|
ÖZET: Başvuran, Tarsus Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavı (YDS) gibi ulusal sınavların yapılmasını ve 2018 YDS sınavına katılamadığı için ödediği sınav ücretinin iadesini talep etmiştir. Danıştay, ÖSYM’nin sınav merkezlerini belirleme yetkisini 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne dayandırarak, başvuranın bulunduğu cezaevinin sınav merkezleri arasında yer almadığını ve bu nedenle sınavın Mersin E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda yapılacağını belirtmiştir. Ayrıca, Covid-19 tedbirleri gereği gerekli önlemlerin alındığı ve başvuranın sınava katılabilmesi için uygun ortam sağlandığı ifade edilmiştir.
ÖSYM’nin 2018 YDS Kılavuzu’nda, sınav ücretlerinin iade edilmeyeceği açıkça belirtilmiş olup, başvuranın talebinin bu düzenlemelere aykırı olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Bu durum, kamu yararı ile bireysel talepler arasındaki dengenin gözetilmesi açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12697-S.21.20374
BAŞVURU NO : 2021/6222
KARAR TARİHİ : 06/09/2021
RET KARARI
ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın bulunduğu Tarsus Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda YDS, DGS, ALES gibi sınavların yapılması ve 2018 YDS sınavına katılamamış olması nedeniyle sınav başvuru ücretinin tarafına iade edilmesi talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; ÖSYM tarafından gerçekleştirilen ulusal çaplı sınavlardan Yabancı
Dil Seviye Tespit Sınavı(YDS), Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı(ALES), Dikey
Geçiş Sınavı(DGS) gibi sınavların il merkezlerinde yapıldığını, YDS, DGS, ALES gibi sınavların bulunduğu cezaevinde de yapılması gerektiğini nitekim ÖSYM tarafından gerçekleştirilen Yükseköğretim
Kurumları Sınavı(YKS) gibi bazı sınavların yapıldığını ifade ederek katılamadığı Eylül 2018 YDS sınav ücretinin tarafına iadesini ve YDS, DGS, ALES gibi sınavların bulunduğu cezaevinde de(Tarsus 3 Nolu T
Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu) yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
Hukuk Müşavirliği’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 10/08/2021 tarih
Sayı : 2021/12697-S.21.20374 – yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 numaralı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek
adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığının, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının f bendi gereğince “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak.”, (i) bendi uyarınca
“Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” hususunda yetkili kılındığı,
2.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346.
maddesinde “aday”; ÖSYM Başkanlığınca yapılan sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirmelere hak kazanmak amacıyla başvuran kişi, “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğunun belirtildiği,
2.3. 19 Şubat 2020 tarihinde Başkanlığımızın internet sayfasında yayımlanan 2020-YDS Kılavuzunun; Kapak sayfasında “Sınava başvuran adaylar, Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar. Başvurusunu yapmayan, başvurusu geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez” düzenlemesi ile 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara gerekli bilgilendirme yapıldığı,
2.4. ÖSYM Başkanlığınca gerçekleştirilen sınavların yapılacağı merkezlerin, “ÖSYM Sınav Merkezlerinin
Belirlenmesine İlişkin Yönerge”nin amir hükümleri uyarınca sınava başvuracak potansiyel aday sayısı, bina ve salon kapasitesi, görevli sayısı, sınav güvenliği ve sınav maliyetini teşkil eden nakliye, kamera, görevli ücretleri gibi objektif kriterler dikkate alınarak belirlenmekte olduğu ve sınav başvuru kılavuzları ile 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara duyurulduğu,
2.5. Ceza İnfaz Kurumlarında tutuklu/hükümlü olarak bulunan adayların ÖSYM Başkanlığınca yapılan sınavlara başvuruları ve sınava alınmalarının, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile ÖSYM Başkanlığı arasında imzalanan “Ceza İnfaz Kurumlarında Hükümlü ve Tutuklu Olarak Bulunan Adayların Ölçme, Seçme Ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) Tarafından Yapılan Sınavlara Başvuruları ve Sınava
Alınmaları ile Sınav Görevlilerinin Görev ve İşlemleri Hakkında Protokol” hükümleri doğrultusunda gerçekleştirildiği, söz konusu Protokolde, ilgili sınavın başvuru kılavuzunda yer alan sınav merkezlerinde
Adalet Bakanlığının görüşleri doğrultusunda sınav yapılmasına karar verilen ceza infaz kurumlarında sınav uygulamasının gerçekleştirileceğinin belirtilmekte olduğu, ceza infaz kurumlarında elektronik sınav
uygulaması yapılmamakta olup elektronik sınavların sadece elektronik sınav merkezlerinde gerçekleştirildiği,
2.6. Başvuranın YDS, ALES ve DGS sınavlarının yapılmasını istediği Tarsus Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunun bulunduğu Tarsus ilçesinin, ilgili sınavların başvuru kılavuzlarında belirtilen sınav merkezleri içerisinde yer almadığı, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden 16.09.2020 tarihinde bildirilen 2020-YDS hükümlü/tutuklu aday listesinde, başvuranın, ilgili sınavın başvuru kılavuzunda belirtilen Mersin sınav merkezindeki Mersin E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda sınava katılacağının belirtildiği, Covid-19 tedbirleri gereği farklı ceza infaz kurumlarından gelen adaylara ayrı salonlarda sınava girme imkânı sağlanarak diğer ceza infaz kurumlarında bulunan adaylarla temas oluşmaması için gerekli ortamın sağlandığı, bu itibarla pandemi nedeniyle sınava katılamadığını belirten başvurana sınava katılabilmesi için uygun ortam sağlandığı,
2.7. Sınav merkezi sayılarının arttırılması talebiyle ilgili olarak Kamu Denetçiliği Kurumunun 23.10.2019 tarihli ve 16394 sayılı, 04.07.2018 tarihli ve 11933 sayılı Ret Kararlarında başvuruların reddine karar verildiği,
2.8. Başvuran nın sınava girme iradesi gösterip başvurusunu tamamlayarak 6114 sayılı Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde tanımlı olan “aday” statüsüne girdiği dikkate alındığında başvuranın pandemi nedeniyle sınava girmemesine ilişkin subjektif durumunun esas alınarak bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığınca genel düzenleyici işlem niteliğinde olan Kılavuz kurallarına aykırı bir işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmayacağı, nitekim sınav ücretinin iade edilmesi talebiyle yapılan başvurulara ilişkin Kamu Denetçiliği Kurumunun da Ret Kararlarının bulunduğu,
2.9. ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere yayımlanan 2020YDS Kılavuzu uyarınca her ne sebeple olursa olsun adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceğinin açıkça ifade edildiği, başvuranın subjektif durumunun esas alınarak ÖSYM Başkanlığınca objektif genel düzenleyici işlem niteliğinde olan ve tüm adaylar için uygulanması zorunlu olan Kılavuz kurallarına aykırı bir işlem tesis edilmesinin mümkün olmadığı, Tarsus ilçesinin 2020-YDS sınavının sınav merkezleri arasında yer almaması sebebiyle ilgili Protokol hükümleri uyarınca başvuranın sınav başvuru kılavuzunda yer alan en yakın sınav merkezindeki ceza infaz kurumunda sınava alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer
Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ÖSYM ara başlığı altındaki;
5.1.”Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinde; “(1) Bu Bölümün uygulanmasında; … e) Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder.”,
5.2. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 ncı maddesinde; “…(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır: a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak….f) Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak…”,
6. 17/02/2011 tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanunun: “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “(1) Bu Kanunun uygulanmasında;… e) Kılavuz:
Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,…ifade eder.”
7. 4 Ocak 2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yabancı Dil
Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Protokol” başlıklı 6 ncı maddesinde; “ (1) Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavına ilişkin başvuru, ilan, sınav yapılacak yerler, sınav bedeli ve bu bedelin tahsil usulü, sınava girişte uyulacak kurallar, sınav usulü ile sınav yapılacak diller, sınav sonuçlarının duyurulması, sınav sonuçlarına itiraz ve sınavla ilgili diğer hususlar Maliye
Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı arasında imzalanacak çoklu protokolle belirlenir.”
8. 2018 Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavı(YDS) Kılavuzunun;
8.1. Kapak sayfasında: “DİKKAT! Kılavuzda yer alan ücretlerin dışında; yeniden şifre edinme, sonuçlara veya sorulara itiraz vb. nedenlerle, adaylardan alınacak diğer ücretler, ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından
belirlenir ve ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulur. Başvuru merkezleri ve bankalar tarafından, kılavuzda ve ÖSYM’nin internet sayfasında belirtilen ücretlerin dışında herhangi bir işlem için adaylardan ücret talep edilemez. Başvurusunu yapmayan, başvurusu geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez…”
9. 2020 Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavı(YDS) Kılavuzunun;
9.1. 2.3. ADAY BAŞVURU FORMUNUN DOLDURULMASI başlıklı 15. SINAV MERKEZİ
TERCİHİ açıklamalarında; “Sınav merkezi tercihinde aşağıdaki kurallar geçerlidir: a. Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce, Rusça dillerinden sınava başvuran adaylar: Adaylar, bu alanda sınava girmek istedikleri sınav merkezlerinin adını ve kodunu yazacaklardır. Adres ilinde sınav yapılan adaylar, 1. Sınav Merkezi Tercihi alanına kendi adres ilini, 2. Sınav Merkezi Tercihi alanına ise sistem tarafından izin verilen sınav merkezlerinden birini yazacaklardır. Adres ilinde sınav yapılmayan adaylar, bu alanlara sistem tarafından izin verilen sınav merkezlerini yazacaklardır… Almanca, Arapça, Fransızca, İngilizce ve
Rusçadan herhangi birinde, aynı sınav merkezinde sınava alınacak aday sayısının 1.000’den daha az olduğu durumlarda ilgili sınav merkezinde o dilde sınav yapıp yapmama ve ilgili sınav merkezinde o dilde sınav yapılmaması durumunda ise bu adayların hangi sınav merkezinde sınava alınacağı hakkında ÖSYM
Yönetim Kurulu tarafından başvurular tamamlandıktan sonra karar verilecektir.…ÖSYM gerektiğinde, listede yazılı sınav merkezlerine ek yeni sınav merkezleri açabilir veya listede yazılı sınav merkezlerinden bazılarını iptal edebilir. Kapasitesi dolmuş veya iptal edilmiş sınav merkezlerini tercih eden adayların, sınava başvurusunu tamamladığı tarih de dikkate alınarak (sınava son başvuru gününde başvuran adaylardan başlamak üzere) belirlenecek bir kısmı, kapasitesi dolmamış diğer sınav merkezlerine atanır.
Böyle durumlarda adayın sınava gireceği yeri belirleme yetkisi ÖSYM’ye aittir. ÖSYM gerekli olduğu hâllerde adayı tercih ettiği sınav merkezlerinden farklı bir sınav merkezine atayabilir.”
9.2. 2.4. BAŞVURU İŞLEMİNİN YAPILMASI başlığının altında sayfa 9 da; “Cezaevinde olan adaylar başvurularını, cezaevlerinde kendileri için oluşturulan başvuru merkezlerinden yapacaklardır. Bu adaylara, sınava ilişkin gerekli bilgi, belge, doküman vb. cezaevinde oluşturulan başvuru merkezlerince temin edilecektir.”
10. 11/03/2019 tarihinde imzalanan Ceza İnfaz Kurumlarında Hükümlü Ve Tutuklu Olarak Bulunan
Adayların Ölçme, Seçme Ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) Tarafından Yapılan Sınavlara
Başvurusu, Sınava Alınması Ve Sınav Görevlilerinin Görev Ve İşlemleri Hakkında Protokol’ün;
10.1. “Amaç, Kapsam ve Taraflar” Başlıklı Birinci Bölümünün 1 inci maddesinde; “(1) Bu Protokolün amacı, ceza infaz kurulularında hükümlü ve tutuklu olarak bulunan adayların ÖSYM tarafından yapılacak sınavlara başvuruları, sınavlara alınmaları ile sınava görevli olarak atananların, görevlerini ifası sırasında sınav güvenliğinin sağlanması doğrultusunda tüm ceza infaz kuramlarında ortak standartların teminini, Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı arasındaki işbirliğinin, görev dağılımının düzenli ve etkili bir şekilde yürütülmesini sağlamaktır.”
10.2. “Ceza İnfaz Kurulularında Başvuru Merkezi Oluşturulması, Aday Başvurularının Alınması, Ceza İnfaz Kuruntuna Sınav Listesi Belirlendikten Sonra Gelen Hükümlü ve Tutuklular” başlıklı
İkinci Bölümünün 4 üncü maddesinde; “…(4) Başvuru koşulları dâhil sınava ilişkin ayrıntılı bilgi, ilgili sınavın kılavuzunda yer alır. Sınav kılavuzu başvuru tarihlerinde ÖSYM’nin internet sayfasında yayımlanır.
Başvuru Merkezi görevlisi tarafından sınav kılavuzunda belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda, hükümlü ve tutuklu adayların başvuruları alınır. Ceza infaz kuramlarından başvuru yapacak, ilgili sınavın kılavuzunda belirtilen esaslara göre sınav ücretlerini yatırır ve başvurularını kendi ceza infaz kuramlarındaki başvuru merkezi aracılığı ile yapar…”
10.3. “Diğer Hususlar, Yürürlük, Yürütme ve Süre” başlıklı Beşinci Bölümünün 11 inci maddesinde;
“İşbu protokol hükümlerini Adalet Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı ile ÖSYM Başkanlığı yürütür. Protokolün geçerlilik süresi 2 yıldır. Protokol süresinin bitimine en geç 1(bir) ay kala taraflardan birisi yazılı olarak protokolü sonlandırma veya güncelleme talep etmez ise, bu süre 1 (bir) yıl daha uzamış sayılır…”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran; ÖSYM tarafından gerçekleştirilen ulusal çaplı sınavların bulunduğu cezaevinde de(Tarsus 3 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu) yapılması ve katılamadığı Eylül 2018 YDS sınav ücretinin tarafına iadesi talepleriyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
13. ÖSYM tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının f bendi gereğince sınav yapılacak merkezleri oluşturmak hususunda ÖSYM Başkanlığı’nın yetkili kılındığı, Ceza İnfaz Kurumlarında tutuklu/hükümlü olarak bulunan adayların ÖSYM Başkanlığınca yapılan sınavlara başvuruları ve sınava
alınmalarının, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile ÖSYM Başkanlığı arasında imzalanan “Ceza İnfaz
Kurumlarında Hükümlü ve Tutuklu Olarak Bulunan Adayların Ölçme, Seçme Ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) Tarafından Yapılan Sınavlara Başvuruları ve Sınava Alınmaları ile
Sınav Görevlilerinin Görev ve İşlemleri Hakkında Protokol” hükümleri doğrultusunda gerçekleştirildiği, söz konusu Protokolde, ilgili sınavın başvuru kılavuzunda yer alan sınav merkezlerinde
Adalet Bakanlığının görüşleri doğrultusunda sınav yapılmasına karar verilen ceza infaz kurumlarında sınav uygulamasının gerçekleştirileceğinin belirtilmekte olduğu, ceza infaz kurumlarında elektronik sınav uygulaması yapılmamakta olup elektronik sınavların sadece elektronik sınav merkezlerinde gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bununla beraber ilgili Tarsus Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun bulunduğu Tarsus ilçesinin, ilgili sınavların başvuru kılavuzlarında belirtilen sınav merkezleri içerisinde yer almaması nedeniyle örneğin başvuranın 2020-YDS ilgili sınavın başvuru kılavuzunda belirtilen Mersin sınav merkezindeki Mersin E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda sınava katılacağının belirtildiği anlaşılmıştır. Ayrıca Covid-19 tedbirleri gereği farklı ceza infaz kurumlarından gelen adaylara ayrı salonlarda sınava girme imkânı sağlanarak diğer ceza infaz kurumlarında bulunan adaylarla temas oluşmaması için gerekli ortamın sağlanarak pandemi nedeniyle sınava katılma hususunda tereddüt yaşayan tutuklu/hükümlülerin endişelerini giderecek tedbirler alındığı da anlaşılmıştır.
14. Başvuran her ne kadar Yükseköğretim Kurumları Sınavını(YKS) örnek göstererek YDS, DGS gibi sınavların da bulunduğu cezaevinde yapılması gerektiğini ifade etmiş olsa da ülkemizde en yüksek sayıda adayın katıldığı YKS sınavının başvuru kılavuzunun incelenmesinden söz konusu sınavın sınav merkezlerinin çok daha fazla sayıda sınav merkezinde düzenlendiği, Mersin-Tarsus sınav merkezinin de bu kapsamda YKS Kılavuzunda düzenlenmesi nedeniyle başvuranın bulunduğu Tarsus Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda YKS’nin gerçekleştirilebildiği anlaşılmıştır.
15. Öte yandan 11/03/2019 tarihinde imzalanan Ceza İnfaz Kurumlarında Hükümlü Ve Tutuklu Olarak
Bulunan Adayların Ölçme, Seçme Ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) Tarafından Yapılan
Sınavlara Başvurusu, Sınava Alınması Ve Sınav Görevlilerinin Görev Ve İşlemleri Hakkında Protokolde söz konusu protokün geçerlilik süresini gösteren 11 inci maddesine göre protokolün halen geçerli olduğu, protokolün ilgili sınav kılavuzlarına atıf yaptığı, bu kapsamda ilgili sınavların sınav Kılavuzlarında yer verilen düzenlemelere bakıldığında 2021 DGS, 2021 YDS, 2021 ALES Sınav Başvuru Kılavuzlarında
Mersin ilinin bulunduğu ancak Tarsus ilçesinin bulunmadığı görülmüştür. Bu kapsamda yalnızca ceza infaz kurumlarında bulunan adaylar bakımından değil tüm adaylar bakımından sayılan sınavlarda sınav merkezi olarak Tarsus ilçesinde sınava girmenin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
16. Benzer bir başvuruya ilişkin olarak Kurumumuz tarafından verilen 04/07/2018 tarihli E.11933 Sayılı
Red Kararında da yer verildiği üzere; her ne kadar başvuranın ifade ettiği mağduriyetler bir şahıs için dikkate alınması gereken mağduriyetler olsa da burada kişisel menfaat-kamusal menfaat dengesinin göz önünde bulundurulması gerektiği, ÖSYM Başkanlığının yeni bir sınav merkezi belirlenmesinde başta aday sayısı olmak üzere görevli sayısı, mevcut sınav merkezlerine uzaklık, sınav evrakının korunması ve saklanması, sınav binalarının durumu, sınav güvenliği ve sınav maliyeti gibi çeşitli unsurları değerlendirdiği ve mevcut bir sınav merkezini bile bu değerlendirme sonucunda kapatabildiği ya da yeni bir sınav merkezi açabildiği değerlendirilmiş, başvuranın talep ettiği ilin de YDS sınav merkezleri
kapsamına alınması yahut 81 ilde bu sınavın gerçekleştirilmesinin ÖSYM Başkanlığının takdir yetkisi olduğu, söz konusu takdir yetkisi kullanılırken bunun sınırlarının belirlendiği, belli unsurlar çerçevesinde sınav merkezi belirleme işleminin yapıldığı, söz konusu unsurlarda ve somut olay bazında keyfi bir yaklaşımın olmadığı somut olayımızda da değerlendirilmiştir.
17. Bununla beraber, başvuranın 2018 Yabancı Dil Seviye Tespit Sınavına(YDS) katılamamış olması nedeniyle sınav başvuru ücretinin tarafına iade edilmesi talebinin değerlendirilmesi neticesinde ise; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezinin YDS’nı gerçekleştirmeye yetkili olduğu, söz konusu sınavın sınav başvuru işlemlerinin ve uygulama esaslarının ilgili Kılavuzla düzenlenerek, sınava başvuran adayların söz konusu kılavuzda yer alan hükümleri kabul etmiş sayılacağının ifade dildiği anlaşılmıştır. 2018(ve muhtelif diğer tarihlerdeki) YDS Kılavuzunda başvuru işlemini yaparak sınav ücretinin ödemiş adayların yatırmış oldukları ücretlerin her ne sebeple olursa olsun iade edilmeyeceğinin ayrıntılı olarak düzenlendiği görülmüştür.
18. Nitekim sınav ücretinin iade edilmesi talebiyle yapılan başvurulara ilişkin de Kurumunuzun 12.10.2020 tarihli ve S.20.88635 sayılı, 08.01.2021 tarihli ve S.21.568 sayılı Ret Kararlarında da “Her ne kadar aday söz konusu sınava katılamaması nedeniyle başvuru ücretinin tarafına iade edilmesini talep etmiş olsa da sınav başvuru kılavuzunda sınava katılmayan adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği ve devredilemeyeceğinin düzenlenmiş olması nedeniyle idarenin işlemlerini mevcut düzenlemelere uygun şekilde yerine getirdiği değerlendirilmiştir. Başvuranın talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.” gerekçesiyle başvuruların reddine karar verilmiş olup
Kurumunuzun 08.07.2020 tarihli ve S.20.69542 sayılı, Ret Kararında da benzer gerekçeyle başvurunun reddine karar verilmiştir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın taleplerinin ilgili İdarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana, ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi