliyet kalemleri arasına Covid-19 salgını sebebiyle alınan tedbirlerin de eklendiği, ÖSYM Başkanlığınca adaylardan tahsil edilen başvuru ücretlerinin, ÖSYM
Başkanlığının bütçesini oluşturduğu, 547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bütçe Kanununun amir hükümleri uyarınca gerçekleştirilen para transferleri dâhil ÖSYM Başkanlığının tüm giderlerinin, adaylardan tahsil edilen sınav başvuru ücretlerinden karşılandığı bilinmektedir.
11. ÖSYM tarafından gerçekleştirilen bazı sınavların son iki yıldaki başvuru ücretlerine bakıldığında; DGS’nin 2018 yılındaki başvuru ücreti 100 TL iken bu tutarın 2019 yılında 120 TL’ye çıkarıldığı, aynı şekilde YDS’nin 2018 yılındaki başvuru ücreti 100 TL iken bu tutarın 2019 yılında 120 TL’ye çıkarıldığı,
2018 yılında 60 TL olan KPSS’nin oturumlarından her bir oturum için başvuru ücretinin 60 TL den 75 TL’
ye çıkarıldığı, KPSS Alan Bilgisi Testinin başvuru ücretinin 40 TL den 50 TL’ye, Öğretmenlik Alan Bilgisi
Testinin (ÖABT) ise 60 TL den 75 TL’ye çıkarıldığı adı geçen sınavların sınav kılavuzlarının incelenmesinden anlaşılmıştır.
12. ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenen sınav başvuru ücretlerine %18 KDV’nin de dâhil olduğu, ÖSYM tarafından Kurumumuza sunulan 2016-2021 yılları arası başvuru ücretlerindeki artış oranları karşılaştırma tablosunun;
BAŞVURU ÜCRETİ ARTIŞ ORANLARINA GÖRE KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
2021 YILI 2020 YILI 2019 YILI 2018 YILI 2017 YILI 2016 YILI TÜİK- Tüketici Fiyat Endeksine Göre Değişim
Oranı 2021 Yılı Ocak Ayı 513,30/2016 Yılı
Ocak Ayı 274,44=1,87
SINAVLAR KDV KDV KDV KDV KDV KDV KDV KDV KDV KDV KDV KDV 2016 Yılı TÜFE değişim oranına göre artış
İle 2021 yapılsaydı oluşacak 2021 yılı KDV
Dahil Hariç Dahil Hariç Dahil Hariç Dahil Hariç Dahil Hariç Dahil Hariç Net
Yılı TÜFE Dahil Başvuru Ücreti
Başvuru Net Başvuru Net Başvuru Net Başvuru Net Başvuru Net Başvuru Başvuru
Değişim
Ücreti Başvuru Ücreti Başvuru Ücreti Başvuru Ücreti Başvuru Ücreti Başvuru Ücreti Ücreti
Oranı
Ücreti Ücreti Ücreti Ücreti Ücreti
Yabancı Dil Bilgisi 145 122,88 130 110,17 120 101,69 100 84,74 90 76,27 80 67,80 1,87 149,60
Seviye Tespit Sınavı 122,88 130 110,17 120 101,69 100 84,74 90 76,27 80 67,80 1,87
Akademik Personel 145 149,60 ve Lisansüstü
Eğitimi
Giriş Sınavı
İlkbahar Dönemi
Yükseköğretim 90 76,27 70 59,32 50 42,37 50 42,37 60 50,85 55 46,61 1,87 102,85
Kurumları Sınavı
(YKS)
Dikey Geçiş Sınavı 150 127,12 130 110,17 120 101,69 100 84,74 90 76,27 80 67,80 1,87 149,60
(DGS)
Kamu Personel 90 76,27 80 67,80 75 63,56 60 50,84 60 50,85 55 46,61 1,87 102,85
Seçme Sınavı A
Grubu ve
Öğretmenlik (KPSS
GENELYETENEK-
GENEL
KÜLTÜRÖABT
Oturumları)
Kamu Personel 65 55,08 55 46,61 50 42,37 40 33,89 40 33,90 55 46,61 1,87 102,85
Seçme Sınavı A
Grubu ve
Öğretmenlik (Alan
Bilgisi Oturumları)
Şeklinde olduğu, bu anlamda 2016 yılından bu yana TÜFE oranında artış yapılmış olsaydı söz konusu sınav başvuru ücretlerinin 2021 yılında KDV dahil tutarlarının mevcut başvuru ücretlerinden daha yüksek olacağı görülmüştür.
13. Ayrıca Tipik bir tüketicinin satın aldığı belirli bir ürün ve hizmet grubunun fiyatındaki ortalama değişimi gösteren bir ölçüt olan ve yıllık enflasyon değerindeki değişimi ölçmek için kullanılan Tüketici
1 2
fiyat endeksinin(TÜFE) 2020 yılı için yıllık %14,60 , 2021 yılında(Ekim-2021) yıllık %19,89 oranında arttığı da anlaşılmıştır.
14. ÖSYM geçmiş yıllarda aynı konuya ilişkin Kurumumuza sunmuş olduğu yazılarında, sınav başvuru ücretlerinin, tüm gider kalemlerinin; piyasa fiyatları, TÜİK tarafından yayımlanan veriler ile Hazine ve
Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan yeniden değerleme oranları (Vergi Usul
Kanununun 298’inci maddesine göre hesaplanan ve yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayından bir önceki yılın aynı dönemine göre Üretici Fiyatları Genel Endeksinde (ÜFE) meydana gelen ortalama fiyat artış oranını ifade eden Yeniden Değerleme Oranları; 2017 yılında yüzde 14,47; 2018’de % 23,73; 2019’da
% 22,58; 2020 yılında % 9,11 ve 2021 yılında % 36,2 olarak belirlenmiştir.(2021 yılı: 27 Kasım 2021 tarihli
Resmi Gazete Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ Sıra No:533)) da dikkate alınarak değerlendirilmesi sonucu belirlendiğini ifade etmektedir.
15. Söz konusu verilerin değerlendirilmesi neticesinde; ÖSYM Başkanlığınca yapılan en büyük ölçekteki sınavlar olan YKS, KPSS, ALES ve YDS’de aynı yıllara ait TÜFE değişim oranları ve yeniden değerleme oranları baz alınsaydı 2021 yılında oluşacak başvuru ücretlerinin ÖSYM Başkanlığınca belirlenen 2021 sınav başvuru ücretinden fazla olacağı anlaşılmıştır.
16. Bilindiği üzere, Anayasa’nın 2 nci maddesinde; Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal bir hukuk Devleti olduğu, 65 inci maddesinde; Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği düzenlenmiştir.
17. Bu kapsamda, ÖSYM tarafından; yurt içinde ve yurt dışında yılda yaklaşık 50 sınav yapılmakta olduğu, gerçekleştirilen sınavlara ilişkin yapılan giderlerin adaylardan tahsil edilen sınav ücretlerinden karşılandığı ve ÖSYM, KDV mükellefi olduğundan adaylardan alınan sınav başvuru ücretlerine %18 KDV’nin dahil olduğunun belirtilmiş olduğu ve ÖSYM’nin mevzuatla kendisine verilen görevleri yerine getirirken mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde hareket etmek durumunda olduğu açıktır. Zira İdarenin harcama imkânını, mali kaynaklarının sınırı belirlemektedir.
1 https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Tuketici-Fiyat-Endeksi-Aralik-2020-37378
2 https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=T%C3%BCketici-Fiyat-Endeksi-Ekim-2021-37388&dil=1
18. Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvurulara ilişkin 22/04/2020 tarihli ve 2020/6467 sayılı kararı ile benzer başvurulara verilen Ret Kararlarında da ÖSYM’nin mevzuatla kendisine verilen görevleri yerine getirirken mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde hareket etmek durumunda olduğu, zira İdarenin harcama imkânını, mali kaynaklarının sınırının belirlediği hususunda tespitlere yer verilmiştir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin idarece reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana, ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.