|
ÖZET: Başvuran, Muş ilinde ikamet etmekte olup, ÖSYM tarafından düzenlenen Yabancı Dil Sınavı’nda Muş’un sınav merkezi olarak belirlenmemesi nedeniyle başka illerde sınava girmek zorunda kalmıştır. Bu durum, başvuran açısından ek maliyet ve yorgunluk gibi olumsuzluklar yaratmıştır. Ancak, 6114 sayılı Kanun ve ÖSYM Sınav Merkezleri Belirleme Yönergesi uyarınca, sınav merkezlerinin belirlenmesinde ÖSYM Yönetim Kurulu’nun yetkili olduğu ve belirleme kriterlerinin potansiyel aday sayısı, sınav güvenliği ve maliyet gibi unsurlara dayandığı tespit edilmiştir.
Muş ilinde son 5 yılda Yabancı Dil Sınavı’na katılan aday sayısının 1000’in altında olduğu, bu nedenle Muş’un sınav merkezi olarak belirlenmesinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın talepleri reddedilmiş ve idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı belirlenmiştir. Bu karar, kamu menfaatinin bireysel menfaatlerden daha öncelikli olduğu ilkesine dayanmaktadır. |
2) Başvuranın ayrıntılı açıklamalarına bakıldığında; daha önce 31/ 07/ 2017 tarihinde DGS ile
alakalı olarak her ilde sınava girilebilmesi için müracaatta bulunduğunu ve bu müracaatına ilişkin
“sonraki sınavlarda dikkate alınacağına dair” cevap aldığını, ancak 2018 yılı YDS sınav merkezleri incelendiğinde bazı illerde hiçbir sınav merkezi bulunmadığını, bunun kendisi açısından birçok mağduriyete, özellikle fırsat eşitsizliğine neden olduğunu; birincisi, ikamet ettiği ilden diğer bir ile gitmek zorunda kaldığını, bunun da yorgunluk ve hava değişimi nedeniyle olumsuzluk yarattığını; ikincisi, sınav maliyeti açısından ikamet ettiği ilde sınava girenlere nazaran kendi masraflarının daha fazla olduğunu; üçüncüsü, başta 657 sayılı Kanun uyarınca il dışına çıkışlar amir izni ile olduğundan ilgili amirlerinden kendisinin izin almak durumunda kaldığını, ikamet ettiği ilde sınava girenlerin ise tatil günü olduğundan böyle bir durumla karşılaşmadıklarını iddia etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3) Kurumumuzun 14/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Ölçme,
Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının 16/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ekinde;
3.1) 2018 Bahar Döneminde yapılacak YDS için sınav merkezi güncellemesinin mümkün olup
olmadığına dair; Başkanlığın görev, yetki ve sorumluluklarının 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’da düzenlenmiş olup, söz konusu Kanunun 3. maddesinde Başkanlığın görev ve yetkilerinin sayıldığı, ikinci fıkrasının (f)
bendinde “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak” hükmünün yer aldığı; Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit
Sınavının (YDS), 4 Ocak 2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” uyarınca Başkanlık tarafından yapılmakta olduğu, söz konusu Yönetmeliğin “Protokol” başlıklı 6’ncı maddesinde aşağıdaki hükmün yer aldığı : “(l) Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavına ilişkin başvuru, ilan, sınav yapılacak yerler, sınav bedeli ve bu bedelin tahsil usulü, sınava girişte uyulacak kurallar, sınav usulü ile sınav yapılacak diller, sınav sonuçlarının duyurulması, sınav sonuçlarına itiraz ve sınavla ilgili diğer hususlar Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı arasında imzalanacak çoklu protokolle belirlenir .” İşbu Yönetmelik uyarınca
Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı arasında 07/ 02/ 2018 tarihinde İmzalanarak yürürlüğe giren Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı
Protokolünün (Ek- 1) “Sınav yapılacak yerler” başlıklı 7. maddesine göre; “Madde 7- Sınav, Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça dillerinde Adana, Afyonkarahisar, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Çorum, Denizli, Diyarbakır, Edirne, Elazığ, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Halay, Isparta, Mersin, İstanbul, İzmir, Kars, Kayseri, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malarya, Manisa, Kahramanmaraş, Muğla, Niğde, Sakarya, Samsun, Sivas, Tokat, Trabzon, Şanlıurfa, Van, Zonguldak ve Kırıkkale il merkezlerinde yapılır . Bir sınav dönemine bir dil için başvuran aday sayısının 1000’den daha az olduğu sınav merkezlerinde o dilde sınav yapılmamasına ÖSYM Başkanlığı tarafından başvurular alındıkları sonra karar verilebilir .” Mezkur
Protokol hükmü kapsamında hazırlanan 2018 YDS Kılavuzunda da sınav merkezlerinin Protokolün 7. maddesine göre düzenlenerek adayların bilgisine sunulmuş olduğu, 2018 YDS İlkbahar Dönemi sınavının 01.04.2018 tarihinde uygulanıp, sınava ilişkin çalışmalar tamamlandığından 2018 YDS
2 / 12İlkbahar Dönemi için sınav merkezlerinde bir güncelleme yapılmasının mümkün bulunmadığı;
3.2) Sınav merkezlerinin nasıl, ne zaman ve neye göre belirlendiği ile yeni bir sınav merkezi
belirlemenin ortalama maliyetinin ve bu maliyetin kalemlerine ilişkin; 6114 sayılı Kanunun 3.
maddesi ikinci fıkrasının (f) bendi uyarınca, Başkanlık tarafından uygulanan sınavların hangi yerleşim merkezlerinde yapılacağı, ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlendiği; ÖSYM Yönetim
Kurulunun, il/ilçenin aday sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklığı, bina-salon kapasitesi gibi verilerin yanı sıra sınav güvenliği ve maliyetini de dikkate alarak yeni sınav merkezlerini belirlediği; yeni sınav merkezi belirleme işleminde; aday sayısı, görevli sayısı, sınav merkezinin Ankara’ya uzaklığı, sınav evrakının korunması ve saklanmasına ait binaların durumu gibi faktörlerin maliyet kalemlerini oluşturduğu;
Açıklanmıştır .
3.3) Son 5 yıla ait yapılan sınavların (YDS ve DGS dâhil) aday sayıları ile bu sınavların kaç
sınav merkezinde yapıldığına dair tablo gönderilmiş olup buna göre örnek olarak YDS ve DGS sınavlarına bakıldığında;
Yabancı Dil Sınavı (YDS)
Yılı Aday Sayısı Sınav Merkezi Sayısı 2013-İlkbahar 330.799 54 2013-Sonbahar 171.306 54 2014-İlkbahar 325.404 56 2014-Sonbahar 182.887 41 2015-İlkbahar 260.285 46 2015-Sonbahar 151.088 44 2016-İlkbahar 252.122 47 2016-Sonbahar 170.498 47 2017-İlkbahar 198.027 46 2017-Sonbahar 87.293 36
3 / 12Dikey Geçiş Sınavı (DGS)
Yılı Aday Sayısı Sınav Merkezi Sayısı
2013 164.024 46
2014 224.627 18
2015 240.790 19
2016 363.263 21
2017 355.800 20
4) Kurumumuzun 16/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı ek bilgi-belge isteme yazısına cevaben
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Hukuk Müşavirliğinin 01/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı yazısında;
4.1) Başkanlığın görev, yetki ve sorumluluklarının düzenlendiği 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 3. maddesinin 2.
fıkrasının f bendi gereğince “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak .” hususunda yetkili kılınan Başkanlıkça uygulanan sınavlarda sınav merkezlerinin “ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin
Yönerge”nin amir hükümleri uyarınca yerleşim merkezlerinin potansiyel aday sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklığı, bina ve salon kapasitesi, sınav güvenliği ve sınav maliyeti gibi hususların dikkate alınarak belirlendiği;
4.2) ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönergenin “Sınav Merkezi İçin
Aranan Genel Şartlar” kenar başlıklı 5. maddesinin ikinci fıkrasında “Başkanlıkça yapılan sınavların uygulanacağı merkezler belirlenirken, sınav yapılması düşünülen il/ilçede ilgili sınava girebilecek potansiyel aday sayısı en az 1.000 olmalıdır . Potansiyel aday sayısı belirlenirken, ilgili sınava başvuran adayların ikamet adresleri ve/veya okul adresleri esas alınır . Bu sayı son 3 yılda yapılan başvuruların ortalaması alınarak bulunur . Sınavın ilk defa uygulanması halinde emsal sınavlardaki aday sayısı esas alınır . Potansiyel aday sayısı belirlenirken, sınav merkezi olabilecek il/ilçenin çevresinde yer alan yerleşim yerlerindeki aday sayıları da hesaba katılır .” denilmek suretiyle sınav merkezi belirleme kriterlerinin objektif olarak düzenlendiği;
4 / 124.3) Başkanlık bünyesinde son 5 yılda gerçekleştirilen sınavlara Muş ilinden katılan aday sayılarının
ve son 5 yılda Muş ilinde yapılan sınavların bilgisinin ekte sunulduğu; son 5 yılda gerçekleştirilen sınavlara Muş ilinden katılan aday sayıları tablosunun incelenmesi neticesinde de görüleceği üzere, son 3 yılda yapılan Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavlarına ikamet ili Muş olan adayların başvuru sayılarının ortalamasının 276,5 olduğu, bu sayının ÖSYM Sınav Merkezlerinin
Belirlenmesine İlişkin Yönergenin 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bir il/ilçenin sınav merkezi olarak belirlenebilmesi için aranan 1.000 aday sayısının çok altında olması sebebiyle 2018 Yabancı
Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavında Muş ilinin sınav merkezi olarak belirlenmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı; nitekim 1/ 4/ 2018 tarihinde yapılan 2018 Yabancı Dil Bilgisi Seviye
Tespit Sınavı’na (İlkbahar Dönemi) ikamet ili Muş olan adayların başvuru sayısının 146 olduğu;
4.4) 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere
Başkanlığın internet sitesi üzerinden yayımlanan 2018 Dikey Geçiş Sınavı Kılavuzunda da belirtildiği üzere söz konusu sınavın, başvuranın başvurusundan bağımsız olarak zaten 81 il merkezinde yapılmasına karar verildiğinden başvuranın 2018-DGS’ye ilişkin talebi hakkında yapılabilecek bir işlem bulunmadığı,
4.5) Söz konusu yazı ekinde yer alan “Son 5 yıl içinde Muş ilinden Sınava Katılan Aday Sayıları” ve
“Son 5 yıl içinde Muş ilinde yapılan Sınavlar” listelerine bakıldığında; Muş ilinde Yükseköğretime
Geçiş Sınavı, Lisans Yerleştirme Sınavı, Kamu Personeli Seçme Sınavı gibi çok katılımcısı olan sınavların yapıldığı, bu sınavlara binlerce öğrencinin girdiği, bunların yanında katılımcı sayısı 1000’i bulmasa da Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı, Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitime Giriş
Sınavı, Diyanet İşleri Başkanlığı Mesleki Bilgiler Seviye Tespit Sınavı, Milli Savunma Üniversitesi
Askeri Öğrenci Aday Belirleme Sınavı ile Dikey Geçiş Sınavının yapıldığı;
Açıklanmaktadır .
5) Başvuranın 31/ 07/ 2018 tarihli başvurusuna ilişkin verilen 04/ 10/ 2017 tarihli Gönderme
Kararımız üzerine ÖSYM Başkanlığının başvurana gönderdiği 11/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı cevabında da; Başkanlık tarafından uygulanan sınavlarda sınavın yapılacağı sınav merkezlerinin, ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenmekte olduğu, ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından, il/ilçenin aday sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklığı, bina-salon kapasitesi vb.
verilerin yanı sıra sınav güvenliği ve maliyeti de dikkate alınarak sınav merkezlerinin belirlenmekte olduğu, sınavların tüm il merkezlerinde yapılmasıyla ilgili talebin de bu doğrultuda değerlendirmeye alınacağı açıklanmıştır .
6) Kurumumuza 28/ 02/ 2018 tarihinde yapılan ve başta Yükseköğretim Kurumları Sınavı
bir (YKS) olmak üzere ÖSYM sınavlarının Mardin ili Kızıltepe ilçesinde de yapılması talepli başvuru için verilen Gönderme Kararımız üzerine ÖSYM Başkanlığının verdiği 25/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı cevapta; “Başkanlığımızın görev, yetki ve sorumlulukları 03/ 03/ 2011 tarihli ve 27863 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’da belirtilmiş olup mezkur
5 / 12Kanunun 3. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi uyarınca Başkanlığımız, “Sınav yapılacak merkezleri
oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak” hususunda yetkili kılınmıştır .
Başkanlığımızca uygulanan sınavların sınav merkezleri “ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine
İlişkin Yönerge” kapsamında, yerleşim merkezlerinin potansiyel aday sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklığı, bina ve salon kapasitesi ile sınav güvenliği ve sınav maliyeti gibi hususlar dikkate alınarak belirlenmektedir .
2018-YKS Kılavuzunun “Sınav Merkezleri” başlıklı maddesinde yer alan “ÖSYM gerektiğinde, sınava başvuran aday sayısına bağlı olarak listede yazılı sınav merkezlerine ek sınav merkezi açabilir düzenlemesi uyarınca Merkezimiz Yönetim Kurulunun 19/ 04/ 2018 tarihli ve 2018/ 18.02 sayılı kararıyla 2018-Yükseköğretim Kurumları Sınavının Mardin ili Kızıltepe ilçesinde yapılmasına karar verilmiştir .”
III. İLGİLİ MEVZUAT
7) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
8) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
9) 3/ 3/ 2011 tarihli ve 27863 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un ;
9.1) “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 3’üncü maddesine göre; “( 1) Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Başkanlığı, bu Kanunla ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, Yükseköğretim Kurulu ile ilgili, merkezi Ankara’da bulunan özel bütçeli bir kuruluştur . ( 2)
Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır : a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak . b) İlgili mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye yönelik sınavları ve gerektiğinde yerleştirme işlemlerini ilgili kurumun talebine bağlı olarak yapmak . c) Özel hukuk tüzel kişilerinin talep ettikleri her türlü ölçme ve değerlendirme işlemlerini yapmak . ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve bu Kanunda belirlenen ilkelere göre yerine getirmek .
6 / 12d) Sınav hizmetlerinin yerine getirilmesinin tüm aşamalarında, konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarla
işbirliği yaparak gerekli güvenlik tedbirlerini almak… f) Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak . g) Sınav, ölçme, değerlendirme, yerleştirme, araştırma ve diğer hizmet bedellerini belirlemek…”
9.2) “ Başkan, Başkan yardımcıları ve Yönetim Kurulu” başlıklı 4’üncü maddesinin; sekizinci
fıkrasına göre “Başkanlığın karar organı olan Yönetim Kurulu, Başkan ve Başkan yardımcıları dâhil sekiz üyeden oluşur .” ve 11’inci fıkrasına göre, “Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır : a) Sınav sorularının hazırlanması veya sınavların yapılması için gerekli ilkeleri belirlemek . b) Sınavların yürütülmesinde gerekli kılavuz, açıklama ve belgeleri onaylamak . c) Yükseköğretim Kurulunun öngördüğü sınavları aksatmayacak biçimde diğer kurumlardan gelen talepleri karşılamak üzere, Başkanlığın yıllık iş programını oluşturmak . ç) Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme faaliyetlerine yönelik olarak adaylardan veya kurumlardan alınacak hizmet bedellerini ve bedel alınmayacak hizmetleri, kişi, kurum ve kuruluş itibarıyla tespit etmek…”
9.3) “ Temel ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Sınav, ölçme,
değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık, bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılır .”
9.4) “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasına
göre; “Sınav hizmetleri; merkez teşkilatı, doğrudan merkeze bağlı temsilcilikler ile sınav koordinatörlükleri vasıtasıyla yerine getirilir . Sınav koordinatörlüklerinin çalışma usul ve esasları, bu birimlerde görev yapmak üzere personel görevlendirilmesi, görevlendirilecek personelde aranacak nitelikler ve bu personelin görevleri, birimlerin teknik altyapılarının oluşturulması, cari ve diğer giderlerinin ödenmesi ile yurt dışında yapılan sınavlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir .”
10) 16/ 05/ 2013 tarihli ve 28649 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2013/ 4658 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararıyla; “Ekli listede yer alan illerde Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı temsilciliği kurulması; Milli Eğitim Bakanlığının 11/ 4/ 2013 tarihli ve sayılı yazısı üzerine, 17/ 2/ 2011 tarihli ve 6114 sayılı Kanunun 5 inci maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 22/ 4/ 2013 tarihinde kararlaştırılmıştır .” Temsilcilik Merkezi : 1 Adana, 2 Ankara, 3 Antalya, 4 Bursa, 5
Diyarbakır, 6 Erzurum, 7 Eskişehir, 8 Gaziantep, 9 İstanbul (Avrupa Yakası), 10 İstanbul (Anadolu
Yakası), 11 İzmir, 12 Kayseri, 13 Konya, 14 Malatya, 15 Samsun, 16 Sivas, 17 Trabzon, 18 Van
11) 07/ 05/ 2014 tarihli ve 28993 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı Sınav Koordinatörlükleri ve Başvuru Merkezlerinin Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Sınav koordinatörlükleri” başlıklı 4’üncü maddesine göre;
“( 1) Başkanlık tarafından yapılan sınavlarda, devlet üniversiteleri, ihtiyaç duyulması hâlinde kamu veya özel kurum ve kuruluşları bünyesinde, sınav organizasyonu ve ÖSYM tarafından tevdi edilen hizmetleri yerine getirmek üzere yönetim kurulu kararı ile sınav koordinatörlükleri oluşturulur ve kapatılır… ( 3) Sınav koordinatörlükleri aynı zamanda başvuru merkezi olarak görev yapar ve
Başkanlıkça verilen hizmetleri yürütürler . ( 4) Başkanlıkça daha önce sınav koordinatörlüğü oluşturulan illerde, hizmet sınırları veya aday sayıları baz alınarak birden fazla sınav koordinatörlüğü oluşturulabilir . ( 5) Aday sayısının fazla olduğu ve birden fazla sınav koordinatörlüğü oluşturulan birden fazla ili kapsayan bölgede veya büyükşehirlerde; ÖSYM, mülki idare birimleri, yerel
7 / 12yönetimler, kolluk birimleri ve diğer kurum ve kuruluşlar ile doğrudan iletişim sağlamak, il/bölge
genelinde sınavı koordine etmek ve yazışmaları yürütmek amacıyla Başkanlıkça bölge/il Sınav
Koordinatörlükleri oluşturulabilir . Görevli atamaları ve diğer işlemlerle ilgili olarak Başkanlık birimler arası görev dağılımını yapar .”
12) 4 Ocak 2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yabancı
Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Protokol” başlıklı 6’ncı maddesine göre; “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavına ilişkin başvuru, ilan, sınav yapılacak yerler, sınav bedeli ve bu bedelin tahsil usulü, sınava girişte uyulacak kurallar, sınav usulü ile sınav yapılacak diller, sınav sonuçlarının duyurulması, sınav sonuçlarına itiraz ve sınavla ilgili diğer hususlar Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı arasında imzalanacak çoklu protokolle belirlenir .”
13) ÖSYM Sınav Merkezlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönerge’nin;
13.1) “Temel İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesine göre; “( 1) Mevcut sınav koordinatörlüğünün
bulunduğu il veya ilçeler aynı zamanda sınav merkezidir . Bunların dışında mevcut Sınav koordinatörlüklerinin koordinasyonu altında yeni sınav merkezleri oluşturulabilir . ( 2) Sınav merkezi olacak yerleşim biriminin en az ilçe olması gereklidir . ( 3) Sınav merkezinin belirlenmesinde sınav gizliliği ve güvenliğinin sağlanması asıl unsurdur . ( 4) Sınav merkezleri, sınavın uygulama gereklerinin yerine getirilmesi, adayların rahat bir ortamda sınava katılabilmelerini sağlayacak niteliklere haiz olmalıdır . ( 5) Bir sınavın hangi merkezlerde yapılacağı (aday sayısı, adayların yaşı, sınav güvenliği vb. unsurlar dikkate alınarak) ilgili sınav kılavuzu veya sınav protokolünde belirtilir .”
13.2) “Sınav Merkezi İçin Aranan Genel Şartlar” başlıklı 5’inci maddesine göre; “( 1) Sınav
merkezinin kurulacağı il/ilçede en az MYO seviyesinde bir üniversite birimi bulunmalıdır . ( 2)
Başkanlıkça yapılan sınavların uygulanacağı merkezler belirlenirken, sınav yapılması düşünülen il/ilçede ilgili sınava girebilecek potansiyel aday sayısı en az 1.000 olmalıdır . Potansiyel aday sayısı belirlenirken, ilgili sınava başvuran adayların ikamet adresleri ve/veya okul adresleri esas alınır . Bu sayı son 3 yılda yapılan başvuruların ortalaması alınarak bulunur . Sınavın ilk defa uygulanması hâlinde emsal sınavlardaki aday sayısı esas alınır . Potansiyel aday sayısı belirlenirken, sınav merkezi olabilecek il/ilçenin çevresinde yer alan yerleşim yerlerindeki aday sayıları da hesaba katılır . ( 3) Söz konusu il/ilçenin mevcut en yakın sınav merkezine uzaklığı en az 50 km olmalıdır . En yakın sınav merkezine 50 km’den daha yakın olmasına rağmen, coğrafi konum, ulaşım koşulları veya sosyoekonomik durum itibarıyla sınav merkezi olmasının faydalı olacağı değerlendirilen ilçelerde
Yönetim Kurulu kararıyla sınav merkezi kurulabilir . ( 4) Söz konusu il/ilçenin sınav yapılmaya uygun bina ve salon kapasitesi, en az potansiyel aday sayısı kadar olmalıdır .”
13.3) “Sınav Merkezi Taleplerinin Alınması ve Fizibilite Raporunun Hazırlanması” başlıklı
6’ncı maddesine göre; “( 1) Mahalli yetkililerden gelen sınav merkezi talepleri, Başkanlıkça değerlendirilerek 5’inci madde kapsamında fizibilite raporu hazırlanır ve Yönetim Kurulu’na karara bağlanmak üzere sunulur . ( 2) Sınav güvenliğini olumsuz etkileyecek bir durumun tespit edilmesi hâlinde, fizibilite raporunda bu konuya da yer verilir .”
13.4) “Yönetim Kurulu Kararlarının Alınması ve Uygulanması” başlıklı 7’nci maddesine göre;
8 / 12“(l) Yeni sınav merkezi fizibilite raporu Yönetim Kurulu tarafından değerlendirilip karara
bağlandıktan sonra karar, Kurumsal İlişkiler Daire Başkanlığı tarafından ilgililere bildirilir . ( 2)
Yönetim Kurulu kararı ile açılması uygun görülen sınav merkezi ile ilgili olarak, ÖSYM daire başkanlıkları kendi sorumluluk alanları içerisinde gerekli hazırlıkları yapar ve sınav merkezinin çalışmasını sağlar . ( 3) Oluşturulan yeni sınav merkezi ile ilgili bilgiler ve açıklamalar, ilgili sınav kılavuzu veya protokolünde belirtilerek adaylara duyurulur . ( 4) Yeni sınav merkezindeki bina ve salonlar, sınav görevlileri ve diğer bilgiler Başkanlığın belirlediği kriterlere uygun olarak tespit edilir . Gerek görüldüğü takdirde, söz konusu bina ve salonlar Kurumsal İlişkiler Daire Başkanlığının görevlendireceği bir heyet tarafından yerinde incelenebilir . ( 5) Bir sınav merkezinin, sınav merkezi olma niteliğini kaybetmesi halinde, Kurumsal İlişkiler Daire Başkanlığının talebi üzerine Yönetim
Kurulu Kararı ile kapatılır .”
14) Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı arasında 07/ 02/ 2018 tarihinde imzalanarak yürürlüğe giren Yabancı Dil Bilgisi
Seviye Tespit Sınavı Protokolünün “Sınav yapılacak yerler” başlıklı 7’nci maddesine göre;
“Sınav, Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça dillerinde Adana, Afyonkarahisar, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Çorum, Denizli, Diyarbakır, Edirne, Elazığ, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, Isparta, Mersin, İstanbul, İzmir, Kars, Kayseri, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Muğla, Niğde, Sakarya, Samsun, Sivas, Tokat, Trabzon, Şanlıurfa, Van, Zonguldak ve Kırıkkale il merkezlerinde yapılır . Bir sınav dönemine bir dil için başvuran aday sayısının 1000’den daha az olduğu sınav merkezlerinde o dilde sınav yapılmamasına ÖSYM Başkanlığı tarafından başvurular alındıktan sonra karar verilebilir .”
15) 2018 Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (YDS) Kılavuzuna bakıldığında; “ 17. Sınav
Merkezi Tercihi” başlığı altında, “Sınav merkezi tercihinde aşağıdaki kurallar geçerlidir : a . Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce veya Rusçadan sınava başvuran adaylar : Sınav merkezi tercihleri adayların adres illeri veya adres iline yakın sınav merkezleri olarak sınırlandırılmıştır . Buna göre adaylar; eğer adres illerinde sınav yapılıyorsa bu sınav merkezini, adres illerinde sınav yapılmıyorsa
ÖSYM tarafından belirlenen yakın sınav merkezlerini tercih edebileceklerdir . Adayların Adres İline
Göre Tercih Edebilecekleri Sınav Merkezleri ÖSYM’nin http : //www .osym .gov.tr internet adresinde
“YDS Başvuru Bilgileri” alanı içinde yer almaktadır . Sınav Merkezi Tercihi alanında sadece sistem tarafından izin verilen sınav merkezlerinden biri tercih edilebilir (Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rusçadan herhangi birinde, aynı sınav merkezinde sınava alınacak aday sayısının 1.000’den daha az olduğu durumlarda sınav güvenlik tedbirleri uyarınca ilgili sınav merkezinde o dilde sınav yapıp yapmama ve ilgili sınav merkezinde o dilde sınav yapılmaması durumunda ise bu adayların hangi sınav merkezinde sınava alınacağı hakkında ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından başvurular tamamlandıktan sonra karar verilecektir .)… Adayların atandıkları sınav merkezleri değiştirilemez . Bu nedenle tercih edilen sınav merkezinin doğru yazılıp yazılmadığı kontrol edilmelidir . ÖSYM gerektiğinde, listede yazılı sınav merkezlerine ek yeni sınav merkezleri açabilir veya listede yazılı sınav merkezlerinden bazılarını iptal edebilir . Kapasitesi dolmuş veya iptal edilmiş sınav merkezlerini tercih eden adayların, sınava başvurusunu tamamladığı tarih de dikkate alınarak (sınava son başvuru gününde başvuran adaylardan başlamak üzere) belirlenecek bir kısmı, kapasitesi dolmamış diğer sınav merkezlerine atanır . Böyle durumlarda adayın sınava gireceği yeri belirleme yetkisi ÖSYM’ye aittir . ÖSYM gerekli olduğu hâllerde adayı tercih ettiği sınav
9 / 12merkezlerinden farklı bir sınav merkezine atayabilir . Adaylar, başvuru süresince
https : //ais .osym .gov.tr internet adresinden tercih ettikleri sınav merkezlerinde yukarıda belirtilen kurallar doğrultusunda değişiklik yapabileceklerdir . Başvuru süresi bittikten sonra sınav merkezleri tercihlerinde değişiklik yapılamaz . Bu nedenle adaylar, sınav merkezi tercihlerini belirlerken kendilerine en uygun olan sınav merkezini tercih etmelidirler . ÖSYM, adayların Adrese Dayalı
Nüfus Kayıt Sistemi’nden adres bilgilerini kontrol etme hakkını saklı tutar . Yanlış beyanda bulunan adaylar ÖSYM tarafından belirlenecek sınav merkezlerine atanabilecektir .” şeklinde bilgilerin yer aldığı görülmüştür .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
16) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
17) Başvuranın, bazı illerde birden çok sınav merkezi olmasına rağmen Muş gibi bazı illerde hiç
sınav merkezi bulunmadığı, bu durumun ikamet ettiği ilde sınava girenler ile kendisi gibi ikamet ettiği il dışında sınava girmek zorunda kalanlar arasında çeşitli eşitsizliklere neden olduğu ve mağdur ettiği iddiaları ile tüm sınavlara ilişkin sınav merkezlerinin asgari her il merkezinde en az 1 tane olacak şekilde düzenlenmesi ve böylelikle 01/ 04/ 2018 tarihinde yapılan YDS için sınav merkezi güncellemesi yapılabilmesi talepleri olduğu görülmüştür .
18) Somut olaya bakıldığında; başvuranın, Muş ilinde kamu görevi nedeniyle ikamet ettiği ve son
olarak ÖSYM’nin yaptığı Yabancı Dil Sınavına girmek için müracaatta bulunduğu, bu sınavda Muş ilinin sınav merkezi olarak belirlenmemesi nedeniyle Diyarbakır, Van veya Erzurum’da sınava girebilecek olduğu ve başvuranın Erzurum’da sınava girdiği anlaşılmış olup bu durumun, ikamet ettiği ilde sınava gireceklere kıyasla başvuran açısından külfet yarattığı inkâr edilemezdir .
19) İlgili mevzuata bakıldığında, yukarıda 7.1 nolu paragrafta açıklandığı üzere, 6114 sayılı
Kanunun 3’üncü maddesi ikinci fıkrasının (f) bendi uyarınca, Başkanlık tarafından uygulanan sınavların hangi yerleşim merkezlerinde yapılacağının belirlenmesinde, ÖSYM Yönetim Kurulunun yetkili olduğu; 11 nolu paragrafta açıklandığı üzere, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı Sınav Koordinatörlükleri ve Başvuru Merkezlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğe göre, Başkanlık tarafından yapılan sınavlarda, sınav organizasyonu ve ÖSYM tarafından tevdi edilen hizmetleri yerine getirmek üzere yönetim kurulu kararı ile sınav koordinatörlüklerinin oluşturulacağının düzenlendiği; 13 nolu paragrafta açıklandığı üzere, ÖSYM
Sınav Merkezleri Belirleme Yönergesine göre, mevcut sınav koordinatörlüğünün bulunduğu il veya ilçelerin aynı zamanda sınav merkezi olduğunun, bunların dışında mevcut Sınav koordinatörlüklerinin koordinasyonu altında yeni sınav merkezlerinin oluşturulabileceğinin, sınav merkezi olacak yerleşim biriminin belirlenmesinde; en az ilçe olması, sınav gizliliği ve güvenliğinin
10 / 12sağlanması, sınavın uygulama gereklerinin yerine getirilmesi, adayların rahat bir ortamda sınava
katılabilmelerinin sağlanması, aday sayısı (sınav yapılması düşünülen il/ilçede ilgili sınava girebilecek potansiyel aday sayısının en az 1.000 olması gerektiği, potansiyel aday sayısı belirlenirken de, ilgili sınava başvuran adayların ikamet adreslerinin ve/veya okul adreslerinin esas alınacağı, bu sayının son 3 yılda yapılan başvuruların ortalaması alınarak bulunacağı, sınavın ilk defa uygulanması hâlinde emsal sınavlardaki aday sayısının esas alınacağı, potansiyel aday sayısı belirlenirken, sınav merkezi olabilecek il/ilçenin çevresinde yer alan yerleşim yerlerindeki aday sayılarının da hesaba katılacağı), adayların yaşı, sınav güvenliği, diğer sınav merkezlerine uzaklığı (söz konusu il/ilçenin mevcut en yakın sınav merkezine uzaklığı en az 50 km olmalıdır . En yakın sınav merkezine 50 km’den daha yakın olmasına rağmen, coğrafi konum, ulaşım koşulları veya sosyoekonomik durum itibarıyla sınav merkezi olmasının faydalı olacağı değerlendirilmesi halinde bu yönde karar alınabileceği) vb. unsurların dikkate alınacağının ve ÖSYM Yönetim Kurulunca belirlemenin yapılacağının düzenlendiği; yeni sınav merkezi belirleme işleminde; aday sayısı, görevli sayısı, sınav merkezinin Ankara’ya uzaklığı, sınav evrakının korunması ve saklanmasına ait binaların durumu gibi faktörlerin maliyet kalemlerini oluşturduğu; özellikle YDS için sınav merkezlerinin Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı ile yapılan Protokolle önceden belirlendiği, üstelik bir sınav dönemine bir dil için başvuran aday sayısının 1000’den daha az olduğu sınav merkezlerinde o dilde sınav yapılmamasına ÖSYM Başkanlığı tarafından başvurular alındıktan sonra bile karar verilebileceği anlaşılmış olup ÖSYM Başkanlığının tarafımıza ilettiği ve
Başkanlıkça yapılan sınavların kaç sınav merkezinde yapıldığına ilişkin tablodan da öncelikle aday sayısına bağlı olarak sınav yapılacak merkez sayısının değiştiği görülmüştür .
20) Başvuranın, her bir sınav için sınav merkezlerinin asgari her il merkezinde en az 1 tane olacak
şekilde düzenlenmesi talebi Muş ili özelinde, idarenin Kurumumuza sunduğu “Son 5 yıl içinde Muş ilinden Sınava Katılan Aday Sayıları” ve “Son 5 yıl içinde Muş ilinde yapılan Sınavlar” listelerine bakılarak değerlendirildiğinde; Muş ilinde Yükseköğretime Geçiş Sınavı, Lisans Yerleştirme Sınavı, Kamu Personeli Seçme Sınavı gibi çok katılımcısı olan sınavların yapıldığı, bu sınavlara binlerce kişinin girdiği, bunların yanında katılımcı sayısı 1000’i bulmasa da Engelli Kamu Personel Seçme
Sınavı, Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitime Giriş Sınavı, Diyanet İşleri Başkanlığı Mesleki
Bilgiler Seviye Tespit Sınavı, Milli Savunma Üniversitesi Askeri Öğrenci Aday Belirleme Sınavı ile
Dikey Geçiş Sınavının da Muş ilinde yapıldığı, bu sınavlarda katılımcı sayısının, diğer sınavlarda ancak onları bulurken, ortalama 400- 500’i bulduğu, böylelikle her ne kadar sınav merkezi belirlenmesinde 1000 kotası olsa da ÖSYM Yönetim Kurulunun kararıyla bazı sınavlarda bu halde, inisiyatifle Muş ilinin sınav merkezi olarak belirlendiği tespit edilmiştir .
sağlanmadığı
21) Başvuranın iddiaları, somut durum ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde, her ne
kadar başvuranın ifade ettiği mağduriyetler bir şahıs için dikkate alınması gereken mağduriyetler olsa da burada kişisel menfaat-kamusal menfaat dengesinin göz önünde bulundurulması gerektiği, ÖSYM Başkanlığının yeni bir sınav merkezi belirlenmesinde başta aday sayısı olmak üzere görevli sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklık, sınav evrakının korunması ve saklanması, sınav binalarının durumu, sınav güvenliği ve sınav maliyeti gibi çeşitli unsurları değerlendirdiği ve mevcut bir sınav merkezini bile bu değerlendirme sonucunda kapatabildiği ya da yeni bir sınav merkezi
11 / 12açabildiği, bu doğrultuda başvuranın ikametinin bulunduğu Muş ilinin, 1000 kota sınırının altında
olduğu halde inisiyatif ile bazı sınavlarda sınav merkezi olarak belirlendiği, bu hususta ÖSYM
Yönetim Kurulu Başkanlığının takdir yetkisi olduğu, söz konusu takdir yetkisi kullanılırken bunun sınırlarının belirlendiği, belli unsurlar çerçevesinde sınav merkezi belirleme işleminin yapıldığı, söz konusu unsurlarda ve somut olay bazında keyfi bir yaklaşımın olmadığı anlaşılmış olup sonuç olarak, konuyla ilgili idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmiş ve başvuranın talepleri yerinde bulunmamıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği gerekçeli cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi